Pantip-Cafe | Pantip-TechExchange | PantipMarket.com | Chat | PanTown.com | BlogGang.com | Torakhong.org | GameRoom



คำที่มักเขียนหรือพิมพ์ผิดบ่อย ๆ ภาค ๒

กระทู้นี้เป็นกระทู้สืบเนื่องจากกระทู้ของคุณ Antispam  เรื่องคำที่มักเขียนหรือพิมพ์ผิดบ่อย ๆ

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5110885/K5110885.html

คิดว่าอยากมีส่วนร่วมด้วย เนื่องจากมีเอกสารของราชบัณฑิตยสถานเกี่ยวกับเรื่องนี้อยู่ชื่อ "อ่านอย่างไรและเขียนอย่างไร"   เป็นเอกสารเผยแพร่เนื่องในวันสถาปนาราชบัณฑิตยสถานฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พิมพ์ครั้งที่ ๕ มกราคม ๒๕๒๙ จำนวน ๒๐,๐๐๐ เล่ม

เนื่องจากมีข้อมูลจำนวนมาก (คำจำนวน ๓๗๙ คำ) และกระทู้เก่ายังไม่ได้รับการเสนอเป็นกระทู้แนะนำซึ่งทำให้อยู่ในบอร์ดได้นาน จึงคิดว่าหากตั้งเป็นกระทู้ใหม่ดูจะเข้าถึงผู้อ่านได้มากกว่า

ราชบัณฑิตยสถานได้รวบรวมคำที่มักเขียนไม่ค่อยถูกต้องตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ซึ่งได้พบเห็นในตำรับตำรา นิตยสาร และหนังสือต่าง ๆ เท่าที่พอจะนึกได้ จัดพิมพ์ขึ้นเผยแผ่ให้แพร่หลาย ดังนี้

หมวด ก

คำที่ถูก                                 มักเขียนเป็น

กรรมบถ                          กรรมบท
กระตือรือร้น                     กระตือรือล้น, กะตือรือร้น
กระทะ                            กะทะ
กระเพาะ                          กะเพาะ
กระสัน                            กระสันต์
กระแสน้ำ                         กระแสร์น้ำ
กะทัดรัด                          กระทัดรัด
กะทันหัน                          กระทันหัน
กะทิ                                กระทิ
กะเทาะ                            กระเทาะ
กะเพรา                            กระเพรา
กะลา                               กระลา
กะโหลก                           กระโหลก
กังวาน                             กังวาล
กามารมณ์                         กามารมย์
การบูร                              การระบูร, การะบูน, การบูน
กาลเทศะ                          กาละเทศะ
ก้าวร้าว                            กร้าวร้าว
กิตติกรรมประกาศ               กิติกรรมประกาศ
กิตติมศักดิ์                        กิติมศักดิ์
เกร็ดความรู้                       เกล็ดความรู้
เกร็ดพงศาวดาร                  เกล็ดพงศาวดาร
เกล็ดปลา                          เกร็ดปลา
เกศา                                เกษา
เกษียณอายุ                       เกษียนอายุ, เกษียรอายุ
เกษียนหนังสือ                    เกษียณหนังสือ
เกษียรสมุทร                      เกษียณสมุทร, เกษียนสมุทร
เกสร                                 เกษร

แก้ไขเมื่อ 14 ก.พ. 50 14:51:30

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 ก.พ. 50 09:39:17 ]

 
 

*** Advertisement ***


ความคิดเห็นที่ 1

หมวด ข

คำที่ถูกต้อง                              มักเขียนเป็น

ขบวน                               ขะบวน
ขโมย                               ขะโมย, โขมย
ขะมักเขม้น                        ขมักเขม้น, ขะมักขะเม่น, คะมักคะเม่น
ขากรรไกร                         ขากันไกร
ขากรรไตร                         ขากันไตร
ข้าวกบหม้อ                        ข้าวกลบหม้อ
ข้าวโพด                            ข้าวโภช
ขี้เถ้า                                ขี้เฒ่า, ขี้เท่า
เข็ญใจ                              เข็นใจ
เข้าฌาน                            เข้าฌาณ
ไข่มุก                               ไข่มุกข์, ไข่มุกด์, ไข่มุข

หมวด ค

ครรลอง                             คันลอง, คัลลอง
ครองราชย์                         ครองราช
คริสตกาล                          คริสต์กาล
คริสต์ศตวรรษ                     คริสตศตวรรษ
ครุฑ                                 ครุธ
ค้อน (เครื่องมือ)                 ฆ้อน
คะนอง                              คนอง
คะนึง                                คนึง
คะยั้นคะยอ                        ขยั้นขะยอ, ขะยั้นขะยอ
คั่นกลาง                            ขั้นกลาง
คันดาล                             คันดาน
คัมภีร์                               คำภีร์
คำนวณ                             คำนวน
คุกกี้                                 คุ๊กกี้
เคี่ยวเข็ญ                           เคี่ยวเข็น
โครงการ                            โครงการณ์

หมวด ง  

งึมงำ                                 งึมงัม
เงินทดรอง                          เงินทดลอง
เงินรองจ่าย                         เงินลองจ่าย
โง่เง่า                                 โง่เหง้า


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 ก.พ. 50 10:14:55 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 2

หมวด จ

คำที่ถูก                              มักเขียนเป็น

จระเข้                            จรเข้
จลาจล                           จราจล
จักร                               จักร์
จัดสรร                            จัดสรรค์
จาระไน                           จาระนัย
โจทก์จำเลย                     โจทย์จำเลย
โจทย์เลข                         โจทก์เลข
โจษจัน                            โจทจัน

หมวด ฉ  

ฉบับ                                ฉะบับ
ฉะนั้น                               ฉนั้น
ฉันญาติ                            ฉันท์ญาติ, ฉันท์ญาต, ฉันญาต
เฉพาะ                              ฉะเพาะ

หมวด ช

ชนวน                               ชะนวน
ชนัก                                 ชะนัก
ชบา                                 ชะบา
ชมดชม้อย                         ชะมดชม้อย, ชะมดชะม้อย
ชม้าย                               ชะม้าย
ชโลม                               ชะโลม
ช้อนส้อม                           ช้อนซ่อม
ชอ่ำ                                 ชะอ่ำ
ชอุ่ม                                 ชะอุ่ม
ชะนี                                  ชนี
ชะรอย                               ชรอย
ชะลอ                                ชลอ
ชัชวาล                              ชัชวาลย์
โชคชะตา                           โชคชตา

หมวด ซ

ซวดเซ                               ทรวดเซ
ซาก                                  ทราก
ซ่าหริ่ม                               ซะหริ่ม, ซาหลิ่ม
เซ็นชื่อ                               เซ็นต์ชื่อ
เซนติเมตร                          เซ็นติเมตร


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 ก.พ. 50 11:10:35 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 3

ซูเปอร์           ซุปเปอร์

จากคุณ : NgaoMak - [ 7 ก.พ. 50 11:33:57 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 4

หมวด ด

คำที่ถูก                              มักเขียนเป็น

ดาดฟ้า                          ดาษฟ้า
ดารดาษ                        ดารดาด
ดาวคะนอง                     ดาวคนอง
ดาษดื่น                         ดาดดื่น
ดำรง                             ดำรงค์
ดุลการค้า                       ดุลย์การค้า
ดุลอำนาจ                      ดุลย์อำนาจ
เดินเหิน                         เดินเหิร
เดียรดาษ                       เดียระดาด
ได้ญาณ                        ได้ญาน

หมวด ต

ตงิด                              ตะหงิด
ตระเวน                          ตระเวณ
ตลบตะแลง                    ตลบแตลง, ตะหลบตะแลง
ตะกรุมตะกราม                ตะกลุมตะกลาม, ตะกรุมตะกลาม
ตะกละตะกลาม               ตะกะตะกลาม
ตะเฆ่ (เครื่องลากเข็น)      ตะเข้
ต่าง ๆ นานา                   ต่าง ๆ นา ๆ
ตาลโตนด                      ตาลตะโหนด
ตำรับตำรา                     ตำหรับตำรา

หมวด ถ

ถนนลาดยาง                   ถนนราดยาง
ถ่วงดุล                           ถ่วงดุลย์
แถลงการณ์                     แถลงการ

หมวด ท

ทโมน                            ทะโมน
ทยอย                            ทะยอย
ทแยง                            ทะแยง
ทรวดทรง                       ซวดทรง
ทระนง                           ทรนง
ทลาย (แตกหัก, พัง)         ทะลาย
ทะลาย (หมาก, มะพร้าว)    ทลาย
ทะลึ่ง                             ทลึ่ง
ทะเลสาบ                        ทะเลสาป
ทาส                              ทาษ
ทำบุญสุนทาน                  ทำบุญสุนทร์ทาน
ทีฆายุโก                         ฑีฆายุโก
ทูต                                ฑูต
ทูนหัว                            ทูลหัว
ทูลกระหม่อม                   ทูนกระหม่อม
ทูลเกล้า ฯ                       ทูนเกล้า ฯ
เทเวศร์                           เทเวศน์
เท้าความ                        ท้าวความ
เทิดทูน                           เทอดทูน, เทิดทูล
เทิดพระเกียรติ                  เทอดพระเกียรติ
แท็กซี่                            แท๊กซี่
แทรกแซง                       แซกแซง
โทรมหญิง                       โซมหญิง


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 ก.พ. 50 11:38:44 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 5

ขอบพระคุณ คุณเหงามาก # ๓  (เมื่อไรจะเลิกเหงาเสียที) ที่มาช่วยแจม

p  

เมื่อเป็นพยัญชนะต้น ใช้ พ เช่น parabola = พาราโบลา

เมื่อเป็นตัวสะกด       ใช้ ป เช่น capsule = แคปซูล

หมายเหตุ   p เมื่อเป็นพยัญชนะต้นให้ใช้ พ โดยตลอด ยกเว้นกลุ่มพยัญชนะบางกลุ่มที่ไทย นิยมใช้เสียง ป ให้ใช้ ป ดังนี้ super-, -pa, -pean, -per, -pia, -pic, -ping, -pion, -po, -pus และ –py  ตัวอย่าง

superman = ซูเปอร์แมน
Europa     = ยูโรปา
bumper    = บัมเปอร์
topic        = ทอปปิก
shopping  = ชอปปิง
hippy       = ฮิปปี
hippo       = ฮิปโป
olympus   = โอลิมปัส

จากหลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอังกฤษของราชบัณฑิตยสถาน
http://www.royin.go.th/th/profile/index.php?PageNo=11&PageShow=324&SystemModuleKey=127


                                                          ซูเปอร์แมนตัวจริงต้องมี ป ตัวเดียว

แก้ไขเมื่อ 07 ก.พ. 50 17:59:46

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 ก.พ. 50 14:34:55 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 6

หมวด ธ

คำที่ถูก                              มักเขียนเป็น

ธำรง                            ทำรงค์, ธำรงค์
ธุรการ                          ธุระการ
ธุรกิจ                           ธุระกิจ

หมวด น

นาที                             นาฑี
นานัปการ                      นานับประการ
น้ำมันก๊าด                     น้ำมันก๊าซ
นิมิต                            นิมิตร

หมวด บ

บรรทัด                         บันทัด
บรรทุก                         บันทุก
บรรลุ                           บันลุ
บรรเลง                         บันเลง
บล็อก                          บล๊อค, บลอค
บังสุกุล                         บังสกุล
บังเอิญ                         บังเอิน
บันดาล                         บรรดาล
บันได                           บรรได
บันทึก                          บรรทึก
บันเทิง                          บรรเทิง
บันลือ                           บรรลือ
บางลำพู                        บางลำภู
บาดทะยัก                      บาดทยัก, บาทยัก
บาตร                            บาต
บาทบงสุ์                        บาทบงส์
บาทหลวง                      บาดหลวง
บำเหน็จ                         บำเน็จ, บำเหน็ด
บิณฑบาต                      บิณฑบาตร
บิดพลิ้ว                         บิดพริ้ว
บุคลากร                        บุคคลากร
บุคลิก                           บุคลลิก
บุคลิกลักษณะ                บุคลลิกลักษณะ
บูรณปฏิสังขรณ์               บูรณะปฏิสังขรณ์
เบญจเพส                      เบญจเพศ
แบ่งสันปันส่วน                แบ่งสรรปันส่วน, แบ่งสรรค์ปันส่วน

แก้ไขเมื่อ 19 ก.พ. 50 13:43:32

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 ก.พ. 50 14:51:52 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 7

หมวด ป

คำที่ถูก                              มักเขียนเป็น

ปฏิสันถาร                       ปฏิสันถาน
ปฐมนิเทศ                       ปฐมนิเทศก์
ประกายพรึก                    ประกายพฤกษ์
ประกาศิต                        ประกาสิต
ประจัญบาน                     ประจันบาน
ประจันห้อง                      ประจัญห้อง
ประณต                          ประนต
ประณาม (กล่าวร้าย)         ประนาม
ประณิธาน                       ประนิธาน
ประณีต                          ปราณีต
ประดิดประดอย                ประดิษฐ์ประดอย
ประนีประนอม                  ปราณีปรานอม, ปรานีปรานอม, ปราณีประนอม
ประสบการณ์                   ประสบการณ์ (พิมพ์คำว่า ประ-พการณ์ พันทิปปรารถนาดีแก้เป็น ประสบการณ์ เฮ้อ)
ประสูติ                           ประสูต
ประสูติการ (การคลอด)     ประสูติกาล
ประสูติกาล (เวลาที่คลอด) ประสูติการ
ประหลาด                       ปลาด
ปรัมปรา                         ปรำปรา, ปะรำปะรา
ปรานี (เอ็นดู)                  ปราณี
ปล้นสะดม                      ปล้นสะดมภ์
ปะแล่ม                          ปะแหล่ม
เปอร์เซ็นต์                      เปอร์เซนต์
ไปรษณียบัตร                  ไปรษณีย์บัตร
ไปรษณียภัณฑ์                ไปรษณีย์ภัณฑ์

หมวด ผ

ผดุง                               ผะดุง
ผลัดเปลี่ยน                     ผัดเปลี่ยน
ผลัดผ้า                           ผัดผ้า
ผลัดเวร                          ผัดเวร
ผอบ                              ผะอบ
ผัดผ่อน                          ผลัดผ่อน
ผัดวันประกันพรุ่ง              ผลัดวันประกันพรุ่ง
ผัดเวลา                          ผลัดเวลา
ผัดศาล                          ผลัดศาล
ผัดหนี้                            ผลัดหนี้
ผาสุก                             ผาสุข
ผุดลุกผุดนั่ง                     ผลุดลุกผลุดนั่ง
ผูกพัน                            ผูกพันธ์
เผอเรอ                           เผลอเรอ
เผอิญ                            ผะเอิญ, เผอิน
แผ่ซ่าน                          แผ่สร้าน
แผนการ                         แผนการณ์

แก้ไขเมื่อ 08 ก.พ. 50 11:08:45

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 ก.พ. 50 15:15:05 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 8

หมวด พ

คำที่ถูก                              มักเขียนเป็น

พยักพเยิด                     พะยักพะเยิด, พยักเพยิด
พยาน                           พะยาน
พยุง                             พะยุง
พเยีย                           พะเยีย, พะเยียร์
พรรณนา                       พรรนา, พรรณา
พลอดรัก                       พรอดรัก
พละกำลัง                      พลกำลัง
พลาสเตอร์                     พล๊าสเตอร์
พหูสูต                           พหูสูตร
พะนอ                           พนอ
พะเน้าพะนอ                   พะเน้าพนอ
พะแนง                          แพนง
พะยอม                          พยอม
พะวง                             พวง
พังทลาย                        พังทะลาย
พันทาง                          พันธุ์ทาง
พัสดุ                             พัศดุ
พิศวาส                          พิศวาท, พิษสวาท
พิสดาร                          พิศดาร
พิสมัย                           พิศมัย
พึมพำ                            พึมพัม
เพริศพริ้ง                        เพริดพริ้ง
เพิ่มพูน                          เพิ่มพูล
เพียบพร้อม                     เพรียบพร้อม

หมวด ภ

ภาคภูมิ                           พากพูม, พากภูมิ, ภาคพูม
ภารกิจ                            ภาระกิจ
ภารธุระ                           ภาระธุระ
ภาวการณ์                        ภาวะการณ์
ภูตผี                               ภูติผี
ภูมิใจ                              พูมใจ

หมวด ม

มเหสี                              มเหษี
มัสมั่น                             มัสหมั่น
มาตรการ                         มาตราการ
มาตรฐาน                         มาตราฐาน
ม่าย                                หม้าย
มืดมน                             มืดมนธ์, มืดมนต์


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 ก.พ. 50 15:30:35 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 9

โอ เขียน กระทะ ผิดเป็น กะทะ เสมอมาครับ
ด้วยว่าเอาไปเทียบเคียงกับคำว่า กะทิ
ขอบคุณที่นำมาลงให้อ่านกันครับ เป็นประโยชน์จริง ๆ


จากคุณ : พลายแป้ง - [ 7 ก.พ. 50 21:33:29 A:210.203.176.241 X: TicketID:120371 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 10

มัสมั่นแกงแก้วตา..

มัสมั่นด้วยความมั่นใจ มิใช่มัสหมั่นหมั่นเวียนวน

สาบานได้ คำนี้อิชั้นเขียนผิด ชัวร์ !

แหม...แต่คนที่เขียน "มืดมน" เป็น มืดมนต์นี่ สงสัยจะติดใจนิยาย "รัตติกาลยอดรัก" แหงๆ

นกฮูก


จากคุณ : AntiSpam - [ 7 ก.พ. 50 23:37:50 A:124.120.113.211 X: TicketID:123165 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 11

ขอบคุณ คุณเพ็ญชมพู มากครับ เป็นประโยชน์มาก
ผมโหวตเป็นกระทู้แนะนำ


จากคุณ : หนุ่มไทยไร้นาม - [ 8 ก.พ. 50 06:49:26 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 12

ดีใจที่มีผู้สนใจอีก ๓ ท่านแล้ว โดยเฉพาะคุณหนุ่มไทยไร้นาม (แอบตั้งชื่อให้ว่าคุณใจดี) ขอขอบพระคุณเป็นพิเศษที่มีความปรารถนาดีช่วยโหวตเป็นกระทู้แนะนำ หากมีคนอย่างคุณใจดีหลาย ๆ คน คงจะดีไม่น้อย

ทั้ง ๓ ท่านทำให้บรรยากาศในกระทู้นี้แจ่มใสขึ้นมาก ขออนุญาตฮัมเพลงให้เข้ากับบรรยากาศเสียหน่อย

"เช้าวันนี้แจ่มใส             ฉันพาดวงใจของฉันก้าวมา
แผ่วเบาเหมือนดังลมพา   ฉันเริ่มแสวงหาในสิ่งที่ควร"

ทำนองเพลงฟังข้างล่าง

http://www.salathaila.com/katerpusur.html


ที่มาของคำที่ใช้ "กระ" เป็นพยางค์หน้า อธิบายไว้ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ดังนี้

(๑) ซึ่งเดิมเป็น ก กำ กุ ข ต ส เช่น กทำ – กระทำ, กำแพง – กระแพง, กุฎี – กระฎี, ขจัด – กระจัด, ตวัด – กระหวัด, สะท้อน – กระท้อน.

(๒) โบราณใช้แทน ตระ เช่น ตระกูล – กระกูล, ตระลาการ – กระลาการ, (อัยการเบ็ดเสร็จ).

(๓) เติมหน้าคำโดยไม่มีความหมายก็มี เช่น ซุ้ม – กระซุ้ม, โดด – กระโดด, พุ่ม – กระพุ่ม, ยาจก – กระยาจก, สินธุ์ – กระสินธุ์, เติมให้มีความหมายแน่นแฟ้นขึ้นก็มี เช่น ทำ – กระทำ.

(๔) ย้ำหน้าคำอันขึ้นต้นด้วย ก ในบทกลอน คือ กระกรี๊ด กระกรุ่น กระกลับกลอก กระเกริ่น กระเกรียม กระเกรียว กระเกรี้ยว กระเกริก.

(๕) นอกนี้เป็น กระ มาแต่เดิม เช่น กระทรวง กระบือ.


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 8 ก.พ. 50 09:32:30 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 13

กะทันหัน-กระทันหัน

         คำที่มักจะเขียนกันผิด ๆ ถูก ๆ อยู่เสมอ ก็คือคำที่ขึ้นต้นด้วย “กะ” กับ “กระ” บางคำก็ใช้แต่ “กะ” อย่างเดียว บางคำก็ใช้แต่ “กระ” อย่างเดียว บางคำก็ใช้ได้ทั้ง ๒ อย่าง เพียงแต่อาจนิยมเขียนอย่างใดอย่างหนึ่งเท่านั้น การที่จะจดจำให้ได้ทั้งหมดว่า คำใดบ้างต้องใช้ “กะ” นำ คำใดบ้างต้องใช้ “กระ” นำนั้น คงจะยากลำบากมาก เรื่องนี้จำต้องอาศัยพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ดูประกอบ ถ้าสงสัยว่าคำนี้จะใช้ “กะ” หรือ “กระ” นำ ก็ควรยอมเสียเวลาพลิกดูพจนานุกรมเสียหน่อย อย่าเดาเอาเองเลย จะทำให้เคยตัว แล้วก็อาจเขียนผิด ๆ จนชินแล้วต่อไปจะแก้ยาก

          คำที่มักเขียนผิดอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นในหนังสือพิมพ์หรือนิตยสารใด ๆ ก็ตาม ก็คือคำว่า “กะทันหัน” ซึ่งคำนี้ที่ “กะ” ไม่มี ร เรือ กล้ำ แต่มักเขียนกันมี ร เรือ กล้ำ เช่น ในนิตยสารรายสัปดาห์ชื่อ สะบัดช่อ ฉบับที่ ๑๑๖ ประจำวันที่ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๒๗ ในเรื่อง “เมขลาล่อแก้ว” โดย พรหมา เทอดธรรม มีข้อความว่า “สตรีผู้มีดวงตาสีน้ำตาลทิ้งท้ายเป็นปริศนา...พลางจับจ้องอากัปกิริยาของอีกฝ่ายอย่างสนใจ... จนกระทั่งสมภพมีอาการหน้ามืดแล้วเป็นลมหมดสติไปอย่าง กระทันหัน ไม่กี่วินาทีต่อมาหลังจากนั้น” หรือ ในเรื่อง “นักเลงเนื้อทอง” โดย “ระบือ พิทักษ์รัมย์” ในนิตยสารฉบับเดียวกัน มีข้อความตอนหนึ่งว่า “ชายหนุ่มทันได้เห็นใบมีดพลิกคมล้อแสงไฟฉีกประกายน่าพรั่นขึ้นเพียงแวบเดียว ก่อนจะเอี้ยวตัวหลบไปตามมีตามเกิด เพราะมันกระทันหันจวนแจเต็มที”

          ในตัวอย่างที่ยกมาทั้งหมดนี้ “กะ” ที่คำว่า “กะทันหัน” มี ร เรือ กล้ำทั้งนั้น ความจริงคำนี้ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ให้เขียนว่า “กะทันหัน” ไม่มี ร กล้ำ และได้ให้ความหมายไว้ดังนี้ “ว. ทันใด, ปัจจุบันทันด่วน, จวนแจ.” เพราะฉะนั้น จึงขอให้ระมัดระวังในการเขียนหน่อย ที่ “กะ” ไม่ต้องมี ร กล้ำ นะครับ.

ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๑.

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1276


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 8 ก.พ. 50 09:36:11 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 14

สวัสดีครับ คุณ เพ็ญชมพู

ครั้งหนึ่ง เคยตั้งกระทู้  โดยใช้ชื่อว่า "เง่าเจ้านาย"
แน่นอนว่าผิดหลักภาษาในปัจจุบัน
แต่ "เง่า" คำนี้ใช้ในหนังสือเก่าต่างๆ
เช่นมหาชาติคำหลวง และพงศาวดารต่างๆก็มีบ้าง
อีกทั้งยังใช้เป็นยศข้าราชการในหัวเมืองอีสาน เรียกว่าเจ้าเง่า
เง่าหรือเหง้าก็อันเดียวกัน  จึงตั้งใจใช้คำว่า "เง่าเจ้านาย" เป็นหัวข้อ
คำว่า"เง่า" ในปัจจุบันแปลกันว่า "โง่"
เมื่อใช้ว่า "โง่เง่า" จึงซ้อนกันอยู่เป็น "โง่โง่"
ดังนั้นผมคิดว่าคำว่า "เง่า" ไม่ควรที่จะแปลว่า "โง่" อย่างในปัจจุบันครับ
"โง่เง่า" ควรแปลว่า โง่มาตั้งแต่รากเหง้า  หรือที่ใช้กันว่า "โคตรโง่" นั้นเอง  


มีอยู่พักหนึ่งผมใช้คำว่า "จิง" เป็นการส่วนตัว
ด้วยคล้อยตามเหตุผลประกอบในหนังสือ เรื่องลัทธิธรรมเนียมสงฆ์
และเชื่อว่า "จิง" เป็นคำที่ถูกต้อง
แต่อย่างไรก็ตาม  มันก็ขัดกับความรู้สึกส่วนใหญ่
และไม่ปรารถนาจะเป็นที่ขวางหูขวางตาใครๆ
จึงกลับมาใช้ "จริง" แทน "จิง"


หากคุณ เพ็ญชมพู  จบเนื้อหาหลักของกระทู้แล้ว
จะขออนุญาตคัด "เรื่องจิง"  มาฝากไว้ในกระทู้นะครับ

แก้ไขเมื่อ 08 ก.พ. 50 10:14:56

จากคุณ : กัมม์ - [ 8 ก.พ. 50 09:55:54 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 15

ดีใจอีกแล้วที่คุณกัมม์ให้เกียรติมาเยี่ยมเยือนกระทู้น้อย ๆ นี้ (คุณกัมม์อย่าลืมทำอย่างคุณหนุ่มไทยไร้นาม-คุณใจดี # ๑๑ นะ)

เง่า-เหง้า

        คำไทยแท้ที่เรามักเขียนกันไม่ค่อยถูกคำหนึ่งในหลาย ๆ คำ ก็คือคำว่า “เง่า” และ “เหง้า” เช่น “เหง้า” ในคำว่า “รากเหง้า” หรือ “โคตรเหง้า” ก็มักมีผู้เขียนเป็น “เง่า” เสมอ เช่นข้อความว่า “...เชื่อหรือไม่ว่า พ่อแม่บางคนนั่นแหละคือรากเง่าที่ก่อให้เกิดปัญหาของเด็กวัยรุ่น…” จากเรื่อง “ปัญหาวัยรุ่น...ใครผิด?” ของ ดร. สมภพ เจริญกุล ในนิตยสาร ลุคส์ ประจำเดือนธันวาคม ๒๕๒๗

         คำว่า “รากเง่า” ในที่นี้ ที่ถูกควรจะต้องเขียนเป็น “รากเหง้า” ทั้งนี้ เพราะคำว่า “เง่า” และ “เหง้า” ทั้ง ๒ นี้ แม้จะออกเสียงเหมือนกันแต่ก็เขียนต่างกัน และความหมายก็ต่างกันด้วย

         คำว่า “เง่า” พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้ให้ความหมายไว้ว่า “ว. โง่, มักใช้เข้าคู่กับคำ โง่ ว่า โง่เง่า.” และที่คำว่า “โง่” ท่านก็ได้ให้ความหมายไว้ว่า “ว. เขลา, ไม่ฉลาด, ไม่รู้.” นอกจากนั้นยังมีลูกคำอีก ๔ คำ คือ

         “โง่แกมหยิ่ง (สำนวน) ว. โง่แล้วยังอวดฉลาด, อวดดีทั้ง ๆ ที่โง่.”

         “โง่เง่า ว. โง่มาก.”

         “โง่เง่าเต่าตุ่น (สำนวน) ว. โง่ที่สุด เช่น เพราะโง่เง่าเต่าตุ่นพ่อคุณเอ๋ย ผู้ใดเลยจะประสงค์จำนงหมาย. (นิราศทวาราวดี ของ หลวงจักรปาณี).”

         “โง่แล้วอยากนอนเตียง (สำนวน) ว. โง่แล้วไม่เจียมตัวว่าโง่ไปทำสิ่งที่ตนไม่รู้ไม่เข้าใจ.”

         ส่วนคำว่า “เหง้า” นั้น พจนานุกรม ฉบับ พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้เก็บไว้เป็นคำนาม และได้ให้บทนิยามไว้ดังนี้ “น. โคนของพืชบางอย่างที่เป็นก้อนโตจมอยู่ในดิน เช่น เหง้าบัว; ต้นเดิม, ต้นวงศ์.”

         คำว่า “รากเหง้า” หรือ “โคตรเหง้า” จึงควรใช้ “เหง้า” โดยเฉพาะคำว่า “รากเหง้า” พจนานุกรม ฉบับ พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้เก็บเป็นลูกคำของคำว่า “ราก” ไว้แล้ว และได้ให้บทนิยามไว้ว่า “น. เค้าเดิม, ต้นเหตุ; ลำของพรรณไม้บางชนิดที่อยู่ใต้ดิน เช่น กล้วย บอน.”

         คำว่า “เหง้า” ในคำว่า “โคตรเหง้า” ก็ควรใช้ “ห ง สระเอา ไม้โท” เช่นกัน เพราะคำว่า “โคตร” กับคำว่า “เหง้า” ก็มีความหมายในลักษณะเดียวกัน

         คำว่า “โคตร” พจนานุกรม ได้ให้ความหมายไว้ว่า “น. วงศ์สกุล, เผ่าพันธุ์, ต้นสกุล, เช่น โคตมโคตร (โค-ตะ-มะ-โคด); คำนี้บางทีก็นำไปใช้ในความหมายไม่สุภาพ หรือเป็นคำด่า เช่น ก่นโคตร.”

         เพราะฉะนั้น ในการนำคำว่า “เง่า” หรือ “เหง้า” ไปใช้จึงควรระมัดระวังให้มาก ถ้าใช้เป็นวิเศษณ์คู่กับ “โง่” เป็น “โง่เง่า” ต้องใช้ ง สระเอา ไม้เอก ถ้าใช้เป็นคำนามคู่กับ “โคตร” หรือ “ราก” เป็น “โคตรเหง้า” หรือ “รากเหง้า” ต้องใช้ ห ง สระเอา ไม้โท.

ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๓๑๖-๓๑๗


นี่คงเป็นกระทู้ที่คุณกัมม์พูดถึง

http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/K3750590/K3750590.html

แก้ไขเมื่อ 08 ก.พ. 50 10:42:37

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 8 ก.พ. 50 10:16:01 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 16

คำว่า "จริง" เป็นคำควบไม่แท้ นอกจาก จ แล้วยังมีพยัญชนะอื่นอีกเช่น ซ, ศ, ส  ควบกับ   ร แล้วออกเสียงเฉพาะพยัญชนะตัวหน้าเช่น จริง,ไซร้, เศร้า, ศรี, ศรัทธา, สร้าง, เสริม, สร้อย, สระ, สรง, สร่าง  

อยากจะทราบเหตุผลในหนังสือเรื่องลัทธิธรรมเนียมสงฆ์ที่เชื่อว่า "จิง" เป็นคำที่ถูกต้องอยู่เหมือนกัน  เหลืออีก ๑๒๙ คำก็จะหมดคำที่มักเขียนผิดซึ่งรวบรวมโดยราชบัณฑิตยสถานแล้ว ขอเชิญคุณกัมม์คัด "เรื่องจิง" มาลงไว้ได้เต็มที่ ด้วยความยินดี


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 8 ก.พ. 50 10:29:58 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 17

สวัสดีอีกครั้งครับ
เป็นเกียรติที่ได้มาเยือนต่างหากครับ
เห็น คุณ เพ็ญชมพู  ตั้งกระทู้ก็รู้ได้ทันทีว่าของดี
โหวตกระทู้  และเก็บเข้าคลังแล้วครับ

ทราบอยู่แล้วว่า  ผมจะผิดหลักของราชบัณฑิตย์ท่านครับ
คำว่า "เง่า" ผมคิดว่าแต่เดิมมีความหมายอย่างเดียวกับ "เหง้า" ครับ
ส่วนคำว่า "จริง" ท่านว่าเป็นคำควบไม่แท้
ในหมวดอักษร จ
นึกไม่ออกจิงๆ ว่านอกจากคำ "จริง" แล้ว มีตัวไหนอีกบ้าง
เห็นหลงมาเข้าพวกกับเขาอยู่ตัวเดียวเองนะครับ


กษัตริย์  ราชบัณฑิตท่านแปลว่า พระเจ้าแผ่นดิน
และมีหมายไว้ว่า คำเต็มคือ พระมหากษัตริย์
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงแปลคำนี้ไว้ในพระราชพิธีสิบสองเดือน
"กษัตริย์ แปลว่า ผู้เลี้ยงชีพด้วยดาบ" ตรงตามรูปศัพท์
ในส่วนที่หมายไว้  "คำเต็มคือ พระมหากษัตริย์"
ในพงศาวดารเขมร ตอนหนึ่งบอกว่า
"..โปรดให้ตั้งพระราชโอรสสองพระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์ คือ สมเด็จ.."
ผมว่า(แต่เดิม) "กษัตริย์" กับ "พระมหากษัตริย์" เป็นคนละองค์นะครับ
กษัตริย์มีได้หลายองค์(คือสมเด็จ)  เราจึงต้องมีตำแหน่ง "พระมหากษัตริย์"
ชี้เฉพาะไปว่า  คือกษัตริย์องค์ที่เป็นใหญ่ที่สุดกว่ากษัตริย์องค์อื่น


อย่างไรก็ตาม  เราก็ต้องมีมาตรฐาน ซึ่งเป็นงานของราชบัณฑิตท่าน
ที่เราเอามาคุยกัน  ก็เพื่อเอาความสนุกกับเกร็ดภาษาเท่านั้นเองครับ
ไม่ได้หวังเรียกร้องให้ท่านต้องพิจารณาหรือแก้ไขใดๆ ครับ


ขออนุญาตรออีก ๑๒๙ คำครับ  กระทู้ตัวเองก็ยังไม่จบเลยครับ


(แก้มาตรฐานครับ)

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 16:57:39

จากคุณ : กัมม์ - [ 8 ก.พ. 50 11:52:15 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 18

หมวด ย

คำที่ถูกต้อง                              มักเขียนเป็น

ยศถาบรรดาศักดิ์                   ยศฐาบรรดาศักดิ์, ยศฐาน์บรรดาศักดิ์
ย่อมเยา                              ย่อมเยาว์
ยาเกร็ด (ตำรา)                     ยาเกล็ด
เยาว์วัย                               เยาวัย
รสชาติ                               รสชาด
รหัส                                   ระหัส
ระเห็จ                                 ระเห็ด
รักษาการ (ในตำแหน่ง)          รักษาการณ์
รักษาการณ์ (เหตุการณ์)         รักษาการ
รังสี                                   รังษี
รากเหง้า                             รากเง่า
ราดยางถนน                        ลาดยางถนน
ราดหน้า                             ลาดหน้า
ราศี                                   ราศรี, ราษี
รู้เท่าไม่ถึงการณ์                   รู้เท่าไม่ถึงการ
ลมหวน                              ลมหวล
ละคร                                 ลคร, ลคอน, ละคอน
ละมุนละไม                          ละมุนละมัย
ละเอียดลออ                        ละเอียดละออ
ลักปิดลักเปิด                        ลักกะปิดลักกะเปิด
ลังถึง                                  รังถึง
ลาดตระเวน                          ลาดตระเวณ
ลายเซ็น                              ลายเซนต์, ลายเซ็นต์
ลิดรอน                                ริดรอน, ริดลอน
ลุกลี้ลุกลน                           ลุกลี้ลุกรน, รุกรี้ลุกรน
ลูกกบคอ (มะพร้าว)               ลูกกลบคอ
ลูกเกด                                ลูกเกต
ลูกนิมิต                               ลูกนิมิตร
เลือกสรร                             เลือกสรรค์
เลือดกบปาก                         เลือดกลบปาก
โล่                                      โล่ห์
ไล่เลี่ย                                 ไล่เรี่ย

หมวด ว

วารดิถี                                 วาระดิถี
วิ่งเปี้ยว                                วิ่งเปรี้ยว
วิ่งผลัด                                วิ่งผัด
วิธีการ                                 วิธีการณ์
วินาที                                  วินาฑี
วิไล                                    วิลัย
วีรกรรม                               วีระกรรม
เวนคืน                                 เวรคืน

หมวด ศ

ศิลปกรรม                              ศิลปะกรรม
ศิลปวัฒนธรรม                        ศิลปะวัฒนธรรม
ศิลปวัตถุ                               ศิลปะวัตถุ
ศิลปะ                                   ศิลป
ศิลปะและวัฒนธรรม                 ศิลปและวัฒนธรรม
ศึกษานิเทศก์                          ศึกษานิเทศ


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 8 ก.พ. 50 11:53:57 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 19

คำว่า “กษัตริย์” มีรากศัพท์เดียวกับคำว่า “เกษตร” ซึ่งเป็นภาษาสันสกฤต ส่วนภาษาบาลี จะใช้ว่า “ขัตติยะ” ซึ่งมีรากศัพท์เดียวกับคำว่า “เขตต” เมื่อไทยนำมาใช้ก็ตัดตัว ต ที่ซ้ำทิ้งเหลือ “เขต”   คำว่า เขต กับ เกษตร ก็ใช้ในความหมายต่างกัน แต่ ขัตติยะ กับ กษัตริย์ใช้ในความหมายใกล้เคียงกัน

"กษัตริย์" กับ "เกษตร" เกี่ยวข้องกันอย่างไร มีผู้อธิบายไว้ว่า

ในสมัยโบราณ มนุษย์เริ่มแสวงหาของกินที่มีขึ้นเองตามธรรมชาติเช่นเก็บผลหมากรากไม้ในป่า  ล่าสัตว์ป่า ต่อมาก็เริ่มมีการเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ เกิดมีผู้สะสมอาหารไว้เกินกว่าความจำเป็นจึงเอาอย่างกัน ทำให้มีการแบ่งปันเขตแดน เกิดทรัพย์สินส่วนตัวขึ้น บางคนเกิดความโลภมากก็ลักทรัพย์ผู้อื่น จึงมีการจับกุมลงโทษทัณฑ์กันขึ้น แต่ก็ยังลงโทษไม่เป็นธรรม จึงได้ตกลงกันเลือกคนหนึ่งขึ้นเป็นหัวหน้า ทำหน้าที่ว่ากล่าวติเตียนลงโทษคนที่ทำความผิดโดยได้รับส่วนแบ่งผลผลิตจากคนที่อยู่ในความดูแล เรียกหัวหน้านี้ว่า “กษัตริย์” เพราะเป็นหัวหน้าดูแลเขตหรือที่ทำกิน

ยังเหลืออีก ๘๓ คำ ขออนุญาตลงคำสุดท้ายวันพรุ่งนี้ก็แล้วกัน ส่วนวันนี้เรามาคุยกันเรื่องถึงเกร็ดความรู้ของคำต่าง ๆ ดีกว่า


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 8 ก.พ. 50 12:25:16 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 20

เรื่องเกร็ดความรู้ของคำต่าง ๆ ที่มักเขียนผิด ส่วนมากคงได้มาจากหนังสือเรื่อง "ภาษาไทยไขขาน" ของ  ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม

ลำดับต่อไปนี้ขอเสนอคำว่า กังวาน-หอมหวน-อบอวล

         คำในภาษาไทยที่อยู่ในแม่กน ตามปรกติจะต้องใช้ตัว น หนูสะกด ถ้าหากใช้ตัวอื่นสะกด เช่น ณ ร ล ฬ ก็สันนิษฐานได้ว่า ไม่ใช่คำไทยแท้ คงจะต้องมาจากภาษาอื่น อาจเป็นภาษาเขมร บาลี สันสกฤต หรือ ภาษาฝรั่ง ก็ได้

         คำบางคำซึ่งดูลักษณะก็พอจะรู้ว่าไม่ใช่ภาษาบาลี สันสกฤต หรือภาษาฝรั่ง แต่ก็สงสัยว่าจะเป็นคำไทยแท้หรือเป็นคำที่มาจากภาษาเขมร ในกรณีเช่นนี้ ก็ทำให้เราไม่แน่ใจว่าจะใช้ตัว น สะกด หรือ ร ล สะกด เพราะคำเขมรบางคำที่ใช้ ร หรือ ล สะกด เมื่อเรามาใช้เป็นคำไทย เราก็ใช้ น สะกด เช่นคำว่า เดิน ถนน เขมรใช้ เฎีร ถฺนล่ คำที่เขมรใช้ ร หรือ ล สะกดนี้ เรามักจะใช้ น สะกดเป็นส่วนมาก แต่บางคำเราก็ไม่ทราบว่าเป็นคำเขมรหรือเปล่า บางทีก็เลยใช้ ล สะกดก็มี เช่น

         คำว่า “กังวาน” ซึ่งมี ๒ พยางค์ เราคิดว่าคงไม่ใช่คำไทย เพราะคำไทยแท้มักเป็นคำโดดมีพยางค์เดียว จึงสันนิษฐานว่าคงจะเป็นคำเขมร แต่จะใช่คำเขมรหรือเปล่า ผมเองก็ไม่ทราบ คงจะเป็นเพราะบางท่านเข้าใจว่าเป็นคำเขมร จึงมักมีผู้เขียนโดยใช้ ล สะกด เป็น “กังวาล” อยู่บ่อย ๆ อาจจะเป็นเพราะเสียงใกล้กับ “กังวล” ซึ่งเป็นคำเขมร และใช้ ล สะกด คำว่า “กังวาน” พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้ให้ความหมายไว้ว่า “ว. ก้องอยู่ได้นาน เช่น เสียงระฆังกังวาน, มีกระแสเสียงก้องและแจ่มใส.”

