...มีท่านใดอธิบายความหมายของ "บรรดาศักดิ์สตรี" ในสมัยโบราณได้บ้างครับ...

.... สวัสดีทุกท่าน ครับ ผมมีข้อสงสังเกี่ยวกับ บรรดาศักดิ์ของสตรีครับ ที่มีปรากฏมาตั้งแต่ครั้งอดีตว่ามีที่มา ความหมาย และหน้าที่แตกต่างกันอย่างไร อาทิ  ท้าว,ท้าวนาง,คุณท้าว  แตกต่างกันหรือไม่อย่างไร...

- ท้าวศรีสุดาจันทร์ พระสนมเอก ในสมัยกรุงศรีอยุธยานั้นเป็น บรรดาศักดิ์
อย่างไร....

- ท้าววรจันทร์ นางข้าหลวงของสมเด็จพระสุพรรณกัลยานั้นเป็นบรรดาศักดิ์
อย่างไร...

- ท้าวทรงกันดาร พระสนมในรัชกาลที่ 4 พระมารดา พระองค์เจ้าชายสวัสดิประวัติ(กรมพระสมมติอมรพันธุ์) ต้นราชสกุล "สวัสดิกุล"  

- คุณท้าวภัณฑสารานุรักษ์ หัวหน้าท้องพระคลังฝ่ายใน รัชกาลที่ 6    

- ท้าวสุรนารี วีรสตรี แห่ง  นครราชสีมา

... รบกวนท่านผู้รู้ที่สามารถ อธิบายความหมายและความแตกต่าง ของ บรรดาศักดิ์สตรี เหล่านี้ด้วยครับ... ขอบคุณ

แก้ไขเมื่อ 15 มี.ค. 50 00:47:34

จากคุณ : รวีช่วงโชติ - [ 12 มี.ค. 50 14:23:04 ]

 
 

*** Advertisement ***


ความคิดเห็นที่ 1

เห็นแว่บๆอยู่ใน กฎหมายตราสามดวง  คุรุสภา พิมพ์ครั้งที่ ๓  ๒๕๓๗



การอธิบายนั้น พ้นวิสัยนักอ่าน  เนื่องจากคำถามกินเวลาต่างกันมาก
จึงเสนอเอกสารที่พอจะหาอ่านกันได้


ขออนุญาต นำ คำนำของผู้จัดพิมพ์ มาลงไว้  พอให้เข้าใจที่มา

เมื่อชำระกฎหมายในรัชกาลที่ ๑ นั้น  สันนิษฐานว่าคงมีฉบับหลวง ๑๒๓ เล่ม

ปัจจุบันเหลืออยู่เพียง ๗๙ เล่ม  เก็บอยู่ที่กระทรวงยุติธรรม ๓๗ เล่ม  ณ หอสมุดแห่งชาติ ๔๒ เล่ม  อีก ๔๔ เล่ม ไม่ทราบว่าขาดหายไปด้วยประการใด

ฉบับรองทรง คือ ฉบับที่ไม่มี ตรา ๓ ดวงประทับไว้ เหลืออยู่ในสมัยนี้เพียง ๑๗ เล่ม


หน้า ๒๒๑(รักษาตัวสะกดเดิม)
ตำแหน่งนาพลเรือน

ท้าววรจัน  แม่เจ้า  แม่นาง ที่สมเดจ์พระพี่เลี้ยง  นา  ๑๐๐๐

นางท้าวพระสนมเอกทัง ๔ คือ ท้าวอินสุเรนทร  ท้าวศรีสุดาจัน
ท้าวอินทรเทวี  ท้าวศรีจุลาลักษ  นา  ๑๐๐๐
 
ชาวพระแม่สนมซึ่งยกพระราชทานให้เปนภรรยาผู้มีบำเหนจ์ความชอบ  ได้กะชิงคานหามชื่อแม่นาง ท้าว  ไทย  ให้เอาบันดาศักดิ์กึ่งนาผัว

นักพฤธิชรา  ฉลองพระโอษฐ ทัง ๔ ท้าว  ท้าวสมศักดิ์  ท้าวโสภา  ท้าวศรีสัจจา  ท้าวอินสุริยา  บังคับบังชาที่ตัดสินสำเรจ์ราชการในพระราชสถาน นา ๑๐๐๐


ท้างธรงกันดาน  นา ๘๐๐  บังคับบัญชา คลัง เงิน ทอง พรรณผ้า พรรณแพร  เครื่องทองขาวเหลือง


ข้างในท้าวศรีสัจาได้บังคับบังชาจ่าโขลนทวารบานไพชณตรวจตรา


ท้าวอินสุริยาได้ว่าวิเศศ กลาง นอก

วิเศศกลาง ๓  มี ท้างเทพภักดีของคาว  ท้าวทองพยศของหวาน  ท้าวทองกีบม้า

วิเศศนอก ๓  ท้าวยอดมณเฑียร  ท้าวอินกัลยา  ท้าวมังสี

วิเศศกลางและวิเศศนอกนี้ นา ๔๐๐


ท่านผู้ประศาสน์การมหาวิทยาลัยวิชาการธรรมศาสตร์และการเมือง  ได้เขียนไว้ในคำนำหนังสือเล่มนี้ว่า

"บทกฎหมายต่างๆบัญญัติขึ้นโดบอาศัยจารีตประเพณีธรรมนิยม  หรือความเชื่อต่างๆเป็นหลัก

และจารีตประเพณีเหล่านี้  แม้ในรัชกาลที่ ๑ ได้เลิกถือเสียแล้วก็มีบ้าง

ประโยชน์อีกข้อหนึ่งได้แก่ประโยชน์ในทางภาษาศาสตร์ และวรรณคดี
.............................
........................
.....................

