◀ Previous Next ▶ Up ▲


    ๏๏๏๏๏๏ .:: สมาธิเบื้องต่ำและสมาธิเบื้องสูง พระธรรมเทศนาหลวงพ่อวัดปากน้ำ ::. ๏๏๏๏๏๏

    ๒๘ กุมภาพันธ์ ๒๔๙๗
    นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. (๓ หน)


    กถญฺจ สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา. เหฏฺฐิเมนปิ ปริยาเยน สมฺมทกฺขาโต ภควตา. อุปริเมนปิ ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา.

    กถญฺจ เหฏฺฐิเมน ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา. อิธ อริยสาวโก โวสฺสคฺคารมฺมณํ กริตฺวา ลภติ สมาธึ ลภติ จิตฺตสฺเสกคฺคตนฺติ.  เอวํ โข เหฏฺฐิเมน ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา.

    กถญฺจ อุปริเมน ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา. อิธ ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชมฺปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชมฺปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยนฺตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารีติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพ ว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรตีติ. เอวํ โข อุปริเมน ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตาติ.



    ณ บัดนี้ อาตมภาพจักได้แสดงในเรื่องสมาธิ  ซึ่งเป็นลำดับอนุสนธิมาจากศีล   ศีลแสดงแล้วโดยปริยายเบื้องต่ำ และโดยปริยายเบื้องสูง   ส่วนสมาธิเล่าก็จักแสดงโดยปริยายเบื้องต่ำ   โดยปริยายเบื้องสูงดุจเดียวกัน  ตามวาระพระบาลีที่ยกขึ้นไว้ในเบื้องต้นนั้น   จะแปลความเป็นสยามภาษา พอเป็นเครื่องประคับประคองสนองศรัทธา ประดับสติปัญญาคุณสมบัติของท่าน ผู้พุทธบริษัท ทั้งคฤหัสถ์บรรพชิต บรรดามาสโมสรในสถานที่นี้ทุกถ้วนหน้า    เริ่มต้นแห่งพระธรรมเทศนาในเรื่องสมาธิ  เป็นลำดับต่อไป



    มีคำปุจฉาวิสัชชนาว่า  กถญฺจ สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา   สมาธิที่พระผู้มีพระภาคตรัสแล้วเป็นไฉน    เหฏฺฐิเมนปิ ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา  สมาธิที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องต่ำบ้าง     อุปริเมนปิ ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา สมาธิที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องสูงบ้าง



    กถญฺจ เหฏฺฐิเมน ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา   สมาธิที่พระผู้มีพระภาคตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องต่ำนั้นเป็นไฉนเล่า


    อิธ อริยสาวโก อริยสาวกในธรรมวินัยของพระตถาคตเจ้านี้   โวสฺสคฺคารมฺมณํ กริตฺวา   กระทำสละอารมณ์เสียแล้ว   ลภติ สมาธึ ย่อมได้ซึ่งสมาธิ   ลภติ จิตฺตสฺเสกคฺคตํ   ย่อมได้ซึ่งความที่แห่งจิตเป็นหนึ่ง   เอวํ โข เหฏฐิเมน ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา   อย่างนี้แหละ  สมาธิที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องต่ำ



    กถญฺจ อุปริเมน ปริยาเยน สมาธิ สมฺมทกฺขาโต ภควตา  สมาธิที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องสูงเป็นไฉนเล่า



    อิธ ภิกฺขุ   ภิกษุผู้ศึกษาในธรรมวินัยของพระตถาคตเจ้านี้    วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สงัดแล้วจากกามทั้งหลาย  สงัดแล้วจากอกุศลธรรมทั้งหลาย  ย่อมเข้าถึงซึ่ง ปฐมฌาน ความเพ่งที่ ๑ เป็นไปด้วยกับวิตก วิจาร   ปีติและสุขเกิดแต่วิเวก



    วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส   เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมาย สงบเสียซึ่งวิตกวิจาร   ความตรึกตรองนั่นสงบเสียได้   อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส จิตผ่องใสในภายใน   เอโกทิภาวํ  ถึงซึ่งความเป็นเอกอุทัย  เข้าถึงซึ่ง ทุติยฌาน ความเพ่งที่ ๒  ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร  มีแต่ปีติสุขเกิดแต่วิเวก   วิเวกชํ มีปีติและสุขเกิดแต่วิเวกดังนี้   อย่างนี้แหละเป็นฌานที่ ๒



    ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ  ยนฺตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารีติ ปราศจากความปีติ   อุเปกฺขโก จ วิหรติ มีอุเบกขาอยู่ ๑,   สโต จ สมฺปชาโน มีสัมปชัญญะ ๑,    สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ เสวยความสุขด้วยนามกาย ๑,   อริยา อาจิกฺขนฺติ อันพระอริยะทั้งหลาย ย่อมกล่าวว่าเข้าถึงซึ่ง ตติยฌาน ความเพ่งที่ ๓    อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารีติ เสวยสุขอยู่  มีสติอยู่เป็นอุเบกขา   ชื่อว่าเข้าถึงซึ่งตติยฌาน เป็นความเพ่งที่ ๓  อย่างนี้แหละ



    สุขสฺส จ ปหานา   ทุกฺขสฺส จ ปหานา   ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ละสุขละทุกข์เสียได้แล้ว    ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา สงบสุขทุกข์อันมี ในก่อนเสีย สงบความดีใจเสียใจอันมีในก่อนเสียได้    อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทธึ เข้าถึงซึ่ง จตุตถฌาน ความเพ่งที่ ๔   ไม่มีสุขไม่มีทุกข์   มีสติเป็นอุเบกขาวางเฉยอยู่  มีสติบริสุทธิ์เป็นอุเบกขาอยู่อย่างนี้แหละ   สมาธิที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วโดยปริยายเบื้องสูง   นี้เนื้อความ  ของพระบาลีคลี่ความเป็นสยามภาษาได้ความเพียงเท่านี้

     
     

    จากคุณ : ปราชญ์ขยะ - [ 8 ธ.ค. 49 11:55:58 ]

 
 



กระทู้ยอดนิยม