         คำในแม่กนที่มักใช้ ล สะกด ทั้ง ๆ ที่เป็นคำไทยอีกคำหนึ่งก็คือ คำว่า “หอมหวน” ที่ “หวน” บางคนก็ใช้ ล สะกด คงไปติดชื่อของพระเอกลิเกชื่อดังคนหนึ่งในอดีตที่ชื่อ “หอมหวล” นั่นเอง ลิเกคณะหอมหวลมีชื่อเสียงมาก จนขยายตัวออกไปเป็น “หอมหวล ๑ หอมหวล ๒ ฯลฯ” เวลาเขียนจึงมักใช้ ล สะกดตามไปด้วย คำว่า “หวล” ในพจนานุกรมมิได้เก็บไว้ เก็บแต่ “หวน” และได้ให้ความหมายไว้ว่า “ก. เวียนกลับ เช่น หวนคิดถึงความหลัง หวนกลับมาหา หวนคะนึงถึงคนรัก.” ส่วนคำว่า “หอมหวน” ท่านเก็บเป็นลูกคำของ “หอม” และได้ให้ความหมายไว้ว่า “ก. หอมตลบ.” คำนี้จะต้องใช้ น สะกด

         อีกคำหนึ่งที่เสียงลงท้ายคล้าย ๆ “หอมหวน” ก็คือคำว่า “อบอวล” คำว่า “อวล” ในที่นี้ท่านใช้ ล สะกด นี้เพราะคำว่า “อวล” ที่ใช้ ล สะกดนั้นเป็นคำมาจากภาษาเขมร พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้ให้ความหมายไว้ดังนี้ “ก. ตลบ, ฟุ้ง, หวน, กลบ, หอมตลบ, ฟุ้งด้วยกลิ่นหอม, มักใช้เข้าคู่กับคำ อบ เป็น อบอวล.” และได้บอกที่มาว่ามาจากภาษาเขมร ซึ่งมีความหมายว่า “เต็ม, แน่น, อึดอัด.” คำว่า “อบอวล” ท่านเก็บเป็นลูกคำของคำว่า “อบ” และได้ให้ความหมายไว้ว่า “ก. ตลบ, ฟุ้ง, (ใช้แก่กลิ่น). ว. มีกลิ่นตลบ, มีกลิ่นฟุ้ง.” ถ้าหากเขียนเป็น “อบอวน” ที่ “อวน” ใช้ น สะกด ก็จะมีความหมายไปอีกอย่างหนึ่ง เพราะคำว่า “อวน” เป็นชื่อเครื่องจับปลามีหลายชนิด ถักเป็นตาข่าย ผืนยาว ใช้ล้อมจับปลา   ประเภทใหญ่ ๆ ก็ได้แก่ “อวนลอย” กับ “อวนลาก” ถ้าที่คำว่า “อวน” ใช้ น สะกด คำว่า “อบอวน” ก็จะต้องแปลว่า “ทำให้อวนหอมตลบหรือให้ฟุ้งด้วยกลิ่นหอมด้วยวิธีอบ” ซึ่งเป็นคนละเรื่องกัน.

ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๑๗๕.

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?Search=1&ID=1275


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 8 ก.พ. 50 13:34:21 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 21

เย็นๆ ค่ำๆ จะแวะมาแจมใหม่นะคะ คงต้องเปิดตำรากันมือระวิง

:)


จากคุณ : AntiSpam - [ 8 ก.พ. 50 13:35:55 A:192.165.213.18 X: TicketID:123165 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 22

คุณ AntiSpam แจ้งว่ามาเย็นค่ำ
ดีใจล้ำเลิศยิ่งสิ่งใดเหมือน
จขกท.ภาคหนึ่งมาเยี่ยมเยือน
จะเตรียมเรือนไว้ต้อนรับขับสู้เอย


เรื่องของ เกษียร-เกษียณ- เกษียน

เกษียร แปลว่า น้ำนม  

เกษียณ แปลว่า สิ้นไป

เกษียน แปลว่า เขียน

สองคำแรกมาจากภาษาสันสกฤต ส่วนคำหลังเป็นคำไทยที่ล้อสันสกฤต

เกษียร มาจากสันสกฤตว่า กฺษีร บาลีว่า ขีร เมื่อแปลงเป็นไทย กฺษีร ก็เป็น  เกษียร โดยแปลง สระ อี เป็น สระ เอีย  เมื่อนำมาประกอบเป็นคำว่า "เกษียรสมุทร" จึงได้ความหมายว่า "ทะเลน้ำนม"  อันใช้เรียกสถานที่ในตำนานว่า เป็นอาสนสถานของพระนารายณ์ เทพเจ้าสำคัญในศาสนาฮินดู ทรงบรรทมอยู่เหนือ อนันตนาคราช ที่ลอยอยู่ในทะเลน้ำนม หรือ เกษียรสมุทรแห่งนี้นี่เอง


เกษียณ สันสกฤตว่า  กฺษีณ แปลว่า สิ้นไป บาลีใช้ ขีณ   พอเป็นไทยก็เป็น เกษียณ (เอา อี เป็น เอีย เหมือนกัน)  เมื่อนำมาสร้างเป็นคำเช่นคำว่า "เกษียณอายุ" จึงมีความหมายว่า หมดสิ้นอายุไป แต่คำนี้ไม่ได้หมายความเดียวกับตาย หากแต่มักใช้กับการสิ้นกำหนดการต่าง ๆ เช่น เกษียณอายุราชการ หมายถึง หมดภาระหน้าที่ราชการแล้ว ไม่ต้องรับราชการอีกต่อไปด้วยถึงวาระอันควร พูดสั้น ๆ ว่า เกษียณ ก็มีเป็นต้น

ความแตกต่างอย่างหนึ่งระหว่างบาลีและสันสกฤต คือ ข ในบาลี จะเปลี่ยนเป็น ก กับ ษ  ในบาลี (ข - กษ) เหมือนตัวอย่างคำใน # ๑๙ ขัตติยะ-กษัตริย์  เขต-เกษตร

ดังนั้นคำว่า เขียน จึงถูกแปลงเป็นคำสันสกฤตโดยอาศัยหลักการแปลงคำจากบาลีเป็นสันสกฤต ข เปลี่ยนเป็น กษ  จากคำไทย เขียน จึงถูกแปลงเป็นคำล้อสันสกฤต เกษียน ด้วยประการฉะนี้ จนบางครั้งผู้เชี่ยวชาญภาษาบาลีสันสกฤตยังแปลไม่ถูก   คำนี้นำไปใช้ในคำว่า "เกษียนหนังสือ" ทำนองเดียวกับ เขียนหนังสือ แต่ทั้งนี้ คำ "เกษียนหนังสือ" นี้เป็นคำสร้างใหม่ เพื่อใช้ในความหมายว่า “ข้อความที่เขียนแทรกไว้”  เช่น ในใบลาน หรือข้อความที่เขียนไว้บนหัวกระดาษคำสั่งหรือหนังสือราชการ เรียกว่า หัวเกษียน


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 8 ก.พ. 50 14:52:02 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 23

เข้าฌาน-ได้ญาณ

ฌาน

         คำภาษาบาลีที่เรานำมาใช้ในภาษาไทยมีอยู่คู่หนึ่ง คือคำว่า “ฌาน” กับ “ญาณ” ซึ่งมีรูปลักษณะคล้าย ๆ กัน ที่เป็นปัญหาก็คือในเวลาเขียนจะใช้ตัวใดสะกดแน่ บางคนเขียน “ญาน” (ใช้ น หนูสะกด) หรือบางคนเขียน “ฌาณ” (ใช้ ณ เณรสะกด) เช่นในนิตยสาร “สะบัดช่อ” ฉบับที่ ๑๑๙ เรื่อง “ผีบุญนรกานต์” โดย ตุลย์ มหิทธา มีข้อความตอนหนึ่งว่า “คุณหญิง เรานั่งดูด้วย ฌาณสมาบัติ มองเห็นแล้วว่า สามีคุณกระทำด้วยเวทย์มายาขนาดหนักทีเดียวนะ”

         คำว่า “ฌาณ” ในเรื่องนั้นใช้ ณ เณรสะกด ความจริงคำว่า “ฌาน” ต้องใช้ น หนูสะกด เพราะเป็นคำบาลี มาจากรากศัพท์ว่า ฌา แปลว่า เพ่ง เมื่อเป็นนามก็เป็น “ฌาน” ตามศัพท์แปลว่า “การเพ่ง” คำนี้ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้เก็บไว้ และได้ให้ความหมายและคำอธิบายค่อนข้างละเอียดกว่าคำอื่น ๆ ดังนี้

         “น. ภาวะที่จิตสงบแน่วแน่เนื่องมาจากการเพ่งอารมณ์, การเพ่งอารมณ์จนจิตแน่วแน่เป็นสมาธิ, เรียกลักษณะการทำจิตให้สงบตามหลักทางศาสนาว่า เข้าฌาน เช่น พระเข้าฌาน ฤษีเข้าฌาน, โดยปริยายเรียกผู้นั่งหลับตานิ่งอยู่ว่า เข้าฌาน, ฌานนั้นจัดเป็น ๔ ชั้น เรียกชื่อตามลำดับที่ประณีตขึ้นไปกว่ากัน คือ ปฐมฌาน ได้แก่ ฌานที่ ๑ มีองค์ ๕ คือ ยังมีตรึก ซึ่งเรียกว่า วิตก มีตรอง ซึ่งเรียกว่า วิจาร เหมือนอารมณ์แห่งจิตของคนสามัญ มีปีติ คือ ความอิ่มใจ มีสุข คือ ความสบายใจอันเกิดแต่วิเวก คือความเงียบ และประกอบด้วยจิตมีอารมณ์เป็นหนึ่งลงไปซึ่งเรียกว่า เอกัคตา, ทุติยฌาน ได้แก่ ฌานที่ ๒ มีองค์ ๓ คือ ละวิตกวิจารเสียได้ คงอยู่แต่ปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิ กับเอกัคตา, ตติยฌาน ได้แก่ ฌานที่ ๓ มีองค์ ๒ คือ ละปีติเสียได้ คงอยู่แต่สุขกับเอกัคตา, จตุตถฌาน ได้แก่ ฌานที่ ๔ มีองค์ ๒ เหมือนกัน ละสุขเสียได้ กลายเป็นอุเบกขาคือเฉย ๆ กับเอกัคตา, ฌานทั้ง ๔ นี้จัดเป็นรูปฌาน เป็นรูปสมาบัติ มีรูปธรรมเป็นอารมณ์ สงเคราะห์เข้าในรูปาวจรภูมิ”

         จึงขอให้กำหนดไว้ว่าถ้าเขียนคำว่า “ฌาน” ให้ใช้ น หนูสะกดเสมอไป

ญาณ

         คำนี้ ถ้าอยู่ตามลำพังอ่านว่า “ยาน” แต่ถ้าเป็นส่วนหน้าของคำสมาสมักจะออกเสียงว่า “ยา-นะ” เช่น ญาณทัสนะ (ยา-นะ-ทัด-สะ-นะ)  ญาณวิทยา (ยา-นะ-วิด-ทะ-ยา)  และ ญาณศาสตร์ (ยา-นะ-สาด)

         คำว่า “ญาณ” เป็นคำบาลี แปลว่า “ปรีชาหยั่งรู้หรือกำหนดรู้ที่เกิดจากอำนาจสมาธิหรือความสามารถหยั่งรู้เป็นพิเศษ” เพียงเรียนหนังสือแล้วมีความรู้ไม่ถือว่าเป็น “ญาณ” เรานิยมเรียกว่า “ปัญญา” แทน   ความจริงก็มีรากศัพท์มาจากคำว่า “ญา” ธาตุ ซึ่งแปลว่ารู้ เช่นเดียวกัน เมื่อลง ยุ ปัจจัย ก็แปลง ยุ เป็น อน แล้วแปลง น เป็น ณ อีกทอดหนึ่ง

         การศึกษาหาความรู้ ไม่ว่าระดับไหนก็ตาม เราจะได้ “ปัญญา” มาเพิ่มพูนให้แก่ตัวเองอยู่เรื่อย ๆ  ปัญญาท่านแบ่งเป็น ๓ ขั้น คือ

         ๑. สุตมยปัญญา ได้แก่ ปัญญาที่เกิดจากการได้ยินได้ฟัง ได้ศึกษาค้นคว้า เช่น จากห้องสมุด หอสมุด หรือซักถามผู้หลักผู้ใหญ่หรือครูบาอาจารย์บ้าง การศึกษาแบบนี้ถ้าหากเราไม่พัฒนาต่อไป เท่ากับเป็นเสมือนนกแก้วนกขุนทอง เป็นปัญญาขั้นต้น ปัญญาแบบเด็ก ๆ ยังไม่ต้องการให้มีความคิดมากเกินไป

         ๒. จินตามยปัญญา ได้แก่ ปัญญาที่เกิดจากการคิด ไม่ใช่เรียนมาอย่างใดแล้วก็จะต้องเชื่ออย่างนั้นเสมอไป ขงจื๊อเคยบอกไว้ว่า “เรียนแล้วไม่คิด เสียเปล่า คิดโดยไม่ได้เรียน อันตราย” เมื่อเราเติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว ก็ควรจะต้องมีความคิด ไม่ใช่ทำตัวเป็นเด็กทารกหรือเด็กอมมืออยู่ และเมื่อมีปัญหาใด ๆ เกิดขึ้น ก็ต้องรู้จักขบคิดเพื่อหาทางแก้ปัญหานั้น ๆ

         ๓. ภาวนามยปัญญา ได้แก่ ปัญญาที่เกิดจากการเข้าสมาธิ เจริญภาวนา หรือขั้นปฏิบัติการ จนกระทั่งมีความช่ำชอง สามารถคิดแก้ปัญหาได้อย่างฉับพลัน

         คำว่า “ญาณ” เป็นความรู้อันเป็นผลเนื่องมาจากการเข้าสมาธิ เข้ากรรมฐาน คือเป็นปัญญาขั้นที่ ๓ อันเป็นขั้นสูงสุด เมื่อเจริญวิปัสสนากรรมฐานแล้ว อาจารย์ก็จะมาสอบอารมณ์ว่าได้ปฏิบัติไปถึงไหนแล้ว อย่างนี้ถือว่าเป็นการ “สอบญาณ” คำว่า “ญาณ” ต้องใช้ ณ เณรสะกด.


ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๒๙-๓๒.


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 8 ก.พ. 50 15:37:51 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 24

พยายามหาอะไรแปลกๆ มาเล่นค่ะ (แต่ก็ไม่แปลกเท่าไหร่หรอก)

ตรวจตู้หนังสือตัวเองหนึ่งครั้ง ครรลองสายตาพาไปประสบกับหนังสือเล่มหนึ่ง ซึ่งบัดนี้ก็ยังเป็นที่นิยมไม่เสื่อมคลาย และเชื่อว่าหลายๆ คนเมื่อ "เอ็นสะท้าน" กันเสร็จเรียบร้อยก็ยังคงเก็บเอาไว้

"ติวไทยเอ็นทรานซ์" ของ ธเนศ เวศร์ภาดา

หนังสือชุดนี้มีแง่มุมสนุกๆ เกี่ยวกับภาษามากมาย คำที่มักจะสะกดผิดก็รวบรวมเป็นท้ายหน้าสั้นๆ ให้จดจำไปทีละกลุ่มๆ เช่น กลุ่มของคำ สัน สรร และ สรรค์, โจษ โจทก์ และ โจทย์

กลุ่มที่ชอบมากคือ

กลุ่ม "อี"

อีลุ่ยฉุยแฉก (อีหลุยฉุยแฉก) อีหลุกขลุกขลัก อีหลุกขลุกขลุย อีเหละเขะขะ อีโหลกโขลกเขลก อีหลักอีเหลื่อ

กลุ่ม "พลิ้ว" คำในกลุ่มนี้ไม่ใช้ "พริ้ว" เลย

บิดพลิ้ว โบกพลิ้ว สะบัดพลิ้ว พลิกพลิ้ว

กลุ่มสะ

สะกด สะกิด สะเก็ด สกัด
สไบ สะเพร่า สะระแหน่ สาระแน


คำนี้ อาจารย์ธเนศบ่นนิดหน่อย

"พยักพเยิด ไม่ใช่ พยักเพยิด เขียนผิดกันเหลือเกิน"

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 11:29:47

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 10:05:25

จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 8 ก.พ. 50 23:02:19 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 25

ต่อไป ไม่ใช่เรื่องของการสะกดผิด แต่เป็นการใช้คำให้ตรงกับเนื้อความและบริบท ซึ่งก็เป็นเรื่องที่น่าใส่ใจไม่น้อย - เผลอๆ มากกว่าเรื่องสะกดผิดเสียอีก

ว่าด้วยการ "ชวน"

ชวน - ชักนำ ขอให้ทำตาม หรือทำร่วมกับผู้พูด แสดงความเป็นกันเองระหว่างผู้ชวนกับผู้ถูกชวน

เชิญ - ขอให้ทำ เช่น เชิญแขกไปพักที่เรือนรับรอง เป็นต้น

ชี้ชวน - ชวนด้วยวิธีโน้มน้าวใจ

เชิญชวน - ชวนอย่างให้เกียรติยกย่อง

วิงวอน - ขอร้องจนทำให้เกิดความสงสาร

อ้อนวอน - ทำให้เกิดใจอ่อน ยอมคล้อยตาม ซึ่งอาจจะคล้อยตามด้วยความสงสารหรือด้วยความรำคาญก็ได้

ออดอ้อน - เป็นกิริยาที่เด็กใช้กับผู้ใหญ่ที่สนิทสนม หรือ ชายหญิงใช้กับคู่รักของตน ผู้ถูกออดอ้อน จะยอมทำตามประสงค์ด้วยความรักใคร่

เกลี้ยกล่อม - ชักจูงให้เห็นด้วย แต่เน้นที่วิธีพูดโน้มน้าวใจ

หว่านล้อม - ชักจูงให้เห็นด้วย แต่เน้นที่วิธียกเหตุผลประการต่างๆ มาอ้างเป็นการตีวงล้อมไม่ให้ผู้ถูกหว่านล้อมโต้แย้งได้


จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 8 ก.พ. 50 23:03:13 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 26

พลิกไปพลิกมา เจอหน้านี้ ช่วงต้นๆ นี่ทำเอาสะดุ้งเฮือกเลย :p

ประเภทของคนปากไม่ดี หรือ ปากไม่ค่อยจะดี

ปากกล้า - ปากเก่ง ว่าคนได้ไม่เลือกหน้า

ปากคม - พูดหรือเขียนอย่างเผ็ดร้อน ไม่เกรงกลัวอะไร (ในบางกรณีคนปากคมก็เป็นที่ยกย่อง)

ปากร้าย - ด่าว่าคนหยาบๆ คายๆ

ปากจัด - พูดโต้เถียงเก่ง ว่าคนเจ็บๆ แสบๆ

ปากเปราะเราะราย - พูดจาชวนทะเลาะไม่ละเว้น

ปากโป้ง - รักษาความลับไว้ไม่อยู่

ปากสว่าง - พูดพล่อยไม่ยั้งคิด มักพูดเปิดเผยความลับง่ายๆ

ปากบอน - รู้ความลับแล้วเอาไปเล่าต่อ ชอบพูด ชอบฟ้อง

ปากมาก - พูดมาก จู้จี้จุกจิก

ปากหอยปากปู - ชอบซุบซิบ นินทาเล็กนินทาน้อย

ปากม้า - ช่างส่อเสียด นินทาว่ากล่าวคน

ปากปลาร้า - นินทาว่าร้ายให้คนเสียๆ หายๆ และชอบพูดคำหยาบ

ปากหมา - ใช้เป็นคำด่าคนที่ปากเสีย (ฮ่ง !)

=======================
ว่าด้วยเรื่องของ "คำที่แสดงความวุ่นวาย"

คนวิ่งกัน "ขวักไขว่" - เห็นภาพของคนหลายคนวิ่งสวนกันไปสวนกันมา

คนวิ่งกัน "สับสน" - เห็นภาพของคนวิ่งปะปนกันจนไม่อาจสังเกตได้ว่าใครเป็นใคร

คนวิ่งกัน "พล่าน" - เห็นภาพของคนหลายคนวิ่งวนเวียนอยู่ในภายในขอบเขตจำกัดและหาทางออกไม่ได้

คนวิ่งกัน "อลหม่าน" - เห็นภาพของคนที่วิ่งไม่รู้ทิศทาง ต่างคนต่างวิ่ง

คนวิ่งกัน "วุ่น" - เห็นภาพของคนวิ่งวุ่นวาย หยิบฉวยอะไรไม่ค่อยถูก

คนวิ่งกัน "ชุลมุน" - เห็นภาพของคนหลายคนวิ่งปนกันไปอยู่ในกลุ่ม ไม่แตกกลุ่มกันไป

(เอ่อ...บางคำก็ไม่รู้สึกว่ามันจะต่างกันเท่าไหร่นะคะ)

มีประเด็นของคำที่สนุกอีกมากค่ะ :)


จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 8 ก.พ. 50 23:06:36 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 27

สวัสดีครับทุกๆท่าน ในกระทู้ยอดเยี่ยมนี้
วันนี้จะขออนุญาตคุณ เพ็ญชมพู เริ่มด้วย คำผิดที่ถูกมาตรฐานนะครับ


http://rirs3.royin.go.th/riThdict/lookup.html

1. ค้น :  ศาล
คำ :  ศาล
เสียง :  สาน
คำตั้ง :  ศาล
ชนิด :  น.
ที่ใช้ :  กฎ
ที่มา :  
นิยาม :  องค์กรที่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดี เช่น ศาลยุติธรรม.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2



--------------------------------------------------------------------------------
2. ค้น :  ศาล
คำ :  ศาล
เสียง :  สาน
คำตั้ง :  ศาล
ชนิด :  น.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  
นิยาม :  ที่เทพารักษ์สถิต.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2


สาส์นสมเด็จฉบับลงวันที่ ๑๒ กันยายน พุทธศักราช ๒๔๗๘
สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทูล สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์


         ..... มีคำภาษามคธว่า "สาลา" ซึ่งในอภิธาน Childers  อ้าง กมฺมารสาลา Wqrkshop (โรงงาน)  อสฺสสาลา Stable (โรงม้า) เป็นอุทธาหรณ์  ส่อให้เห็นว่าตัวศัพท์  สาลาจะตรงกับโรง  แต่ไทยเราเอามาแยกออกเป็น ศาลา คำ ๑  ศาล คำ ๑  และใช้ในที่ต่างกัน

         ๑๐. ศาลาให้หมายความอย่างหนึ่งว่าเป็นที่พัก เช่น ศาลากลางย่าน ศาลาราย หรืออีกอย่างหนึ่งหมายความว่าเป็นที่ประชุม เช่นศาลาโรงธรรม ศาลาการเปรียญ แต่เห็นได้ว่าศาลาโรงธรรมเดิมพื้นก็คงอยู่กับแผ่นดิน  ศาลาทุกอย่างที่ยกพื้นสูงมามีต่อภายหลัง  แต่คงเรียกว่า ศาลา ตามเดิม

         ๑๑. ศาล (นึกได้ในเวลานี้ว่า) ใช้ต่างกันเป็น ๒ อย่าง  คือศาลเจ้าอย่าง ๑  ศาลชำระความอย่าง ๑  พิเคราะห์ความหมายว่า "สถาน" เพราะสถานเทวาลัย  ถึงจะสร้างเป็นลักษณะอย่างไร  ก็เรียกในภาษาไทยว่า "ศาลเจ้า" ทั้งนั้น  ศาลชำระความชำระที่ไหนก็เรียกว่า "ศาล" เหมือนกัน  สำนวนในกฏหมายเก่าก็มักชอบใช้ว่า "ร้องฟ้องในโรงศาล"  ส่อให้เห็นว่าคำ "ศาล" หมายความว่า "สถาน"  แต่เหตุใดจึงเอาคำ "ศาล" มาใช้คิดยังไม่เห็น ....


สาส์นสมเด็จฉบับลงวันที่ ๒๐ กันยายน พุทธศักราช ๒๔๗๘
สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ กราบทูล สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานภาพ


         ๙. ศาล  คำนี้กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ เธอกริ้วหนัก  ว่าเขียนสะกด ล ผิด  เป็นคำไทยแท้ๆ ไปนึกว่ามาแต่คำ ศาลา  ถ้านึกเช่นนั้นก็ต้องเขียน ศาลา ทีเดียว  เพราะคำว่า ศาล ในภาษมคธสันสกฤต แปลว่าต้นรัง  หาเข้ารูปที่ต้องการไม่  หนังสือเก่าท่านก็เขียนสะกด น  เกล้ากระหม่อมยอมราบไม่มีอะไรเถียง  อันชื่อว่า ศาน นั้น  นึกได้สามอย่าง ศานเพียงตาอย่างหนึ่ง .....


สาส์นสมเด็จฉบับลงวันที่ ๒๖ กันยายน พุทธศักราช ๒๔๗๘
สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทูล สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์


         .... คำว่า ศาน หม่อมฉันไม่ทราบว่า กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ได้เคยทรงพิจารณาแล้ว  หม่อมฉันเห็นชอบด้วยว่าเป็นคำหนึ่งต่างหาก  มิใช่มาจากศาลา แต่จะลงเนื้อเห็นว่ามูลมาแต่อะไรยังไม่แน่ใจ  ถ้าจะเอาคำที่เรียกว่า ศานเจ้า ศานเพียงตา มาเป็นหลักวินิจฉัยว่า เป็นที่ไว้ของศักดิ์สิทธิ์  จะหาอธิบายทางนี้ต่อไปถึงศานชำระความก็ได้  ด้วยในโรงชำระความน่าจะมีศานเทพารักษ์สำหรับพยานอธิษฐานสาบานตัว  หม่อมฉันเคยพบเห็นวัตถุเช่นว่านั้นเองทีเดียว  ด้วยเมื่อแรกไปว่ามหาดไทย เห็นมีเจว็ดเทวรูปตั้งอยู่ในห้องกลางอันหนึ่ง  หม่อมฉันถามว่าสำหรับทำไม  เข้าบอกว่า เจว็ดนั้นเดิมเป็นของสำหรับศานหลวงเมื่อตั้งอยู่ในศาลาลูกขุนเดิมฝ้ายขวา  ครั้นเมื่อรื้อศาลาลูกขุนเดิมทำตึกใหญ่  จึงเก็บเอามารักษาไว้  หม่อมฉันยังสั่งให้เก็บรักษาต่อมา ....


พระอธิบายในกรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ ชอบกลดีนะครับ


(แก้ไขเอาสระอาออกจาก มาตราฐาน ครับ)

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 09:29:36

จากคุณ : กัมม์ - [ 9 ก.พ. 50 09:06:16 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 28

ขออนุญาตคุณกัมม์ตอบคุณ  AntiSpam  ก่อนแล้วจะมาคุยด้วย

คุณ AntiSpam หน้ามนคนขยัน
นำเชิงชั้นกลเม็ดเกร็ดภาษา
มาเผยแพร่เชิญทุกท่านมาตรวจตรา
นำสิ่งดีมีคุณค่ามาใช้เอย

คำอธิบายศัพท์

AntiSpam  

เป็นคน ๆ เดียวกับ อันตราคนี แม้ว่าชื่อจะมีความหมายต่างกัน  AntiSpam คุณแสนอักษรเคยให้ความหมายว่า "ต่อสู้หมูกระป๋อง" ส่วนความหมายที่แท้จริงต้องถามเจ้าตัวเอง  อันตราคนี เจ้าตัวกล่าวถึงที่มาว่าเป็นชื่อภาษาไทยของ แอนทิเกอนี (Antigone) ประดับนามโดย ม.ล.บุญเหลือ เทพยสุวรรณ สำหรับบทละคร "อันตราคนี" ของอาจารย์มัทนี รัตนิน  "อันตราคนี" มีคำแปลที่ดูยิ่งใหญ่มาก "ผู้มีไฟไม่สิ้นสุด"

หน้ามน

คำนี้มักเขียนผิดเป็นหน้ามล ซึ่งให้ความหมายตรงข้ามกันเลย  หน้ามนหมายถึงหน้ากลม ๆ ไม่เป็นเหลี่ยม (เหมือนใครบางคน) จัดว่าเป็นใบหน้าที่สวยในมาตรฐานของคนไทยปัจจุบัน  ส่วนหน้ามลหมายถึงหน้าที่มัวหมอง, สกปรก, ไม่บริสุทธิ์  สาว ๆ ทั้งหลายพึงหลีกเลี่ยงหน้ามลอย่างเด็ดขาด

มีศัพท์บัญญัติเกี่ยวกับคำว่าว่า "มล" อยู่สองคำที่น่าสนใจคือ "มลพิษ" และ "มลภาวะ" เรื่องนี้มีข้อมูลจากจดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๓๒ มานำเสนอ

                                                                  pollution มลภาวะ หรือ มลพิษ

       ปี ๒๕๓๒ เป็นปีที่องค์การสหประชาชาติกำหนดให้เป็นปีแห่งการพิทักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ข่าวเกี่ยวกับการดำเนินการในเรื่องนี้จึงได้ยินได้พบเห็นจากสื่อมวลชนทุกแขนงบ่อยมากในช่วงปีนี้ ศัพท์วิชาการที่เสมือนเป็นหัวใจของเรื่องนี้ที่คุ้นหูคุ้นตา เพราะมีการใช้พูดใช้เขียนอยู่เสมอ ๆ คือ มลพิษ และ มลภาวะ ผู้ไม่คุ้นเคยมาก่อนคงจะสงสัยว่ามาจากคำภาษาอังกฤษคำใดและมีความหมายว่าอะไร

       มลพิษ และ มลภาวะ เป็นคำที่คิดขึ้นใช้กับคำ pollution ในภาษาอังกฤษ เหตุใดคำอังกฤษคำเดียวจึงมีคำไทยถึง ๒ คำ ทั้งยังมีรูปศัพท์ที่มีเค้ามูลคล้ายกันอีกด้วย ที่มาของศัพท์ทั้ง ๒ คำซึ่งจะกล่าวถึงต่อไปนี้ คงจะช่วยไขข้อสงสัยและวินิจฉัยได้ว่าควรจะใช้อย่างไร

       คำ มลพิษ กำเนิดขึ้นจากที่ประชุมของคณะกรรมการบัญญัติศัพท์ภาษาไทย แห่งราชบัณฑิตยสถานในการประชุมเมื่อวันที่ ๗ พฤษภาคม ๒๕๑๙ ซึ่งมีพลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ทรงเป็นองค์ประธานกรรมการ ที่ประชุมได้พิจารณาคำนี้เนื่องจากสำนักงานคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติได้เสนอขอให้บัญญัติคำไทยขึ้นเพื่อให้ทุกหน่วยงานได้ใช้คำเดียวกัน และได้เสนอคำ เปื้อนพิษ, สกปรก, โสโครก และเสื่อมโทรม มาให้พิจารณาว่าควรใช้คำใด หรือจะคิดคำอื่นใดที่เหมาะสมกว่านี้ องค์ประธานฯ ได้เสนอคำ มลพิษ (อ่านว่า มน-ละ-พิด) มีความหมายว่า พิษเกิดจากความมัวหมองหรือความสกปรก ซึ่งเป็นคำกลาง ๆ ใช้นำไปประกอบคำอื่น ๆ ได้ทั่ว ๆ ไป เช่น มลพิษทางทะเล, น้ำตามลำคลองเริ่มมีมลพิษ, ภาวะมลพิษทางอากาศหลายแห่งในกรุงเทพฯ อยู่ในขั้นวิกฤต, ควันจากท่อไอเสียรถโดยสารก่อให้เกิดมลพิษ

       คำ มลภาวะ เป็นศัพท์ที่สถาบันวิจัยสภาวะแวดล้อม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เสนอมาให้ราชบัณฑิตยสถานพิจารณาทบทวนศัพท์ มลพิษ ที่ได้บัญญัติให้คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ โดยให้เหตุผลที่ขอให้ทบทวนและเสนอคำ มลภาวะ ว่า คำ pollution มีความสำคัญในด้านต่าง ๆ ของวิชาการสิ่งแวดล้อม น่าจะพิจารณาให้ครอบคลุมไปทุก ๆ ด้านและควรได้นำหลักเกณฑ์ทางวิชาการทางสิ่งแวดล้อมเข้ามาประกอบ มลพิษ โดยรูปศัพท์น่าจะหมายถึงสิ่งที่เป็นพิษที่เกิดจากความมัวหมอง หรือความสกปรก เป็นของมีตัวตน ส่วน pollution โดยรูปศัพท์เป็นอาการนาม หมายถึง สภาวะ หรือ ความเป็นไป พร้อมกันนี้ได้เสนอเอกสารมาเพื่อให้ใช้ประกอบการพิจารณาด้วย

       คณะกรรมการฯ ได้พิจารณาทบทวนความหมายของศัพท์ pollution จากเอกสารที่ส่งมา และมีความเห็นว่า คำ มลภาวะ ตามรูปศัพท์แปลว่า ความมัวหมอง หรือความสกปรก ไม่แสดงว่ามีพิษ เป็นอันตรายหรือก่อให้เกิดความเสียหาย น้ำตามลำคลองหรืออากาศโดยทั่ว ๆ ไปก็สกปรกแต่ไม่ก่อให้เกิดอันตรายหรือความเสียหาย และคำว่า พิษ ที่ใช้อยู่ในภาษาไทยมิได้หมายความถึง สิ่งที่เป็นพิษอย่างเดียว แต่หมายถึง ความเป็นพิษ ด้วยก็ได้ เหตุผลอีกประการหนึ่งที่คณะกรรมการฯ ยังเห็นว่า มลพิษ เหมาะสมกว่า เพราะจากเอกสารซึ่งทางสถาบันฯ ส่งมานั้น ความหมายของ pollution ใช้ในความหมายที่ก่อความเป็นพิษ อันตรายต่อคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อมทั้งสิ้น ถึงแม้ว่าความหมายตามรูปศัพท์ (denotation) ของ pollution จะหมายเพียงความไม่บริสุทธิ์ ความสกปรกเท่านั้นก็ตาม แต่ความหมายปัจจุบันที่นิยมใช้ (connotation) หมายถึง ความเป็นอันตราย ความเป็นพิษ ด้วย คำ มลพิษ จึงถ่ายทอดความหมายของ pollution ตามความหมายที่นิยมใช้ได้ชัดเจนและถูกต้องกว่า คำ มลภาวะ ซึ่งหมายถึง ความสกปรก ความมัวหมอง เท่านั้น

       ด้วยเหตุนี้ คำ pollution จึงมีคำไทยขึ้นใช้ ๒ คำ การที่ใช้คำที่กินความได้ไม่ตรงตามความหมายที่นิยมใช้ เมื่อต้องการให้เห็นว่าเกิดอันตรายหรือเสียหาย จึงได้พบข้อความว่า "บางจุดในกรุงเทพฯ มีมลภาวะทางอากาศเป็นพิษ" ซึ่งหากจะใช้ว่า บางจุดในกรุงเทพฯ มีมลพิษทางอากาศ จะกะทัดรัดกว่าและได้เนื้อความเท่ากัน.