กฎหมายเก่าในบางตอนอาจถือได้ว่าเป็นวรรณคดีชิ้นสำคัญ  ซึ่งสมควรจะนับรวมเข้าในตำราวรรณคดีทั้งหลายอันสืบมาแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา"


อ่านเพลินดีนะคะ
ซื้อมาจากศึกษาภัณท์ ชุดภาษาไทย ราคาเล่มละ ๒๒๐ บาท มี ๕ เล่ม

แก้ไขเมื่อ 14 มี.ค. 50 05:52:34

จากคุณ : แสนอักษร - [ 12 มี.ค. 50 21:04:24 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 2

ขอบคุณมากครับคุณแสนอักษร

จากคุณ : วศินสุข - [ 12 มี.ค. 50 21:38:00 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 3

ไว้เดี๋ยวว่างๆจะนำมาลงให้เพิ่มต่อจากคุณแสนอักษรครับ

จากคุณ : natthaset - [ 13 มี.ค. 50 12:15:08 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 4

...... ต้องขอขอบคุณมากครับ คุณแสนอักษร.....

    ที่ช่วยนำเสนอเรื่องราวของ "นางท้าว" มาพอที่ผมจะทำความเข้าใจได้เองในระดับหนึ่งแล้วว่า.. ตำแหน่งนางท้าวนี้ มีการกำหนดฐานะศักดิ์อย่างชัดเจน คล้ายกับบรรดาศักดิ์ของขุนนางที่มีราชทินนามประกอบบรรดาศักดิ์ และมีหน้าที่ควบคุมดูแลในหน่วยงานหรือกรมที่สังกัดที่ต้องรับผิดชอบนั้น ดังนั้น"นางท้าว"หรือ"ท้าวนาง"นั้นก็คือบรรดาศักดิ์ข้าราชการฝ่ายในของหญิงซึ่งรับบรรดาศักดิ์มีหน้าที่ระวังรักษาราชการฝ่ายในภายในพระบรมมหาราชวัง ซึ่งก็แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบที่แตกต่างกันไป   ซึ่งผมก็เข้าใจว่าบรรดาศักดิ์ชนิดนี้น่าจะมีคำเรียกบรรดาศักดิ์ท้าวนางนี้ว่า  "คุณท้าว" ถ้าผมเข้าใจไม่ผิดนะครับ

    แต่ทีนี้ผมยังมีข้อสงสัยอยู่บางประการครับเกี่ยวกับตำแหน่ง นางท้าว พระสนมเอกทั้ง 4 ที่กล่าวไว้ข้างต้นอ่ะคับ ว่ามีบรรดาศักดิ์แตกต่างจาก นางท้าว พลเรือนอย่างไรมีความสำคัญสูงลดหลั่นแตกต่างกันหรือไม่ มีคำเรียกนางท้าวเหล่านี้เสมอเหมือน เจ้า หรือไม่  
    ผมเข้าใจว่าตำแหน่งนางท้าวพระสนมเอกนี้เกิดขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาเข้าใจว่า พระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยานั้นเมื่อขึ้นเสวยราชย์แล้วก็ต้องรับหญิงราชนิกูลในสายราชวงศ์ต่างๆ มาขึ้นที่พระสนมเอกเพื่อให้เกิดความสำคัญเท่าเทียมกันในพระราชวงศ์ต่างๆ  เนื่องด้วยในสมัยกรุงศรีอยุธยานั้นมีราชวงศ์ปกครองมากถึง 5 ราชวงศ์ คือ อู่ทอง สุพรรณภูมิ สุโขทัย ปราสาททอง และบ้านพลูหลวงเพื่อให้สมาชิกในราชวงศ์ต่างๆ  เกิดความพอใจ    พระมหากษัตริย์จึงทรงตั้งหญิงในราชนิกูลต่างๆ จากพระราชวงศ์ขึ้นเป็นพระสนมเอก ดังนี้
- ท้าวศรีสุดาจันทร์   (พระราชวงศ์อู่ทอง)
- ท้าวศรีจุฬาลักษณ์ (พระราชวงศ์สุโขทัย)
สำหรับ ท้าวนางอีก 2 นาง คือ ท้าวอินสุเรนทร และ ท้าวอินทรเทวี นั้นผมไม่ทราบได้คับว่านางท้าวทั้ง 2 นี้จะมาจากราชวงศ์ใด
....(ทั้งหมดนี้คือความเข้าใจส่วนตัวของผมครับ หากผิดพลาดอย่างใดวอนท่านผู้รู้กรุณาชี้แนะด้วยครับ)....