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 09:13:05 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 29

1. ค้น :  จริง; จริงๆ
คำ :  จริง; จริงๆ
เสียง :  จิง; จิง-จิง
คำตั้ง :  จริง; จริงๆ
ชนิด :  ว.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  
นิยาม :  แน่ เช่น ทำจริง ชอบจริงๆ.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2



--------------------------------------------------------------------------------
2. ค้น :  จริง; จริงๆ
คำ :  จริง; จริงๆ
เสียง :  จิง; จิง-จิง
คำตั้ง :  จริง; จริงๆ
ชนิด :  ว.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  
นิยาม :  แท้, ไม่ปลอม, เช่น ของจริงไม่ใช่ของเทียม.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2



--------------------------------------------------------------------------------
3. ค้น :  จริง; จริงๆ
คำ :  จริง; จริงๆ
เสียง :  จิง; จิง-จิง
คำตั้ง :  จริง; จริงๆ
ชนิด :  ว.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  
นิยาม :  เป็นอย่างนั้นแน่แท้ ไม่กลับเป็นอย่างอื่น เช่น ข้อนี้เป็นความจริง, ไม่เท็จ, ไม่โกหก, ไม่หลอกลวง, เช่น เรื่องจริง พูดจริง, เป็นไปตามนั้น เช่น ความฝันกลายเป็นความจริง.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2




จิง - จริง
เริง  อรรถวิบูลย์ , ความรู้เรื่องพิธีธรรมเนียมสงฆ์


         .... "จริง" ในหนังสือสมุดข่อยซึ่งเป็นของเก่า  เขียนคำนี้ตรงตัวทีเดียวว่า "จิง"  เช่นในหนังสือกฏหมายลักษณะผัว - เมีย  ว่าด้วยการชำระคู่ความเกี่ยวด้วยการคบชู้สู่สาว  ปรากฏตามคำให้การของพยานโจทก์ว่า "ได้รู้เห็นเป็นจิงเป็นจังว่า  ออกรอดได้สมคบกับอำแดงชื่นในฐานะชู้สาว"  ฯลฯ แม้ในปัจจุบันนี้  คำว่า "จริง" นี้หากนำไปใช้เข้าคู่กับคำว่า จัง  ก็คงเขียนว่า "เป็นจริงเป็นจัง" อยู่ตามเคย  ผู้เขียนเคยได้ยินอดีตเจ้าประคุณสมเด็จพระวันรัต (เผื่อน ติสฺสมตฺต วัดพระเชตุพนฯ)  ท่านสนทนากับอดีตสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ  สมเด็จพระสังฆราช ญาโณทยมหาเถระ (อยู่  วัดสระเกศฯ)  ว่าผมไม่ทราบว่า ตัว ร. ในคำว่า จริง นั้นมาจากไหน  และเหตุใดในคำว่า จัง จึงไม่มีตัว ร. กล้ำบ้าง"  อนึ่งเคยทราบว่าบันทึกส่วนตัวของเจ้าประคุณสมเด็จพระวันรัต  รูปนั้นในที่ทุกแห่งที่มีคำนี้อยู่  ท่านจะเขียนว่า "จิง" ทุกๆคำ ....


โดยส่วนตัวผมมีข้อสงสัยว่า จริง
เป็นคำเดียวในหมวดอักษร จ. ที่เป็นคำควบไม่แท้
จึงมีความคิดว่าคำที่ถูกน่าจะเป็น จิง  มากกว่าครับ
เมื่อใช้กันไปทั่วแล้ว  ก็เลยต้องหาเหตุผลทางอธิบาย
จับไปอยู่กับพวก ไซร้ เศร้า ศรี สระ สร้าง เสริม  ซะน่ะครับ

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 11:01:58

จากคุณ : กัมม์ - [ 9 ก.พ. 50 10:56:41 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 30

ขออภัยที่มาคุยกับคุณกัมม์ช้าไปหน่อย

อ่านเรื่อง ศาล ที่กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์แย้งว่าเป็นคำไทยน่าจะเขียนว่า ศาน  แล้วนึกถึงอีกคำหนึ่งคือ ข้าวสาร ซึ่งหมายถึง ข้าวเจ้าหรือข้าวเหนียวที่ได้สีหรือตำเอาเปลือกออกจนหมดแล้วเหลือแต่เนื้อในเป็นสีขาว ถ้าเป็นข้าวเจ้า เรียกว่า ข้าวสารเจ้า ถ้าเป็นข้าวเหนียว เรียกว่า ข้าวสารเหนียว แต่โดยทั่วไปมักใช้ว่า ข้าวสาร และข้าวเหนียว  คำว่า สาร ในคำว่า ข้าวสาร นั้น พระยาอนุมานราชธนได้เคยสันนิษฐานว่า มาจากคำไทยเดิมว่า สาน แปลว่า เอาเปลือกออก ข้าวสาน คือข้าวที่เอาเปลือกออกแล้ว ที่เขียนใช้ ร สะกด เพราะไม่ทราบที่มาแต่เดิมจึงได้ลากเข้าวัดให้เป็นภาษาบาลีไป สาร ภาษาบาลี แปลว่า แก่น ส่วนที่สำคัญ ข้าวที่สำคัญที่สุดของไทยจึงโยงไปหาคำว่า สาร และเขียนว่า ข้าวสาร ดังปัจจุบันนี้

จากบทความของ ศ. ดร. กาญจนา นาคสกุล ลงในนิตยสารสกุลไทย ฉบับที่๒๔๙๓ ปีที่ ๔๘ ประจำวันอังคารที่ ๓๐ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๕

http://www.sakulthai.com/DSakulcolumndetail.asp?stcolumnid=1562&stissueid=2493&stcolcatid=2&stauthorid=19

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 11:12:18

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 11:07:40 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 31

ลางที - บางที
เสฐียรโกเศศ


         ปาง  ในไทยใหญ่หมายความว่าที่พัก หรือที่พักแรม  แต่ บาง ทางภาคกลางหมายถึงคลองที่แยกจากคลองใหญ่เพื่อประโยชน์เป็นทางสัญจรหรือใช้น้ำ  บางหมายถึงตำบลที่มีคลองเฉพาะในถิ่นนั้น(ตรงกับคำว่า กุด ทางถิ่นอีสาน - กัมม์)  ถ้าไม่มีคลองก็เป็นบ้านคือหมู่บ้าน  ทางปักษ์ใต้เรียกปากน้ำว่า บาง หรือปากบาง  ในพระบรมราชาธิบาย ร. ๔  ว่าบางกอกมาแต่คำว่าคลองกอก  ซึ่งเป็นคลองลัด(กลายเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาตอนที่ผ่านพระบรมมหาราชวัง - กัมม์)  แม่น้ำซึ่งบัดนี้กลายเป็นคลองบางกอกใหญ่  และคลองบางกอกน้อย  โดยอาศัยปากคลองกอกทั้งสองข้างเป็นชื่อตั้ง  บางจะมาแต่ภาษาไรไม่ทราบ  จะว่าเป็นคำไทยเดิมก็สงสัย  เพราะหาหลักฐานประกอบกันยังไม่ได้สนิท

         ลางที กับ บางที  ผมลองค้นดูไทยถิ่นต่างๆไม่พบคำว่า บางที  พบแต่คำว่า บาง หมายความว่าครงข้ามกับหนา  และบ้าง  แต่ลางทีมีใช้กันมากถิ่น  และลางทีก็เพิ่งจะหายจากคำพูดไปหยกๆนี่เอง  แต่ก่อนพบลางทีทั้งนั้น  บางทีจะแปลว่าครั้งที่มันไม่น่ากระกระมัง  นี่เป็นกล่าวเล่น  นึกเสียดายและเขียนตามอย่างที่ท่านผู้ใหญ่ท่านใช้อยู่  เพื่อให้มันตายช้าไปอีกหน่อย  ผมเขียนลางทีก็มี  บางทีก็มี  ไม่แน่นักแล้วแต่มือจะพาไป  หนักๆเข้าก็ถนัดเขียนลางทีมากกว่าบางที  อย่างไรก็ดี คำ "ลางที" คงตายจากภาษาไทยกลางไปไม่ช้าก็เร็วเป็นของแน่


"ลางที" ได้ตายไปแล้วครับ ท่านเสฐียรโกเศศ



มีพระดำรัสในสมเด็จเจ้าฟ้า กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์
เกี่ยวกับคำยืม  อ่านแล้วไพเราะลึกซึ้งดี  เอามาฝากไว้ด้วยครับ

         ....."สรรพสัตว์ทั้งหลายจะต้องเลี้ยงตัว  เติบโตด้วยเลือดเนื้อของผู้อื่น  จะกินตัวเองให้เติบโตไม่ได้  ก็เหมือนกับภาษาของชาติทั้งหลาย  จำต้องอาศัยคำต่างภาษาปนภาษาของตน  จึงจะกว้างใหญ่ไพศาลออกไปได้  ไม่มีชาติใดในโลกที่ไม่มีภาษาอื่นปน".....



"ง"
ใครเป็นคนคิดเรียกตัวนี้ว่า งอ ทราบไม่ได้
แต่เข้าใจกำหนดชื่อเสียจริงๆ นะครับ

         ..... คำที่ขึ้นต้นด้วย งอ นี้แปลก  ล้วนมีความหมายว่า งอ หรือ ไม่ตรงแทบทั้งนั้น  เช่น งก งง งวง ง่วง งวย งอ ง้องอน งอกแงก ง่องแง่ง งอแง งอน ง่อนแง่น งอนหง่อ งอบ ง้อม งอย ง่อย งักๆงังๆ งั่ง งัด งันงก งัวเงีย ง่า ง้าง ง่าน งามงอน ง่าม ง้าม ง้ำ งึกๆ เงิน(พดด้วง) งุนงง งุ้ม งุ่มง่าม งุย งู งูบ เงย เงอะ เง่า เง้า เง้างอด เงี้ยว เงื้อ เงือกงู เงื่อง เงื่อน เงื้อม แง่ แง่ง โง โงเง โง่เง่า โงกโงง โง่ง โง้ง โงนเงน หงกๆ หงักๆ หงังๆ หงิก หงึกๆ หงุบหงับ และ (ตัว) เหงา  ซึ่งอาจเพี้ยนเป็นตัว โง่ ของภาคอีสาน  ซึ่งหมายถึงรูปโค้งๆอย่างตัวเหงาก็ได้  เหงา เป็นชื่อเรียกลายกนกตัวแรก ....



(แก้ตัวสะกด)

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 11:59:59

จากคุณ : กัมม์ - [ 9 ก.พ. 50 11:32:06 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 32

ขอบคุณครับ คุณ เพ็ญชมพู

ข้าวสาร คงไปอยู่ในหมวดคำผิดที่ถูกหลักของผมด้วยแล้วครับ  
น่าที่จะมีอีกหลายคำนะครับ


จากคุณ : กัมม์ - [ 9 ก.พ. 50 11:35:01 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 33

เรื่องคำในหนังสือเก่าเขียนไม่เหมือนปัจจุบัน นอกจาก จิง-จริงแล้ว ก็ยังมีอีกหลายคำที่นึกออกตอนนี้ก็คือ เข้า-ข้าว


ในศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราชหลักที่ ๑ มีคำว่า "เข้า" อยู่ ๕ ความหมาย คือ

เข้า ๑ น.   ข้าว เช่นในน้ำมีปลา ในนามีเข้า (ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๑๙) เยียเข้า (ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๒๓)

เข้า ๒ น.   ข้าวของ เช่น เห็นเข้าท่านบ่ใคร่พึน (ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๒๗)

เข้า ๓ น.   ปี, ขวบ, เช่น เมื่อกูขึ้นใหญ่ได้สิบเก้าเข้า (ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๔) ปลูกไม้ตาลนี้ได้สิบสี่เข้า (ด้านที่ ๓ บรรทัดที่ ๑๒) ให้ขุดเอาพระธาตุออก ทั้งหลายเห็นการทำบูชาบำเรอแก่พระธาตุได้เดือนหกวัน จึงเอาฝังลงในกลางเมืองศรีสัชนาลัย ก่อพระเจดีย์เหนือ หกเข้าจึ่งแล้ว ตั้งเวียงผาล้อมพระมหาธาตุ สามเข้าจึ่งแล้ว (ด้านที่ ๔ บรรทัดที่ ๔ - ๘)

(คำว่า "เข้า" ทั้ง ๓ ความหมายที่ใช้ ข ไข่ และสระเอาไม้โท เหมือน กันหมด แต่เครื่องหมายวรรณยุกต์โท ในสมัยนั้นเขียนเป็นรูปวรรณยุกต์จัตวา)

เข้า ๔ ก., ว. เข้า เช่น ขุนสามชนเกลื่อนเข้า (ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๖) กูขับเข้าก่อนพ่อกู (ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๗) เมื่อจักเข้ามาเวียง (ด้านที่ ๒ บรรทัดที่ ๑๗) เข้ามาดูท่านเผาเทียนท่านเล่นไฟ (ด้านที่ ๒ บรรทัดที่ ๒๒)

เข้า ๕ ก.    เข้าข้าง, เป็นฝักฝ่าย, เช่น บ่เข้าผู้ลักมักผู้ซ่อน (ด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๒๖)

(คำว่า "เข้า" ในความหมายที่ ๔ และที่ ๕ ซึ่งเป็นคำกริยานั้น ในศิลาจารึกใช้ ฃ ขวด และใช้สระเอา วรรณยุกต์โทเช่นกัน)

บทความจากรายการวิทยุภาษาไทย ๕ นาที โดย ศ. จำนงค์ ทองประเสริฐ  ๒๗ ธันวาคม ๒๕๓๖

http://www.tpschamnong.iirt.net/article/basa_5nt143.html

ตามหลักฐานข้างต้น จะเห็นได้ว่าคำว่า ข้าว เป็นคำไทยแท้ โบราณออกเสียงว่า เข้า เป็นคำเดียวกับคำว่า เข้า ซึ่งแปลว่า ปี เพราะเดิมเราปลูกข้าวเพียงปีละครั้งในหน้าฝน


ทำไม เข้า จึงเปลี่ยนเป็น ข้าว มีเหตุผลดังนี้

เข้า - ข้าว

ท่านผู้ฟังที่เคยสังเกตคำในป้ายโฆษณาประเภทภาพยนตร์หรือโฆษณาสินค้าประเภทต่าง ๆ จะพบว่าคำที่มีความหมายในลักษณะว่า "ผู้เป็นใหญ่" หรือ "สิ่งที่ยิ่งใหญ่" ที่ตามปรกติเราใช้คำว่า "เจ้า" เช่น เจ้าแห่งความเร็ว เจ้าป่า เจ้าเขา ฯลฯ นั้น มักมีผู้เขียนเป็น "จ้าว" อยู่เสมอ เช่น จ้าวป่า จ้าวเขา จ้าวแห่งความเร็ว ฯลฯ ในเรื่องนี้ข้าพเจ้าได้เคยถามท่านอาจารย์เจริญ อินทรเกษตร อดีตเลขาธิการราชบัณฑิตยสถานว่า ทำไมพจนานุกรมจึงให้เขียนเป็น "เจ้า" เหมือนกันหมด ไม่ว่าจะใช้เป็นคำนามหรือสรรพนามก็ตาม ข้าพเจ้าเห็นว่าน่าจะเก็บเป็น "เจ้า" กับ "จ้าว" คือถ้าเป็นคำสรรพนามใช้ว่า "เจ้า" ถ้าเป็นคำนามใช้ว่า "จ้าว" ทำนองเดียวกับคำว่า "เข้า" ซึ่งเป็นกริยา กับ "ข้าว" ซึ่งเป็นคำนามฉะนั้น ท่านได้ปรารภว่า เรื่องนี้ได้มีการอภิปรายกันในที่ประชุมคณะกรรมการชำระปทานุกรมแล้วเหมือนกัน ดังที่ท่านได้บันทึกไว้ และได้ตีพิมพ์อยู่ในหนังสือ "ความรู้ทางอักษรศาสตร์" ที่ราชบัณฑิตยสถานได้รวบรวมตีพิมพ์เป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๘ ดังข้าพเจ้าจะได้นำคำอภิปรายนั้นมาเสนอท่านผู้ฟังดังนี้

"ที่ประชุมฝ่ายหนึ่งเห็นว่า

ก. เข้า ทั้งนี้เป็นนามและกริยา ย่อมมีที่ใช้รวมกัน เช่น ภาษีเข้าเป็นต้น ทั้งนี้เมื่อเราเห็นแต่ตัวหนังสือแล้ว ย่อมจะตีความได้ถึงสองทาง ควรจำแนกดังนี้ เข้า (กริยา) และ ข้าว (นาม) ทางราชการก็เคยเปลี่ยน เข้า เป็น ข้าว เมื่อออกประกาศเรื่องการกำกับเข้า ครั้งรัชกาลที่ ๖

ข. เข้า ที่เป็นนามนั้น แต่เดิมเราใช้เขียนว่า ฃ้าว (ฃ ขวด) เพื่อจะให้เห็นแตกต่างกับคำ เข้า ซึ่งเป็นกริยา แต่บัดนี้ไม่มีการใช้ ฃ (ฃ ขวด) ฉะนั้น ถ้าเขียนเป็น ข้าว จะดีกว่า

"อีกฝ่ายหนึ่งเห็นว่า ควรเขียน เข้า ทั้งที่เป็นนามและกริยา ตามแบบปทานุกรมเพราะทั้งสองคำนี้ย่อมแตกต่างกันโดยการออกเสียงอยู่แล้วในตัว คือเข้าที่เป็นกริยาออกเสียงสั้น ที่เป็นนามออกเสียงยาว อีกประการหนึ่ง ถ้าสังเกตความตามรูปประโยค ก็อาจรู้ได้ทันทีว่าไหนเป็นนามไหนเป็นกริยาเช่น ในประโยคว่า วันนี้ฉันไม่ฉันเข้า เป็นต้น

"ที่ประชุมลงมติให้เขียน เข้า ที่เป็นนามว่า ข้าว

"ต่อมามีผู้แสดงความเห็นว่า แต่ไหนแต่ไรมา ในหนังสือทุกสมัย เริ่มต้นแต่ศิลาจารึกขุนรามคำแหงมาจนกลางรัชกาลที่ ๖ เขียนว่า เข้า ทั้งนั้น นอกจากนายกุหลาบ ผู้มีชื่อเสียงในการที่คนสมัยเก่าไม่นิยม การที่เปลี่ยนเป็น ข้าว เพื่อให้ตรงสำเนียงที่พูดกัน และให้ชัดว่าไม่ใช่กริยานั้น ใครแน่ใจได้บ้างว่านไทยนอกจากกรุงเทพฯ และมณฑลชั้นในบางแห่ง เขาพูดลากเสียงยาวเช่นนั้น พวกมณฑลพายัพพูดว่า เข้า (เสียงสั้น) นั้นเป็นแน่ และอีกประการหนึ่ง คำที่ใช้กันชินแล้ว จะมาดัดแปลงเพราะสำเนียงของประชาชนบางท้องถิ่นนั้น คิดว่าไม่ชอบด้วยหลักการ แม้ภาษาที่พินิจพิเคราะห์แก้ไขให้ถูกต้องต่างกันอยู่เสมอ เช่น อังกฤษก็ไม่ถือหลักนี้ หาไม่คงจะต้องเปลี่ยน through เป็น thru หรือ Worcester เป็น Wooster และ Cirencester เป็น Cisister ส่วนที่จะบัญญัติตัวสะกดให้เห็นชัดว่าไม่ใช่กริยานั้น เป็นวิธีอันปราศจากเหตุผล ไม่ชอบด้วยหลักแห่ง Philology ควรจะเทียบคำว่า Desert (นาม, ทะเลทราย) และ Desert (กริยา, ละทิ้ง) ซึ่งออกเสียงต่างกัน แต่มิได้เขียนให้ผิดกันแต่อย่างใด

"การวินิจฉัยตัวสะกดนั้น ควรจะมีหลัก เพราะโดยปรกติที่จะวินิจฉัยภาษากันย่อมถือเอาลักษณะที่เขาใช้ภาษานั้นเป็นหลัก การที่จะสังเกตลักษณะดังว่านี้ ก็ย่อมถือหลักหนังสือที่ดีพอจะเอาเป็นเยี่ยงอย่างได้ ขอยกตัวอย่างคำว่า "ข้าว" ซึ่งนอกจากจะมีหลักฐานใช้ "เข้า" มาตั้งแต่ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงแล้ว ยังควรอ้างวรรณคดีภาษาไทยและหนังสือราชการ พระราชกำหนดกฎหมายทั้งปวงเป็นพยานไว้ด้วย มียกเว้นแต่เฉพาะเวลาอันสั้นในท่อนหลังรัชกาลที่ ๖ ซึ่งหนังสือราชการใช้ว่า "ข้าว" โดยเหตุผลซึ่งข้าพเจ้าบังเอิญได้ทราบ และรวบยอดได้ว่าเป็นการวินิจฉัยอย่าง arbitrary เพราะถือหลักที่เข้าใจกันในครั้งนั้นว่าเป็น phonetic ซึ่งมาพิสูจน์ได้ภายหลังว่า ไม่ใช่เหตุผลที่ดีพอด้วยซ้ำ ตามเหตุผลที่อ้างในการตัดสินให้เป็น "ข้าว" ไม่ปรากฏหลักเกณฑ์ อันใดในการตัดสิน นอกจากที่ให้เห็นว่าเป็นนามหรือกริยา ถ้ามีเหตุผลเพียงเท่านี้ก็รู้สึกว่าเป็นการวินิจฉัยอย่าง arbitrary ที่สุด ปราศจากหลักเกณฑ์ที่ชอบด้วยวิทยาศาสตร์แห่งภาษา

"ที่ประชุมได้พิจารณาแล้วเห็นรวมกันว่า การวินิจฉัยวิธีสะกดด้วยอักษรนั้นว่า เฉพาะคำว่า เข้ากรรมการส่วนมาก ลงความเห็นไปโดย Popular sentiment และเห็นว่าคำ สินค้าเข้า ถ้าเขียนแล้วไม่ทราบว่า ข้าว หรือ เข้า ความยิ่งยากมีเช่นนี้ จึงตกลงให้ใช้เป็น ข้าว"

ข้าพเจ้าได้ทราบจากอาจารย์เจริญ อินทรเกษตร ในเรื่องเกี่ยวกับคำว่า "เข้า - ข้าว" และ "เจ้า - จ้าว" มาว่า เรื่องการเขียนคำว่า "เจ้า" และ "จ้าว" นั้นมีเจ้านายพระองค์หนึ่งทรงเห็นว่าควรเขียนเป็น ๒ รูป เช่นเดียวกับคำว่า "เข้า" และ "ข้าว" แต่ที่ประชุมไม่เห็นด้วย เจ้านายพระองค์นั้นก็เลยไม่เสด็จมาร่วมประชุมจนสิ้นพระชนม์

คำว่า "ข้าว" นั้นในสมัยรัชกาลที่ ๔ - ๕ ยังเขียนเป็น "เข้า" อยู่ เข้าใจว่ามาแยกเขียนเป็น "เข้า" ในสมัยรัชกาลที่ ๖ นี้เอง พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ จึงได้เก็บคำว่า "เข้า ๒" ไว้ และบอกว่าเป็นคำโบราณ หมายความว่า "ข้าว; ขวบปี" ส่วนที่เป็นชื่อไม้ล้มลุก ในวงศ์ Gramineae (แกรมินีอี) เมล็ดใช้เป็นอาหารนั้น เขียนว่า "ข้าว"

บทความจากรายการวิทยุภาษาไทย ๕ นาที โดย ศ. จำนงค์ ทองประเสริฐ  ๒๗  มกราคม  ๒๕๓๕

http://ecurriculum.mv.ac.th/thai/library/tpschamnong/basa_5nt046.html


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 11:45:04 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 34

ใน # ๓๑ ที่คุณกัมม์ว่า "คำที่ขึ้นต้นด้วย งอ นี้แปลก  ล้วนมีความหมายว่า งอ หรือ ไม่ตรงแทบทั้งนั้น"   เห็นจะไม่จริงไปเสียทั้งหมด ที่ไม่ งอ ก็มี เช่น งาม  ถ้าหากคุณกัมม์เรียกสาวสวยว่า "คนงาม" สาวเจ้าคงไม่ "หน้างอ" หรอก haha

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 11:51:45 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 35

สวัสดีตอนบ่ายครับ

นอกจาก ง. แล้ว  สระเอก็แปลกเหมือนกันครับ
คำที่ประกอบกับสระเอ  ก็มักมีความหมายไม่ค่อยตรง
เช่น เก เข เค้เก้ โงเง เฉ โลเล เร่ โมเม เห เส เป๋ เบ้  โอ้เอ๋ โต๋เต๋ ฯลฯ
เห็นจะมีคำเดียวที่ให้ความรู้สึกว่าตรง  คือ  เด่ (แหม..เฉพาะเป็น ด.เด็ก เสียด้วย)



สำหรับคำว่า สาน คุณเพ็ญชมพู ให้ความหมายว่า เอา(เปลือก)ออก
ราชบัณฑิตท่านให้ความหมายในเชิงตรงกันข้าม คือเอาเข้า

2.
ค้น :  สาน
คำ :  สาน ๒
เสียง :  สาน
คำตั้ง :  สาน ๒
ชนิด :  ก.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  
นิยาม :  อาการที่ใช้เส้นตอกทำด้วยไม้ไผ่ หวาย กก ใบลาน เป็นต้น ขัดกันให้เป็นผืน เช่นเสื่อ หรือทำขึ้นเป็นวัตถุมีรูปร่างต่างๆ เช่นกระบุง กระจาด.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2



ผมเพิ่งคัดเรื่องตั้งเจ้าพระยานครศรีธรรมราชจบไป เข้า - ข้าว ปรากฏอยู่ด้วยครับ

ในสำเนากฎตั้งเจ้าพระยานครศรีธรรมราช (พัฒน์)
ครั้งแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก

         อนึ่งเข้าเป็นกระทู้ราชการ  ถ้าถึงเทศกาลทำนาให้ตักเตือนว่ากล่าวแก่อาณาประชาราษฎร  ให้ชักชวนกันทำไร่นาจงเต็มภูมิให้ได้ผลเมล็ดเข้าจงมาก  จะได้เป็นกำลังราชการและทำบุญให้ทานเป็นการกุศลสืบไป



สำเนากฎตั้งพระยานครศรีธรรมราช (น้อย)
เมื่อแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ว่า

        อนึ่งข้าวเป็นกระทู้ราชการข้อใหญ่  ถึงเทศกาลจะได้เรียกหางข้าวค่านาแล้ว  ให้พระยานครว่ากล่าวตักเตือนกรมการเจ้าพนักงานกำกับกันรังวัดนา  เรียกหางข้าวค่านาขึ้นใส่ยุ้งฉางไว้จงทุกปี  ได้เป็นจำนวนข้าวค่านาปีละมากน้อยเท่าใด  ให้บอกเข้าไปให้แจ้ง  

กับอีกที่หนึ่งว่า

       อนึ่งข้าวเป็นกระทู้ราชการ  ถ้าถึงเทศกาลทำนาให้ตักเตือนว่ากล่าวแก่อาณาประชาราษฎร  ให้ชักชวนกันทำไร่นาจงเต็มภูมิให้ได้ผลเมล็ดข้าวจงมาก  จะได้เป็นกำลังราชการและทำบุญให้ทานเป็นก่ารกุศลสืบไป


ผมคิดว่าต้นฉบับที่ใช้คัดคงพิมพ์ผิด  หรือจะเป็นเพราะแก้โดยโดยอำเภอใจก็เป็นได้


เคยได้ยินเหตุผลว่า  เข้า เปลี่ยนเป็น ข้าว  ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เมื่อกำหนด เข้าเป็นสินค้าขาออกที่สำคัญ  และ....เป็นสินค้าขาเข้า
แต่ในพระราชหัตถเลขาสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง  ก็ทรงใช้คำว่า "เข้า"
ข้อนี้เห็นด้วยกับ คุณ เพ็ญชมพู ครับ  ข้าวเพิ่งจะมีขึ้นในสมัยหลังๆนี้เอง



เถร - เถน

เคยได้อ่านพบในสาส์นสมเด็จ
สมเด็จเจ้าฟ้า กรมพระนริศรานุวัดติวงศ์  ตรัสเล่าว่า  พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงบัญญัติคำว่า "เถน" ขึ้น  ให้ความหมายว่า กินเดน  หมายถึงพวกที่อาศัยอยู่ในวัดคอยกินเดนจากพระสงฆ์  หรือพวกที่บวชเป็นสามเณรจนแก่ ไม่ได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุ อย่างเณร...จอมขมังเวทย์ (และถือศีลของเณร) แต่ที่ดีก็มีอย่างเช่น ขรัวอินโข่ง ( ขรัวคนนี้แก่ชื่ออิน โข่งหรือโค่ง เพราะเป็นเณรจนโข่ง )  

ราชบัณฑิตให้ความหมายว่า
1.
ค้น :  เถน
คำ :  เถน
เสียง :  เถน
คำตั้ง :  เถน
ชนิด :  น.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  (ป. เถน ว่า ขโมย)
นิยาม :  นักบวชที่เป็นอลัชชี.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2

คำที่ใช้อุทาน น่าจะเขียนว่า ตาเถนยายชี นะครับ
คงไม่มีใครเอา พระเถร มาคู่กับ ยายชี หรอกนะครับ




ขอปิดช่วงนี้ด้วยคำผวนก่อนนะครับ

ประกาศสรรพนามสำหรับช้างม้า
(คัดจากหมายรับสั่ง  ณ  วันจันทร์ เดือน ๗ แรม ๙ ค่ำ  ปีขาลฉศก)


        ด้วยขุนมหาสิทธิโวหาร  รับพระบรมราชโองการใส่เกล้าฯ  ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯสั่งว่า  ให้หมายประกาศแก่ข้าราชการผู้ใหญ่ผู้น้อยฝ่ายทหารพลเรือน  กรมฝ่ายหน้าฝ่ายใน  แลพระบวรราชวังฝ่ายหน้าฝ่ายในทั้งปวง  ให้จงรู้ทั่วกัน  ว่าช้างม้านี้เป็นสัตว์มีชาติมีสกุลไม่ควรเรียกว่าตัวหนึ่งสองตัว  ให้เรียกว่าช้างหนึ่งสองช้าง  ม้าหนึ่งสองม้า  แต่สัตว์เดียรัจฉานนอกจากช้างม้านั้นให้เรียกว่าตัวหนึ่งสองตัว  อย่าให้ว่าสองชะมด  สองเต่า  สองปลา  กับคำจำเป็นคำผวน   เหมือนหนึ่งต้นไม้ ๘ ต้น ๙ ต้น  หรือแปดเต่า แปดตัว  อย่างนี้  ถ้าจะกราบบังคมทูลพระกรุณา ให้กราบบังคมทูลพระกรุณาอย่างอื่น อย่าให้เป็นคำผวนได้  ให้กรมมหาดไทย กลาโหม สัสดี  หมายให้รู้ทั่วกันตามรับสั่ง.


จำไม่ได้แน่ว่าในเรื่องราชาธิราชหรือเปล่า
คนสมัยเก่าๆท่านเลี่ยงไปใช้ คำว่า "เต่า ๔ คู่"

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 16:55:25

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 16:53:07

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 14:20:16

จากคุณ : กัมม์ - [ 9 ก.พ. 50 14:09:20 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 36

อยากเรียนถามรายละเอียดคุณกัมม์ว่าประกาศสรรพนามสำหรับช้างม้านี้ มีในรัชกาลใด (ไม่แน่ใจที่คุณกัมม์บอกว่ามีในเรื่องราชาธิราชหรือเปล่า หมายถึงประกาศนี้หรือคำว่า "เต่า ๔ คู่)  และ คำว่า "สรรพนาม" ในที่นี้คงหมายถึง "ลักษณนาม" นั่นเอง ทำให้สงสัย (อีกแล้ว) ว่าในสมัยก่อนไม่ใช้คำว่า "ลักษณนาม" หรืออย่างไร

เกี่ยวกับเรื่องข้อความในประกาศว่า ช้างม้าเป็นสัตว์มีสกุลไม่ควรเรียกว่าตัวหนึ่งสองตัว ให้เรียกว่าช้างหนึ่งสองช้าง ม้าหนึ่งสองม้า สัตว์เดียรัจฉานอื่น ๆ ให้เรียกเป็นตัวหนึ่งสองตัว  พอมาถึงปัจจุบันนี้ประกาศนี้คงใช้ไม่ได้แล้ว มีการเรียกว่าสุนัข ๑ สุนัข, สุนัข ๒ สุนัข  คุณ natthaset ผู้ชำนาญการเรื่องเกี่ยวกับในรั้วในวัง ยังให้ความเห็นว่า สัตว์ที่เป็นของหลวง จะเรียกลักษณะนามซ้ำกับชื่อสัตว์เช่น ช้างหนึ่งช้าง สุนัขหนึ่งสุนัข วานรหนึ่งวานร

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5014922/K5014922.html

รายการต่อไปขอเสนอเรื่องที่ค้างอยู่คือคำที่มักเขียนผิดซึ่งราชบัณฑิตยสถานรวบรวมไว้อีก ๘๓ คำ มี ๓ หมวดคือ หมวด ส, ห และ อ


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 14:53:43 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 37

หมวด ส

คำที่ถูกต้อง                             มักเขียนเป็น

สกัด                                 สะกัด
สกาว                                สะกาว
สดับ                                 สะดับ
สถานการณ์                        สถานะการ, สถานะการณ์
สถิต                                 สถิตย์
สบง                                  สะบง
สบาย                                สะบาย
สบู่                                    สะบู่
สไบ                                  สะไบ
สมดุล                                สมดุลย์
สร้างสรรค์                           สร้างสรร
สวมกอด                             สรวมกอด
สอบเชาวน์                          สอบเชาว์
สะกด                                 สกด
สะคราญ                             สคราญ
สะดวก                               สดวก
สะพรึงกลัว                          สพึงกลัว, สะพึงกลัว
สะพาน                               สพาน
สะอาด                               สอาด
สักการบูชา                          สักการะบูชา
สังเกต                                สังเกตุ
สังเกตการณ์                        สังเกตุการ, สังเกตการ
สังวร                                  สังวรณ์
สังวาล                                สังวาลย์
สังสรรค์                              สังสรร, สังสันทน์
สัญลักษณ์                           สัญญลักขณ์, สัญญลักษณ์, สัญลักขณ์
สัณฐาน                               สันฐาน, สันฐาณ
สับปะรด                              สับปะรส, สัปรส, สัปรด
สัปหงก                                สับปะหงก
สัมมนา                                สัมนา
สาธารณชน                          สาธารณะชน
สาธารณประโยชน์                  สาธารณะประโยชน์
สาธารณสถาน                       สาธารณะสถาน
สาธารณสุข                          สาธารณะสุข
สาบสูญ                               สาปสูญ
สาปแช่ง                              สาบแช่ง
สาร (หนังสือ)                       สาส์น
สารประโยชน์                        สาระประโยชน์
สาระบันเทิง                          สารบันเทิง
สาระสังเขป                          สารสังเขป
สาระสำคัญ                           สารสำคัญ
สารัตถประโยชน์                    สารัตถะประโยชน์
สารัตถะสำคัญ                       สารัตถสำคัญ
สำอาง                                สำอางค์
สิงโต                                  สิงห์โต
สีสัน                                   สีสรร, สีสรรค์, สีสรรพ์
สุดสวาท                              สุดสวาสดิ์
เสกสรร                               เสกสรรค์
เสบียง                                สะเบียง
เสื้อเชิ้ต                               เสื้อเชิ๊ต


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 15:12:47 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 38

หมวด ห

คำที่ถูกต้อง                              มักเขียนเป็น

หน้าปัด                             หน้าปัทม์
หยักศก                             หยักโศก
หลักการ                            หลักการณ์
หวนคะนึง                          หวลคนึง, หวลคะนึง
หอมหวน                           หอมหวล
เหม็นสาบ                          เหม็นสาป
แหลกลาญ                        แหลกราญ, แหลกราน
โหยหวน                           โหยหวล

หมวด อ

อนุญาต                            อนุญาติ
อเนก                               เอนก
อเนจอนาถ                        อะเน็จอนาถ, เอนจอนาถ
อภิเษก                             อภิเศก, อภิเสก
อวสาน                             อวสานต์
อะลุ่มอล่วย, อะลุ้มอล่วย       อลุ่มอล่วย, อะลุ่มอะหล่วย
อะไหล่                              อาหลั่ย, อาไหล่
อัตคัด                               อัดตะคัด, อัตคัต
อานิสงส์                            อานิสงฆ์
อาเพศ                              อาเพท
อารมณ์                             อารมย์
อาวรณ์                              อาวร
อาสน์สงฆ์                          อาสนสงฆ์
อำนาจบาตรใหญ่                 อำนาจบาทใหญ่
อำมหิต                              อำมะหิต
อินทรธนู                            อินทร์ธนู
อินทรียวัตถุ                         อินทรีย์วัตถุ
อิริยาบถ                             อิริยาบท, อริยาบท, อริยาบถ
อิสรภาพ                             อิสระภาพ
อิสรเสรี                              อิสระเสรี
อุดมการณ์                           อุดมการ
อุบัติการณ์                           อุบัติการ
อุปารคุณ                             อุปการะคุณ
โอกาส                                โอกาส
ไอศกรีม                              ไอศครีม, ไอสครีม, ไอสกรีม


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 15:29:28 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 39

คำ ๒ คำยอดฮิตที่คุณ AntiSpam ว่าไว้ตั้งแต่เริ่มแรกภาคหนึ่ง ปรากฏโฉมแล้วในหมวด ส และ อ  นั่นคือคำว่า สังเกต และ อนุญาต  ทำไม สังเกต ไม่มีสระ อุ  และ อนุญาต ไม่มีสระ อิ  มีเหตุผลอย่างไร  ศ. จำนงค์ ทองประเสริฐ อธิบายไว้ดังนี้


สังเกต-อนุญาต

         คำในภาษาบาลีและสันสกฤตที่เรานำมาใช้ในภาษาไทยและมักจะเขียนผิดอยู่บ่อย ๆ นั้นมีอยู่เป็นจำนวนมาก แต่คำที่เราพบว่าเขียนหรือพิมพ์ผิดบ่อยเป็นพิเศษก็คือคำว่า “สังเกต” กับ “อนุญาต” ซึ่งมักเขียนเป็น “สังเกตุ” และ “อนุญาติ” เสมอ

         สาเหตุที่ทำให้มีผู้เขียนคำทั้ง ๒ นี้ผิดอยู่บ่อย ๆ ก็คงเนื่องมาจากใช้คำอื่นซึ่งมีเสียงคล้าย ๆ กันเป็นแนวเทียบนั่นเอง เช่นคำว่า “สังเกต” ที่มีผู้เขียนเป็น “สังเกตุ” ที่ตัว ต มีสระอุ ด้วย ก็คงจะถือเอาคำว่า “เหตุ” เป็นแนวเทียบ เมื่อคำว่า “เหตุ” ใช้ ต สระอุสะกด คำว่า “สังเกต” ก็ควรใช้ ต สระอุสะกดด้วย จะได้เข้าชุดกัน

         ความจริงแล้วคำว่า “สังเกต” ต้องใช้ ต สะกด โดยไม่ต้องมีสระอุ ทั้งนี้เพราะคำว่า “สังเกต” มาจากคำบาลีว่า “สงฺเกต” (สัง-เก-ตะ) ที่ตัว ต ไม่มีสระอุ แปลว่า “กำหนดไว้, หมายไว้” คำบาลีใช้เป็นคำนาม แต่ไทยเรานำมาใช้เป็นกริยา ถ้าหากเราเขียนเป็น “สังเกตุ” ก็ต้องแปลไปอีกอย่างหนึ่ง คือแปลว่า “ธงดี” หรือ “ธงพร้อม” เพราะคำว่า “เกตุ” (เก-ตุ) ในภาษาบาลีแปลว่า “ธง" “สัง” เป็นคำอุปสรรค (prefix) แปลว่า “พร้อม, กับ, ดี”

         ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ นอกจากจะเก็บคำว่า “สังเกต” ไว้แล้ว ยังได้เก็บลูกคำไว้อีกคำหนึ่ง คือคำว่า “สังเกตการณ์” (สัง-เกด-กาน) และได้ให้บทนิยามไว้ว่า “ก. เฝ้าดูหรือศึกษาเหตุการณ์หรือเรื่องราวโดยละเอียด. น. เรียกผู้เข้าร่วมประชุมที่ไม่มีสิทธิ์ลงคะแนนเสียงว่า ผู้สังเกตการณ์.”