แก้ไขเมื่อ 14 มี.ค. 50 12:15:27

แก้ไขเมื่อ 13 มี.ค. 50 23:52:16

จากคุณ : รวีช่วงโชติ (รวีช่วงโชติ) - [ 13 มี.ค. 50 23:47:30 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 5

เอกสารของเราเสียหายแทบทั้งหมดเมื่อเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ ๒

มิต้องไปไกลถึงเพียงนั้น  หนังสือที่ตีพิมพ์สมัยรัชกาลที่ ๔ - ๕
ก็ยังสูญไปจำนวนไม่น้อย  

ที่ยังพอมีวนเวียนอยู่ในตลาดก็นับได้ด้วยนิ้วในมือข้างเดียว  จะตามหาอ่าน
หาดูก็สิ้นกำลังปัญญา

กราบไหว้ไล่ตามถามไถ่ท่านผู้ใหญ่ผู้อาวุโส  
ที่เมตตาการุณก็แนะทางให้ว่า หายากเหลือจะกล่าวลูกหลานเอ๋ย  
ลองไปหาเล่มอื่นๆดูเถิด


อ่าว...
เล่มอื่นๆนั้นก็หายากพอๆกันเจ้าค่ะ


เมื่อมีคุณรวีช่วงโชติ  เป็นอีกผู้หนึ่งที่แสดงความสนใจ  ก็ขอคุยด้วยตามที่เก็บสมบัติกระจอกงอกง่อยไว้ได้บ้าง

พอเป็นทางให้หาหลักฐานอ้างอิงได้อ่านได้ศึกษาสืบไป


หนังสือราชสกุลพระบรมราชวงศ์จักรี  เรียบเรียงโดย คุณ บรรเจิด  อินทุจันทรยง   คุรุสภา พิมพ์ ๒๕๓๙  ราคาเล่มละ ๘๐๐ บาท
น่าอ่านมาก  

ซื้อเป็นสมบัติเก็บไว้  อ่านได้เป็นปี


จะอ้างอิงประวัติศาสตร์ตอนใดก็ไม่ขัดสน

ขอนำข้อมูลแบบย่อๆในเรื่อง บรรดาศักดิ์ ท้าว  มาเล่าไว้พอเป็นของว่าง
ตัวเลขหน้าหนังสือที่เอ่ยนั้น  ตรงกับเรื่องตอนที่เอ่ย นามเจ้าจอมมารดา


ในรัชกาลที่ ๑
ใน หนังสือราชสกุลวงศ์  มี คุณท้าว สอง ราย

หน้า ๑๙๔
พระองค์เจ้าหญิงจักรจั่น
เจ้าจอมมารดาอิ่ม  ต่อมาได้เป็น ท้าววรจันทร์

หน้า ๑๙๖
พระองค์เจ้าชายวาสุกรี  กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส
เจ้าจอมมารดาจุ้ย  ต่อมาเป็น ท้าวทรงกันดาล


ร. ๒
หน้า ๒๑๑  พระองค์เจ้าชายเนตร
เจ้าจอมมารดาปราง  ต่อมาได้เป็นท้าววรจันทร์

หน้า ๒๑๓  พระองค์เจ้าหญิงประภา
เจ้าจอมมารดาบุญมา  ต่อมาได้เป็นท้าวทรงกันดาล


ร. ๓  พระองค์เจ้าหญิงบุตรี
เจ้าจอมมารดาอึ่ง   ต่อมาได้เป็นท้าวสมศักดิ์


ร. ๔  
หน้า ๕๐๓  พระองค์เจ้าชายศรีเสาวภางค์
เจ้าจอมมารดาเหม  ได้เป็น ท้าวสุภัติการภักดี  แล้วเป็นท้าวอินทรสุริยา  แล้วเลื่อนเป็นท้าวสมศักดิ์ในรัชกาลที่ ๕

หน้า ๕๑๑  พระองค์เจ้าชายโสณบัณฑิต  กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา
เจ้าจอมมารดาวาด  รัชกาลที่ ๕ โปรดให้เป็นท้าววรจันทร์

หน้า ๕๓๙  พระองค์เจ้าหญิงประพาฬรัศมี
เจ้าจอมมารดาสุ่น  ในรัชกาลที่ ๕ โปรดให้เป็น ท้าววนิดาวิจาริณี

หน้า ๕๕๘  พระองค์เจ้าหญิง  (สิ้นพระชนม์ในวันประสูติ)
เจ้าจอมมารดาอิ่ม  ในรัชกาลที่ ๕ โปรดให้เป็นท้าวโสภานิเวศน์  แล้วเลื่อนเป็นท้าวศรีสัจจา


เรื่องของเจ้าจอมมารดาวาดนั้น  พระวรวงศ์เธอกรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร
ได้เล่าไว้ สนุกสนานมาก
อัตชีวประวัติของหม่อมศรีพรหมา กฤดากร  ก็ได้เล่าถึง คุณท้าววรจันทร์ไว้


ประวัติศาสตร์นั้น  มีเกร็ดเล็กๆน้อยๆ  ที่น่าสนใจ  อ่านแล้วไม่เบื่อหน่าย
ชวนให้ติดตามอ่านเรื่องอื่นๆต่อไป


จากคุณ : แสนอักษร - [ 14 มี.ค. 50 10:41:50 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 6

ตำแหน่งท้าวอินสุเรนทร  และ ท้าวอินทรเทวี  คงเป็นตำแหน่งประจำ
แต่ไม่มีผู้ได้รับโปรดเกล้าฯให้ดำรงตำแหน่ง

จึงไม่มีการเอ่ยถึงในพงศาวดารฉบับต่างๆ



กฎหมายตราสามดวงนั้นเป็นหลักฐานสำคัญ

ฉบับหลวงเขียนในปี พ.ศ. ๒๓๔๘
ฉบับรองทรงเขียนในปี พ.ศ. ๒๓๕๐

ฉบับนายโหมด  พระยากระสาปน์ อมาตยกุล  เล่มหนึ่ง พิมพ์ในปี พ.ศ. ๒๓๙๒
ฉบับหมอบลัดเล เล่ม ๒  พิมพ์ พ.ศ. ๒๔๐๖
ฉบับกรมหลวงราชบุรี....

แก้ไขเมื่อ 14 มี.ค. 50 11:10:08

จากคุณ : แสนอักษร - [ 14 มี.ค. 50 11:02:07 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 7

ถ้าจำไม่ผิดละครกษัตริยา ที่เคยออกช่อง 5 ของกันตนา
พระธิดา ของพระมหาธรรมราชา ประสูติแต่พระสนม พระนาม พระอินทรเทวี
ดีนะที่มีลูกสาวคนเดียว ไม่งั้นคนถัดมา คงชื่อ พระศรีสัจจา แน่เลย
ตำแหน่ง พระสนม กลายเป็นชื่อพระธิดาไปแล้ว


จากคุณ : จำปูน (อ่างหยก) - [ 14 มี.ค. 50 11:58:08 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 8

.....ขอบคุณครับ คุณแสนอักษร .....

    ถ้าเป็นดังที่กล่าวมาใน "หนังสือราชสกุลวงศ์" ที่คุณแสนอักษรนำมากล่าวไว้นั้น ก็แสดงว่า บรรดาศักดิ์ ท้าวนางนี้นอจจากจะใช้พระราชทานแก่หญิงผู้ที่มีหน้าที่รักษาราชการฝ่ายในภายในพระบรมมหาราชวังแล้ว ยังเป็นบรรดาศักดิ์ของชายาพระเจ้าแผ่นดิน ชั้นพระสนมชั้นหนึ่งด้วยเช่นกันแต่เป็นนางพระสนมที่มีบรรดาศักดิ์รักษาราชการรับผิดชอบอยู่ฝ่ายในด้วยนั้นเอง ซึ่งน่าจะมีฐานะสูงกว่า เจ้าจอม และ เจ้าจอมมารดาซึ่งเป็นเพียงคำเรียกนางพระสนม  เพราะสังเกตได้ว่านางพระสนมที่จะได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์นี้จะต้องมีพระราชบุตร - ธิดา จึงจะได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์นางท้าว  
   
    แต่ด้วยข้อความข้างต้นที่อ้างถึงเจ้าจอมมารดาเหม (พระมารดา พระองค์เจ้าชายศรีเสาวภางค์ ในรัชขกาลที่ 4)   ได้เป็น ท้าวสุภัติการภักดี  แล้วเป็นท้าวอินทรสุริยา  แล้วเลื่อนเป็นท้าวสมศักดิ์ในรัชกาลที่ ๕ นั้น ทำให้ผมเกิดข้อสงสัยว่าบรรดาศักดิ์นางท้าวนี้ยังมีการจัดขั้นลำดับ สูงลดหลั่นด้วย จากบรรดาศักดิ์ท้าวนางเดิม ขึ้นเป็นท้าวนางอีกชั้นหนึ่ง  เหมือนบรรดาศักดิ์ของขุนนาง  พระยา พระ หลวง ฯลฯ   ซึ่งคนในราชสำนักสมัยนั้นคงทำความเข้าใจไม่ยากมากนัก ท่าเทียบกับคนรุ่นหลังที่พยายามทำความเข้าใจ..