         ส่วนคำว่า “เหตุ” (เห-ตุ) เป็นทั้งคำบาลีและสันสกฤต เราอ่านว่า “เหด” พจนานุกรม ได้ให้ความหมายไว้ว่า “น. สิ่งหรือเรื่องที่ทำให้เกิดผล, เค้ามูล, เรื่อง; เหตุผล. สัน. ด้วย, เพราะ.” คำนี้ที่ตัว ต ต้องมีสระอุ

         คำว่า “อนุญาต” ก็ทำนองเดียวกัน คือ มักมีผู้เขียนเป็น “อนุญาติ” ที่ตัว ต มีสระอิด้วย คำว่า “อนุญาต” นี้มาจากภาษาบาลีว่า “อนุญฺญฺาต” เป็นคำกริยา แปลว่า “อันเขาอนุญาตแล้ว” ตามรูปศัพท์ “อนุ” ในที่นี้ แปลว่า “ตาม” “ญาต” (ยา-ตะ) แปลว่า “รู้แล้ว” คำว่า “อนุญาต” ตามรูปศัพท์จึงหมายความว่า “ท่านได้รับรู้แล้ว” นั่นเอง แต่เราแปลทับศัพท์ไปเลย พจนานุกรม ได้ให้ความหมายไว้ว่า “ก. ยินยอม, ยอมให้, ตกลง.”

         คำว่า “อนุญาต” นี้ ถ้าเขียนเป็น “อนุญาติ” ที่ ต มีสระอิด้วยก็ต้องแปลว่า “ญาติผู้น้อย” คำว่า “อนุ” ในที่นี้แปลว่า “น้อย” ไม่ใช่ “ภายหลัง, ตาม” เพราะคำว่า “อนุญาติ” (อะ-นุ-ยา-ติ) ไม่ได้แปลว่า “ญาติภายหลัง” หรือ “ตามญาติ” หรือ “ญาติที่ตามมา” อย่างแน่นอน

         เพราะฉะนั้น คำว่า “สังเกต” ที่ตัว ต ไม่ต้องเติมสระอุ และคำว่า “อนุญาต” ที่ตัว ต ก็ไม่ต้องเติมสระอิลงไป เพราะจะทำให้ความหมายผิดเพี้ยนไปเป็นคนละเรื่องละราวทีเดียว.

ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๓๖๖-๓๖๗.

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1202


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 15:42:36 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 40

สวัสดีครับ  คุณ เพ็ญชมพู

หมายประกาศฉบับนี้ ประกาศในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวครับ  
แต่หนังสือราชาธิราชเกิดขึ้นในรัชกาลที่ ๑ กรุงรัตนโกสินทร์
"เต่า ๔ คู่" ที่ยกตัวอย่าง  
เพื่อแสดงว่าคนเก่าๆท่านเลี่ยงคำผวนมาก่อนที่ทรงประกาศแล้วครับ
พอถึงรัชกาลที่ ๔ กรุงรัตนโกสินทร์  คนทั้งหลายคงจะใช้กันอย่างไม่ระวัง
พระองค์ท่านก็จึงออกประกาศฉบับนี้ ขึ้นเตือนสติอีกครั้งหนึ่ง


เห็น "สุนัข ๑ สุนัข"
นึกถึงคำว่า "สาน" อีกความหมายหนึ่งครับ  ท่านว่า

1.
ค้น :  สาน
คำ :  สาน ๑
เสียง :  สา-นะ
คำตั้ง :  สาน ๑
ชนิด :  น.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  (ป.; ส. ศฺวาน)
นิยาม :  หมา.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2



เห็นคำว่า "สิงโต" โอ้เราผิด
เฝ้าแต่คิด ว่ามัน คือราชสิงห์
เขียนปรากฏ แน่ชัด ว่าที่จริง
สิงห์กับสิง-โตนั้น มันคนละตัว ฯ


นึกขึ้นได้
มีเรื่องพงศาวดารเกี่ยวกับสิงห์กับสิงโต
เกิดขึ้นในรัชกาลที่ ๒ ที่เข้าใจกันผิด
ว่าสิงห์กับสิงโตเป็นตัวเดียวกัน  จนต้องบันทึกไว้
ขอยกไว้พรุ่งนี้นะครับ


ขอบพระคุณ สำหรับคำที่มักเขียนผิด(หลัก)นะครับ
ขออนุญาต Copy ไปไว้ใน Word นะครับ


(แก้รัชกาลที่ ๓ เป็น ๒ ครับ)

แก้ไขเมื่อ 09 ก.พ. 50 21:59:49

จากคุณ : กัมม์ - [ 9 ก.พ. 50 16:01:51 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 41

ความหมายตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน

สิงห์     สัตว์ในนิยายถือว่ามีความดุร้ายและมีกำลังมาก, ราชสีห์ ก็ว่า  หน้าตาเป็นอย่างไรพอหาดูได้ตามขวดเบียร์, โซดา และน้ำดื่มของตระกูลภิรมย์ภักดี

สิงโต    สัตว์ในจินตนาการของจีน ถือว่ามีกำลังมากและมีหน้าตาดุร้าย หน้าตาคงเป็นอย่างนี้

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 17:51:44 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 42

อะไรเอ่ย

               โสติง โสติง  ตั้งอยู่ โหนดบ้า









คำตอบ    

                สิงโต  สิงโต  ตั้งอยู่ หน้าโบสถ์

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 9 ก.พ. 50 19:01:52 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 43

ภาพยนตร์  ไม่ใช่ ภาพยนต์

จากคุณ : mod007 - [ 9 ก.พ. 50 19:04:42 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 44

อรุณสวัสดิ์และยินดีต้อนรับคุณ mod007 (เดาเอาว่าคงเป็นสายลับเหมือนเจมส์บอนด์แน่ ๆ เลย)   คำว่า "ภาพยนตร์" นับเป็นคำยกเว้นเดียวที่ใช้ "ยนตร์" นอกนั้นจะใช้ "ยนต์"  มีคำอธิบายจาก ศ. จำนงค์  ทองประเสริฐ ดังนี้

ยนต์-ยนตร์

        เมื่อข้าพเจ้าไปร่วมประชุมกรรมาธิการวิสามัญที่รัฐสภาเพื่อพิจารณาร่างพระราชบัญญัติกำหนดวิทยฐานะผู้สำเร็จวิชาการพระพุทธศาสนา เมื่อวันที่ ๒๔ กรกฎาคม ๒๕๒๗ นี้ ได้มีข้าราชการรัฐสภาผู้หนึ่งได้มาถามว่าคำว่า “รถยนต์” นั้น ที่ “ยนต์” จะใช้ ต หรือ ตร การันต์ เพราะกำลังพิจารณาพระราชบัญญัติเกี่ยวกับรถยนต์อยู่ ข้าพเจ้าก็ตอบไปว่าใช้ “ยนต์” (ต การันต์)

         ความจริงคำว่า “ยนต์” กับ “ยนตร์” พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ท่านได้เก็บไว้คู่กัน และได้ให้ความหมายไว้ว่า “น. เครื่องกลไก, เครื่องจักรที่ใช้กำลังแรงระเบิดเดินเครื่อง.” ซึ่งเราเรียกกันว่า “เครื่องยนต์”

         ตามปรกติแล้วเรานิยมใช้คำว่า “ยนต์” เป็นส่วนท้ายของคำ นอกจากคำว่า “ภาพยนตร์” คำเดียวเท่านั้นที่ใช้ ตร การันต์ แต่ถ้าเป็นคำสมาส และใช้เป็นส่วนหน้าของสมาส นิยมใช้ “ยนตร” เพราะจะทำให้เสียงเพราะกว่าใช้ “ยนต” เช่น คำว่า ยนตรกิจ ยนตรกรรม ฯลฯ ซึ่งตามปรกติควรจะออกเสียงว่า "ยน-ตฺระ-กิจ, ยน-ตฺระ-กำ” แต่ก็มักอ่านกันว่า “ยน-ตะ-ระ-กิด, ยน-ตะ-ระ-กำ”

         ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๔๙๓ มีอยู่แห่งหนึ่งที่ใช้ “ยนตร์” (ยน-ตฺระ) นอกจากคำว่า “ภาพยนตร์” นั่นคือ ที่บทนิยามของคำว่า “กล” ซึ่งท่านได้ให้ความหมายไว้ดังนี้ “น. ชั้นเชิง, แบบอย่าง, เล่ห์เหลี่ยม, วิธี, เหตุ, อุบาย, เช่น กลยุทธ์; การเล่นที่ลวงตา เช่น เล่นกล; เครื่องกลไก, เครื่องจักร, เครื่องยนตร์, เช่น ช่างกล; อย่างเช่น บ่รู้กี่กลนานา. (สมุทรโฆษ). ว. เช่น, เหมือน; เคลือบแฝง เช่น ถ้าจำเลยให้การเป็นกลความ. (กฎหมาย).” คำว่า “เครื่องยนตร์” ในที่นี้ท่านใช้ “ยนตร์” แต่ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ท่านได้ปรับปรุงแก้ไขใหม่ดังนี้ “น. การลวงหรือล่อลวงให้หลงหรือให้เข้าใจผิดเพื่อให้ฉงนหรือเสียเปรียบ เช่น เล่ห์กล, เล่ห์เหลี่ยม เช่น กลโกง; เรียกการเล่นที่ลวงตาให้เห็นเป็นจริงว่า เล่นกล; เครื่องกลไก, เครื่องจักร, เครื่องยนต์, เช่น ช่างกล. ว. เช่น, อย่าง, เหมือน, เช่น เหตุผลกลใด; เคลือบแฝง เช่น ถ้าจำเลยให้การเป็นกลความ. (กฎหมาย).” คำว่า “เครื่องยนต์” ในที่นี้ท่านใช้ “ยนต์” จะมียกเว้นอีกแห่งหนึ่งก็คือ “รถยนตร์พระที่นั่ง” ในหมายกำหนดการจะใช้ “ยนตร์” เสมอ.


ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๕๓-๕๔.


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 10 ก.พ. 50 07:07:44 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 45

เรียนคุณกัมม์

วันนี้ตอนสาย ๆ มีภารกิจต้องเดินทางไปต่างจังหวัด คงจะกลับมาวันพรุ่งนี้  ฉะนั้นขอเชิญชวนคุณกัมม์ลงเรื่องที่น่าสนใจได้เต็มที่

พบกันใหม่ตอนเช้า ๆ วันอาทิตย์


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 10 ก.พ. 50 07:13:59 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 46

สวัสดีครับ คุณ เพ็ญชมพู
ตอนนี้ออกเดินทางหรือยังครับ
ขอให้เดินทางโดยสวัสดิภาพนะครับ
มีความสุข มีสติตลอดการเดินทาง ทั้งขาไปขากลับนะครับ


จากคุณ : กัมม์ - [ 10 ก.พ. 50 08:15:38 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 47

ทำไมต้อง "ฝ่าพระบาท - เกล้ากระหม่อม"


ในหนังสือ นิรุกติศาสตร์ ของเสฐียรโกเศศ  กล่าวว่า

          เวลาเราพูดกับผู้มีบรรดาศักดิ์สูง  เราอ้างสิ่งสูงสุดในตัวเรามาใช้ คือ เกล้าผม  แสดงว่าเดิมเราเกล้าผม  เวลานี้เราเติมกระลงไปในระหว่าง เป็นเกล้าผม  ก็จะต้องสันนิษฐานว่าที่เราเติม กระ ลงไป  ในเมื่อยังหาเหตุอื่นไม่ได้  เป็นเพราะได้แนวเทียบมาจากคำอื่นในคำที่มีกระ  เกล้ากระผม ยาวนักเลยถูกตัดคำหน้าออก  คงเหลือแต่กระผม  โดยเหตุที่เราถือหัวเป็นของสูง  ถือตีนเป็นของต่ำ  เมื่อเรากราบทูลเจ้านาย  ตามธรรมเนียมเราต้องเอาของสูงในตัวเรามาอ้างใช้ต่างตัวเรา  และเมื่ออ้างถึงพระองค์ท่าน เราไม่อาจเอื้อมไปถึงที่สูง  จึงใช้อ้างที่ต่ำแทนพระองค์ท่าน  เลยทำให้ความหมายกลับกัน  กลายเป็นว่าเจ้าคือตีน ไพร่คือหัว  ดูมันกลับกันไปจึงทำให้ลางคนใช้แนวเทียบผิด  เรียกกลับกัน เช่น "ฝ่าบาทนำภรรยาเฝ้าเกล้ากระหม่อม" "ฝ่าบาทดูหนังสือที่เกล้าฯ(คือเจ้า)แต่งไว้"


เรื่องนี้ผมก็เคยพลั้งไปบ่อยครั้ง  
เวลาสนทนากับพระเพื่อน  คุยไปคุยมาเรียกตัวเองว่า "อาตมา" ซะอย่างนั้น



ในหนังสือนี้ท่านได้อธิบาย  ว่าคำที่มักเขียนผิด เกิดขึ้นก็เพราะเราใช้แนวเทียบที่ผิด  ขอยกตัวอย่างไว้สักนิดนะครับ


คำผิดจากแนวเทียบผิด

มรรคนายก  เป็น  มรรคทายก  เพราะมี ทายก เป็นแนวเทียบผิด
กุมภกัณฐ์  เพราะมี ทศกัณฐ์  เป็นแนวเทียบ
จำนงค์  เพราะมี  อนงค์  เป็นแนวเทียบ
จันทอังคาส  เพราะมี  อังคาส  เป็นแนวเทียบ
ชีวิตร นิมิตร  เพราะมี  จิตร มิตร  เป็นแนวเทียบ
ดำรงค์  เพราะมี  เบญจรงค์  เป็นแนวเทียบ
ทางกระสินธุ  เพราะมี สินธุ  เป็นแนวเทียบ
นาๆ  เพราะมี ต่างๆ  เป็นแนวเทียบ
เพดาล  เพราะมี  ดาล บันดาล  เป็นแนวเทียบ
บินฑบาตร  เพราะมี  บาตร  เป็นแนวเทียบ
ปรามาท  เพราะมี  ประมาท  เป็นแนวเทียบ
ผาสุข  เพราะมี  สุข  เป็นแนวเทียบ
มานิตย  เพราะมี  นิตย  เป็นแนวเทียบ
ราชกุเวรไตย  เพราะมี  กุเวร  เป็นแนวเทียบ
ลำเนาว์  เพราะมี  เนาว์  เป็นแนวเทียบ
วัสสานต์  เพราะมี  วัสนต์ คิมหันต์ เหมันต์  เป็นแนวเทียบ
สังเกตุ  เพราะมี  เกตุ  เป็นแนวเทียบ (ผมว่าเพราะ เหตุ ด้วยกระมังครับ)
สังวาลย์  เพราะมี  มาลาย์  เป็นแนวเทียบ
สันโดด  เพราะมี  โดด  เป็นแนวเทียบ
สำอางค์  เพราะมี  องค์  เป็นแนวเทียบ
สามาลย์ สามาล  เพราะมี  มาลย์ บาล  เป็นแนวเทียบ
สุกโขทัย  เพราะมี  สุกข์  เป็นแนวเทียบ
สุนักข์  เพราะมี  ทุกข์  เป็นแนวเทียบ
อนุญาติ  เพราะมี  ญาติ  เป็นแนวเทียบ
อวสานต์  เพราะมี  สานต์  เป็นแนวเทียบ
ไอยราพต  เพราะมี  ไชย ไสย ฯลฯ  เป็นแนวเทียบ


จากคุณ : กัมม์ - [ 10 ก.พ. 50 08:57:17 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 48

สิงห์ - สิง(โต)


คัดจากประชุมพงศาวดารภาคที่ ๗

(คำนำในสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ)

         (๒) คำให้การเฒ่าสา เรื่องหนังราชสีห์นั้น  คือเมื่อปีระกา จุลศักราช ๑๑๗๕ พ.ศ. ๒๓๕๖  ในรัชกาลที่ ๒  หลวงอนุรักษ์ภูเบศร์กับนายฤทธิณรงค์  กราบทูลว่าหญิงม่ายคนหนึ่งชื่อเฒ่าสาอยู่ที่ริมวัดปากน้ำในคลองบางหลวง  มีหนังประหลาดผืนหนึ่ง  ว่าเป็นหนังราชสีห์ของพระเจ้าเอกทัศ พระที่นั่งสุริยามรินทร์  นายอูสามีของเฒ่าสาได้มาเมื่อกรุงเก่าเสียแก่พม่าข้าศึก  จึงโปรดให้เรียกเฒ่าสามาถามคำให้การ  คำให้การนี้เป็นแต่เรื่องแปลกประหลาด  ข้าพเจ้าได้ทำคำอธิบายเฉพาะเรื่องพิมพ์ไว้ข้างท้ายคำให้การนั้นแล้ว



คำให้การเฒ่าสา เรื่องหนังราชสีห์

         ข้าพระพุทธเจ้า เฒ่าสา อายุได้ ๘๕ ปี  ให้การว่า  เดิมเมื่อครั้งพระที่นั่งสุริยามรินทร์  ข้าพระพุทธเจ้าอยู่กับนายอูผัวข้าพระพุทธเจ้า ณ ป่าทองในกรุงเก่า  ผัวข้าพระพุทธเจ้าเป็นขุนหมื่นอยู่ในกรมรักษาพระองค์  ครั้งพม่าล้อมเมืองเอาไฟเผาเมือง  ผัวข้าพระพุทธเจ้ากับข้าพระพุทธเจ้าเข้าไปอยู่ในพระราชวัง  ที่นั่งสุริยามรินทร์กับพระเจ้าลูกเธอเจ้าชาย ๓ เจ้าหญิง ๑ สี่พระองค์  ข้าพระพุทธเจ้าจำพระนามหาได้ไม่  เสด็จออกมา  ข้าพระพุทธเจ้ากับผัวข้าพระพุทธเจ้าก็ตามเสด็จออกมาด้วย

         ครั้นถึงประตูดิน ผัวข้าพระพุทธเจ้าจึงส่งหนังอันนี้ให้ข้าพระพุทธเจ้า  เห็นกระดาษห่ออยู่ข้างนอกหลายชั้น  ผัวข้าพระพุทธเจ้าบอกข้าพระพุทธเจ้าว่า  เมื่อเสด็จพระดำเนินออกจากปราสาทนั้น  ที่นั่งสุริยามรินทร์ส่งหนังอันนี้ให้  แล้วตรัสว่า หนังราชสีห์นี้เก็บไว้ให้ดีอย่าให้พม่าเอาไปได้  ข้าพระพุทธเจ้าก็รับหนังราชสีห์อันนี้ห่อผ้าซ่อนไว้กับตัวข้าพระพุทธเจ้า  ผัวข้าพระพุทธเจ้าจึงเอาบาตรเหล็กซึ่งใส่เครื่องทรงไปซ่อนไว้ในกอไผ่หลังวัดหน้าพระเมรุ  ผัวข้าพระพุทธเจ้าก็กลับมาถึงข้าพระพุทธเจ้า  พออ้ายพม่าจับเอาที่นั่งสุริยามรินทร์ไป  จึงตรัสเรียกผัวข้าพระพุทธเจ้าไปด้วย  ข้าพระพุทธเจ้ากับพี่น้องข้าพระพุทธเจ้า ๕ คน  หนีเข้าซ่อนอยู่ในโบสถ์วัดขุนเมืองใจ  ประมาณ ๙ วัน ๑๐ วัน

         ครั้นเพลาค่ำพี่น้องข้าพระพุทธเจ้าเอาเรือมารับที่ประตูดิน  ข้าพระพุทธเจ้าก็พากันลงเรือหนี  ลงมาอยู่กับเฒ่าอิน ณ วัดปากน้ำบางหลวง  ข้าพพุทธเจ้าจึงแก้กระดาษดู  เห็นสักหลาดห่อหนังราชสีห์  ข้าพระพุทธเจ้าก็คลี่ดู  เห็นแล้วข้าพระพุทธเจ้าก็ห่อเข้าไว้ดังเก่า  ข้าพระพุทธเจ้าอยู่ประมาณปี ๑  พอผัวข้าพระพุทธเจ้าตามมาพบข้าพเจ้าที่วัดปากน้ำ  ผัวข้าพระพุทธเจ้าถามข้าพระพุทธเจ้าว่า  หนังราชสีห์ซึ่งให้ไว้ยังดีอยู่หรือ  ข้าพระพุทธเจ้าบอกว่าอยู่ดีอยู่ดอก  

         อยู่ประมาณ ๓ ปี ๔ ปี  ผัวข้าพระพุทธเจ้าศรัทธา บวชเป็นภิกษุอยู่ ณ วัดปากน้ำพอถึงแก่กรรมตาย  อยู่ประมาณ ๑๑ ปี ๑๒ ปี  ฝนตกรั่วถูกหีบที่ใส่ของไว้  ข้าพระพุทธเจ้าระลึกขึ้นได้จึงเปิดหีบดูของ  แล้วข้าพระพุทธเจ้าจึงเอาหนังอันนี้ออกตากแดด  พอสมีม่วงเดินลงมาเห็นหนังข้าพระพุทธเจ้าตากอยู่  ถามข้าพระพุทธเจ้าว่าหนังอะไรตากแดดอยู่นั้น  พระพุทธเจ้าบอกว่าหนังราชสีห์  สมีม่วงจึงว่าดีแล้วข้าจะช่วยเก็บไว้ให้  แล้วข้าจะเลี้ยงยายให้ทานกินไปกว่าจะตาย  ข้าพระพุทธเจ้าก็เอาหนังราชสีห์อันนี้ส่งให้แก่สมีม่วง  สมีม่วงก็รับเอาไว้ประมาณ ๙ วัน ๑๐ วัน  สมีม่วงหาให้ทานข้าวปลาข้าพระพุทธเจ้ากินไม่  ข้าพระพุทธเจ้าโกรธ  ข้าพระพุทธเจ้าจึงทวงเอาหนังราชสีห์ของข้าพระพุทธเจ้า ๒ ครั้ง ๓ ครั้ง  สมีม่วงก็หาให้ข้าพุทธเจ้าไม่  ข้าพระพุทธเจ้าจึงไปต่อว่าสมีม่วง  สมีม่วงก็ให้หนังอันนี้มาแก่นายสัง  นายสังจึงเอามาให้ข้าพระพุทธเจ้า

         ณ วัน ๖ เดือน ๘ แรม ๕ ค่ำ ปีระกาเบญจศก จุลศักราช ๑๑๗๕ (ในรัชกาลที่ ๒)  เฒ่าสา เฒ่าอีน เอาหนังมา ณ เรือนนายฤทธิรณรงค์  หาพบตัวนายฤทธิไม่  มาเข้าเวรอยู่ในพระราชวัง  พบแต่บิดานายฤทธิ  บิดานายฤทธิจึงว่าหนังอันนี้เห็นประหลาดเกลือกจะเป็นของต้องพระราชประสงค์  เพลาเช้านายฤทธิจึงจะลงไปเอาหนังอันนี้ ขึ้นมาทูลเกล้าฯถวาย  เฒ่าสา เฒ่าอีนก็พาเอาหนังอันนี้กลับไปให้พระสมุห์ดู  นายสังจึงมาบอกแก่หลวงอนุรักษ์ภูเบศร์  หลวงอนุรักษ์ภูเบศร์ก็ข้ามไปดูหนังอันนี้ เห็นประหลาดอยู่ให้งดไว้ก่อน  เพลาเช้าพบนายฤทธิพร้อมกันที่วัดปากน้ำ  จึงจะนำตัวข้าพระพุทธเจ้ากับหนังขึ้นทูลเกล้าฯถวาย  ครั้นรุ่งเช้านายฤทธิรณรงค์กับหลวงอนุรักษ์ภูเบศร์ไปหาข้าพระพุทธเจ้าเอาหนังกับตัวข้าพระพุทธเจ้าขึ้นทูลเกล้าฯถวาย  เป็นความ(สัตย์จริงของ)ข้าพระพุทธเจ้าเท่านี้  ขอเดชะฯ


อธิบายเรื่องหนังราชสีห์
สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

         หนังที่กล่าวในคำให้การนี้  ไม่ปรากฏว่าแล้วไปอยู่ที่ไหนต่อมา  แต่ไม่ได้ใช้ในราชการ  จึงเข้าใจว่าเมื่อถามคำให้การแล้ว  จะไม่ทรงเชื่อถือว่าเป็นหนังราชสีห์  และไม่เชื่อคำให้การของเฒ่าสาว่าเป็นความจริงด้วย  เพราะที่เรียกว่าราชสีห์นั้น  แต่ก่อนมาถือกันว่ารูปร่างอย่างที่เขียนกันไว้แต่โบราณ  เช่ยเขียนในดวงตราพระราชสีห์เป็นต้น  เห็นเป็นของไม่มีจริง  หรือที่ยอมรับว่ามี คนก็เชื่อว่ามีในป่าพระหิมพานต์  อันมนุษย์จะพบเห็นได้ด้วยยาก  มีเรื่องราวหนังสือพงศาวดารเหนือ  ว่าขุนสิงหฬสาครไปได้หนังราชสีห์มาครั้งหนึ่ง  ก็เป็นเรื่องพิลึกกึกกือน่ากลัวอันตรายมาก  พ้นวิสัยที่ใครจะไปทำอย่างขุนสิงหฬสาครได้อีก   คติความคิดที่มาถืออย่างประเทศอื่นว่า ไลออนหรือสิงโต นี้เองคือราชสีห์ฉะนี้  พึ่งมาปรากฏต่อเมื่อในรัชกาลที่ ๔  

         แต่มีความประหลาดอยู่ในเรื่องพระราชพงศาวดารว่า  เมื่อในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าเอกทัศ  ที่เรียกว่าพระที่นั่งสุริยามรินทร์นั้น  แขกหรือฝรั่ง ชือ อะลังกะปูนี  ได้เอาสิงโตเข้ามาถวาย  ถ้าหากเกิดความเชื่อถือในครั้งนั้นว่าสิงโต หรือ ไลออน เป็นอย่างเดียวกับราชสีห์  หนังราชสีห์ที่มีในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าเอกทัศก็เห็นจะเป็นหนังสิงโตตัวนั้นเอง  แต่ที่เฒ่าสาว่าตัวไปได้มาอย่างไรนั้นเป็นคนละเรื่อง  เหลือวินิจฉัย ฯ



ในรัชกาลที่ ๒ เข้าใจกันว่า ราชสีห์เป็นคนละตัวกับไลออน
จะหาหนังราชสีห์นั้นเกินกำลังมนุษย์ที่จะทำได้
ต่อมาในรัชกาลที่ ๔ อนุโลมตามนานาประเทศ  ไลออนนั้นแหละคือราชสีห์
แต่ลึกๆยังคงมีฝังใจว่าไม่ใช่ตัวเดียวกัน  

"สิงโตจีน" ผมว่ามันออกไปทางหมาจูเสียมากกว่า
ผมไม่ทราบว่า แต่เดิมจะมีไลออนในประเทศจีนหรือไม่
จะได้แบบมาทำเป็นรูปนี้จากไหน เอาตัวอะไรผสมกันถึงออกมาแบบนี้ ก็ไม่ทราบนะครับ

แก้ไขเมื่อ 10 ก.พ. 50 13:21:57

แก้ไขเมื่อ 10 ก.พ. 50 11:39:25

จากคุณ : กัมม์ - [ 10 ก.พ. 50 11:03:10 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 49

สิงโตจีน

เข้าใจว่าแต่เดิมเราเรียกว่า "โต" คำเดียว
เพราะปรากฏในหนังสือฉันทลักษณ์เก่าๆหลายเรื่อง  
และยังเป็นชื่อกลบทแบบหนึ่งที่เรียกว่า กลบทโตเล่นหาง
เช่นกลบทศิริวิบุลกิตติ์  กลบทโตเล่นหาง

  บุตรบังคมก้มเศียรราบกราบทูล       ตามเค้ามูลสกูลนักปราชญ์มาทพิสไมย
ว่าไม่ควรจวนพระองค์ปลงชีพไว้         ม้วยบรรไลใจพยาบาทมาทแทนคุณ
แม้นชีวิตจิตรวิญญาข้าพระองค์          จะยืนยงจงใจดีมีหมองหมุน
คงไม่ละพระบิตุรงค์จงใจจุน               จักแทนคุณบุญไปจงปลงชีพวาย

และเป็นท่ารำมโนราห์ ที่ว่า โตเล่นหาง - กวางโยนตัว (หรือกวางเดินดง)


คำว่า สิงโต น่าจะเกิดขึ้นภายหลัง
เติม "สิง" ลงข้างหน้า "โต" เป็น สิงโต
เพราะรู้ว่ามันไม่ใช่ "สิงห์"  จึงไม่มี "ห์"
และมันก็ไม่ใช่ "โต" ก็เลยเติม "สิง" ลงไป  
เป็นสัตว์ ๓ อย่าง คือ สิงห์ ๑  โต ๑  สิงโต ๑

อ้า...ผมไปว่าเรื่อยเปื่อยครับ


นึกได้อีกตัวหนึ่ง "สมิง"
ตัวนี้ไม่แน่ใจว่าเป็นเสือหรือเป็นสิง
จะเป็นเสือพันธุ์สมิง  หรือเป็นเสือผู้ใหญ่(หัวหน้าเสือ) มังครับ
ถึงมีคำว่า เสือสมิง ใช้กันอยู่  ตัวนี้น่าจะเป็น เสือมอญ

พอก่อนดีกว่า  เพ้อใหญ่แล้วครับ



สวัสดีล่วงหน้าครับ คุณ เพ็ญชมพู
พรุ่งนี้ ขออนุญาตไปบ้าง  เดี๋ยวขาดทุน

แก้ไขเมื่อ 10 ก.พ. 50 14:24:28

จากคุณ : กัมม์ - [ 10 ก.พ. 50 13:57:58 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 50

กลับมาแล้วโดยสวัสดิภาพ ขออวยพรให้คุณกัมม์เดินทางโดยสวัสดิภาพเช่นกัน

ที่คุณกัมม์ว่าสิงโตจีนหน้าตาออกทางหมาจูเสียมากกว่าก็น่าจะจริง  มีเรื่องเล่ากันว่าสุนัขพันธุ์ปักกิ่งซึ่งแต่เดิมเลี้ยงแต่ในวังของจักรพรรดิจีนนั้น แต่แรกตั้งใจคัดพันธุ์ให้ออกมารูปร่างเหมือนสิงโต ซึ่งเป็นสัตว์ซึ่งชาวจีนถือว่าเป็นสัตว์ที่ให้โชคลาภ เป็นสิริมงคลแก่ผู้พบเห็น  (ตรุษจีนนี้คุณกัมม์ก็จะเห็นการเชิดสิงโตอยู่ทั่วไป)

พูดถึงเรื่องสุนัข (ผู้มีเล็บงาม) เอกสารสมัยก่อนบางฉบับก็เขียนว่า สุนักข์ อย่างที่คุณกัมม์ยกมาในหนังสือ นิรุกติศาสตร์ ของเสฐียรโกเศศ  เรื่องคำผิดจากแนวเทียบผิด # ๔๗  

ในหนังสือราชาธิราช ฉบับหอสมุด สมัยรัชกาลที่ ๑ นั้นมีข้อความว่า  

"อันพระตะบะนี้เปรียบประดุจสุนักข์จิ้งจอกอันน้อย จะมาสู้พระองค์ซึ่งเป็นพระยาราชสีห์ได้ฉันใด"

ข้อความตอนนี้ สุนัข เขียนว่า สุนักข์  ขอให้สังเกตอีกอย่างหนึ่งว่าลักษณนามของสุนัขเรียกเป็น อัน ไม่ใช่ ตัว  และมีการพูดเปรียบเทียบกับราชสีห์ด้วย ราชสีห์ในที่นี้คงไม่ใช่ lion เป็นแน่

ศ. ดร. กาญจนา นาคสกุล  เล่าไว้ในนิตยสารสกุลไทย ฉบับที่ ๒๕๗๔ ปีที่  ๕๐ ประจำวัน  อังคาร ที่  ๑๗ กุมภาพันธ์  ๒๕๔๗  เกี่ยวกับราชสีห์ดังนี้

ราชสีห์   เป็นสัตว์หิมพานต์พวกหนึ่ง มี ๔ จำพวก

พวกที่ ๑ คือ เกสรสีหะ หรือไกรสรราชสีห์ คือราชสีห์ที่มีขนสร้อยคอ (น่าจะเป็น สิงโต) เป็นราชสีห์เผือก สีกายขาวดังสีสังข์ปากและปลายเท้าทั้ง ๔ เป็นสีแดงสดใส ขนสร้อยคอสีแดงดั่งผ้ารัตกัมพล ซึ่งมีคำเปรียบว่า “ดังท่านเอาน้ำครั่งละลายด้วยน้ำชาดหรคุณทา” ทั้งปากและท้องก็แดงเช่นนั้น ไกรสรราชสีห์ มีท่วงท่าที่งามสง่าน่าเกรงขาม มีพละกำลังมาก และสามารถเหาะเหินได้ ไกรสรราชสีห์มีเสียงคำรามที่ดังกึกก้องไปได้หลายโยชน์เป็นที่เกรงกลัวของบรรดาสัตว์ทั้งป่า เป็นสัตว์ที่กินเนื้อเป็นอาหาร

พวกที่ ๒ คือ ติณสีหะ ติณสิงหะ หรือ ติณราชสีห์ คือราชสีห์ที่กินหญ้า (น่าจะเป็นวัวกระทิง) มีสีกาย “หม่นมอ” ทศกัณฐ์มักจะใช้ติณราชสีห์เทียมรถศึกเมื่อออกรบ

พวกที่ ๓ คือ บัณฑุสีหะ บัณฑระสิงหะ หรือ บัณฑูรราชสีห์ คือ ราชสีห์สีเหลือง (น่าจะเป็น เสือ) กินเนื้อเป็นอาหาร

พวกที่ ๔ คือ กาลสีหะ กาละสีหะ หรือ กาลราชสีห์ คือ ราชสีห์สีดำ “เป็นมันหมึกมืด”  (น่าจะเป็น หมี) กินเนื้อเป็นอาหาร

สรุปว่า ราชสีห์ซึ่งถือว่าเป็นสัตว์หิมพานต์ ไม่ได้หมายความถึง สัตว์ประเภท lion อย่างเดียว แต่หมายรวมถึงสัตว์ประเภทวัวกระทิง, เสือ และหมี ด้วย


เรื่อง "โต" ในเว็บไซต์หิมพานต์ บรรยายว่า

โต มีลักษณะคล้ายสิงห์แต่ส่วนหัวมีเขา ๒ เขา ว่ากันว่าชื่อ โตนี้ได้มาจากชื่อสัตว์ในตำนานของประเทศลาว

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 11 ก.พ. 50 12:04:10 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 51

เสือสมิงน่าจะเป็นเสือเขมรมากกว่า  ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ท่านอธิบายไว้ว่า

สมิง

         ในภาษาไทย คำว่า สมิง (สะ-หฺมิง)  มี ๒ ความหมาย. ความหมายหนึ่ง สมิง เป็นคำนำหน้าชื่อขุนนางผู้ใหญ่มอญ เช่นที่ปรากฏในวรรณคดีเรื่อง ราชาธิราช ว่า สมิงพระราม สมิงนครอินทร์ เป็นต้น. สมิง คำนี้มาจากภาษามอญ แปลว่า เจ้า มักใช้หมายถึง พระเจ้าแผ่นดิน เจ้าเมือง ผู้ปกครองบ้านเมือง.

         อีกความหมายหนึ่ง สมิง ปรากฏในคำว่า เสือสมิง คือ เสือ ที่เชื่อกันว่าเดิมเป็นคนมีวิชาความรู้ทางไสยศาสตร์ มีความรู้ทางเวทมนตร์แก่กล้ามากจนกลายเป็นเสือ, จึงเป็นเสือที่ดุร้ายน่ากลัวมาก เพราะอาจแสดงตนให้เห็นเป็นคนได้. คำว่า สมิง คำนี้ สันนิษฐานว่า เป็นคำที่แผลงมาจากคำว่า สิง ในภาษาเขมร. สิง แปลว่า อยู่ เขมรใช้เป็นคำกริยาสำหรับพระภิกษุ แต่ไทยนำมาใช้สำหรับผี เช่นที่ใช้ว่า ผีสิง. ส่วน สมิง เขมรแปลว่า อยู่นิ่ง แน่นิ่ง และแปลว่า ตาย ได้ด้วย.

         ในภาษาไทย ใช้คำว่า สมิง ในความ อยู่ เท่านั้น เสือสมิง คือ เสือที่มีวิญญาณของคนสิงอยู่.

ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา นาคสกุล ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม ราชบัณฑิตยสถาน


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 11 ก.พ. 50 12:08:46 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 52

มาติดตามอยู่เสมอค่ะ

จริงๆ อยากเอาเรื่อง "กลาโหม" (กระลาโหม) ที่จิตรสันนิษฐานไว้มาลง เพราะอะเมซิ่งยิ่งกว่าชุดแหวกซ้ายโชว์สาหร่ายของดาราในงานแจกรางวัลสุพรรณหงส์ปีนี้ ด้วยว่าเป็นคำที่ปราชญ์ท่านคุยกันมายาวนาน ถกเถียงกันไม่ทราบเสร็จมาหลายสิบปี สนุกดีค่ะ

แต่เป็นบทความที่ยาวจริงๆ อย่างไรก็ดี คิดว่า ใครอ่านกระทู้นี้แล้วสนใจเรื่องศัพท์สันนิษฐานควรไปหาอ่านดูจะได้ความรู้มากมาย

"ศัพท์สันนิษฐานและอักษรวินิจฉัย" : จิตร ภูมิศักดิ์ สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน

ป.ล. พันทิปคะ อิชั้นโฆษณาหนังสือเล่มนี้หลายวาระด้วยใจบริสุทธิ์ มิเคยมีเอี่ยวอันใดทั้งในทางตรงทางอ้อม ในที่ลับและที่แจ้งกับสำนักพิมพ์นี้แต่ประการใด

wink


จากคุณ : AntiSpam - [ 11 ก.พ. 50 15:58:54 A:124.120.100.122 X: TicketID:123165 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 53

ดีใจที่คุณ AntiSpam  ยังไม่ทอดทิ้งกระทู้น้อย ๆ นี้  อยากอ่านเรื่อง กลาโหม-กระลาโหม ของจิตรมาก (ยังไม่มีหนังสือ "ศัพท์สันนิษฐานและอักษรวินิจฉัย" เลย แล้วจะไปหาซื้อ)  อย่างไรก็ดีหากคุณ  AntiSpam  กรุณา จะใช้วิธีถ่ายรูปมาลงเหมือนเรื่อง เหตุผลของจิตร ภูมิศักดิ์ ที่เห็นว่าตัว ญ ไม่ควรมีเชิงก็ได้

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5040700/K5040700.html



เผอิญได้อ่านเรื่องที่จิตรเขียนเกี่ยวกับเรื่องคำว่า "ตำรวจ" น่าสนใจเหมือนกัน   ลองอ่านดู

อากาศคงคา กล่าวไว้ในเรื่อง "ประวัติตำรวจ" ตอนหนึ่งว่า "ตำรวจ" เป็นคำที่คิดตั้งขึ้นสมัยพระเจ้าบรมไตรโลกนารถ ข้อความนี้เป็นเนื้อหาสำคัญที่จะบันทึกต่อไป.

๑. "ตำรวจ" เป็นคำที่แผลงมาจาก "ตรวจ" เป็นภาษาเขมรมาแต่เดิม มิใช่เป็นคำที่ไทยเราคิดขึ้นแล้วเขมรยืมไปใช้ หากเป็นคำเขมรที่ไทยยืมมา พยานที่ว่าคำทั้งสองนี้เป็นภาษาเขมรก็คือตัว "จ" สะกด ถ้าเป็นคำไทยแล้ว คำสองคำนี้จะต้องมีรูปเป็น "ตรวด" และ "ตำรวด" (ด สะกด) เพราะหลักของไทยมาตรากด ต้องใช้ตัว "ด" สะกดเสมอ ไม่ใช้ จ, ช, ฎ, ฏ, ฐ, ฑ, ถ, ท, ศ ฯลฯ สะกดเลย (หากจะมีบ้างก็เป็นกรณีพิเศษที่เรามาดัดแปลงใช้เข้ากับความนิยมของอักขรวิธีเขมรและมคธสันสกฤตในชั้นหลัง)

๒. "ตำรวจ" เป็นคำที่เขมรคิดแผลงใช้กันมาแล้วแต่โบราณครั้งแรกสร้างนครธมเป็นราชธานี (พ.ศ. ๑๔๓๒) ยังมีคำสัตย์สาบานของตำรวจเขมรโบราณจารึกปรากฏอยู่ที่ประตูพระราชวังในนครธมจนบัดนี้ แสดงว่า "ตำรวจ" เป็นคำที่มีใช้มาในกัมพูชาประเทศก่อนแล้ว ไทยจึงขอยืมมาใช้ มิใช่ไทยจะเป็นผู้คิดขึ้นในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนารถดังที่ "อากาศคงคา" กล่าวไว้

๓. ในประเทศไทย ศิลาจารึกภาษาเขมรที่พบ ณ เมืองลพบุรี ซึ่งพวกเขมรจารึกไว้ (แต่ครั้งเป็นใหญ่ครอบครองดินแดนแถบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา) ในราว พ.ศ. ๑๕๖๕-๑๖๐๐ (คือศิลาจารึกหลักที่ ๒๐ และ ๒๑ ใน "ประชุมจารึกสยาม" ภาคที่ ๒ จารึกกรุงทวารวดี เมืองละโว้ และเมืองประเทศราชขึ้นแก่กรุงศรีวิชัย ของศาสตราจารย์ยอช เซเดส์) ก็ปรากฏว่ามีขุนนางพวก "ตำรวจ" ประจำอยู่ ณ เมืองละโว้ เรียกในจารึกว่า "ตมฺรฺวจวิษย" (ตำรวจวิษัย) ตัวอักษรในจารึกเป็นรูปดังนี้

"ตำรวจวิษัย" นี้ ศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ สันนิษฐานไว้ว่า "เห็นจะเป็นตำแหน่งข้าราชการในราชสำนักซึ่งว่าราชการเมือง"

๔. คำว่า "ตำรวจวิษัย" นั้น ผู้บันทึกเข้าใจว่าจะเป็นชื่อตำรวจประเภทหนึ่งของเขมร อย่างตำรวจของเราก็มีประเภท ภูธร และ นครบาล (หรือ ภูธร และ ภูบาล ตามทำเนียมเดิม) ที่กล่าวเช่นนี้เป็นพราะสังเกตได้จากคำ "วิษัย" ซึ่งแปลว่า เมือง, เขต, แดน ตำรวจวิษัยก็คือตำรวจในเมืองหรือประจำเมืองคือพวกนครบาลอย่างนี้กระมัง? ในจารึกภาษาเขมรที่ปราสาทสด๊อกก๊อกธม จารึกราว พ.ศ. ๑๕๐๐-๑๖๐๐๑ มีตำแหน่งขุนนางเขมรตำแหน่ง ๑ เรียกว่า โฉลญ (เฉฺลาญ์) มี ๒ ประเภทคือ โฉลญพลคู่กับโฉลญวิษัย (เฉฺลาญ์วล-เฉฺลาญ์วิษย) ด้วยเหตุนี้จึงเข้าใจว่า "ตำรวจวิษัย" เป็นประเภท ๑ ของขุนนางตำรวจ คงจะเป็นคู่กันกับ "ตำรวจพล" พล แปลว่า ทหาร, กำลัง, ตำรวจพลก็คือตำรวจที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการปราบปรามใช้กำลังคล้ายทหาร จะลองแบ่งออกเป็นประเภทดังนี้ :

ก. ตำรวจวิษัย : คือตำรวจพวกที่ทำการดูแลทุกข์สุขของราษฎรภายในเมืองหรือภายในประเทศ ทำนองข้าราชการตำรวจกึ่งพลเรือน บางทีตำรวจวิษัยอาจจะทำหน้าที่เป็นข้าราชการพลเรือนโดยตรงก็ได้ อย่างเช่นตอนแรกสร้างกรุงศรีอยุธยาก็ปรากฏในพระราชพงศาวดารว่าพระเจ้าอู่ทองโปรดให้ "ขุนตำรวจ" ไปตรวจที่ทางทำเลจะสร้างพระนคร ถ้าว่าอย่างจีนก็อาจจะเป็นฝ่าย "บุ๋น"

ข. ตำรวจพล : เห็นจะเป็นพวกใช้กำลังปราบปรามทั้งภายในและภายนอกอาณาจักร เวลาสงครามก็ออกทำการรบอย่างทหารด้วย เช่นเดียวกับตำรวจของไทยสมัยก่อนเวลามีสงครามก็ออกรบเสมอ เช่น พระยาอภัยรณฤทธิ์ (จางวางกรมพระตำรวจซ้าย) พระยาอนุชิตราชา (จางวางกรมพระตำรวจขวา) เป็นต้น ถ้าจะเทียบอย่างจีนก็เป็นฝ่าย "บู๊"

๕. ตามที่ผู้ที่บันทึกแบ่งตำรวจออกเป็น ๒ ประเภทคือ ตำรวจพลและตำรวจวิษัยนั้นเป็นเพียงเดา ไม่รับรองว่าจะถูก เพราะยังไม่มีเวลาค้นศิลาจารึกเขมรได้ทั่วถึง ว่ามีตำรวจพลคู่กับตำรวจวิษัยหรือไม่ ด้วยการบันทึกนี้กระทำโดยกะทันหัน.

อนึ่ง นอกจากจะมีหลักฐานอ้างอิงว่าตำแหน่งโฉลญยังมีโฉลญวิษัยคู่กับโฉลญพลแล้ว ในจารึกเขมรโบราณยังมีตำแหน่ง โขลญ (เขฺลาญ์) อีกตำแหน่ง ๑ ซึ่งเคยพบว่ามี โขลญพล (เขฺลาญ์วล) อาจจะเป็นคู่กับโขลญวิษัยก็ได้ แต่ผู้บันทึกยังไม่เคยพบคำโขลญวิษัย.

อย่างไรก็ตาม เมื่อตำแหน่งโฉลญยังมีทั้งโฉลญพล โฉลญวิษัยแล้ว ตำแหน่งโขลญพลที่ได้พบจึงน่าจะเป็นคู่กับโขลญวิษัย และตำแหน่งตำรวจวิษัยที่ได้พบแล้วก็น่าจะมีตำรวจพลเป็นคู่.

๖. ศิลาจารึกภาษาเขมรที่พบที่จังหวัดลพบุรี (คือหลักที่ ๒๑ ในประชุมจารึกสยามภาค ๒) มีคำ "โฉลญตำรวจวิษัย" (เฉฺลาญ์ตมฺรฺจจ์วิษย) เห็นจะเป็นยศตำรวจชั้นสูงขึ้นขึ้นไปอีกจึงเอาตำแหน่ง โฉลญ กับ ตำรวจ รวมกันเป็นตำแหน่งเดียว การรวมตำแหน่งหรือบรรดาศักดิ์สองที่เข้าด้วยกันเป็นบรรดาศักดิ์ใหม่สูงขึ้นไปนั้นเขมรโบราณนิยมมาก เช่น มรตาญ (มฺรตาญ์) เป็นตำแหน่ง ๑ โขลญตำแหน่ง ๑ เอามารวมกันเป็นตำแหน่งใหม่ว่า "มรตาญโขลญ"

อนึ่ง ตำแหน่งขุนนางเขมรโบราณนั้น ตามที่ได้พบในจารึกบรรดาศักดิ์มักจะตั้งล้อกันขึ้นไป เช่น เตง-เสฺเตง-กมฺสเตง-เสตงอัญ-กมฺรเตง-กมฺรเตงอัญ-โลญ-โฉลญ-โขลญ ดังนี้เป็นต้น.

ด้วยเหตุนี้ตำแหน่ง "โฉลญตำรวจ" จึงควรจะเป็นตำแหน่งเหนือ "ตำรวจ" ขึ้นไปอีกชั้น ๑ แต่ก็ยังไม่แน่นัก "โฉลญตำรวจ" อาจเป็นบรรดาศักดิ์ทั้งตำรวจและพลเรือน ซึ่งบุคคลผู้เดียวได้รับยศทั้งสองฝ่าย อย่างอำมาตย์เอก พระยา- - -หรือ พลเอก พระยา- - -ของเราก็ได้.

๗. สรุปแล้วจะเห็นได้ชัดว่า ตำรวจมิใช่คำที่ไทยคิดขึ้นใหม่ในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนารถ และขุนนางพวก "ตำรวจ" มีมาในเมืองเขมรก่อน.

การปกครองบ้านเมืองของไทยสมัยต้นอยุธยานั้น เป็นที่ทราบกันดีแล้วว่า เอาแบบอย่างเขมรมาปรับปรุงใช้เป็นส่วนมาก ดังนั้นจึงเป็นที่เชื่อได้ว่าเราได้อย่างขุนนางตำรวจมาจากเขมร แม้ทางราชการทหาร ตำแหน่งหรือคำ "กระลาโหม" ของเราก็เคยมีมาแล้วในประเทศเขมรครั้งนครธม ซึ่งจารึกภาษาเขมรเรียกว่า "พระกระลาโหม" (วฺระกฺลาเหาม์)



เชิงอรรถ

๑. สนใจเชิญดู Le Cambodge Vol.II : Les prouinces Siamoises par Etienne Aymonier หรือ Bulletin de L"ecole Francaise D"extreme Orient, Tome XV, 1915.

บทความ "เรื่องตำรวจ"  โดยจิตร ภูมิศักดิ์ ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือ "ตำรวจ" ปีที่ ๒๐ เล่มที่ ๔ ปักษ์หลัง ๑๕ มิถุนายน ๒๔๙๔


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 11 ก.พ. 50 16:53:08 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 54

จัดให้ค่ะ สักครู่ wink

หูยยยยยย แต่ยาวไม่ใช่เล่น


จากคุณ : AntiSpam - [ 11 ก.พ. 50 17:30:42 A:124.120.100.122 X: TicketID:123165 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 55

อ่อ ที่ออกตัวว่ายาวถึงสองหนนั้นมิใช่จะบ่ายเบี่ยงแต่ประการใด การเผยแพร่บทความทางวิชาการของจิตรเป็นสิ่งที่ข้าพเจ้ายินดีจะทำเสมอ แต่เกรงว่า จะยาวเกินไปอาจน่าเบื่อได้

อย่างไรเสีย ค่อนข้างมั่นใจว่า ความรู้ของจิตรที่แสดงผ่านบทความต่างๆ ล้วนเป็นเรื่องน่าสนใจ และผิดจะพลาดอย่างไรก็ยังน่าสน (จริงๆ ใครจะสนไม่สน เราก็จะนำเสนอ มีรัยมั้ย)

ขอบคุณคุณเพ็ญฯ มากค่ะ ที่สนใจ


จากคุณ : AntiSpam - [ 11 ก.พ. 50 17:39:41 A:124.120.100.122 X: TicketID:123165 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 56

^^'
เอิ๊ก ขอพื้นที่ตรงนี้อีก 28 ความคิดเห็นค่ะ

ยาวมากค่ะ อย่างที่บอกไว้ตอนต้น แต่คิดว่าคุ้มค่ามากเช่นกัน


คิดว่าก่อนที่จะเข้าสู่บทความนี้ ควรที่จะยกบทบรรณาธิการ เขียนโดย วิชัย นภารัศมี ที่กล่าวถึง "หมวดการพิจารณาที่มาของศัพท์" ซึ่งกล่าวถึงจิตรไว้ ดังนี้

"...จะว่าไปแล้วปี พ.ศ. 2496 - 2497 จิตร ภูมิศักดิ์ ที่เขียนผลงานเหล่านี้อายุเพียง 23 - 24 ปีเท่านั้นเอง งานนิพนธ์บางชิ้นของเขาในหมวดนี้ได้รับการตีพิมพ์ลงเปรียบเทียบและเปรียบต่างกับงานนิพนธ์ของผู้รู้ที่มีชื่อเสียงอันเป็นที่ยอมรับกันทั่วไป เช่น เรื่อง "จังหวัด" ตีพิมพ์พร้อมกับงานชื่อเดียวกันของ ปรีดา ศรีชลาลัย ใน ศิลปากร (ฉบับปีที่ 6 เล่ม 12 (ฉบับวันเกิดกรมศิลปากร) พฤษภาคม 2496) หรือเรื่อง "กระลาโหม" ซึ่งยังเขียนไม่จบ จิตรเขียนเพื่อสนับสนุนข้อเสนอของกรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร (ธานีนิวัติ) และก็แย้งกับท่านผู้รู้อื่นๆ อีกหลายท่าน ในเรื่องนี้มีบางตอนในเนื้อความที่จิตรระบุว่า

(ความตั้งแต่ตอนนี้เป็นต้นไป เขียนอย่างรวบรัดเพราะไม่มีเวลาพอ ถึงเป็นเพียงร่างชั้นหนึ่งก่อน ประกอบกับหนังสือค้นคว้าไม่มีเลย จึงได้แต่เขียนจากความทรงจำ ไม่มีอ้างอิง)

และในกรณีเห็นต่าง ก็เขียนอย่างอ่อนน้อมถ่อมตัวยิ่งว่า

ตามที่ข้าพเจ้ากล่าวมาทั้งหมดนี้เป็นการขัดแย้งกับข้อสันนิษฐานของปราชญ์อื่นๆ โดยเฉพาะสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพพระบิดาแห่งปราชญ์ แต่ทั้งนี้ข้าพเจ้ากระทำไปโดยวิสัยของนักศึกษาเชื่อว่าถ้ามีญาณวิถีใดที่สมเด็จจอมปราชญ์พระองค์นั้นทรงทราบ ก็คงจะทรงยินดีรับฟังและเปิดโอกาสให้วิพากษ์วิจารณ์ อันเป็นวิถีที่ทรงยึดมั่นอยู่เสมอมา..."

1

แก้ไขเมื่อ 11 ก.พ. 50 20:16:02

 
 


จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 11 ก.พ. 50 19:44:11 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 57

2.

คราวนี้อาจจะไม่คมชัดเท่าคราวเรื่องเชิงอักษรไทยนะคะ เพราะว่า พยายามถ่ายแบบหน้าคู่ เพื่อมิให้กระทู้ยาวเกินไป

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:45:18 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 58

3.

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:46:06 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 59

4.

หน้า 126-127

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:47:17 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 60

5.

128-129

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:48:04 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 61

6.

130-131

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:48:34 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 62

7.

132-133

รูปแรกๆ ใช้ภาพขนาดใหญ่ได้ แต่พอรูปต่อๆ มาต้องลดขนาดลง ไม่งั้นเกินโควต้า แนะนำว่าให้ Save แล้วเปิดด้วยโปรแกรมดูภาพอีกทีค่ะ จะได้ย่อ-ขยายได้

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:50:19 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 63

8.

134-135

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:51:10 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 64

9.

136-137

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:51:35 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 65

10.

138-139

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:52:23 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 66

11.

140-141

บางรูปก็ชัดเป๊ะๆ บางรูปเบลอๆ นิดหน่อย ให้อภัยนะคะ ^^'

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:53:06 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 67

12.

142-143

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:53:52 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 68

13.

144-145

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:54:21 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 69

14.

146-147

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:58:42 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 70

15.

148-149

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 19:59:23 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 71

แก้ไขเมื่อ 11 ก.พ. 50 20:04:03

แก้ไขเมื่อ 11 ก.พ. 50 20:03:43

จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:02:26 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 72

16.

เชิงอรรถในหน้า 149

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:04:39 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 73

17.

150-151

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:05:54 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 74

18.

152-153

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:07:05 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 75

19.

154-155

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:08:08 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 76

20.

156-157

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:08:38 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 77

21.

158-159

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:09:34 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 78

22.

160-161

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:09:57 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 79

23.

162-163

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:10:22 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 80

24.

164-165

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:11:03 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 81

25.

166-167

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:11:38 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 82

26.

168-169

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:12:18 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 83

27.

170-171

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:12:52 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 84

28.

172-173

สุดท้ายแล้วค่ะ
ใครอยากได้ภาพขนาดใหญ่ที่ 1024 * 768 ไฟล์ละเอียดกว่านี้ ไปดาวน์โหลดได้นะคะที่

http://www.savefile.com/files/483207

ขนาดไฟล์ : 8.3 MB


:)

 
 


จากคุณ : อันตราคนี - [ 11 ก.พ. 50 20:15:19 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 85

ขอบพระคุณครับ คุณ เพ็ญชมพู
สำหรับคำว่า "โต" และ "สมิง"
กระทู้นี้สนุกมากครับ  ขอบคุณอีกครั้งครับ


จากคุณ : กัมม์ - [ 12 ก.พ. 50 07:55:33 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 86

ต้องขอขอบพระคุณ คุณ AntiSpam มากที่สุด ที่กรุณานำบทความของจิตร ภูมิศักดิ์ เรื่อง "กระลาโหม" มาเผยแพร่ ต้องขออนุญาตใช้เวลาอ่านสักหน่อย คิดว่าหากมีเวลาจะไปหาซื้อหนังสือ  "ศัพท์สันนิษฐานและอักษรวินิจฉัย"  ของจิตร มาเก็บไว้ ในส่วนตัวนับถือในภูมิปัญญาของท่านมาก

คุณกัมม์มาเยี่ยมกระทู้แต่เช้า คงมีเรื่องดี ๆ มาเล่าให้ฟังอีก ขอขอบพระคุณล่วงหน้า


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 12 ก.พ. 50 08:53:55 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 87

เพิ่งเหลือบไปเห็นข้างบน  กระทู้ได้รับการโหวตเป็นกระทู้แนะนำแล้ว ขอขอบพระคุณทุกท่านที่โหวตให้กระทู้นี้

นอกจากจะโหวตให้แล้ว หากกรุณามาช่วยกันคิด ช่วยกันเขียนเกี่ยวกับเรื่องเกร็ดของคำ ก็น่าจะมีประโยชน์มาก


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 12 ก.พ. 50 09:01:42 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 88

สาธุ สาธุ พร้อมกับเข้ามาโหวต

จากคุณ : * (nickycharles) - [ 12 ก.พ. 50 09:41:26 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 89

ยินดีต้อนรับอาจารย์ * สู่กระทู้น้อย ๆ นี้

ได้ข่าวว่าอาจารย์กำลังเป็นหวัดทะเล (ไปเที่ยวทะเลมาสนุกไหม)  แนะวิธีแก้ง่าย ๆ  ลองเขียนคำว่า "ทะเล" ตัวบรรจงเต็มบรรทัดสัก ๑๐ จบ อาจจะแก้เรื่องหวัดทะเลได้  haha


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 12 ก.พ. 50 09:56:09 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 90

สวัสดีครับ คุณ เพ็ญชมพู
หมายว่าจะตั้งกระทู้ใหม่ คัดเรื่องเก่า
แต่ยังไม่พร้อม  งานเข้ามามากเลยต้องงดไว้ก่อน


วันนี้เอา "สาระพา" กับ "ตะแลงแกง" มาฝากคุณ เพ็ญฯ ครับ

1.
ค้น :  ตะแลงแกง
คำ :  ตะแลงแกง
เสียง :  ตะ-แลง-แกง
คำตั้ง :  ตะแลงแกง
ชนิด :  น.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  
นิยาม :  ทางสี่แพร่ง, ต่อมาเลือนไปหมายถึงที่สำหรับฆ่านักโทษ.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2

....................................................................................................................................................

1.
ค้น :  สาระพา; สาระพาเฮโล
คำ :  สาระพา; สาระพาเฮโล
เสียง :  สา-ระ-พา; สา-ระ-พา-เฮ-โล
คำตั้ง :  สาระพา; สาระพาเฮโล
ชนิด :  ว.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  
นิยาม :  เสียงร้องพร้อมๆ กันเพื่อบอกจังหวะให้ออกแรงพร้อมกันเมื่อเวลาลากหรือยกของหนักเป็นต้น, เฮโลสาระพา ก็ว่า.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2




คำว่า "ตะแลงแกง"  และคำว่า "สาระพา"
พระนิพนธ์ในสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ


        คำ "ตะแลงแกง" น่าจะเป็นชื่อเรียกเฉพาะแห่ง  ที่ตรงนั้นอาจจะอยู่ตรงทาง ๔ แพร่ง  ก็เป็นได้  เพราะเรียกแต่แห่งเดียว (ในหนังสือว่าด้วยกรุงศรีอยุธยา)  ทาง ๔ แพร่งที่อื่นในพระนครศรีอยุธยาหาเรียกว่า ตะแลงแกง ไม่  มาถึงกรุงรัตนโกสินทร์นี้  คำว่า ตะแลงแกง กลายเป็นเรียกที่ประหารชีวิตนักโทษ  มีตัวอย่างที่ใช้คำนั้นอยู่ในเสภาตอนฆ่านางวันทอง (ฉบับหอพระสมุดฯพิมพ์ เล่ม ๓ หน้า ๒๗๙) ว่า  "ครั้นถึงหัวตะแลงแกง  ผู้คนดูแดงทั้งชายหญิง  วันทองสิ้นกำลังลงนั่งพิง  พระไวยวิ่งเข้าประคองวันทองไว้"

        ในหนังสืออธิบาย "ภูมิแผนที่พระนครศรีอยุธยา" ที่พิมพ์แจกในงานศพพระยาโบราณฯ ว่า "ตั้งค่ายผนบ(พวกเดียวกับจำหล่อ) ที่หัวตะแลงแกงแห่งหนึ่ง  ท้ายถนนตะแลงแกงแห่งหนึ่ง"  ความส่อว่า ตะแลงแกง เป็นชื่อถนน  ซึ่งเอาสิ่งสำคัญอยู่ในถนนนั้นมาเรียกเป็นชื่อ  เปรียบเหมือนที่ในกรุงเทพฯเรียก ๔ แยกถนนเจริญกรุงว่า ๔ แยก(หรือ ๔ กั๊กบ้าน)พระยาศรี  ที่แยกถนนบำรุงเมืองก็เรียก ๔ กั๊กเสาชิงช้า  แต่จะลงว่า ตะแลงแกง หมายว่าที่ประหารชีวิตนักโทษมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยาก็น่าสงสัย  ด้วยตะแลงแกงกรุงศรีอยุธยาก็อยู่ในพระนครและใกล้พระราชวัง  การประหารชีวิตนักโทษย่อมประหารนอกพระนคร  หรือคำตะแลงแกงจะเป็นภาษาอื่นและหมายความอย่างอื่นดอกกระมัง


        คำว่า "สาระพา" ก็มีอยู่ที่อื่นในหนังสืออธิบายแผนที่ที่พิมพ์แจกในงานศพพระยาโบราณฯ อีกหลายแห่ง  แห่งหนึ่งที่หน้า ๑๑๙ ว่า หัวสาระพามุมกรุง  อีกแห่งหนึ่งที่หน้า ๑๘๔ ว่า ย่านสามม้าแต่เชิงสะพานนายไก่ตะวันออกไปถึงหัวสาระพามุมพระนคร  ความที่กล่าว ๒ แห่งนี้  ส่อว่า สาระพา เป็นที่อยู่ริมแม่น้ำ  อีกแห่งหนึ่งที่หน้า ๑๘๕ ว่า "ย่านสาระพากอนในนอกมีตลาดของสด"  แห่งนี้มีคำว่ากอน  และในกับนอก  ส่อให้เห็นชัดว่าตรงกับสถานที่อันขึ้นอยู่ในกรมสรรพากร  ตรงตามทำเนียบศักดินาว่ามีสรรพากรในอันออกหลวงรัตนราชมนตรี ศรีสมุหสารพากรในเป็นเจ้ากรม  และกรมสรรพากรนอกอันหลวงอินทรมนตรี ศรีจันทรกุมารสมุหสารพานอกเป็นเจ้ากรม  และทั้งสองกรมนี้เป็นกรมใหญ่ถึงปลัดนั่งศาลชำระความด้วย  ที่เรียกว่าหัวที่อยู่ริมแม่น้ำกับที่เรียกว่าหน้าสาระพาในพระนคร  จะเป็นที่ทำการผิดกันอย่างไรจงคิดค้นดูเถิด.

แก้ไขเมื่อ 12 ก.พ. 50 11:22:30

จากคุณ : กัมม์ - [ 12 ก.พ. 50 11:13:10 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 91

ขอขอบพระคุณ คุณกัมม์สำหรับคำว่า "ตะแลงแกง"  และคำว่า "สาระพา"


คุณ AntiSpam ได้เสนอคำว่า กลาโหม-กระลาโหม ของจิตร  ภูมิศักดิ์ไปแล้ว  เลยนึกถึงคำที่น่าจะคู่กันคือ มหาดไทย ลองค้นดูพบเรื่อง วินิจฉัยเรื่องคำว่า "มหาดไทย"  จากหนังสือ "ประวัติมหาดไทย ส่วนกลาง" โรงพิมพ์มหาดไทย กรมราชทัณฑ์ พ.ศ. ๒๕๐๗ ขอคัดมาเผยแพร่ ดังนี้

ในการเรียบเรียง "ประวัติมหาดไทย" ปัญหาข้อแรกที่เข้ามากระทบความรู้สึกของเราและจะผ่านเลยไปได้ยาก ก็คือความหมายของคำว่า "มหาดไทย"

อันชื่อหน่วยราชการในเมืองไทยของเรานั้น มีหลายชื่อที่ค้นหาความหมายที่แท้จริงไม่ได้ เช่น ชื่อ กระทรวง"มหาดไทย" "กลาโหม" ฯลฯ ชื่อกรมก็มี "พลัมภัง" กรมนี้ขึ้นอยู่ในกระทรวงมหาดไทยเหมือนกัน แต่เปลี่ยนชื่อเป็นอื่นไปเสียแล้ว

ความหมายเรื่องคำว่า "มหาดไทย" และ "กลาโหม" นี้ แม้จะขบคิดกันมาก และมีปราชญ์ใหญ่หลายท่าน เช่น สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เป็นต้น ได้ทรงอรรถาธิบายไว้ แต่ก็ยังไม่ลงความเห็นที่เชื่อได้แน่นอนว่า แปลว่ากระไร ทั้ง ๆ ที่หน้าที่งานของทั้งสองกระทรวงนี้ยังคงปฏิบัติอยู่ตามสภาพเดิมมิได้เปลี่ยนแปลง คือ กระทรวงกลาโหมมีหน้าที่ป้องกันชาติ ส่วนกระทรวงมหาดไทยมีหน้าที่ปกครองทะนุบำรุงชาติ คือ กระทรวงแรกนั้น "รบ" แต่กระทรวงหลังนั้น "รักษ์" ซึ่งในปัจจุบันก็กำลังทำหน้าที่นี้อยู่มิได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม

ในราชการของชาติไทยในปัจจุบันนี้ ยังคงใช้คำที่มี "มหาด" นำหน้าอยู่สองคำ คือ

๑) มหาดไทย

๒) มหาดเล็ก

แต่ภาษาไทยโบราณในสมัยกรุงศรีอยุธยา มีตำแหน่งราชการอีกตำแหน่งหนึ่ง ขึ้นต้นด้วย "มหาด" เหมือนกัน คือ "มหาดอาษา"

เรื่องมีมาว่า เมื่อเดือนพฤษภาคม ๒๔๕๖ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพได้เสด็จไปราชการหัวเมืองฝ่ายใต้ ไปทรงได้ต้นฉบับพระราชกฤษฎีกาในสมัยพระพุทธเจ้าเสือ กรุงศรีอยุธยา (๒๒๔๖ - ๒๒๕๑) มาฉบับหนึ่ง จากวัดเขียน ที่บางแก้ว จังหวัดพัทลุง เป็นสมุดข่อยไทย กระดาษสมุดเพลาเขียนด้วยดินสอดำอักษรไทยย่อ มีตรารูปเทวดาและตราบัวแก้วของทางราชการเป็นสำคัญ ความในพระราชกฤษฎีกานั้นเป็นเรื่องพระครูอินทรา ได้ถวายพระพรแด่สมเด็จพระพุทธเจ้าเสือ ขอให้ทรงอุปถัมภ์วัดในเมืองพัทลุงตามราชประเพณีที่พระมหากษัตริย์แต่โบราณ ทรงมีพระราชกำหนดไว้ สมเด็จพระพุทธเจ้าเสือก็พระราชทานให้ตามประสงค์ในพระราชกฤษฎีกา ได้ระบุบุคคลให้เป็นข้าพระสำหรับดูแลวัดวาอารามและพระภิกษุสงฆ์ในเขตเมืองพัทลุง กรมการบ้านเมือง หรือส่วนราชการใด ๆ ในท้องที่นั้น จะเข้าไปกะเกณฑ์บุคคลที่ระบุว่าเป็นข้าพระให้ไปทำราชการหรืองานอื่นใดมิได้

ต้นเหตุที่เกิดพระราชกฤษฎีกานี้มีเรื่องปรากฏตามตำนานสะทังพระว่า ในคราวนี้พวกแขกอุยังตนะ (แปลว่า ผู้อยู่ปลายแหลม เห็นจะเป็นพวกยะโฮร์ หรือพวกมะละกา) ได้เปลี่ยนลัทธิศาสนาพุทธมานับถือศาสนาอิสลาม เมื่อมีผู้เลื่อมใส ได้กำลังผู้คนมากขึ้นจึงได้ยกทัพเข้ามาตีชายแดนไทยเรื่อยขึ้นมาจนถึงเมืองพัทลุง ไพร่บ้านพลเมืองพากันหวาดกลัวอพยพหลบหนีกระจัดกระจายไปอยู่ตามป่าตามเขาทั่วไป สมเด็จพระเจ้ากรุงศรีอยุธยา (ไม่ทราบว่าพระองค์ไหน)ได้โปรดให้พระสงฆ์ซึ่งเป็นผู้ที่ราษฎรเลื่อมใส ออกไปตั้งเกลี้ยกล่อมผู้คนที่แตกฉานซ่านเซ็นอยู่นั้น ให้เข้ามาอยู่รวบรวมกันเป็นหมู่เป็นตำบล และเพื่อที่จะถนอมน้ำใจของประชาชนซึ่งกำลังหวาดหวั่นพรั่นพรึงอยู่นั้น ให้เชื่อมั่นในความสุขที่จะได้รับ เมื่อกลับเข้าอยู่ในอำนาจปกครองของบ้านเมือง พระมหากษัตริย์จึงได้โปรดให้ตราพระราชกฤษฎีกายกเว้นราชการ แก่บุคคลที่พระสงฆ์ไปเกลี้ยกล่อมมานั้น โดยมีพระราชประสงค์จะให้คนเหล่านั้นได้ช่วยพระสงฆ์บำรุงพระพุทธศาสนาแต่ด้านเดียว และเพื่อให้เป็นหลักฐานประกันมิให้เจ้าเมืองและกรมการใด ๆ ไปรบกวนกะเกณฑ์ให้คนเหล่านี้ไปกระทำงานหรือไปราชการอื่นนอกเหนือไปจากพระราชกำหนด จึงโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกฤษฎีกาขึ้นไว้ บุคคลที่ยกเว้นราชการเหล่านี้ เรียกว่า "ข้าโปรดคนทาน" หรือพวก "ข้าพระ" ในชั้นหลัง ๆ เรียกกันว่า "เลกวัด" คือ คนสำหรับใช้งานวัด

คนจำพวกนี้ห้ามเจ้าเมืองกรมการใด ๆ เกณฑ์เข้ารับราชการไม่ว่าหน้าที่ใด ห้ามเก็บภาษีอากรทุกชนิด ไม่ว่าอากรเรือกสวนไร่นา ข้อความในพระราชกฤษฎีกาตอนนี้ระบุว่า

"อนึ่ง มีตำราพระราชโองการ (ระเบียบหรือกฎราชการ) ให้ห้ามสมรสและ "มหาดอาษา" และเบี้ยผลอากรนาพนัสที่ภูมิทานพระกัลปนา..."