    อีกประการหนึ่งครับ  "ท้าวสุรนารี"  ซึ่งเดิมมีฐานะศักดิ์เป็น คุณหญิงโม นั้นได้รับพระราชทานโปรดเกล้าฯ เป็น ท้าวสุรนารี  ตรงนี้แสดงให้เห็นว่า ตำแหน่งนางท้าว นี้นับเป็นบรรดาศักดิ์สูงสุดของสตรีธรรมดาอย่างชนชั้นสามัญที่จะพึงได้รับพระราชทาน


จากคุณ : รวีช่วงโชติ - [ 14 มี.ค. 50 12:49:49 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 9

สังเกตุได้ว่า เจ้าจอมมารดา ที่เป็นคุณท้าวนั้น จะมีลูกโทน หรือไม่ก็เป็นเจ้าจอม ที่ไม่มีโอรสธิดาก็ได้
การแต่งตั้งผู้ที่มีลูกน้อย คงหมายว่าจะมีเวลาทำราชการได้มากกว่าท่านอื่น ที่ต้องคอยดูแลลูกหลายๆคน


จากคุณ : จำปูน (อ่างหยก) - [ 14 มี.ค. 50 13:10:34 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 10

คุยต่อ...มีคนมาร่วมวงแล้วค่ะ

คุณจำปูนช่างมีสายตาที่คมกล้าเสียนี่กระไร  อิอิ  มีเหตุผลพร้อมมูล

คุณรวีช่วงโชติ อย่าหนีไปไหนนะคะ  อยู่คุยกันและตั้งคำถามมาเรื่อยๆ  เผื่อมีท่านผู้รู้เข้ามาคุยต่อ


จำได้ว่าได้รับแจก หนังสือแจกในงานพระศพพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤติยากร พ.ศ. ๒๕๑๗   มา ๓ เล่ม


หนึ่งในนั้น คือ ชุมนุมพระนิพนธ์  
จึงขอคัดลอกมาคุยกันต่อไป  หน้า ๒๙๓ - ๓๒๑



ประวัติ ท้าววรจันทร(เจ้าจอมมารดา วาด  ในรัชกาลที่ ๔)

"ปลายปี พ.ศ. ๒๔๒๙  มีพระราชดำรัสให้หาตัวคุณย่าเข้าไปเฝ้า
ทรงพระราชปรารถถึงราชการฝ่ายใน ว่าขาดผู้ใหญ่ที่จะบังคับบัญชาได้สิทธิขาด  เพราะท้าววรจันทร(มาลัย)อายุมากทุพพลภาพ  

ท้าวนางรองๆลงมาไม่มีฐานะพอที่จะสั่งการเฉียบขาดได้ทั่วไป
ทรงชวนท่านเข้าไปรับราชการตำแหน่งท้าววรจันทร

ท่านเป็นผู้ที่ได้อยู่นอกวังสบายมาเสียตั้งสิบปี  ทั้งเป็นคนชอบดูแลบ้านเรือนของตนเองด้วย

จึงกราบบังคมทูลแสดงความไม่เต็มใจ  และว่าไม่มีความรู้
เพราะว่าแต่ครั้งเป็นเจ้าจอมอยู่ในวังนั้นก็ไม่เคยสนใจในข้อราชการฝ่ายในอย่างไร
นอกไปจากหน้าที่เจ้าจอมซึ่งเป็นหน้าที่โดยตรงนั้น

แต่พระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงทรงตัดบทเสียว่า  ขัดข้องอะไรให้กราบบังคมทูลถามได้ทุกอย่าง  จะทรงสอน

ท่านจึงหมดทางจะบ่ายเบี่ยงไปได้  จึงเข้าไปรับราชการ


พระราชทานสัญญาบัตรเป็น
ท้าววรจันทรบรมธรรมิกภักดี  นารีวรคณานุรักษา  ถือศักดินา ๓๐๐๐
..................
........................
ท้าววรจันทร(มาลัย)ยกเป็นกิติมศักดิ์  ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น
ท้าววรคณานันท อัพภันตรปตานี  เป็นใหญ่กว่าท้าวนางทั้งปวง

.........................
.......................


ชื่อวรจันทรนี้  ตามกฎหมายที่ชำระเมื่อรัชการที่ ๑ เขียนว่า วรจัน

บิดาข้าพเจ้าเคยทรงพระดำริว่า การที่มาเขียนกันว่า วรจันทร นั้นแปลไม่ได้ความ

ชอบที่จะเป็นวรจรรย์ ซึ่งจักแปลว่า

ผู้รักษาความประพฤติอันดีงาม(ภายในพระราชสำนัก) จึงจะสมกับหน้าที่ซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาทั่วไปในพระบรมมหาราชวัง
ตลอดจนมีหน้าที่ตักเตือนว่ากล่าวพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายในและพระสนมกำนัล


..................
..................

ตำแหน่งท้าววรจันทรนี้  เท่าที่สืบได้  มักได้แก่ผู้ที่เคยเป็นเจ้าจอมมารดา
ข้อนี้แม้เราในปัจจุบันนี้จักไม่รู้เหตุผลครั้งกระนั้น  ก็บางทีพอจะเดาได้ด้วยว่า
ตำแหน่งนี้มีหน้าที่ต้องว่ากล่าวบังคับบัญชาพระสนมกำนัล

ผู้ที่มิได้เคยเป็นพระสนมก็อาจทำได้จริง  แต่คงทำได้ด้วยความลำบากกว่าผู้ที่เคยเป็น
ด้วยแต้มคูจะได้ถึงกัน