ข้าพระกัลปานา หรือ พวกข้าโปรดคนทานเหล่านี้ มีระเบียบแปลกอยู่อย่างหนึ่งก็คือ ห้ามสมรสและห้าม (เป็น) มหาดอาษา

ได้เกิดมีปัญหาขึ้นว่า "มหาดอาษา" นี้ คือ คนประเภทใด
เป็นอันว่า เรายังออกไปไม่พ้นจากความสนเท่ห์ของคำว่า "มหาดไทย" และคำว่า "มหาด" ทั้งหลายดังกล่าวมาแล้วด้วย จำเป็นจะต้องหาความกระจ่างในถ้อยคำเหล่านี้ ที่จริงคำเหล่านี้มีผู้สงสัยและตั้งปัญหาขึ้นไต่ถามมาช้านานแล้ว แต่มิได้มีผู้ใดไขความให้กระจ่างได้ มีปราชญ์ทางประวัติศาสตร์หลายท่าน เช่น สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพและหลวงวิจิตรวาทการ ก็ได้ ทรงมีและมีอรรถาธิบายโดยนัยต่าง ๆ กัน จึงเห็นสมควรจะประมวลความเห็นนั้น ๆ รวมไว้เสียในที่นี้ เพื่อได้เป็นที่รวมแห่งการค้นคว้าความหมายของคำนี้แม้แต่ละท่านจะแสดงอรรถาธิบายโดยอัตโนมัติ มิได้ลงความเห็นแน่นอนประการใดก็ตามที

ความเห็นที่ ๑ กระแสพระดำริของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

อรรถาธิบายนี้ พระบิดาแห่งประวัติศาสตร์ และพระบิดาแห่งราชการมหาดไทยสมัยใหม่ ได้ประทานอรรถาธิบายแก่พระยาอินทรมนตรี ผู้ทูลถวายข้อปัญหาขอรับพระอธิบายไว้ด้วยข้อความค่อนข้าง ยืดยาวปรากฏสำเนาลายพระหัตถ์นั้นดังนี้

(สำเนาคำตอบปัญหาพระยาอินทรมนตรี)

คำถามที่ ๕ ว่า คำ "กลาโหม" กับคำ "พลัมภัง" ที่เรียกเป็นชื่อกรมนั้น มาแต่อะไร

ตอบคำถามที่ ๕ ต้องเพิ่มคำ "มหาดไทย" เข้าอีกคำ ๑ เพราะใช้เป็นชื่อกรมคู่กับ กลาโหม อันคำ กลาโหม มหาดไทย และพลัมภัง ทั้ง ๓ คำนี้ มิใช่ภาษาไทย คงเป็นคำมาแต่ภาษาสันสกฤตหรือภาษามคธ (ฝรั่งเรียกว่าภาษา "บาลี")ได้ลองค้นดูในหนังสือพจนานุกรมภาษาบาลีของอาจารย์ซิลเดอร์พบคำ "กลโห" Kalaho มีอยู่ในนั้นแปลความว่า "วิวาท" Quarrel อย่าง ๑ ว่า "วุ่นวาย" Strife อย่าง ๑ ว่า "รบประจัญบาน" Battle อย่าง ๑ ดูสมกับที่เอามาใช้ชื่อกรมฝ่ายทหาร ในพจนานุกรมนั้นมีอีกคำหนึ่งว่า "มหทย Mahadaya แปลความว่า "เมตตายิ่ง" Very Compassionate อย่าง ๑ "กรุณายิ่ง" Very Merciful อย่าง ๑ ดูก็สมกับที่เอามาใช้เป็นชื่อกรมฝ่ายพลเรือน แต่คำพลัมภังมีเพียงเค้าเงื่อนในพจนานุกรมเป็น ๒ ศัพท์ คือว่า "พลัม" แปลว่า Strength, Power, Force ล้วนหมายความว่ากำลังอย่าง ๑ อีกนัยหนึ่งแปลว่า "ทหารบก" Army หรือ "กองทหาร" Troop และในพจนานุกรมมีอีกคำหนี่งว่า "อัมโภ" Ambho แปลว่า "ก้อนกรวด" Pebble ถ้าเอา ๒ คำนี้เข้าสนธิกันเป็น "พลัมโภ" ดูใกล้กับคำพลัมภัง ประหลาดอยู่ที่ตามกฎหมายทำเนียบศักดินามีกรมพลัมภังอยู่ทั้งในกระทรวงมหาดไทย และในกระทรวงกลาโหม เจ้ากรมพลัมภังมหาดไทยเป็นที่พระยาจ่าแสนยบดี และเจ้ากรมพลัมภังกลาโหมเป็นที่พระยาศรีเสาวราชภักดี ฉันได้เคยสืบถามพวกข้าราชการชั้นเก่าในกระทรวงมหาดไทยว่า กรมพลัมภังนั้นแต่เดิมมีหน้าที่อย่างไร เขาบอกว่ากรมพลัมภังนั้นกล่าวกันมาว่า แต่โบราณเป็นเจ้าหน้าที่สำหรับคุมปืนใหญ่ ถ้าเช่นนั้นชื่อกรมพลัมภังก็อาจจะมาแต่คำ "พลัมโภ" ที่ในพจนานุกรมแปลคำ "อัมโภ" ว่า "ก้อนกรวด" อาจหมายถึงวัตถุที่ใช้เป็นกระสุนของปืนใหญ่ชั้นเดิมก็เป็นได้ ความที่สันนิษฐานมาเป็นวินิจฉัยของคำ "กลาโหม" "มหาดไทย" และ "พลัมภัง" ว่ามาแต่อะไร

ยังมีวินิจฉัยที่ควรกล่าวต่อไปถึงเหตุที่เอาคำ "กลาโหม" กับ "มหาดไทย" มาใช้เป็นชื่อกรม อธิบายข้อนี้ มีอยู่ในหนังสือพระราชพงศาวดารสมัยกรุงศรีอยุธยา กับในกฎหมายทำเนียบศักดินาประกอบกันว่า เมื่อ พ.ศ. ๑๙๙๘ สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถโปรดให้กำหนดข้าราชการเป็น "ฝ่ายทหาร" และ "ฝ่ายพลเรือน" ทรงตั้งตำแหน่งอัครมหาเสนาบดีขึ้น ๒ คน คือ เจ้าพระยามหาเสนาบดี ให้เป็นหัวหน้าข้าราชการฝ่ายทหารคน ๑ เจ้าพระยาจักรี ให้เป็นหัวหน้าราชการฝ่ายพลเรือน คน ๑ ผู้ช่วย Staff ของอัครมหาเสนาบดี ฝ่ายทหารรวมเข้าเป็นกรม ให้เรียก "กรมกลาโหม" ผู้ช่วยของอัครมหาเสนาบดี ฝ่ายพลเรือนก็รวมเป็นกรมเช่นเดียวกัน ให้เรียกว่า กรมมหาดไทย จึงมีกรมกลาโหมและกรมมหาดไทยเกิดขึ้นด้วยประการฉะนี้ เพิ่งมาบัญญัติให้เรียกกรมที่มีเสนาบดีเป็นผู้บัญชาการว่า "กระทรวง" (ตรงกับ Ministry) เมื่อรัชกาลที่ ๕
เป็นอันว่า "มหาดไทย" น่าจะมาจาก "มหทย" (Mahadaya) ซึ่งแปลว่า เมตตายิ่ง หรือ กรุณายิ่ง ตรงกับงานและหน้าที่ของมหาดไทยเป็นที่สุด การที่เราเขียน มหทย เป็น มหาดไทย จะเป็นด้วยเขียนตามสำเนียงที่เปล่งออกมา หรืออักขระกลายรูป อย่างไรอย่างหนึ่งก็เป็นได้

ความเห็นที่ ๒ ความเห็นของหลวงวิจิตรวาทการ

พลตรี หลวงวิจิตรวาทการ นักประวัติศาสตร์คนสำคัญของชาติไทย กล่าวถึงคำนี้ไว้ว่า

"....... พระนามของกษัตริย์วงศ์นี้ (วงศ์สุโขทัย) ก็ดี สิ่งต่าง ๆ ที่ทำไปในแผ่นดินกษัตริย์วงศ์นี้ก็ดี ล้วนเป็นทำนองพระอาทิตย์แรกขึ้น หรือพระอาทิตย์อุทัยทั้งสิ้น กษัตริย์องค์แรกยังทรงพระนามว่าศรีอินทราทิตย์ นครหลวงก็มีนามว่าสุโขทัย (สุข + อุทัย) พระนามของพระเจ้าแผ่นดินองค์หลัง ๆ ที่ว่าเลอไทย, ลิไทย, ไสยลือไทย นั้น ก็ล้วนประกอบจากคำว่า "อุไทย" ทั้งสิ้น

อนึ่งในชั้นเดิมที่พวกไทยเรายกมาจากดินแดนที่ประเทศจีนในเวลานี้นั้น ก็ไว้ผมยาวเกล้ามวยทั้งหญิงชายเหมือนกับจีนในสมัยโบราณ แต่พอตั้งกรุงสุโขทัยเสร็จไทยก็ตัดผม มีรูปเป็นวงกลมกลางกระหม่อม และโกนรอบข้างทำให้ผมตรงกลางมีรูปร่างเหมือนพระอาทิตย์ และเรียกชื่อผมที่ตัดใหม่นี้ว่า "มหาอุไทย" นานมาหน่อยเราเขียน อุ กลายเป็น ฦ เลยกลายเป็น "มหาฦทัย" คนต่อไปเขียนหางตัว ฦ ยาวไปหน่อย กลายเป็น ฎ เลยกลายเป็น มหาฎไทย ภายหลัง ฎ ชะฎา เขียนลำบาก จึงเป็น ด.เด็ก เลยกลายเป็นมหาดไทย จึงเป็นผมมหาดไทย กระทรวงมหาดไทย มหาดไทยมณฑลอยู่ในเวลานี้ ซึ่งที่จริงมาจากคำว่า"มหาอุทัย" ซึ่งแปลว่าพระอาทิตย์แรกขึ้น อันเป็นความหมายของคำว่า "พระร่วง" นั่นเอง"

สรุปว่า ท่านผู้นี้สันนิษฐานว่า "อักขรวิบัติ" ซึ่งเป็นโรคเรื้อรังมาก ในบรรดาเอกสารโบราณของชาติไทย ที่ใช้วิธีคัดลอกต่อ ๆ กันมา ก่อนสมัยมีการพิมพ์หนังสือ

แก้ไขเมื่อ 12 ก.พ. 50 14:26:25

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 12 ก.พ. 50 11:57:28 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 92

ความเห็นที่ ๓ ข้อเสนอคำวินิจฉัยอีกกระแสหนึ่ง

ก่อนที่จะวินิจฉัยคำว่า มหาดไทย ใคร่ขอแยกประเด็นการพิจารณาเป็นขั้น ๆ ดังนี้

วินิจฉัยคำว่า "มหาด"

ได้มีผู้วินิจฉัยคำนี้กันมามาก บางท่านก็วินิจฉัยรวมทั้งความ คือ มหาดไทย และมหาดเล็ก แต่เมื่อมีคำว่า มหาดอาษาเกิดขึ้น จึงคิดว่า "มหาด" นี้อาจจะเป็นตำแหน่งราชการอย่างใดอย่างหนึ่ง และเป็นตำแหน่งพลเรือน หากจะแยกศัพท์ ดูจะได้ดังนี้ ศัพท์-มหาด มหา+อัต (โบราณนิยมเขียน "มหาต") ตามความแปลในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๔๙๓

หน้า ๖๙๙ มหา = ใหญ่

หน้า ๑๐๑๐ อัต = ตัวตน หรือลักษณะความเป็นตัวตนหรือบุคคล

เมื่อสนธิคำทั้งสองนี้เข้าด้วยกันตามหลักจะได้ศัพท์ว่า "มหาต" หรือ "มหาด" และจะได้ความหมาย "คนที่เป็นใหญ่" คำมหาต ซึ่งเปลี่ยนมาเป็น มหาด นี้ เป็นเรื่องปกติของการแปรรูปศัพท์ และอักษรในภาษาไทย เช่น บิตา เป็น บิดา, ติฎฐ เป็น ดิตถ ฯลฯ แม้คำว่า "มหาดไทย" โบราณก็นิยมเขียน "มหาตไทย"

จากความหมายนี้ย่อมเป็นที่เห็นได้ว่า "มหาด" คือบุคคลที่ได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าหน้าที่ (ชั้นผู้ใหญ่) ถ้าจะเทียบกับข้าราชการปัจจุบันก็คงจะเป็นเจ้าหน้าที่เทียบเท่าชั้นสัญญาบัตร หรือ ประจำแผนกขึ้นไป จึงจะพอถือเป็นผู้ใหญ่มีอำนาจได้เพราะดูตามพระราชกฤษฎีกาดังกล่าว ดู ประหนึ่งว่าจะต้องมีการแต่งตั้งด้วย

เมื่อได้ความหมายว่า "มหาด" คือเจ้าหน้าที่ชั้นผู้ใหญ่แล้ว ความหมายของคำว่ามหาดไทย, มหาดเล็ก และมหาดอาษา ก็สามารถไขความได้หมด คือ

๑. คำว่า มหาดไทย

เฉพาะคำว่า "ไทย" พจนานุกรมแปลว่า เป็นใหญ่ หรือ อิสระ (หน้า ๔๗๗) ฉะนั้น มหาดไทย จึงแปลว่า "ข้าราชการผู้ใหญ่ที่มีอิสระพอที่จะสั่งปฏิบัติงานได้ด้วยอำนาจของตนเอง" (ตามที่ได้รับมอบหมายไปจากผู้บังคับบัญชา) คือ มีอำนาจสั่งการหรือปฏิบัติการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้ทุกกรณีด้วยตนเองตามหลักการที่ได้รับมอบหมายไว้ และตนเองจะต้องผูกพันรับผิดชอบในการปฏิบัตินั้น ๆ ด้วย ดูก็จะตรงหน้าที่ของข้าราชการมหาดไทยในปัจจุบัน

๒. คำว่า มหาดเล็ก

เฉพาะคำว่า เล็ก โบราณเขียนเป็นเลก เข้าใจว่าคงจะเติมไม้ไต่คู้เข้าทีหลัง ศัพท์เดิมคงจะเป็น"มหาดเลก" เลก เป็นภาษาโบราณ แปลว่า คนฉกรรจ์ หรือ คนรับใช้ (พจนานุกรมหน้า ๘๑๒) ฉะนั้น มหาดเลก จึงเป็นข้าราชการผู้ใหญ่ที่มีหน้าที่รับใช้องค์พระมหากษัตริย์ ซึ่งตรงกับหน้าที่ของมหาดเล็กในปัจจุบัน มิใช่ว่ามหาดไทยเป็นเจ้าหน้าที่ชั้นผู้ใหญ่ ส่วนมหาดเล็กเป็นเจ้าหน้าที่ชั้นผู้น้อย เพราะตำแหน่งมหาดเล็กเท่าที่มีอยู่ในเมืองไทยเรา มหาดเล็กที่มีอำนาจยิ่งใหญ่ในราชการบ้านเมืองก็มีอยู่ไม่น้อย บางรายมหาดเล็กมีอำนาจเหนือกว่ามหาดไทยก็มี แม้ในสมัยรัชกาลที่ ๕ ก็ได้โปรดตั้งข้าราชการมหาดเล็กให้ไปดำรงตำแหน่งสมุหเทศาภิบาลก็หลายท่าน แสดงว่าย้ายตำแหน่งจากมหาดเล็กให้ไปอยู่มหาดไทย บางรายเคยอยู่มหาดไทยฝ่ายเดียว ก็โปรดเกล้าฯ พระราชทานยศมหาดเล็กในราชสำนักให้ด้วย ดังที่เป็นพระราชนิยมทรงปฏิบัติอยู่ในสมัยรัชกาลที่ ๖

๓. คำว่า มหาดอาษา

คำว่า "อาษา" พจนานุกรม หน้า ๑๐๒๗ แปลว่า เต็มใจ หรือสมัคร ฉะนั้นคำว่า "มหาอาษา" ก็คือ เจ้าหน้าที่ชั้นผู้ใหญ่ หรือผู้ที่ได้รับแต่งตั้งให้มีอำนาจปฏิบัติราชการหรืองานเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยอาษารับเข้ามาทำ และคงจะเป็นราชการเฉพาะเรื่องเฉพาะคราว เมื่อหมดงานก็คงจะหมดจากหน้าที่ไป ฉะนั้น ตามความในพระราชกฤษฎีกาเรื่องที่กัลปนาเมืองพัทลุง เกรงว่าพวกข้าพระคนทานเหล่านั้นจะหลบหนีไปอาษาทำราชการอื่นใดเสียหมด (เมื่อคิดเบื่อหน่ายขึ้น) ก็จะไม่มีผู้ปฏิบัติวัดวาอารามตามที่มีพระราชกำหนดไว้ จึงได้ห้ามเป็นมหาดอาษา

คำหรือตำแหน่งมหาดอาษานี้ แม้ปัจจุบันจะมิได้ใช้เต็มรูปก็ยังมีตำแหน่งอาษาสมัครอยู่ หลายตำแหน่ง ดังเช่น ตำแหน่งเสือป่าในสมัยรัชกาลที่ ๖ ปัจจุบันนี้ ก็ยังมีตำแหน่งอาษาอยู่หลายตำแหน่ง เช่น อาษารักษาดินแดน ลูกเสือ อาสากาชาด

เป็นที่สังเกตว่า ตำแหน่งมหาดอาษาในสมัยโบราณสูญง่าย ผิดกว่าตำแหน่งฝ่ายมหาดไทยและมหาดเล็ก ทั้งนี้ ถ้าพิจารณาดูก็ไม่เกิดความสนเท่ห์อย่างใด เพราะมหาดไทยและมหาดเล็กเป็นตำแหน่งราชการประจำ ซึ่งเทียบเท่ากับข้าราชการสามัญ ส่วนตำแหน่งมหาดอาษาเป็นข้าราชการเฉพาะเรื่องเฉพาะคราว ทำนองข้าราชการวิสามัญชั่วคราว ในสมัยโบราณบางสมัยตำแหน่งมหาด-อาษาคงจะเป็นตำแหน่งสำคัญ และมีเกียรติอาจได้รับพระราชทานบำเหน็จพิเศษ ถ้าเป็นข้าราชการสำคัญ อาจถึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นกรณีพิเศษ ฉะนั้น ตำแหน่งมหาดอาษาเช่นว่านี้ จึงน่าจะเป็นตำแหน่งที่น่าริษยาของข้าราชการประจำทั่วไป เพราะแสดงว่าไม่สามารถจะหาข้าราชการประจำทั้งมหาดไทยและมหาดเล็กปฏิบัติราชกิจนั้นได้ ใครอาสารับสนองก็ทรงแต่งตั้งให้เป็นมหาดอาษา จึงมีเกียรติมีศักดิ์สง่าแก่ผู้ได้รับแต่งตั้งเป็นกรณีพิเศษ

ความมีเกียรติของตำแหน่งมหาดอาษานี้เอง เป็นเหตุให้มหาดอาษาต้องสิ้นชื่อเร็ว เพราะ เมื่อมีราชการสำคัญเกิดขึ้น พวกข้าราชการประจำก็คงจะรีบรับอาสาไปปฏิบัติจัดทำเสียเอง คือถ้าเป็นเรื่องเกิดขึ้นภายในราชสำนัก พวกมหาดเล็กก็คงไปปฏิบัติ ถ้าเกิดขึ้นในท้องที่ทั่วไปมหาดไทยก็คงรับมาปฏิบัติหมด ไม่ยอมปล่อยให้คนภายนอกไปรับอาสาเป็นมหาดอาษาได้ เพราะการปล่อยให้บุคคลภายนอกไปรับตำแหน่งมหาดอาษา ย่อมเป็นการแสดงถึงการหย่อนวุฒิและด้อยเกียรติแก่ตนเอง ฉะนั้น ตำแหน่ง "มหาดอาษา" จึงสิ้นสูญไป

ความเห็นที่ ๔ สำหรับอีกความเห็นหนึ่งที่น่าสนใจ

กาญจนาคพันธ์ ได้เขียนเกี่ยวกับคำว่ามหาดไทยไว้ว่า ปทานุกรมอธิบายคำ "มหาด" ว่าน่าจะมาจาก "มหัต" ภาษาสันสกฤตแปลว่าใหญ่หลวง แล้วให้คำแปล "มหาดไทย" ว่า ไทยหลวง เป็นชื่อกระทรวงมีหน้าที่ในการปกครอง
เค้าเงื่อนของคำ "มหาด" คงจะมาจากภาษาสันสกฤตจริง แต่อาจจะไม่ได้มาจากคำว่า "มหัต" โดยตรง บางทีมาจากคำอื่น ซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวเนื่องกับช้าง ดังจะลองสันนิษฐานต่อไปนี้

มหาดไทย เป็นชื่อแพร่หลายสำคัญชื่อหนึ่งในวงงานปกครองของสยามประเทศเท่าที่เห็น ชื่อนี้ใช้ปรากฏเป็นครั้งแรกทีเดียว ก็ดูจะเป็นกฎหมายลักษณะอาญาหลวง ซึ่งออกในแผ่นดินพระเจ้าอู่ทอง เมื่อปี พ.ศ. ๑๘๙๕ ในสมัยกรุงศรีอยุธยาในนั้นว่า "แลป้องกันผู้มีคดีแลผู้ร้ายไว้มิให้ส่งแก่ตระลาการ และต่อตีด่านายพทำมรง นายมหาดไทย นายดาบ นายนักการ นายคุมผู้ไปเรียกหา" ต่อมาก็พบในกฎหมายลักษณะโจร ซึ่งออกในปี พ.ศ. ๑๙๐๓ แผ่นดินเดียวกัน ความว่า "มาตราหนึ่ง นายพทำมรงมหาดไทยท่านให้ไปเอาคนนักโทษแลให้คนบันดาเป็นโทษหนี ท่านให้นาย-พทำมรงมหาดไทยเร่งหาจงได้ ถ้ามิได้โทษผู้หนีฉันใด ให้ลงโทษแก่ผู้ให้หนี ดังนั้น ถ้าทรงพระกรุณาให้ฆ่าตีเสีย ให้ทวนด้วยลวดหนังแลไม้หวายโดยโทษานุโทษ" ชื่อมหาดไทยที่ปรากฏเป็นครั้งแรกนี้ รู้ได้เพียงว่า ในแผ่นดินพระเจ้าอู่ทองปฐมกษัตริย์กรุงศรีอยุธยา ดูจะเป็นเพียงผู้คุมนักโทษคนหนึ่งเท่านั้นเอง

ชื่อมหาดไทยมาปรากฏสะดุดตาสะดุดใจให้เกิดความรู้สึกนึกคิด ก็ในกฎมณเฑียรบาลซึ่งออกในปีจุลศักราช ๘๒๑ (พ.ศ. ๒๐๐๒) ในแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถหลายแห่งที่ควรยกมากล่าวก็มี

แห่งหนึ่งว่า "ถ้าขุนดาบมิได้ห้ามปรามไซ้ โทษขุนดาบสามประการ ทีหนึ่งให้ภาคยธรรม สองทีส่งมหาดไทยจำ สามทีส่งองครักษ์จำ"  "ลูกขุนผู้ใด ขุนดาบห้ามปราบมิฟัง ต่อด่าต่อเถียงไซ้ มีโทษสามประการ ประการหนึ่งให้ส่ง มหาดไทย ประการหนึ่งให้ส่งองครักษ์ ประการหนึ่งให้สักลงหญ้าช้าง"

แห่งหนึ่งว่า "อัยการลูกขุนพลเรือนหมู่ไพร่ พลทหารโทษอาญา และช้างม้างาเรือกเรือสังกัดกฎหมายแลหญ้า แลงานณรงคสงคราม ทั้งนี้ พนักงานมหาดไทย"

แห่งหนึ่งว่า "อนึ่ง ถ้าเสด็จพานช้างในเพนียด ถ้ามหาดไทยชาววังขาด โทษเท่าหนีศึก"

จากข้อความในกฎมณเฑียรบาลที่นำมาลงไว้นี้ แม้จะไม่ได้ความกระจ่าง ก็ช่วยความมืดมนให้เห็นเป็น ๆ พอจะลงสันนิษฐานได้ ๓ ประการ คือ

๑. ราชการในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้นมี ๒ ส่วน (ก) ราชการในพระองค์ หน้าที่องครักษ์ (ข) ราชการแผ่นดิน หน้าที่มหาดไทย

๒. ราชการแผ่นดินแบ่งเป็น ๒ ฝ่าย ฝ่ายทหาร เป็น พนักงานกลาโหม (อัยการทุกรุ่นทหาร หมู่ไพร่พลอ้างเรี่ยวแรงอุกเลมิดพนักงานกลาโหม) ฝ่ายพลเรือนเป็นพนักงานมหาดไทย

๓. มหาดไทย มีหน้าที่เกี่ยวกับช้าง


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 12 ก.พ. 50 11:58:10 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 93

ตามที่รู้กัน กฎมณเฑียรบาลเป็นกฎหมายออกในแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถเป็นพระเจ้าแผ่นดินองค์ที่ ๙ ต่อจากพระเจ้าอู่ทอง แต่ถ้อยคำในกฎมณเฑียรบาลเป็นภาษาเก่ามาก เมื่อ เทียบกับกฎหมายที่ออกในแผ่นดินพระเจ้าอู่ทองแล้ว ดูภาษาและสำนวนในกฎมณเฑียรบาล จะเก่า กว่าเสียด้วยซ้ำ เช่น เรียกพระเจ้าแผ่นดินว่า "พระที่นั่ง" ซึ่งเป็นภาษาไทยดึกดำบรรพ์ที่สุด ชาติที่เรียกพระเจ้าแผ่นดินว่า "พระที่นั่ง" เหมือนไทยก็มีแต่ชาติอียิปต์ ซึ่งเป็นชาติดึกดำบรรพ์ที่เจริญสูงสุด เก่าแก่ที่สุดชาติเดียว อียิปต์เรียกพระเจ้าแผ่นดินว่า พาเราห์ (Pharoah) ซึ่งเรามักอ่านกันว่า ฟาโรห์ คำนี้มาจากคำว่า "เพรา" หรือ "พะรา" (Paroue) แปลว่าบ้านใหญ่หมายถึงวังหลวง ก็ตรงกับคำว่า "พระที่นั่ง" ของไทยนั่นเอง อนึ่งคำว่า เพ-รา หรือ พะรา หรือ เป-รา หรือ ปะรา ก็น่าจะ เป็นคำเดียวกับ "ปรา" คือปรางปรา หรือ พระพลา พลับพลาของไทย คำเรียกพระเจ้าแผ่นดินของไทยในกฎมณเฑียรบาลไปตรงกับภาษาอียิปต์โบราณเช่นนี้ ย่อมเป็นเครื่องพิสูจน์ว่าถ้อยคำสำนวนในกฎมณเฑียรบาล ย่อมจะเก่าแก่ดึกดำบรรพ์ไม่ใช่น้อย จึงทำให้เชื่อว่า กฎมณเฑียรบาลต้องมีใช้มานานหนักหนาแล้ว ไม่ใช่ว่าเพิ่งจะมีขึ้นในแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ บางทีของเก่าจะกระจัดกระจายกันอยู่ สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถเป็นผู้มารวบรวมจัดทำขึ้น เป็นประมวลกฎหมายส่วนพระองค์พระเจ้าแผ่นดินต่อ ในรัชสมัยของพระองค์ก็เป็นได้ และเมื่อเป็นเช่นนี้ก็ชวนให้เข้าใจว่า มหาดไทยคงไม่ใช่มีฐานะเป็นเพียงนายพะทำมรง อย่างที่ปรากฏในกฎหมายลักษณะอาญาหลวง แต่จะมีหน้าที่ในราชการแผ่นดินฝ่ายพลเรือนมาตั้งแต่ดึกดำบรรพ์ และหน้าที่นั้นมีความสัมพันธ์กับช้างเป็นส่วนสำคัญอีกด้วย

อ่านกฎมณเฑียรบาลต่อไป ก็จะเกิดความสนใจในเรื่องช้างขึ้นอีก ในนั้นมีบทบัญญัติเกี่ยวกับช้างไว้มากมาย เป็นต้นว่า การคล้องช้างของพระเจ้าแผ่นดิน การทรงช้าง การพบช้างสำคัญ การเลี้ยงช้าง การประทุษร้ายต่อช้าง การณรงคสงครามเกี่ยวกับช้าง พระราชพิธีเกี่ยวกับช้าง ซึ่งเรื่องของช้างเหล่านี้ เราจะเห็นว่าไม่ใช่เป็นเพียงในราชการส่วนพระองค์อย่างเดียว แต่เป็นทั้งราชการแผ่นดินอีกด้วย เช่น ปูนบำเหน็จในการณรงคสงคราม ยกเอาไชยชนะในการชนช้างขึ้นเป็น ความชอบอย่างสำคัญ ตั้งแต่ผู้มีศักดินา ๑๐,๐๐๐ ลงมา จนไพร่พลชั้นต่ำทีเดียว ผู้ใดมีส่วนในการชนช้างชนะแล้ว เป็นต้องได้บำเหน็จสูงต่ำมากน้อยตามลำดับ มหาดไทยได้รับหน้าที่เกี่ยวกับช้างซึ่งเป็นทั้งราชการในพระองค์และราชการแผ่นดิน จึงย่อมจะต้องมีอะไรเป็นมูลมาแต่เดิม

จากข้อสังเกตในกฎมณเฑียรบาล เรื่องมหาดไทยได้นำเราไปถึงช้าง ในการสันนิษฐานคำ "มหาดไทย" จึงจะต้องจับเรื่องของช้างสาวขึ้นไป ในลำดับนี้จึงจะได้พูดเรื่องช้างก่อน ถ้าเราอ่าน ประวัติศาสตร์ชาติไทย เราจะพบเรื่องช้างที่เด่นที่สุดอยู่สองเรื่อง เรื่องหนึ่งสมเด็จพระนเรศวรมหาราชชนช้างชนะสมเด็จพระมหาอุปราชา ในสมัยกรุงศรีอยุธยา อีกเรื่องหนึ่งพระเจ้าขุนรามคำแหงมหาราชชนช้างชนะขุนสามชนเจ้าเมืองฉอด ในสมัยสุโขทัย ทั้งสองเรื่องนี้ แสดงถึงความประเสริฐของช้างในการกู้บ้านกู้เมือง กับแสดงถึงความสามารถของไทยในการใช้ช้างเข้าณรงคสงคราม งาน พระราชสงครามของสมเด็จพระนเรศวร กับของพระเจ้าขุนรามคำแหง ทำให้เรามองเห็นกองทัพช้าง ของเราแต่โบราณว่า คงจะมโหฬารพันลึกอย่างที่พรรณนาไว้ในหนังสือต่าง ๆ จริง ๆ ริ้วพระคชาธารในกองทัพช้างศึกประกอบล้วนแล้วไปด้วยช้างกระบวนต่าง ๆ มีช้างดั้ง ช้างกัน ช้างแซก ช้างล้อมวัง ช้างค้ำ ช้างค่าย ช้างพังคา ช้างพระชัย ช้างพระคชาธาร ช้างพระที่นั่งกระโจมทอง ช้างโคตรแล่น ช้างซับมัน เดินเป็นสี่สายรายเรียงแวดล้อมหน้าหลังข้างเคียงองค์พระมหากษัตริย์เป็นมหาพยุห-โยธาทัพ ดูเป็นสง่าน่าเกรงขามยิ่งนัก ยุทธหัตถีกับกระบวนทัพช้างศึกดังกล่าวมานี้ ทำให้เราหวนนึกย้อนกลับไปมองเห็นเหตุผลในกฎมณเฑียรบาลได้ว่า ทำไมจึงมีบทบัญญัติเรื่องช้างไว้มาก และกฎ-มณเฑียรบาลจะต้องเป็นของเก่าแก่ก่อนสมัยสุโขทัยขึ้นไปเป็นแน่ หาไม่ไหนเลยจะสามารถในยุทธ- หัตถีมีกองทัพช้างอย่างมโหฬารเห็นปานนั้น ถ้าไทยไม่ชำนิชำนาญในการใช้ช้างมาก่อนโดยไม่ได้สืบต่อโบราณประเพณีไว้ ศิลาจารึกของพ่อขุนรามกำแหงที่ว่า "กูขี่ช๋างเนกพล กูขบบเข๋า ก่อนพ่กู กูฎ่ช๋างด๋วยขุนสามชน ตนกูพู่งช๋าง ขุนสามชนตววขี่มาสเมืองแพ่ ขุนสามชนพ่ายหนี" ก็เห็นจะไม่มี

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ พระบิดาแห่งประวัติศาสตร์ ทรง สันนิษฐานว่าไทยได้วิชาคชกรรมมาจากอินเดียตั้งแต่สมัยละว้า ข้อนี้เป็นความจริงโดยไม่ต้องสงสัย อินเดียเป็นบ่อเกิดแห่งศิลปศาสตร์ อินเดียเป็นแหล่งใหญ่ของช้างมาแต่ดึกดำบรรพ์ ชาวอินเดียค้นคว้าหาความรู้ในทางบังคับเอาช้างมาใช้งานต่าง ๆ ที่นับว่าสำคัญก็คือใช้ช้างในการศึกสงคราม ในกองทัพอินเดียโบราณจัดกระบวนทัพเป็น ๙ กอง เรียงลำดับเป็นกองน้อยไปหากองใหญ่ ทำนองเดียวกับที่จัดเป็นหมู่หมวดขึ้นไปหากองร้อยกองพันทุกวันนี้ แต่ละกองประกอบด้วยเสนาสี่เหล่า ที่เรียกว่า จตุรงคเสนา มีรถ ช้าง ม้า และ เสนาราบ กองต้น มีรถ ๑ ช้าง ๑ ม้า ๓ เสนาราบ ๕ แล้วก็จัดทวีขึ้นไปทีละ ๓ ต่อกองเป็นลำดับ จนถึงกองที่แปด โดยเฉพาะช้างมี ๒๑๘๗ เชือก กองที่เก้าทวีขึ้นสิบเท่าจึงมีช้าง ๒๑๘๗๐ เสนาผู้ใหญ่ที่เป็นแม่ทัพนายกองขี่ช้าง ช้างเป็นกำลังสำคัญในกอง ทัพเช่นนี้ จึงมีตำราฝึกหัดใช้ช้างเป็นศาสตร์ประเภทหนึ่งเรียกว่า คชกรรม ผู้สำเร็จวิชาคชกรรมย่อมบังคับช้างได้ ผู้ชำนาญในการบังคับขับขี่ช้าง จึงนับถือกันว่าเป็นบุคคลสำคัญอย่างเยี่ยม

สยามเป็นดินแดนที่ชาวอินเดียภาคตะวันออก มีชาวองคราษฎร์เป็นอาทิ ได้มาติดต่อค้าขาย ตั้งแต่โบราณดึกดำบรรพ์ และชาวอินเดียบางพวก ได้อพยพมาตั้งภูมิลำเนาหากินด้วยดินแดนสยาม แต่โบราณมา ปรากฏว่าเป็นแหล่งใหญ่ของช้างอีกแหล่งหนึ่ง ชาวสยามในครั้งโน้นเป็นไทยที่เรียกกันว่าละว้า ดังนี้ชาวอินเดียที่อพยพมาจึงได้มาสอนวิชาคชกรรมให้แก่ไทยละว้า นับแต่จำเดิมแต่เกิด วิชาคชกรรมขึ้นในดินแดนสยามแล้ว วิชานี้ก็เจริญขึ้นเป็นลำดับ ทั้งนี้เพราะช้างเป็นประโยชน์ในการ ประกอบการงานต่าง ๆ เหมาะสมกับภูมิประเทศ และที่เป็นประโยชน์อย่างสำคัญที่สุดก็คือในการทำศึกสงคราม ช้างได้เป็นกำลังสำคัญอันยิ่งใหญ่ของไทยในสมัยที่อพยพข้ามแม่น้ำโขงลงมาแสวงหาที่ตั้งบ้านแปลงเมือง ประมุขของไทยหรือพระเจ้าแผ่นดินตลอดจนแม่ทัพนายกองทุกคนจะต้องเรียนวิชาคชกรรมชำนิชำนาญ เพื่อประโยชน์ในการจับช้างมาฝึกหัดเข้ากองทัพทำสงครามแผ่เดชานุภาพ ขยายอาณาเขตต่อลงมา