แก้ไขเมื่อ 14 มี.ค. 50 14:17:18

จากคุณ : แสนอักษร - [ 14 มี.ค. 50 14:14:10 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 11

การในหน้าที่มีทั้งงานประจำและงานพิธี

งานประจำนั้นยกตัวอย่างได้ เช่น การพิทักษ์รักษาพระบรมวงศานุวงศ์(เช่น
ดูแลการประชวร เชิญพระอาการขึ้นกราบบังคมทูลฯ  

เมื่อมีพระธุระจะเสด็จออกนอกวังก็จัดการนัดหมายรถ
จัดผู้ตามเสด็จและติดต่อกับเจ้าหน้าที่กรมวังให้ดำเนินการไปจนตลอด)

พิทักษ์รักษาและบังคับบัญชาพระสนมกำนัลทุกชั้นซึ่งเป็นธรรมดาเป็นหน้าที่ยาก  
เพราะการบังคับบัญชาผู้ที่ฉลองพระเดชพระคุณใกล้ชิด  
ไม่ว่าตำแหน่งใดๆ  ฝ่ายหน้าหรือฝ่ายใน  ไม่ใช่ของง่าย
ด้วยผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาอาจมีโอกาสกราบบังคมทูลอะไรๆได้ถึงพระองค์ทุกเมื่อ


นอกจากนั้นยังมีหน้าที่บังคับบัญชาเจ้าหน้าที่ชั้นท้าวนางเฒ่าแก่ทั่วไป  
พนักงานมะโหรีฝ่ายใน  เฝ้าที่ซึ่งทำหน้าที่พิทักษ์รักษาพระที่นั่ง และบรรดาพระราชฐานทั้งในกรุงและหัวเมือง

ต้องเป็นธุระสมโภชพระที่นั่งตั้งเครื่องสังเวยกระยาบวชทุกปี

เมื่อภายหลังตอนที่มักแปรพระราชฐานไปประทับสวนดุสิตก็เฝ้าพระบรมมหาราชวัง

ติดต่อกับหญิงนอกวังผู้มีกิจธุระจะเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท  
ตลอดจนนำขึ้นเฝ้า

หน้าที่นี้กินตลอดภรรยาข้าราชการหัวเมืองแลเจ้าหญิงประเทศราช
ซึ่งเข้าเฝ้าเป็นพิธี ถึงต้องเป็นงานเต็มยศก็มี

ตามเสด็จกระบวนช้างในเมื่อเวลาเสด็จออกงานใหญ่ๆ เช่นงานพระเมรุ  
งานเมรุ งานมงคล หรืองานสังคมอื่นๆ

งานทางพิธี มีเช่น  ถวายสิบสองพระกำนัลในเวลามีงานเถลิงพระราชมณเทียร

ถวายจั่นหมากทองคำ(คราวขึ้ึ้นพระที่นั่งอัมพรสถาน)

ต้องไปประจำอยู่ในเวลาประสูติพระกุมาร(ทั้งพระองค์หญิงพระองค์ชาย)

ครั้นถึงเวลาสมโภช เชิญพระกุมารนั้นๆออกไปยังมณฑลพิธีเพื่อทรงรับพระราชทานน้ำสังข์ทรงเจิม
และทรงรับน้ำเจิมจากพราหมณ์ด้วย

รับหัตถ์เจ้านายที่โสกันต์ที่เป็นชั้นเจ้าฟ้า

ตระเตรียมฝึกหัดกุลสตรีที่จะต้องเข้างานแห่โสกันต์

คัดหาบุคคลและฝึกนางเชิญมยุรฉัตรและเครื่องยศให้เดินเข้าหมู่ระเบียบ

จัดหากุลสตรีเข้ากระบวนเป็นนางสระ

จัดคุณเฒ่าแก่(หรือครูละคร)แต่งเป็นเขี้ยวกางออกไปรำทวนถวายตัวหน้าเกย เป็นต้น

แก้ไขเมื่อ 14 มี.ค. 50 14:48:58

จากคุณ : แสนอักษร - [ 14 มี.ค. 50 14:44:41 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 12

อ่าน ๑๐ แล้วถึงพอเข้าใจว่า
นาม วัดวรจรรยาวาส ที่ขนานนามอุทิศแด่ คุณท้าววรจันทร์ ทำไมจึงไม่ใช่ให้ตรงตัวไป

ขอบคุณคุณแสนอักษรมากครับ รวมถึงคุณจำปูน(อ่างหยก) ผู้มีสายตาคมกริบ


จากคุณ : NickyNick - [ 14 มี.ค. 50 15:49:08 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 13

ขอบคุณมากครับที่ชม ปกติแล้วจะเป็นคนตาถั่วเอามากๆ
มองอะไรไม่เคยทะลุปรุโปร่ง

ดูแล้วหน้าที่  ของคุณท้าวนี่เยอะมาก มิน่าถึงเลือกคนที่ลูกน้อย
ไม่งั้นไม่มีเวลาบริหารงานแน่ ถ้าเป็นสมัยนี้ที่ ISO ระบาด
คงต้องเขียน Procedure กันยาวเหยียดเป็นแน่


จากคุณ : จำปูน (อ่างหยก) - [ 14 มี.ค. 50 16:20:08 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 14

ถ้ากระทู้ไม่วายเสียก่อนคลับคล้ายคลับคลาว่าที่บ้านจะมีหนังสือเกี่ยวกับบรรดาศักดิ์อยู่นะคะ แต่กว่าจะกลับเดือนหน้าแน่ะ
จะไปค้นมาฝากนะคะ


จากคุณ : ไฟกลางธาตุ - [ 14 มี.ค. 50 17:12:37 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 15

..... เริ่มมีผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็นมากขึ้นแล้ว.....

    ขอบคุณมากคับ คุณแสนอักษร ที่นำบทความเกี่ยวกับนางท้าวมาอธิบายเพิ่มเติมโดยตลอด

    และขอบคุณ คุณจำปูน (อ่างหยก) ที่มีสายตาเฉียบคม(อย่างที่ท่านอื่นๆ ได้กล่าวมา) ที่ทำให้ผมคลายข้อสงสัย

..ผมได้ข้อมูลเกี่ยวกับบรรดาศักดิ์นางท้าวมา อธิบายเพิ่มเติมคับ ซึ่งเชื่อว่าจะคลายข้อสงสัยเกี่ยวกับบรรดาศักดิ์นี้ได้อย่งชัดเจน..

บรรดาศักดิ์ “ท้าว” หรือเรียกอย่างยกย่องว่า “คุณท้าว” นี้

คือ “ท้าวนาง”ที่มีหน้าที่ราชการฝ่ายในแบบเดียวกันกับข้าราชการฝ่ายหน้า

           มิใช่ “ท้าว” ซึ่งเป็น “ท้าวพระสนม”

           พูดง่ายๆ ว่า แต่โบราณมา “ท้าว” มี ๒ อย่าง คือ “ท้าวพระสนม” และ “ท้าวนาง”

           ท้าวพระสนม นั้น เป็นพระสนมเอกในพระเจ้าแผ่นดินซึ่งครองราชย์อยู่ขณะนั้น มี ๔ ตำแหน่ง คือ ท้าวอินทรสเรน  ท้าวศรีสุดาจันทร์  ท้าวอินทรเทวี  ท้าวศรีจุฬาลักษณ์
ส่วนมากเรารู้จักกันดีแต่ ท้าวศรีสุดาจันทร์ กับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ท้าวศรีสุดาจันทร์ นั้นไม่ต้องพูดถึง ภาพยนตร์เรื่องสุริโยไทเพิ่งฉายหมาดๆ ส่วนท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ก็นางนพมาศ ลอยกระทง รู้จักกันดีอีก

ท้าวพระสนมทั้ง ๔ นี้ ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ไม่ปรากฏว่ามีการแต่งตั้ง จนกระทั่งถึงรัชกาลที่ ๖ ปรากฏว่า พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าฯ ทรงตั้งเจ้าจอมพระสนมเอก เป็น “ท้าวพระสนมเอก เพียง ๒ ท่าน ไม่ถึง ๔ ตามแบบโบราณ แต่มิได้เรียกตามทำเนียบเก่า โปรดเกล้าฯ พระราชทานใหม่ให้เป็นพระสุจริตสุดา ๑ ท่าน  และพระอินทราณี ๑ ท่าน (เทียบอย่างท้าวพระสนม) พระอินทราณีต่อมาคือ สมเด็จพระนางเจ้าอินทศักดิ์ศจี พระวรราชชายา

ส่วน “ท้าวนาง” คือข้าราชการฝ่ายในชั้นผู้ใหญ่ ซึ่งอาจจะโปรดฯแต่งตั้งจากหญิงสูงศักดิ์ที่มิใช่เจ้านาย หรือธิดาขุนนาง หรือผู้ที่ทรงคุ้นเคย หรือโปรดฯให้เจ้าจอมพระสนมในรัชกาลก่อนๆ ซึ่งทรงไว้วางพระราชหฤทัยดำรงตำแหน่ง ท้าวนาง ดังกล่าว

“ท้าวนาง” ผู้บังคับบัญชา มีอยู่ ๔ ตำแหน่ง เช่นเดียวกับ จตุสดมภ์ทางฝ่ายหน้า คือ

           ๑. ท้าวสมศักดิ์ ว่าพนักงานทั้งปวง

           ๒. ท้าวอินทรสุริยา ว่าห้องเครื่องวิเสท

           ๓. ท้าวศรีสัจจา ว่าการโขลนจ่า ควบคุมประตูวัง และอารักขาทั่วไป

           ๔. ท้าวโสภานิเวศน์ ผู้ช่วยโดยทั่วๆ ไป ส่วนมากช่วยในการของท้าววรจันทร์

ตำแหน่ง ท้าววรจันทร์ นี้ เป็นตำแหน่งสูงที่สุดของข้าราชการฝ่ายใน แม้แต่ท้าวพระสนม ทั้ง ๔ ก็ยังเป็นรอง นับเป็นผู้ใหญ่ที่มีอำนาจบังคับบัญชาได้สิทธิ์ขาด

           แต่โบราณมา ท้าววรจันทร์ ถือศักดินา ๑,๐๐๐ เท่ากับท้าวพระสนมทั้ง ๔ แต่อำนาจบังคับบัญชาเหนือกว่า

           ส่วน ท้าวนางทั้ง ๔ ถือ ศักดินา ๘๐๐
ทว่า เมื่อ พระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง โปรดฯให้เจ้าจอมมารดาวาด (เจ้าจอมมารดาของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา) ในรัชกาลที่ ๔ เป็นท้าววรจันทร์นั้น โปรดฯให้ถือศักดินา ๓๐๐๐

           นอกจากตำแหน่ง ท้าวนางทั้ง ๔ ดังกล่าวยังมีบรรดาศักดิ์ท้าวนางอีกหลายตำแหน่ง เช่น ท้าวทรงกันดาล บังคับบัญชาพระคลังใน มีท้าวภัณฑสารเป็นผู้ช่วย ท้าวสุภัติการภักดี ท้าววนิดาพิจาริณี ฯลฯ บรรดาศักดิ์คุณท้าวนี้มิได้ด้อยกว่ากันเท่าใดนัก คล้ายกันกับบรรดาศักดิ์พระยา ซึ่งสมัยก่อนมีทั้งพระยาตามทำเนียบและพระยาที่โปรดฯพระราชทานนามบรรดาศักดิ์ สูงต่ำกว่ากันก็ตรงที่เป็นพระยารับพระราชทานพานทอง (สมัยก่อนไม่มีเหรียญตรา) ที่เรียกกันว่าพระยาพานทอง กับพระยาที่มิได้รับพระราชทานพานทอง

ในรัชกาลที่ ๕ ปรากฏนามท้าวนางท่านหนึ่ง คือท้าวอินทรสุริยา ท่านผู้นี้

เป็นราชินิกุลบางช้าง สายเจ้าคุณชูโต ชื่อ อาบ (ชูโต) โปรดฯให้เป็น

พระพี่เลี้ยง ท่านหนึ่งในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศฯ
ตำแหน่งท้าวอินทรสุริยา นี้ ในรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯแต่งตั้งพระพี่เลี้ยงในสมัยเมื่อยังทรงพระเยาว์ให้เป็นท้าวอินทรสุริยา


จากคุณ : รวีช่วงโชติ - [ 14 มี.ค. 50 22:43:00 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 16

มาเรื่อง ท้าวพระสนม บ้าง ท้าวพระสนม มีเฉพาะในสมัยอยุธยาเท่านั้น โดยเป็นบรรดาศักดิ์ สำหรับพระสนมเอก ที่เป็นพระราชวงศ์ โดยรายละเอียดคือ

ท้าวอินทรสุเรนทร์ สำหรับพระราชวงศ์สุพรรณภูมิ
ท้าวศรีสุดาจันทร์ สำหรับพระราชวงศ์อู่ทอง
ท้าวอินทรเทวี สำหรับพระราชวงศ์ศรีธรรมาโศกราช
ท้าวศรีจุฬาลักษณ์ สำหรับพระราชวงศ์สุโขทัย

ทั้งนี้อาจจะทรงพระกรุณาฯ ยกขึ้นแม่อยู่หัว หรือสมเด็จพระอัครมเหสี ได้  โดยเรามักจะได้ยินเพียงแค่สองตำแหน่ง คือ ท้าวศรีสุดาจันทร์ และท้าวศรีจุฬาลักษณ์ เท่านั้น ลองดูเรื่องสุริโยทัยอีกทีนะครับ จะเห็นบทบาทของท้าวพระสนมทั้ง 4


จากคุณ : พระนายไวย - [ 15 มี.ค. 50 21:48:55 ]
 
 



กระทู้ยอดนิยม

[กติกามารยาท] [Help & FAQ
ความคิดเห็น : คลิกที่นี่เพื่อใช้งาน icon
ชื่อ : ตรวจสอบสถานะของ member ที่นี่

คลิกเพื่อเลือก : โพสไฟล์ประกอบ / วาดภาพประกอบ / โพสคลิปวิดีโอ
ไฟล์ประกอบ : (ไม่เกิน 150 K / Member เท่านั้น / Preview ไม่ได้)
(gif, jpg, png, mid, wav, mp3, wma, swf)
แตกประเด็น : ต้องการแตกประเด็นจากกระทู้เดิมคลิกที่นี่

  : ไม่อนุญาตให้แสดงผลผ่านระบบมือถือ
 
(ส่งไฟล์ประกอบ และวาดภาพประกอบ Preview ไม่ได้)  
 
 

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏในกระทู้ที่ท่านเห็นอยู่นี้ เกิดจากการตั้งกระทู้และถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง PANTIP.COM มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานทราบ เพื่อดำเนินการต่อไป



Pantip-Cafe | Pantip-TechExchange | PantipMarket.com | Chat | PanTown.com | BlogGang.com | Torakhong.org | GameRoom