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้ทรงนิพนธ์เรื่อง จับช้างไว้แล้วในนิทานโบราณคดี ท่านผู้อ่านคงจะ เห็นได้ว่าการจับช้าง เป็นงานใหญ่และสำคัญที่สุดของชาติไทย ในสมัยโบราณครั้งนั้นเชื่อได้ว่าไทย จะต้องจับช้างใช้กันทั่วไป ตั้งแต่เหนือตลอดมาจนใต้ ชื่อเมือง "โพนพิสัย" ของไทย ทางเหนือแสดงว่าคงจะเป็นถิ่น "โพน" ช้างคือจับช้างเดี่ยว ทางภาคเหนือของไทย มาแต่โบราณชื่อ "วังพง" ของไทยแสดงว่า คงจะเป็นถิ่น "วังช้าง" คือจับช้างทั้งโขลงทางภาคใต้ของไทย มาแต่โบราณ ชื่อเมืองเกดดะห์ คือเมืองไซบุรีทางใต้ ก็เข้าใจว่า จะเป็นถิ่นจับช้าง โดยวิธีตั้งพะเนียดของไทย มาแต่โบราณเหมือนกัน ทั้งนี้เพราะคำเกดดะห์นั้น ว่าเป็นภาษามลายู แปลว่าที่จับช้าง ซึ่งเห็นว่าน่าจะเป็นได้ เพราะไทยเรียกเมืองเกดดะห์ว่าเมืองไซบุรี (มักเขียนไทรบุรี) ไซ ก็แปลว่าเครื่องดัก อนึ่ง ชาวองคราษฎร์มีวิธีจับช้าง ด้วยการสร้างพะเนียด เรียกว่าเกดดะห์ ทางภาคใต้คงจะใช้วิธีจับช้างด้วย ตั้งเกดดะห์คือพะเนียดตามอย่าง ชาวองคราษฎร์มาแต่โบราณ แถวเมืองเกดดะห์ คงจะเป็นที่จับมากแห่งหนึ่ง ตรงนั้นจึงได้ชื่อไปตาม ภาษาองคราษฎร์ว่าเกดดะห์ ซึ่งกลายมาเป็นเมืองเกดดะห์ คือไซบุรีเดี๋ยวนี้


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 12 ก.พ. 50 11:58:24 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 94

วิชาจับช้าง วิชาบังคับชับขี่ช้าง วิชาฝึกหัดให้ช้างเข้าสงคราม วิชาจัดกระบวน ทัพช้างจะต้องกระทำกันมาเป็นระเบียบแบบแผนแล้วตั้งแต่สมัยไทยละว้า ดังเราจะเห็นว่าในปัจจุบันนี้ก็ยังมีวิชาจับช้างอยู่ในหมู่ชนชาวพื้นสยามประเทศดั้งเดิมมีพวก ข่าขมุต่าง ๆ หากินทางแซกโพนช้างตามถิ่นแม่น้ำโขง มีภาษาจับช้าง ของตนต่างหาก เรียกว่าภาษาส่วยช้าง ซึ่งมีคำสามัญเป็นคำไทยโบราณ อยู่เป็นส่วนมาก เป็นพยานหลักฐาน แสดงว่าวิชาจับช้างมีมาในสยามประเทศ ดึกดำบรรพ์เก่าแก่แล้ว วิชาคชกรรมทุกแขนงเป็นประโยชน์ใหญ่ยิ่งในการทำศึกสงคราม เมื่อไทยตั้งบ้านแปลงเมืองเป็นหลักฐานมีระเบียบแบบแผนในการปกครองแล้ว เห็นคุณประโยชน์ใหญ่ยิ่งของช้างที่นับว่าเป็นคู่บ้าน คู่เมืองอย่างสำคัญ จึงได้ตั้งบทบัญญัติเกี่ยวกับช้างเป็นกฎมณเฑียรบาลขึ้น อันใดที่เห็นว่า เป็นของสำคัญเกี่ยวกับช้างแล้ว เป็นบัญญัติลงไว้หมด พิจารณาตามกฎมณเฑียรบาล จะเห็นว่า ตั้งแต่องค์พระเจ้าแผ่นดินลงมาจนเสนาอำมาตย์บริพาร จำเป็นจะต้องศึกษา เล่าเรียนวิชาคชกรรม เพื่อประโยชน์แก่บ้านเมืองในณรงคสงครามทุกคน การณ์จึงปรากฏว่าพระเจ้าแผ่นดินทุกพระองค์ ทรง รอบรู้วิชาคชกรรม บังคับขับขี่ช้างได้ชำนิชำนาญในศิลาจารึกนครชุมซึ่งเป็นจารึกของพระยาลือไทย (พระร่วงองค์ที่ ๔) ว่า "เมือง อนนใดกรูสีนอนนรูสาสตรอ...อยุกตส กาจดุรง คกทำยนตรธิชา (ง)... คลองชางเปนพริทธิปาสสาตร (ร)" เป็นพะยานว่า การขี่ช้างคล้องช้างเป็นศาสตร์คู่บ้านคู่เมืองของ ไทยที่ถือกันว่าทุกคน จำเป็นต้องศึกษาเล่าเรียนให้รู้ไว้ เพื่อประโยชน์แก่ราชการแผ่นดินทั่ว ๆ ไป เวลาเสด็จประพาสต่าง ๆ พระเจ้าแผ่นดินย่อมทรงช้าง เช่น เสด็จพระพุทธบาท มีกระบวนช้างอย่าง น้อยถึง ๑๔๔ เชือก เท่ากับเป็นการฝึกหัดช้างไปในตัว ขณะถึงพระพุทธบาทก็ทรงขับช้าง ไปหยุดหน้ามณฑปพระพุทธบาท ทรงรำพระแสงของ้าวถวายเป็นพุทธบูชา แล้วจึงจะเสด็จไปประทับที่ พระตำหนัก การรำพระแสงของ้าวก็คือท่ารำอาวุธในยุทธหัตถีนั่นเอง ในยามปรกติไม่ได้ออกศึก สงครามก็มีพระราชพิธีเกี่ยวกับช้างกำหนดไว้ในกฎมณเฑียรบาล เช่น พระราชพิธีออกสนามในเดือน ๕ ตั้งปะรำยืนช้างเครื่องมีการล่อแพนผัดพาน ตำรวจขี่ช้างไล่ม้า ขุนช้างขี่ม้าล่อช้าง แล้วเดิน กระบวนช้างม้าผ่านหน้าพระที่นั่ง มีมหรสพต่าง ๆ ครึกครื้น

ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ช้างก็ยังมีส่วนสำคัญในการศึกสงคราม ประเพณีเกี่ยวกับช้างคงเป็นมรดกตกทอดมาแต่สมัยโบราณทุกอย่าง ช้างยังคงเป็น ของคู่บ้านคู่เมืองมาจนถึงสมัย ปัจจุบัน

จากเรื่องของช้างตามที่พรรณนามา เราจะเห็นว่าช้างมีความสำคัญเกี่ยวกับ ประเทศชาติ เพียงไร ไทยโบราณย่อมตระหนักถึงความสำคัญของช้างเป็นอย่างดี มาแต่แรกเริ่มแล้ว เมื่อได้ครู ผู้เชี่ยวชาญวิชาช้างมาสอนให้ ก็ไม่ต้องสงสัยว่า จะไม่ถ่ายวิชาไว้ทุกสิ่งทุกอย่าง จะต้องถ่ายตั้งแต่ตัววิชาช้างคือคชกรรมไปตลอดจน ขนบธรรมเนียมประเพณีเกี่ยวกับช้างหมดความนิยมข้างอินเดียมี อย่างไร ข้างไทยก็เป็นอย่างนั้น ช้างเป็นของโปรดของกษัตริย์ราชตระกูลในอินเดีย ถ้าเราหลับตานึกวาดภาพช้างไทย เราก็จะมองเห็นพระโอรสของพระเจ้าศรีอินทราทิตย์ คือพระรามกำแหง ขี่ช้างคล่องแคล่วมาตั้งแต่ยังเด็ก ๆ เห็นพระรามกำแหงขับช้าง เนกพล พุ่งเข้าชนช้างมาสเมืองเจ้าเมืองฉอด เห็นพระเจ้ารามกำแหงทรงช้างรูจาศรี ตรัสทักทายทวยราษฎรอยู่กลางดงตาลเห็นเจ้าศรีศรัทธา หลานพ่อขุนผาเมือง ไสช้างเข้าประสานงากับช้างขุนจัง เห็นสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ทรงขับขี่ ช้างดุอาละวาดเหมือนพระเจ้าอักบาร์มหาราช สามารถขี่ช้างบ้าเมามัน ที่ใคร ๆ ก็ไม่อาจสามารถจะเข้าใกล้ได้ เห็นพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า (ปิยมหาราช) ทรงพระแสงของ้าวรำพัดชาบนพระพองช้างพระที่นั่งตรงหน้ามณฑปพระพุทธบาท ถวายเป็นพุทธบูชา ในส่วนพระราชพิธีออกสนาม ใหญ่ตามที่มีในกฎมณเฑียรบาล ระดม "พลพยุหดาบดั้งเขนเสโล หอกทวนปืนไฟหน้าไม้ธนูสรรพ-ยุทธ เสื้อหมวกอย้ายอบสนาม ตามกรทุกกระทรวงทหาร พ่อเรือนพลไพร่ ตั้งปรามช้างรอบสนาม ขุนหาญทั้ง ๑๐ ขี่ช้างยืนที่.....ตำรวจใหญ่ชนกลอนขี่ช้างไล่ม้า ขุนช้างขี่ม้าล่อช้าง.....ครั้นรุ่งแล้ว นาฬิกาหนึ่งมหาดไทย รายทั้งขบวนในกลางสนามตามซ้ายตามขวา พลสรรพยุทธแห่ช้างเข้ายืนตาม ขบวนในท้องสนาม" หรือพิธีแห่สระสนานใหญ่ในสมัยสุโขทัย มีเดินสนานช้าง สนานม้า สามวัน ตลอดจนพิธีคเชนทรัศวสนานในสมัยรัตนโกสินทร์ เอาเครื่องช้าง เครื่องม้า เครื่องพิชัยสงคราม อาวุธ ธงเข้าพิธี แล้วจัดกระบวนแห่เป็นจตุรงคเสนา และพิธีแห่สระสนามใหญ่ เสนาอำมาตย์ผู้ใหญ่ ต้องขี่ช้างเข้ากระบวนแห่ มีพระยาเพทราชา พระยากำแพง พระยาพระกฤษณรักษ์กรมช้างนำ แล้ว ถึงเจ้าพระยาบดินทร์ เจ้าพระยาพระคลัง พระยาศรีพิพัฒน์ พระยาราชสุภาวดี พระยาจ่าแสนยากรและพระยาอื่น ๆ ที่เป็นขุนนางผู้ใหญ่อีกมากมาย ฯลฯ เหล่านี้ เราจะเห็นว่ามีลักษณะคล้ายคลึงกับพิธีอาสุชวิธานำ และวิธีทศระของอินเดีย ปัจจุบันไม่ผิดกันเลย

พิธีอาสุชวิธานำ ทำในเดือน ๑๑ ขึ้น ๕ ค่ำ พระมหากษัตริย์และทหารชำระอาวุธ ทหารถืออาวุธขึ้นขี่ช้างขี่ม้าลองเชิงแล่นไปหน้าที่นั่งเป็นการสำแดงเพลงอาวุธถวาย พระมหากษัตริย์พร้อมกัน พิธีทศระทำในวันขึ้น ๑๐ ค่ำ ซึ่งชาวฮินดูถือว่าเป็นวันที่ พระรามยกพยุหแสนยากร ไปทำสงครามกับทศกรรณฐ์ จึงเป็นวันสำคัญสำหรับกษัตริย์ และนักรบ หากจะทำสงครามตีบ้านเมืองใดก็กรีธาทัพในวันนี้ พิธีเริ่มด้วย ตั้งพระราชอาสน์ ทำสักการะ แล้วระดมช้าง ม้า คานหาม รถสัปคับ โล่ดั้งเขน สรรพอาวุธ ยุทธโธปกรณ์ และ ธงไชยเฉลิมพล ทำพลีบูชาเสร็จแล้วเดินช้างเดินม้า ผ่านหน้าพระที่นั่ง ตกบ่าย ๓ นาฬิกา จัดช้างเครื่องประมาณ ๑๐๐ เชือก ยืนเรียงรายหน้าพระลานตามลำดับยศ เสนาอำมาตย์ผู้ขี่ พอได้เวลาช้างเชิญราชธวัช ประจำองค์มหาราชา พร้อมด้วยกลองศึก ก็ย่องออกมาจากประตูพระราชวัง สักครู่ช้างพระที่นั่งองค์มหาราชาก็ปรากฏขึ้น ที่พระทวารใหญ่ ขุนพลแม่ทัพตีกลองศึก ทำสะลามเป็นอาณัติ สัญญาณ ที่นั้นช้างเสนาอำมาตย์ผู้ใหญ่ที่ยืนเรียงรายก็เริ่มออกเดิน เข้ากระบวนเสด็จเป็นลำดับ กระบวนพยุหยาตราค่อย ๆ เคลื่อนไปยังชายเขตราชธานี ซึ่งจัดเป็นที่ประกอบพิธี มีต้นศมี (Prosopis spicigera) ปลูกไว้เป็นสำคัญ มหาราชาลงจาก หลังช้าง ขึ้นประทับบนอาสน์ภายใต้ต้นศมีอันเป็นมณฑลพิธีกระทำบวงสรวงต้นศมี เสร็จแล้ว ชักพระขรรค์ออกตัดผลฟักทอง(Cucurbita Pepo) ถวายเป็นเทวพลี แทนบูชายัญ ด้วยสัตว์ซึ่งทำมาแต่โบราณ จากนั้นพวกเสนาอำมาตย์ก็เข้าแย่งกัน เก็บใบอาปตะ (Bauhinia tornentosa ส้มเสี้ยว) ซึ่งประดับอยู่รอบ ๆ ต้นศมี โดยสมมุติว่า เป็นทอง มหาราชาเสด็จขึ้นช้างทรงกระบวนเคลื่อนออกเสียงถวายพรจากเสนาอำมาตย์ ราชบริพาร ตลอดจนทวยราษฎรก็แซ่ซ้องบันลือขึ้นว่า "ศรีมัณมหาราชา วิชยี ภาวะ" แปลว่า ขอความสำเร็จจงมีแด่องค์พระมหาราชา พิธีอาสุชวิธานำหรือพิธีทศระ ของอินเดีย ตามที่เล่ามานี้ เห็นว่าจะเป็นแบบอย่างขนบธรรมเนียมประเพณี ให้เกิดพิธี ออกสนานใหญ่ตามที่กล่าวไว้ในกฎมณเฑียรบาล ซึ่งเรียกในสมัยสุโขทัยว่าพิธี แห่สระสนานใหญ่ และเรียกในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ว่าพิธีคเชนทรัศวสนาน นั้นเป็นแน่ สรุปความว่าเรื่องอันใดที่เกี่ยวกับช้างแล้วอินเดียเป็นครูบาอาจารย์ของไทย ทั้งสิ้น และไทยก็เป็นศิษย์ที่ถอดแบบอาจารย์ไว้หมดทุกสิ่งทุกอย่าง ซึ่งจะต้องเป็นมาแล้ว ตั้งแต่สมัยไทยละว้าดึกดำบรรพ์โน้น

บัดนี้จะได้กลับเข้าเรื่องที่ว่า มหาดไทยเกี่ยวข้องกับช้างอย่างไร ในตอนต้นได้กล่าวมาแล้วว่าช้างเป็นกำลังสำคัญของบ้านเมืองเป็นของคู่บ้านคู่เมือง ไทยโบราณตระหนักในความสำคัญของช้างดี จึงได้เรียนวิชาคชกรรมจากชาวอินเดียจนชำนิชำนาญทุกด้านทุกแขนงถ่ายแบบอย่างขนบ ธรรมเนียมประเพณีต่าง ๆ เกี่ยวกับช้างมายึดถือสืบทอดเป็นลำดับมาไม่ขาดสาย เพราะช้างก็ได้ทำคุณประโยชน์ให้แก่บ้านเมืองเป็นที่ประจักษ์ในพงศาวดารตลอดมาแล้ว ความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ในกองทัพช้างศึกที่ได้กำเอาชัยชนะอย่างยอดไว้ ส่อให้เห็นว่าไทยเป็นชาติเชี่ยวชาญในวิชาคชกรรม พระเจ้าแผ่นดินทุกพระองค์ตลอดจนเสนาอำมาตย์ราชบริพารทุกคนตั้งแต่โบราณมา จะต้องศึกษาวิชาคชกรรม มีความสามารถในการบังคับขับขี่ช้างได้อย่างชำนิชำนาญ

อันความนิยมของอินเดียในสมัยโบราณนั้น ยกย่องเรียกเสนาอำมาตย์ชั้นสูงทั่วไปว่า "มหามาตร" เป็นคำสันสกฤต แปลตามตัวว่า "หลักใหญ่" เป็นความหมายว่า มีสติปัญญา ความรู้ความ สามารถนับถือเอาเป็นหลักได้ ถ้าจะเทียบกับไทยก็ใกล้กับคำว่า "ผู้หลักผู้ใหญ่" ของเรา และถ้าจะเทียบทางยศศักดิ์ ก็ดูจะเป็นอย่างที่เราเรียกเสนาอำมาตย์ชั้นสูงของเราว่า เสนาผู้ใหญ่ อำมาตย์ผู้ใหญ่ หรือขุนนางผู้ใหญ่ อะไรทำนองนี้ ซึ่งถ้าจะลองเดาต่อไป คำว่า "มหามาตร" ที่อินเดียเรียกเสนาอำมาตย์ชั้นสูงนี้เอง อาจจะเป็นต้นเค้าทางไทยเราให้บังเกิดมีคำสร้อยเรียกขุนนางชั้นสูงว่า ขุนนางผู้ใหญ่ เสนาผู้ใหญ่หรืออำมาตย์ผู้ใหญ่ขึ้นก็ได้ การที่อินเดียเรียกเสนาอำมาตย์ชั้นสูงว่า "มหามาตร" ก็เนื่องด้วยเสนาอำมาตย์ชั้นสูง ย่อมจะต้องเชี่ยวชาญในวิชาคชกรรม มีความสามารถ บังคับขับขี่ช้างได้คล่องแคล่ว ชำนิชำนาญทุกคน คำว่า "มหามาตร" จึงเป็นคำยกย่องที่มีความหมายถึงว่า เป็นผู้แตกฉานแล้วในวิชาช้าง มีความสามารถในเชิงบังคับขับขี่ช้างได้เป็นอย่างดีวิเศษ เป็นที่เคารพนับถือว่าเป็นบุคคลสำคัญยอดเยี่ยมตามที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้น คำว่า "มหามาตร" นี้มาเรียกเป็นภาษาฮินดูว่า "มหาวัต" หมายถึง เป็นผู้ชำนาญการบังคับขับขี่ช้างโดยตรง

ชาวอินเดีย เป็นผู้นำเอาวิชาคชกรรมมาให้แก่ไทยละว้า ในการนี้จึงเชื่อได้สนิทว่าคงจะได้นำ เอาคำ "มหาวัต" สำหรับเรียกผู้ชำนาญการบังคับขี่ช้างตามที่นิยมเรียกกันในอินเดียมาใช้ด้วย คำว่า "มหาวัต" คงจะเป็นคำที่ใช้เรียกผู้ชำนาญการบังคับขับขี่ช้างของไทยมาตั้งแต่สมัยดึกดำบรรพ์โน้น

แต่คำว่า "มหาวัต" นั้น เป็นคำแขก เมื่อว่าถึงการเขียนเป็นตัวหนังสือ อย่างที่เขียนอยู่เดี๋ยวนี้ก็อ่านได้ตรงว่า "มหาวัต" แต่ถ้าว่าถึงพูดออกเสียงอย่างแขกซึ่งพูดเร็ว คำว่า "มหาวัต" ก็ฟังเป็น "มห๊าต" เสียง "มห๊าต" นี่เองที่เชื่อว่า จะต้องกลายมาเป็น "มหาด" ในภาษาไทยพยานหลักฐานที่จะอ้างได้ในข้อนี้ก็คือมีคำ MAHOUT ของฝรั่งอยู่คำหนึ่งที่ใช้กันแต่โบราณในอินเดีย หมายถึงผู้ขับขี่ช้าง คำ MAHOUT นี้ มาจากคำว่า "มหาวัต" เช่นเดียวกัน ฝรั่งคงจะฟังแขกพูดคำว่า "มหาวัต" เร็วตามประสาแขกพูด จึงได้เขียนคำนี้เพี้ยนไป ตามที่หูได้ยินคล้ายไทยคือ MAHOUT (อ่านว่ามะห๊าวต์) และใช้เป็นคำเรียกผู้ขับขี่ช้างในอินเดียสืบต่อมาจนทุกวันนี้ ตกคำว่า "มหาวัต" หรือ "มห๊าต" ซึ่งมาจากคำ "มหามาตร" ของอินเดียคำนี้เองได้กลายมาเป็น MAHOUT (มะห๊าวต์) ในภาษาฝรั่ง และได้มาเป็น "มหาด" ในภาษาไทย

แก้ไขเมื่อ 12 ก.พ. 50 14:27:52

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 12 ก.พ. 50 11:58:37 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 95

ในสมัยโบราณคำว่า มหาด คงจะใช้ในพวกไทยละว้าเป็นคำยกย่อง สำหรับเรียกผู้ชำนาญการบังคับขับขี่ช้าง ก็แหละในสมัยนั้นเสนาอำมาตย์ราชบริพารชั้นสูงทุกคนต้องเป็นผู้ชำนาญในการ บังคับขับขี่ช้าง เพราะทุกคนจะต้องออกณรงค์สงคราม เสนาอำมาตย์ราชบริพารชั้นสูง จึงได้ชื่อว่าเป็น "มหาด" ทุกคน ทั้งนี้ก็คือรับเอาตำรา "มหาวัตร" อันมาจาก "มหามาตร" ซึ่งเป็นคำยกย่อง เรียกเสนาอำมาตย์ชั้นสูงตามที่นิยมกันที่อินเดีย เพราะเชี่ยวชาญเชิงวิชาช้างมาใช้นั่นเอง

โดยเหตุที่อาจารย์ชาวอินเดียก็เรียกกันว่า "มหาด" และลูกศิษย์ที่เป็นไทยก็เรียกกันว่า "มหาด" เหมือนกัน พวก "มหาด" ในสมัยไทยละว้าโบราณ จึงย่อมจะมีเป็นสองพวก พวกหนึ่งเป็น ชาวอินเดียแท้ คือเป็นพวกครูบาอาจารย์ใหญ่ อีกพวกหนึ่งเป็นไทยคือพวกเสนาอำมาตย์ราชบริพาร ของพระเจ้าแผ่นดินโดยตรง ดังนั้น จึงน่าจะเกิดคำเรียกแยกให้ต่างกัน โดยเรียกพวกไทยที่เป็นเสนาอำมาตย์ราชบริพารแม่ทัพนายกองของพระเจ้าแผ่นดินว่า "มหาดไทย" คือหมายถึงว่าเป็นพวก "มหาด" ที่เป็น "ไทย" ดังนี้คำว่า "มหาดไทย" จึงได้เกิดมีขึ้น

ตามที่กล่าวมาแล้วในตอนต้น ๆ แสนยานุภาพของไทยอยู่ที่กองทัพช้าง พระเจ้าแผ่นดินเป็นจอมทัพช้าง บรรดาเสนาอำมาตย์ราชบริพารชั้นแม่ทัพนายกองในสมัยนั้น ต้องชำนาญการขับขี่ ช้าง โดยเสด็จงานพระราชสงครามทั่วหน้า พวกนั้นจึงได้ชื่อว่าเป็น "มหาด" หรือ "มหาดไทย" ทั้งหมด แต่พระราชกิจจานุกิจของพระเจ้าแผ่นดิน ย่อมมีทั้งราชการในพระองค์และราชการแผ่นดิน ราชการในพระองค์ ย่อมจะต้องมีข้าใกล้ชิดส่วนพระองค์เป็นอีกพวกหนึ่ง ซึ่งในสมัยนั้นเรียกว่า "เลข" หรือ "เลก" ฉะนั้นข้าในพระองค์ที่เป็น "มหาด" คือผู้ชำนาญการบังคับขี่ช้างที่ได้เป็นแม่ทัพ นายกอง ออกงานพระราชสงครามด้วย (ในสมัยโบราณทุกคนจะต้องออกรบทัพจับศึก) จึงน่าจะมีชื่อแยกเรียกขึ้นใหม่ว่า "มหาดเลข" หรือ "มหาดเลก" คือหมายถึงว่าเป็น "มหาด" ที่เป็น "เลก" หรือเป็นข้าในพระองค์เป็นเหล่าหนึ่งต่างหากจากพวก "มหาดไทย" คำว่า "มหาดเล็ก" จึงเกิดมีขึ้น

ต่อมาคำว่า "มหาดเลก" คงจะเขียนเพี้ยนมาเป็น "มหาดเล็ก" และหมายถึงข้าราชการใน พระองค์ที่ใช้กันอยู่ในทุกวันนี้

ในสมัยต่อมา คำว่า "มหาดไทย" แปรความหมายคลี่คลายไปจากเดิม ที่เป็นดังนี้ คงเป็นเพราะเสนาอำมาตย์ราชบริพารในครั้งโบราณไม่มีหน้าที่ประจำตัว ยามศึกสงครามก็ใช้ออกรบหมด ยามว่างศึกสงครามก็ใช้ในราชการแผ่นดินต่าง ๆ สุดแต่พระเจ้าแผ่นดินจะมีพระกระแสรับสั่ง จะใช้ให้ไปทำอะไรก็ได้ทั้งสิ้น ก็เสนาอำมาตย์ผู้ใหญ่นั้นเป็น "มหาดไทย" ด้วยกันทุกคน เพราะต่างก็เป็นผู้ชำนาญในการบังคับขับขี่ช้างออกงานพระราชสงคราม ได้รับคำยกย่องเรียกกันว่า "มหาดไทย" เหมือนกันหมด เมื่อพวก "มหาดไทย" เหล่านั้นต้องไปปฏิบัติราชการในยามปรกติ มหาดไทยจึงได้เป็นหัวหน้าราชการฝ่ายพลเรือน (เพราะว่างศึกสงคราม) ขึ้นอีก ราชการฝ่ายพลเรือนที่สำคัญก็มีการปกครองฝ่ายหัวเมือง ซึ่งย่อมจะต้องอาศัย "มหาดไทย" คือขุนนางผู้ใหญ่ซึ่งเป็นที่ไว้วางพระราชหฤทัยส่งออกไปดูแลต่างพระเนตรพระกรรณ มหาดไทยก็เลยเข้าไปมีหน้าที่ครอบคลุมราชการแผ่นดินกว้างขวางออกไปอีก ราชการปกครองหัวเมืองไม่ว่างานอะไรขึ้นอยู่กับ "มหาดไทย" ทั้งสิ้น

อนึ่ง "มหาดไทย" แท้ ๆ คือตัวขุนนางผู้ใหญ่หรือเสนาผู้ใหญ่ หรืออำมาตย์ผู้ใหญ่ทุกคน ต่างก็มีเลขสมสังกัดคนละมาก ๆ พวกนี้เรียกว่าพวกสังกัดมหาดไทยก็ย่อมจะต้องใช้ชื่อว่าเป็นพวก มหาดไทยไปด้วย ชื่อ "มหาดไทย" ก็เลยแพร่หลายแผ่กว้างออกไปในวงการปกครองทั่ว ๆ ไปมาแต่โบราณดึกดำบรรพ์

อันการปกครองทั่วไปย่อมจะต้องมีชั้นมีลำดับ ผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ปกครองจะต้องมีเกียรติ อันนี้เป็นมูลเหตุให้เกิดมียศและบรรดาศักดิ์ เมื่อยศและบรรดาศักดิ์มีขึ้น ก็ถือยศและบรรดาศักดิ์เป็นสำคัญ "มหาดไทย" ทุกคนย่อมจะได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์สูงต่ำแล้วแต่ตำแหน่งหน้าที่และออกชื่อเรียกกันตามบรรดาศักดิ์ ความนิยมเรียกบรรดาศักดิ์นี้แหละจะต้องเป็นเหตุให้ชื่อ "มหาดไทย" เดิมค่อยจางเลือนหายไปจากเป็นชื่อเสนาอำมาตย์ผู้ใหญ่เข้าทุกที ความผันแปรอันนี้คงจะเป็นมาก่อนสมัยสุโขทัยแล้วในสมัยสุโขทัยไม่พบคำว่า "มหาดไทย" เลย มาปรากฏชื่อนี้เป็นครั้งแรกก็ในกฎหมายลักษณะอาญาหลวงในแผ่นดินพระเจ้าอู่ทอง ซึ่งบ่งว่าเป็นพนักงานฝ่ายปกครองทีเดียว

ขอย้อนสรุปกล่าวอีกครั้งหนึ่งว่า "มหาดไทย" ตั้งแต่โบราณมาเป็นคำยกย่องเรียกเสนา-อำมาตย์ผู้ใหญ่ที่ชำนาญในการบังคับขี่ช้าง สาเหตุที่จะกลายมาเป็นพนักงานพลเรือนฝ่ายปกครองก็ เพราะเสนาอำมาตย์ผู้ใหญ่ ที่เรียก "มหาดไทย" นั้น ในเวลาปกติได้บังคับบัญชาราชการแผ่นดิน ต่าง ๆ เช่น เป็นนครบาลและเป็นเจ้าบ้านการเมืองต่างพระเนตร พระกรรณทั่ว ๆ ไป ซึ่งไม่ใช่เป็น ราชการศึกสงเครามก็เรียกกันว่าเป็นราชการพลเรือน คำว่า "มหาดไทย" ในชั้นเดิมไม่ใช่หน้าที่ราชการ แต่หมายถึงตัวบุคคล คือ เสนาอำมาตย์ผู้ใหญ่ที่ไปปฏิบัติราชการพลเรือนโดยตรง และเมื่อมีราชการอันใดเกี่ยวกับการปกครองทางด้านนั้น เช่น นครบาลคือในกรุง หรือด้านหัวเมือง ก็ย่อมจะ ว่ากันว่าเป็นหน้าที่ของ "มหาดไทย" ซึ่งเป็นความหมายว่าเป็นหน้าที่ของเสนาอำมาตย์ผู้ใหญ่คนนั้น ๆ เมื่อใช้มากเข้าภาษาก็เลือนไป คำว่า "มหาดไทย" ก็เลยเป็นคล้าย ๆ กับหน้าที่ราชการ กลาย ๆ ครั้นเกิดมีบรรดาศักดิ์ขึ้น นิยมเรียกตัวบุคคลตามบรรดาศักดิ์ คำว่า "มหาดไทย" ซึ่งเป็น คำยกย่องอยู่เดิมและใช้เลือนอยู่แล้ว ก็เลยกลายเป็นเหมือนกับหน้าที่ราชการ และเพราะราชการ พลเรือนมีหน้าที่มากมายหลายฝ่าย ซึ่งทำให้คำว่า "มหาดไทย" เดิมแพร่ไปเป็นคำกลาง ๆ อยู่แล้ว ก็เลยกลายเป็นคำกลาง สำหรับเรียกหน้าที่ราชการฝ่ายพลเรือนทั่วไปจริง ๆ ความผันแปรของคำ "มหาดไทย" ซึ่งได้กลายจากคำยกย่องเรียกเสนาอำมาตย์ผู้ใหญ่ที่ชำนาญการขับขี่ช้างมาเป็นหน้าที่ ราชการพลเรือนฝ่ายปกครองตามที่กล่าวมานี้ คงจะได้มีมาแล้วตั้งแต่ก่อนสมัยสุโขทัยนานทีเดียว มหาดไทยจึงมาปรากฏเป็นพนักงานพลเรือนฝ่ายปกครอง ขึ้นโดยตรงในแผ่นดินพระเจ้าอู่ทอง

ต่อมาถึงรัชกาลสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ได้มีการวางระเบียบการปกครองประเทศให้เข้ารูปมีการรวบรวมกฎมณเฑียรบาลเก่า ซึ่งคล้ายรัฐธรรมนูญกับบัญญัติกฎหมายทำเนียบศักดินาพลเรือน และศักดินาหัวเมือง ซึ่งคล้ายพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม โดยเหตุที่ "มหาดไทย" ได้คลี่คลายจากความหมายเดิม ผันแปรมาจนกลายเป็นราชการพลเรือนฝ่ายปกครอง ซึ่งจะต้องถือเป็นแบบแผนมาก่อนสมัยสุโขทัยมาถึงแผ่นดินพระเจ้าอู่ทอง จึงเป็นพนักงานฝ่ายปกครองดังกล่าวมาแล้ว พระองค์จึงได้ทรงจัดให้ทหารเป็นพนักงานฝ่ายกลาโหม ให้พลเรือนเป็นพนักงานฝ่ายมหาดไทยตามที่ปรากฏในกฎมณเฑียรบาลนั้น และเพราะเหตุที่ "มหาดไทย" เดิมเป็นพวกช้าง จึงให้มหาดไทยเป็นพนักงานช้างด้วยในกฎหมายนาพลเรือน ตำแหน่งหัวหน้า ราชการฝ่ายพลเรือนเป็นสมุหนายก บรรดาศักดิ์เป็นเจ้าพระยาจักรีศรีองครักษ์อัครมหาเสนาธิบดีอภัยพิริปรากรมพาหุเอกอุราชสีห์ ถือตราพระราชสีห์ ศักดินา ๑๐,๐๐๐ หลวงมหาอำมาตย์ยาธิบดีพิริยาพาหุ เป็นตำแหน่งมหาดไทยฝ่ายเหนือ หลวงจ่าแสนบดีศรีบริบาล เป็นตำแหน่งมหาดไทยฝ่ายพะลำพัง คือมหาดไทยฝ่ายกลาง (ลำพังแปลว่ากลาง แต่เดิมคำว่าพะลงไปข้างหน้า จึงเป็นพะลำพัง พะก็คือพระ) การที่มีแต่ตำแหน่งมหาดไทยฝ่ายเหนือกับมหาดไทยฝ่ายกลาง ซึ่งหมายถึง ราชธานีไม่มีมหาดไทยฝ่ายใต้นั้น เป็นการบ่งว่าในชั้นเดิมไทยมีแต่หัวเมืองทางเหนือก่อนยังไม่ได้ ขยายลงมาทางใต้ พระเจ้าแผ่นดินส่ง "มหาดไทย" คือขุนนางผู้ใหญ่ไปปกครองแต่หัวเมืองทางเหนืออันเป็นอาณาเขต จึงมีแต่มหาดไทยฝ่ายเหนือ ไม่มีมหาดไทยฝ่ายใต้ ก็สมัยที่ไทยปกครองทาง เหนือนี้เป็นสมัยโบราณดึกดำบรรพ์ตั้งแต่อพยพลงมา จึงเป็นเครื่องสนับสนุนว่า คำ "มหาดไทย" ที่กลายมาเป็นพนักงานพลเรือนฝ่ายปกครองจะต้องกลายมาเก่าแก่ดึกดำบรรพ์แล้ว กรมช้างจัด มาไว้ในทำเนียบนาพลเรือน เพราะมหาดไทยโบราณเป็นพวกช้างดังกล่าวแล้ว จางวางช้าง มี บรรดาศักดิ์เป็นพระเพทราชาธิบดี ศรีสุริยาภิชาติสุริยวงษ์องคสมุหพระคชบาลศักดินา ๕๐,๐๐๐ (พระเพทราชา มักอ่านหรือเรียกกันเสียงสั้นเป็นพระเพ็ทราชา ที่ถูกต้องจะอ่านเสียงยาวเป็นเพทราชา เพราะเพทก็แผลงจากเวท หมายถึงว่ามีเวทมนตร์คาถาบังคับช้างได้)

มาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระปิยมหาราช ทรงจัดวางระเบียบการปกครองใหม่ ตามที่ปรากฎในพระบรมราชาธิบายแก้ไขการปกครองแผ่นดิน "มหาดไทย" ซึ่งในสมัยดึกดำบรรพ์หมายถึง ผู้ชำนาญการบังคับขับขี่ช้าง ใช้เป็นคำยกย่องเรียกเสนาอำมาตย์ผู้ใหญ่ ก็กลายมาเป็นกระทรวงมีหน้าที่ราชการในด้านการปกครองเป็นส่วนใหญ่ เรียกว่า กระทรวงมหาดไทย เป็นประธานของราชการพลเรือนในด้านการปกครองที่เป็นอยู่ในปัจจุบันนี้


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 12 ก.พ. 50 12:00:20 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 96

ครูเพ็ญเตรียมน๊อคมืด กระทู้ที่ 100 ไว้ให้ดีด้วย

จากคุณ : * (nickycharles) - [ 12 ก.พ. 50 22:11:37 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 97

สวัสดีตอนค่ำครับ ทุกท่านในกระทู้สาระ
เข้ามาครานี้ได้ความรู้จาก คุณ เพ็ญชมพู หลายเลยครับ
ก่อนนอนขอตอบแทนท่านด้วยเรื่องเบาๆนะครับ
(จากสาส์นสมเด็จ เหมือนกันครับ)


http://rirs3.royin.go.th/ridictionary/lookup.html
1.
ค้น :  ตาลปัตร
คำ :  ตาลปัตร
เสียง :  ตา-ละ-ปัด
คำตั้ง :  ตาล
ชนิด :  น.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  
นิยาม :  พัดใบตาล มีด้ามยาว สำหรับพระใช้ในพิธีกรรม เช่นในเวลาให้ศีล ต่อมาอนุโลมเรียกพัดที่ทำด้วยผ้าหรือไหมซึ่งมีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้นว่า ตาลปัตร ด้วย, ตาลิปัตร ก็ว่า.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2



ในพระวินัยว่า

"ตาลวณฺฎํ ปน ตาลปณฺเณหิวา วากตํ โหตุ เวฬุทนฺตวิลีเวหิวา โมรปิญฺเชหิวา จมฺมวิกตีหิวาสนทํ โหติ"

พระวินัยอนุญาตให้ "ตาลปัตร" ทำจาก ใบตาล
วาก - เปลือกไม้
เวฬุ - ไผ่
ทนฺต - งา
โมรปิญฺร - ขนนกยูง
จมฺม - หนัง


ตอนนี้ราชบัณฑิตท่านอนุญาตให้ใช้ผ้าและไหมได้แล้วนะ จะบอกให้

แก้ไขเมื่อ 13 ก.พ. 50 07:54:59

แก้ไขเมื่อ 12 ก.พ. 50 22:48:12

จากคุณ : กัมม์ - [ 12 ก.พ. 50 22:44:42 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 98

ขอบคุณครับ

จากคุณ : Esprite - [ 13 ก.พ. 50 03:45:24 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 99

ขอบพระคุณ คุณกัมม์ สำหรับความรู้เรื่อง ตาลปัตร

ดีใจมากที่กระทู้นี้เลื่อนเป็นกระทู้แนะนำอันดับ ๓ แล้ว อยู่ใกล้ ๆ กับห้องเรียนการออกเสียงภาษาอังกฤษของอาจารย์ชุมศักดิ์เสียด้วย  ถ้าใครสนใจเรียนการออกเสียงภาษาอังกฤษ เชิญแวะได้ที่กระทู้นี้

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5086321/K5086321.html


ต่อไปจะเป็นความเห็นที่ ๑๐๐ ทำสถิติน็อกมืดเป็นครั้งแรกในรอบหลายเดือน

หมายเหตุ  คำว่า knock เขียนเป็นภาษาไทยตามหลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอังกฤษของราชบัณฑิตยสถานว่า น็อก โดยอาศัยหลักดังนี้

๑. ใช้ไม้ไต่คู้เพื่อให้แตกต่างจากคำไทย
http://www.royin.go.th/th/profile/index.php?PageNo=1&PageShow=213&SystemModuleKey=127

๒. -ck เมื่อใช้เป็นตัวสะกดและตัวการันต์ ใช้ ก
http://www.royin.go.th/th/profile/index.php?PageNo=10&PageShow=96&SystemModuleKey=127

แก้ไขเมื่อ 13 ก.พ. 50 10:17:09

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 13 ก.พ. 50 09:35:31 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 100

ความเห็นที่ ๑๐๐ ไชโย

ไท-ไทย

หลายท่านคงสงสัยว่าทำไมชื่อคนไทย, ประเทศไทย, ภาษาไทย จึงต้องมี ย พ่วงท้ายด้วย

จิตร  ภูมิศักดิ์ อธิบายไว้ในหนังสือ "ความเป็นมาของคำไทย, สยามและ ขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ" ไว้ดังนี้

ข้อนี้ดูเหมือนจะเป็นที่รู้กันทั่วไปแล้วว่า เกิดขึ้นจากความเฟื่องในภาษาบาลีและสันสกฤต.

ในศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงเขียน ไท เฉย ๆ ไม่มี ย แต่พอถึงจารึกสมัยพญาลือไท เราก็ได้พบว่าเริ่มเขียน ไทย ขึ้นปะปนกับ ไท เป็นสองรูป. สาเหตุก็เพราะไทยยุคพญาลือไทนั้นกำลังเฟื่องภาษาบาลี. ภาษาบาลีนั้นไม่มีสระ ไอ เมื่อจะเขียน ไท ด้วยภาษาบาลี ก็ต้องแผลงเป็น เทยฺย อย่างชื่อพญาลือไท ก็เขียนเป็น ลีเทยฺย (ซึ่งเดี๋ยวนี้เราถอดออกมาเป็น ลิไท ไม่รู้ว่าจะยอมเพ้อคลั่งบาลีกันไปด้วยถึงไหน) ฉะนั้นเวลาเขียนเป็นภาษาไทยก็เลยเอา ย พ่วงท้ายเข้าให้ด้วยเป็น ไทย. แต่ที่บางแห่งในจารึกหลักเดียวกันนั้นเองก็ยังเขียน ไท, ลืมใส่ ย ของสำคัญเสียก็มี ! (ดูในจารึกของพญาลือไท, หลักที่ ๓ ประชุมศิลาจารึกภาคที่ ๑ ซึ่งเขียนปะปนกันทั้ง ไท และ ไทย.)  จารึกรุ่นหลัง ๆ ลงมาที่แก่วัดมาก ๆ ถึงกับใช้ เทยฺย ปนกับ ไทย ก็มี เช่นจารึกวัดช้างค้ำ จังหวัดน่าน พ.ศ. ๒๐๙๑ เขียนว่า :

"จุลศักราชได้ ๙๑๐ ตัว ในปีวอกขอมภิเสยฺย, เทยฺยภาสาว่าปีเปลิกสัน, ในเดือนมาฆะ ไทย ว่าเดือน ๕ ..."

(วารสารศิลปากร ปีที่ ๔ เล่ม ๔ พ.ย. ๒๕๐๓ น. ๕๓)

ความคลั่งไคล้ภาษาบาลีเช่นนี้เอง จึงทำให้ ไทย เขียนมี ย ติดมาจนถึงทุกวันนี้


ปัจจุบันนอกจากชื่อคน, ประเทศ และภาษาที่ใช้คำว่า ไทย แล้วยังมีอีกหลายคำที่ใช้คำว่า ไทย เช่น  สังคมไทย, ประเพณีไทย, วิถีชีวิตไทย, เศรษฐกิจไทย, ภูมิปัญญาไทย, ความเป็นไทย  รวมทั้งคำว่า ผัดไทย ด้วย

( เรื่องของ "ผัดไทย"   http://astarlink.exteen.com/20050627/entry-5  )

คำว่า ไท ที่ไม่มี ย ใช้สำหรับเรียกคนกลุ่มอื่น ๆ  หรือชนชาติอื่น ๆ ที่เป็นญาติกับคนไทย และพูดภาษาที่มีความสัมพันธ์กับภาษาไทย คือ เป็นภาษาตระกูลไท (ไม่มี ย เหมือนกัน)  ตัวอย่างชนชาติที่สัมพันธ์กับไทย เช่น ไทดำ,ไทใหญ่, ไทอาหม,ไทพวน,ไทโซ่ง เป็นต้น

แก้ไขเมื่อ 13 ก.พ. 50 13:22:41

แก้ไขเมื่อ 13 ก.พ. 50 09:48:40

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 13 ก.พ. 50 09:37:03 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 101

เวลานี้เรื่องดาราแต่งตัวโป๊กำลังเป็นข่าวดังทางวิทยุโทรทัศน์ และหนังสือพิมพ์ ในพันทิปก็พูดถึงกันไม่น้อย แม้แต่คุณ AntiSpam ยังอดรนทนไม่ไหว (เกือบพิมพ์ผิดเป็นอดทนรนไม่ไหว) ต้องตั้งเป็นกระทู้ ปริญญากับการโป๊

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5128645/K5128645.html


คำว่า โป๊ มีที่มาอย่างไร  ศ. จำนงค์  ทองประเสริฐ อธิบายไว้ดังนี้

          มีท่านผู้ฟังท่านหนึ่งได้ถามไปว่า คำว่า “โป๊” พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๔๙๓ ได้ให้ความหมายไว้เพียงอย่างเดียวว่า “ก. ส่งเสริมสิ่งที่บกพร่อง.” อ่านแล้วก็ไม่เข้าใจ เพราะพูดถึง “โป๊” ทีไรก็นึกถึงแต่ ภาพโป๊บ้าง แต่งตัวโป๊บ้าง ซึ่งไม่ตรงกับความกมายที่ให้ไว้ในพจนานุกรมฉบับ พ.ศ. ๒๔๙๓ เลย ต้องการทราบว่า คำว่า “โป๊” เป็นภาษาอะไร และที่ให้ความหมายไว้ว่า “ส่งเสริมสิ่งที่บกพร่อง” นั้น จะใช้ได้ในกรณีใด

         คำว่า “โป๊” นั้น เราเอามาจากภาษาจีนว่า “โป้ว” ซึ่งเป็นภาษาจีนแต้จิ๋ว แปลว่า “ปะชุนเสื้อผ้า, ซ่อมแซม, บำรุงร่างกาย” ที่เรานำมาใช้ในความหมายว่า “ส่งเสริมสิ่งบกพร่อง” ก็ไม่ผิด แต่รูปภาษาที่ให้ไว้ ถ้าพิจารณาในด้านตรรกศาสตร์แล้ว ก็ทำให้สงสัยว่าจะไปส่งเสริมสิ่งที่บกพร่องอยู่แล้วทำไม มีแต่ควรจะทำสิ่งที่บกพร่องให้สมบูรณ์มากกว่า

         พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ จึงได้ปรับปรุงแก้ไขและเพิ่มเติมใหม่ทั้งหมด ดังนี้

         “ก. ส่งเสริมสิ่งที่บกพร่อง เช่น ยาโป๊, ทำสิ่งที่ยังบกพร่องอยู่ให้สมบูรณ์ เช่น เอาสีโป๊ตรงที่เป็นช่องเป็นรู ก่อนทาสีเอาปูนโป๊รอยที่ชำรุด. (ปาก) ว. เปลือยหรือค่อนข้างเปลือย เช่น รูปโป๊, มีเจตนาเปิดเผยอวัยวะบางส่วนที่ควรปกปิด เช่น แต่งตัวโป๊.”

         ที่คณะกรรมการชำระปทานุกรม และคณะกรรมการปรับปรุงพจนานุกรม แห่งราชบัณฑิตยสถาน ท่านได้ปรับปรุงแก้ไขบทนิยามใหม่ก็เพื่อให้ได้ความหมายครบถ้วนตามที่มีใช้กันอยู่ทั่ว ๆ ไปในปัจจุบัน

         คำว่า “ยาโป๊” ก็คือ ยาที่กินแล้วจะบำรุงสุขภาพให้แข็งแรง มีพลานามัยดี เสริมสร้างส่วนที่บกพร่องให้สมบูรณ์ขึ้น หาได้หมายความว่า กินแล้วจะต้องไปโป๊ไปเปลือยที่ไหนไม่

         ในเวลาทาสึตึกหรืออาคารต่าง ๆ ถ้าปรากฏว่ามีตรงไหนที่กะเทาะหรือร้าวไปบ้าง เขาก็เอาปูนมา “โป๊” เสียก่อน เพื่อปิดตรงช่องหรือรูหรือรอยกะเทาะนั้นให้คงสภาพปรกติแล้วจึงทาสีทับลงไป

         ส่วนรูปโป๊ อาจหมายถึง รูปเปลือย คือไม่มีอะไรปกปิดร่างกายเลย อย่างในคำว่า “เปลือยอก” หรือ “ชีเปลือย” เป็นต้น “เปลือยอก” ก็เปลือยเฉพาะที่อกเท่านั้น แต่ชีเปลือยนั้นหมายถึง นักบวชประเภทที่ไม่นุ่งผ้าห่มผ้าเลย หรือที่เขาเรียกกันว่า “นุ่งลมห่มฟ้า” “ภาพโป๊” นั้น บางทีก็ไม่ถึงกับเปลือยทั้งหมด แต่ก็เปลือยเกือบหมด อาจมีปิดที่โน่นนิด ที่นี่หน่อย หรือในกรณีที่ว่า “แต่งตัวโป๊” นั้น ก็ยังมีเสื้อผ้าสวมใส่อยู่ และบางทีค่อนข้างมากเสียด้วย แต่ก็มีเจตนาเปิดเผยอวัยวะบางส่วนที่ควรจะปกปิดให้เห็นวับ ๆ แวม ๆ บ้าง อย่างนี้เราก็เรียกว่า “แต่งตัวโป๊” แต่ก็ไม่ถึงกับเปลือย.

ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๓๒๓-๓๒๔.


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 13 ก.พ. 50 10:11:13 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 102

เมื่อครบความเห็นที่ ๑๐๐ เผลอตัวร้อง "ไชโย" ออกไป มานั่งนึกอีกที ทำไมคนไทยจึงร้อง "ไชโย"  (ส่วนทำไมคนญี่ปุ่นจึงร้อง "บันไซ" ไว้จะรออาจารย์ * มาอธิบาย)  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  อธิบายไว้ว่า

ชโย-ไชโย

         คำว่า ชโย และ ไชโย เป็นคำอุทานที่เปล่งออกเพื่อแสดงความยินดี เช่น ไชโย ! คุณพ่อจะพาเราไปเที่ยวหน้าร้อนนี้. ขอให้บ่าวสาวจงมีความสุขชั่วนิรันดร์ ไชโย ! ไชโย ! ไชโย!

         คำว่า ชโย หรือ ไชโย แปลว่า ชัยชนะ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงนำมาจากคำร้องอวยชัยของแขกยามที่มาเล่นโขนเรื่องรามเกียรติ์ถวาย. และได้โปรดให้พวกเสือป่าเปล่งคำว่า ชโย หรือ ไชโย แทนการร้อง โห่ ที่เคยใช้มาก่อน ต่อมาคนอื่นก็ใช้ตาม.

         คำว่า ชโย ไชโย นอกจากจะเปล่งเพื่อแสดงความยินดีแล้ว ยังอาจใช้ลงท้ายคำประพันธ์ เช่น วรรคท้ายของเนื้อเพลงชาติไทยว่า ดุจถวายชัย ชโย.  วรรคท้ายของเนื้อเพลงมหาจุฬาลงกรณ์ว่า ถาวรยศอยู่คู่ไทย เชิดชัย ชโย.


ผู้เขียน  ศ. ดร.กาญจนา  นาคสกุล  ราชบัณฑิต  ประเภทวรรณศิลป์  สาขาวิชาภาษาไทย สำนักศิลปกรรม


ในจังหวัดอ่างทองมีอำเภอหนึ่งชื่อ "อำเภอไชโย"  เว็บไซต์ของสำนักงานเกษตรอำเภอไชโยได้ลงประวัติไว้ว่าชื่ออำเภอนี้มีมาตั้งแต่ครั้งสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เท็จจริงอย่างไร ต้องให้คุณกัมม์ช่วยตอบแล้วหละ

http://angthong.doae.go.th/chaiyo/html/page2.htm


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 13 ก.พ. 50 10:39:37 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 103

สวัสดีครับ  เข้ามาเก็บความรู้เช่นเคย

เห็นความคิดเห็นที่ น็อกมืด กล่าวถึงชาติไทย
ก็เกิดความคิดว่าจะคัดเรื่องพงศาวดารไทยใหญ่
ทั้งได้พระสำนวนในกรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ด้วย
ซึ่งทรงใช้ภาษาสวยงามอลังการ  แต่อ่านแล้วไหลลื่นเพลิดเพลิน  
อีกทั้งยังมีภาษาไทยของชนชาติต่างๆ  ในพระนิพนธ์ด้วย

         ....แม้ไทยใหญ่จะเป็นไทยจำพวกหนึ่งต่างหาก  ไม่ใช่ไทยสยามที่ผสมพันธ์กับขอมหรือมอญ  สืบสัมพันธ์พงศ์มาอีกแผนกสาขาหนึ่ง  ก็ยังเป็นชาติไทยด้วยกัน  ร่วมสายโลหิตปฐมางกูรมูลชาติอันเดียวกัน  น่าไทยเราจะรู้เรื่องราวเค้าเงื่อนของมนุษย์ชาติประยูรญาติไทยด้วยกันไว้เป็นเครื่องประเทืองปัญญาญาณ  ในเชิงพงศาวดารโบราณคดี  เมื่อเห็นเช่นนี้  และทั้งเห็นว่าเรื่องนี้ของไทยยังไม่มีอ่าน  ซ้ำประกอบฉันทอัธยาศัย  โน้มน้ำใจจะใคร่หางานอันใดทำ  เพื่อเป็นคุณูปการต่อเพื่อนร่วมชาติ  และเฉลิมพระกฤษฎาธิการพระบาทสมเด็จพระบรมบพิตรพระพุทธเจ้าอยู่หัวมหากษัตราธิราชที่พึ่งของข้าพเจ้า  สนองพระเดชพระคุณตามยถาพลัง  จึงเป็นเครื่องกระตุ้นจูงใจ  ให้เพียรนิพนธ์พงศาวดารไทยใหญ่เรื่องนี้ขึ้น  จนสำเร็จลงให้ท่านอ่านได้  ลำพังหวังใจว่าแม้พลาดพลั้งอย่างใดบ้าง  ด้วยรู้เท่ามิถึงการก็ดี  แต่หากปรารถนาดีไซร้  ก็คงจะได้รับอภัยโทษจากท่านผู้อ่าน  โดยเมตตาปราณีต่อผู้เขียนเรื่องนี้ ผู้มีสติปัญญาวิชาชาญอันน้อย...


จึงลงตัวที่ พงศาวดารไทยใหญ่ พระนิพนธ์ในกรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์
ขอขอบคุณคุณเพ็ญชมพู  สำหรับประกายความคิดนี้ด้วยครับ


เรียนเชิญทุกท่านไปเยี่ยมบ้างนะครับ


จากคุณ : กัมม์ - [ 13 ก.พ. 50 11:53:38 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 104

ในเว็บไซต์ของราชบัณฑิตยสถาน หน้าคลังความรู้  หมวดความรู้ ภาษา ศิลปะ วัฒนธรรม  บทความวิทยุ รู้รักภาษาไทยเรื่อง "ไท" ใช้ว่า "ไทใหญ่"

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1394

แต่ลองเปิดพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถานดูมีคำว่า "ไทยใหญ่"

ไทยใหญ่   ชื่อรัฐหนึ่งทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศพม่า ติดต่อกับทางภาคเหนือของประเทศไทย, ฉาน ก็เรียก, ชนชาติไทยสาขาหนึ่งอยู่ในรัฐฉาน เรียกกันว่า เงี้ยว, ไทยหลวง ก็ว่า

คงต้องใช้คำในพจนานุกรมเป็นหลัก "ไทยใหญ่"

ขอเชิญติดตามเรื่องของคุณกัมม์ "พงศาวดารไทยใหญ่ - กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์" ได้ที่นี่

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5133809/K5133809.html


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 13 ก.พ. 50 13:48:41 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 105

ขอบพระคุณครับ คุณ เพ็ญชมพู

ได้คัดตอนแรกไปแล้ว  
มีเกร็ดเรื่อง "ทรงผมมหาดไทย"
เห็นว่าคงจะรวมกับเรื่อง "มหาดไทย" ได้
อนุญาตคัดลอกมาไว้ที่นี่นะครับ

         ... แต่การไว้ผมยาวขมวดเกล้านั้นเป็นลักษณะของไทย  แท้จริงไทยสยามครั้งกรุงศรีสัชนาลัย(สวรรคโลก) หรือสุโขทัยราชธานี  และครั้งกรุงเทพทวาราวดีศรีอยุธยาโบราณชั้นต้นๆ  ก็ยังไว้ผมยาวขมวดเกล้าอยู่ด้วยเหมือนกัน  น่าที่จะพึ่งมาแปลงเป็นผมสั้นหลักแจวคล้ายผมมหาดไทยครั้งกรุงธนบุรี  ซึ่งเดากันว่า พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกครั้งยังดำรงพระยศเป็นเจ้าพระยาจักรี  จะได้ทรงพระราชดำริขึ้นสำหรับไว้กันเฉพาะคนพวกสังกัดขึ้นกรมมหาดไทย  จึงเรียกผมมหาดไทยนั้น ...


จากคุณ : กัมม์ - [ 13 ก.พ. 50 16:35:09 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 106

ขอบคุณท่านผู้รู้ที่นำความรู้อันเป็นประโยชน์มาเผยแพร่ค่ะ
เก็บเข้าคลังกระทู้ไปแล้วเรียบร้อย
อิอิ


จากคุณ : ธาร (ธาร นาวา) - [ 14 ก.พ. 50 00:21:27 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 107

วันนี้อาจถือได้ว่าเป็นวันสำคัญวันหนึ่งของเยาวชนไทย ตั้งแต่ชั้นอนุบาลจนถึงระดับมหาวิทยาลัย ไม่เว้นแม้แต่คนที่ทำงานแล้ว  กระแสความนิยม "วันแห่งความรัก" ตามคติของตะวันตกถาโถมจนคนไทยมิอาจต้านทานได้

สัญลักษณ์อย่างหนึ่งของวันนี้คงหนีไม่พ้นดอกกุหลาบโดยเฉพาะกุหลาบแดงดูจะได้รับความนิยมมากที่สุด ขณะนี้ตามโรงเรียนระดับต่าง ๆ คงมีการมอบดอกกุหลาบให้กันอย่างครึกครื้น


วันนี้จึงขอถือโอกาสพูดถึง "กุหลาบ"  เกี่ยวกับเรื่องของภาษา ที่มาของคำ และเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยของคำนี้

"ของที่จะฝากมาให้คอนสตันติน ฟอลคอนนั้น จะเป็นสุราเมืองเปอร์เซีย ๒-๓ หีบ น้ำดอกไม้เทศ ผลไม้เมืองเปอร์เซีย"

ข้างต้นเป็นข้อความในจดหมายเหตุพ่อค้าฝรั่งเศสที่ระบุถึงของฝากให้เจ้าพระยาวิชาเยนทร์ (ฟอลคอน) อัครมหาเสนาบดีในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช  สิ่งของดังกล่าวล้วนเป็นสินค้าที่ขึ้นชื่อของชาวเปอร์เซีย ซึ่งส่งเข้ามาจำหน่ายยังกรุงศรีอยุธยา นอกเหนือไปจากผ้าเยียรบับ ผ้าอัตลัด ผ้าย่ำมะหวาด ผ้าปัศตู ผ้าตาดทอง พรม อัญมณี และม้าเปอร์เซีย (ม้าเทศ)

คำว่า "กุหลาบ" นั้น เป็นคำที่มาจากภาษาเปอร์เซีย แต่มิได้หมายความถึงดอกกุหลาบอย่างที่เราเรียกขาน หากหมายถึงน้ำดอกไม้ เพราะดอกไม้ในภาษาเปอร์เซียเรียกกุ้ล   ส่วนคำว่าน้ำคือออบ  เมื่อเรียกน้ำดอกไม้ ก็คือกุล้อบ  ซึ่งคนไทยออกเสียงเพี้ยนเป็นกุหลาบ และเนื่องจากน้ำดอกไม้ที่ส่งเข้ามาขายติดฉลากเป็นภาพวาดดอกกุหลาบ คนไทยจึงอาจเข้าใจว่าดอกไม้ชนิดนี้เรียกขานเช่นนั้น และโดยแท้จริงแล้วน้ำนั้นก็เป็นน้ำที่กลั่นจากดอกกุหลาบจริง ๆ

กุหลาบเข้ามาเมืองไทยสมัยใดไม่ทราบแน่ชัด แต่จากบันทึกของ ลา ลูแบร์ ราชทูตฝรั่งเศสในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช บันทึกไว้ว่าได้เห็นกุหลาบที่กรุงศรีอยุธยา   ในกาพย์ห่อโคลงนิราศธารโศกสมัยกรุงศรีอยุธยา  ซึ่งเป็นพระนิพนธ์ของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ กล่าวถึงกุหลาบไว้ว่า

กุหลาบกลิ่นเฟื่องฟุ้ง            เนืองนอง
หอมรื่นชื่นชมสอง               สังวาส
นึกกระทงใส่พานทอง          ก่ำเก้า
หยิบรอจมูกเจ้า                  บ่ายหน้าเบือนเสีย

พระบาทสมเด็จ พระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชนิพนธ์บทละครพูดคำฉันท์เรื่องมัทนะพาธา หรือตำนานแห่งดอกกุหลาบขึ้น เมื่อพ.ศ. ๒๔๖๖ พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. ๒๔๖๗  เรื่องย่อคือสุเทษณ์เทพ ผู้ทรงฤทธานุภาพ หลงรักมัทนาเทพธิดา แต่มัทนาไม่รักตอบ สุเทษณ์ผิดหวังและโกรธ ถึงกับสาปมัทนา ให้ไปเป็นดอกกุหลาบในโลกมนุษย์ เดือนหนึ่งเมื่อถึงวันเพ็ญ จึงกลายร่างเป็นมนุษย์ ที่สาวและสวยได้วันหนึ่ง ต่อเมื่อใดได้พบรัก โดยมีความรักกับบุรุษเพศ จึงจะเป็นมนุษย์ตลอดไป

พระบาทสมเด็จ พระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชนิพนธ์ไว้ในคำนำเกี่ยวกับชื่อของนางเอกในเรื่องว่าอยากให้ชื่อมีความหมายว่าดอกกุหลาบ ทรงใช้ให้รองอำมาตย์โท หลวงธุระกิจภิธาน (ตรี นาคะประทีป) ไปค้นดู ได้ความว่า "กุหลาบ" ในภาษาสันสกฤตใช้ว่า "กุพฺชก"  ทรงมีพระราชนิพนธ์ว่า

"ก่อนที่ได้ทราบว่าดอกกุหลาบเรียกว่าอย่างไรในภาษาสันสกฤตนั้น, ข้าพเจ้าได้คิดไว้ว่าจะใช้ชื่อนางเอกในเรื่องนี้ตามนามแห่งดอกไม้, แต่เมื่อได้ทราบแล้วว่าดอกกุหลาบ คือ "กุพฺชก" เลยต้องเปลี่ยนความคิด, เพราะถ้าแม้ว่าจะให้ชื่อนางว่า "กุพชกา" ก็จะกลายเปนนางค่อมไป. ข้าพเจ้าจึ่งค้นหาดูศัพท์ต่าง ๆ ที่พอจะใช้ได้เปนนามสตรี, ตกลงเลือกเอา "มัทนา", จากศัพท์ "มทน" ซึ่งแปลว่าความลุ่มหลงหรือความรัก. พะเอินในขณที่ค้นนั้นเองก็ได้พบศัพท์ "มทนพาธา", ซึ่งโมเนียร์ วิลเลียมส์ แปลไว้ว่า "the pain or disquietude of love" ("ความเจ็บปวดหรือเดือดร้อนแห่งความรัก"), ซึ่งข้าพเจ้าได้ฉวยเอาทันที, เพราะเหมาะกับลักษณะแห่งเรื่องทีเดียว.  เรื่องนี้จึ่งได้นามว่า "มัทนะพาธา, หรือตำนานแห่งดอกกุหลาบ" ด้วยประการฉนี้."

บทละครพูดคำฉันท์เรื่องมัทนะพาธา

http://fulltext.car.chula.ac.th/toc.asp?dirid=I0018&dirname=มัทนะพาธา

แก้ไขเมื่อ 14 ก.พ. 50 13:49:12

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 14 ก.พ. 50 10:25:49 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 108

Hello ครูเพ็ญ

  กระทู้มีประโยชน์ โวทให้แล้วนะครับ
 การเขียนภาษาไทยผิดนี่ผมเขียนผิดเป็นประจำ   ต้องมี dictionary อังกฤษเป็นไทยใน com เพื่อดูการเขียนเป็นภาษาไทยโดยใส่คำอังกฤษ แล้วหาตัวสะกดเป็นภาษาไทย  ที่ครูเพ็ญ เอามาลงช่วยในการเขียน ถึงแม้บางคำมันจะแปลก ๆ จากการออกเสียงคำที่มาจากภาษาฝรั่ง
 นึกขำคำว่า ไอศกรีม  ซึ่งมาจากภาษาฝรั่งว่า ice cream
เสียงที่เขาออกกันคือ  อายสครีม  ทีเห็นชัด ๆ คือ คิดว่าเสียง k(C ในที่นี้ )  ออกเสียงเป็นตัว ก เลย cream กลายเป็น กรีม   บางกอก เป็น Bangkok เพราะใช้ k แทน ก ฝรั่งเลยออกเสียงว่า แบงค๊อค


จากคุณ : chumsakm - [ 14 ก.พ. 50 10:44:45 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 109

ยินดีต้อนรับอาจารย์ชุมศักดิ์

คำว่า "ไอศกรีม" คงอาศัยหลักเกณฑ์การทับศัพท์แบบโบราณ  ถ้าใช้หลักเกณฑ์การทับศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน "ice cream" น่าจะใช้ว่า "ไอซครีม"

อักษร i
http://www.royin.go.th/th/profile/index.php?PageNo=7&PageShow=89&SystemModuleKey=127

อักษร c+e, c+r
http://www.royin.go.th/th/profile/index.php?PageNo=10&PageShow=96&SystemModuleKey=127

โบราณทับศัพท์ภาษาอังกฤษที่เป็นตัว c และออกเสียงเป็น ส เช่นเดียวกับ s โดยใช้ ศ เพื่อให้เป็นที่สังเกตได้ว่ามิได้มาจาก s  ดังนั้น ice cream จึงถอดเป็น “ไอศกรีม” หรือ civilize ถอดเป็น “ศิวิไลซ์” เป็นต้น  ส่วน c ใช้ ก คงเป็นไปตามหลักการทับศัพท์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1175

การทับศัพท์เช่นนี้ดูจะไม่เป็นที่คุ้นลิ้นคนไทยในการออกเสียงสักเท่าไร  ดังนั้นจึงมักได้ยินอยู่เสมอเวลามีรถขายไอศกรีมผ่านหน้าบ้าน แล้วเด็ก ๆ อยากรับประทาน  แม่บ้านจะออกมาเรียกว่า "ไอติม ๆ มานี่หน่อย"  



ส่วนคำว่า "บางกอก" กลายเป็น "Bangkok" เป็นไปตามหลักเกณฑ์การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมันแบบถ่ายเสียง  น่าจะใช้หลักเทียบเคียงกับบาลีอังกฤษ ที่ ก = k  (เดาเอา)

http://www.royin.go.th/upload/246/FileUpload/416_2157.pdf

http://www.mrtawat.com/misce011.htm

คำว่าบางกอกในภาษาไทยยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่เสมอว่ามีที่มาอย่างไร

ในหนังสือเรื่อง "เล่าเรื่องบางกอก" ของ ส.พลายน้อย เขียนไว้ว่า "เมื่อได้พูดถึงบางกอกแล้ว ก็ใครจะพูดถึงปัญหาเกี่ยวกับชื่อบางกอกไว้ด้วย เพราะชื่อนี้เป็นปัญหาที่ตัดสินกันไม่ได้ ว่าคำว่า บางกอกมาจากภาษาอะไรกันแน่ และทำไมเรียกว่าบางกอก  เรื่องนี้มีผู้สันนิษฐานไว้หลายทาง และจะขอนำมากล่าวรวมไว้ แต่จะไม่วิจารณ์อะไรทั้งสิ้น ยกไว้เป็นเรื่องของนักปราชญ์ทางประวัติศาสตร์พิจารณากันเอาเอง

บางท่านก็ว่า การที่เรียกบางกอกนั้น ก็เข้าใจว่า บริเวณนั้นแต่เดิมจะเป็นป่ามะกอก คือมีต้นมะกอกมากนั่นเอง จึงเอานามของต้นไม้มาเรียกเป็นชื่อตำบลว่า ตำบลมะกอก

ด้านหมอสมิธ มัลคอล์ม ซึ่งเป็นแพทย์หลวง กล่าวไว้ในหนังสือ A Phisician at the Court of Siam ว่าชื่อบางกอกมาจากคำว่า บาง คือหมู่บ้านหนึ่ง กอก ซึ่งเป็นผลไม้ป่าชนิดหนึ่ง (Spondias pinnata) อันเป็นที่รู้จักในหมู่ชาวยุโรป และว่าชาวโปรตุเกสที่เข้ามาในไทยสมัยศตวรรษที่ ๑๖ เป็นผู้ให้กำเนิดคำนี้

แต่ในหนังสือจดหมายรายวันของท่านบาทหลวงเดอ ชวาสี ซึ่งหลวงสันธานวิทยาสิทธิ์ เป็นผู้แปลและเรียบเรียง ได้ให้เหตุผลไว้ว่า บางกอกคือจังหวัดธนบุรี บางแปลว่า "บึง" กอกแปลว่าน้ำ (กลายเป็นแข็ง) หรือน้ำกลับเป็นดินหรือที่ลุ่มกลายเป็นดอน แต่ไม่ได้บอกว่ากอกนั้นเป็นภาษาอะไร

นอกจากนี้ยังมีบางท่านกล่าวว่าน่าจะมาจากคำว่า Benkok ซึ่งเป็นภาษามลายู แปลตามตัวว่า คดโค้ง หรืองอ อ้างว่าแม่น้ำในบางกอกสมัยก่อนโน้นคดโค้งอ้อมมาก พวกมลายูที่มาพบเห็นจึงพากันเรียกเช่นนั้น อย่างไรก็ตาม ดังได้กล่าวไว้ว่า ความเห็นเหล่านี้คงเป็น "ความเห็น" เท่านั้น

ที่น่าสนใจคือนักประวัติศาสตร์ท่านหนึ่งอ่านพบในจดหมายของท้าวเทพสตรีที่มีไปถึงกัปตันไลต์หรือพระยาราชกัปตัน ให้ข้อคิดว่า Bangkok ที่ฝรั่งแต่โบราณเขียนนั้น บางทีเขียนเป็น Bangkoh ซึ่งท่าทางจะอ่านว่าบางเกาะ

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อครั้งยังทรงผนวชอยู่วัดบวรนิเวศวิหาร มีข้อความตอนหนึ่งว่า เมือง (ธนบุรี) นั่นแหละเรียกกันว่า เมืองบางกอก เพราะสร้างขึ้นในระหว่างที่เมืองบางกอกทั้งสอง โดยชื่อเมืองอย่างไรเล่า แม้นราชธานีของไทยบัดนี้ คือรัตนโกสินทรฯ ชาวต่างประเทศมีอังกฤษ ฝรั่งเศส และมุสลมาร เป็นต้น ผู้ไม่คุ้นกับภาษามคธก็ยังเรียกกันอยู่อย่างนั้นแหละ



เนื่องจากวันนี้เป็นวันแห่งความรัก จึงขอเกาะกระแสมอบดอกกุหลาบสีชมพู ให้อาจารย์ชุมศักดิ์ เพื่อเป็นนัยแห่งมิตรภาพ และแสดงความขอบคุณ

http://www.rosegardenshop.com/meaning2.html

แก้ไขเมื่อ 14 ก.พ. 50 18:50:02

แก้ไขเมื่อ 14 ก.พ. 50 12:01:56

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 14 ก.พ. 50 11:56:38 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 110

กระตือรือร้น

พิมพ์ผิดนะค่ะ ข้างบนนั้น

กระตือรืนร้น ไม่มีค่ะ


จากคุณ : sugarhut - [ 14 ก.พ. 50 14:43:22 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 111

ต้องขอขอบพระคุณคุณ sugarhut มากที่ทักท้วง พิมพ์ผิดจริง ๆ  ในตัวกระทู้ได้แก้ไขแล้ว จากกระตือรืนร้น เป็น กระตือรือร้น  ถ้าหากมีพิมพ์ผิดที่ไหนอีกทักท้วงมาได้เลยไม่ต้องเกรงใจ

ขออนุญาตแก้ไขคำของคุณ sugarhut เล็กน้อย  นะค่ะ  น่าจะเป็น นะคะ


ขอต่อเรื่องวันแห่งความรักอีกสักหน่อย

ในวันแห่งความรักของฝรั่งนี้นอกจากจะมีดอกกุหลาบเป็นสัญลักษณ์แล้ว อีกอย่างหนึ่งซึ่งเป็นที่นิยมกันมากโดยเฉพาะที่ประเทศญี่ปุ่น คือ chocolate (ในเมืองไทยยังไม่ค่อยฮิตมากเท่าไร  ทำไมถึงฮิตในญี่ปุ่น เรื่องนี้ต้องถามอาจารย์ *)

http://content.kapook.com/cgi-bin/artman/exec/view.cgi?archive=2404&num=37128


คำว่า "chocolate" ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานใช้เป็นสองคำคือ ช็อกโกเลต หรือ ช็อกโกแลต หมายความถึง ขนมหวานทำจากเมล็ดโกโก้และน้ำตาล บางชนิดก็มีไส้หวาน หรือ สีน้ำตาลไหม้เรียกว่า สีช็อกโกเลต หรือ สีช็อกโกแลต  

หากว่ากันตามหลักเกณฑ์การทับศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ก็น่าจะเป็น "ช็อกโคเลต" หรือ "ช็อกโคแลต"  แต่ที่ให้ c = ก  คงใช้หลักเดียวกับการทับศัพท์คำว่า "ไอศกรีม"

คำว่า chocolate นั้นเจ้าของภาษาเขาออกเสียงอย่างไร เรื่องนี้ต้องถามอาจารย์ชุมศักดิ์


หมายเหตุ  ขอจดบันทึกเกี่ยวกับกระทู้นี้ด้วยความดีใจเป็นอย่างยิ่ง

ณ เวลา ๑๔.๑๐ น.

กระทู้แนะนำโดยสมาชิกชาวห้องสมุดและถนนนักเขียน

K5115945 คำที่มักเขียนหรือพิมพ์ผิดบ่อย ๆ ภาค ๒

K5083555 ## แจกสารพัด Link เพื่อฝึกฝน [ภาษาอังกฤษ] ... อยากเก่งอังกฤษเข้ามาทางนี้เลยครับ ##

K5112164 มองการเมืองไทย ย้อนสมัยรัตนโกสินทร์ (ยังเติร์ก ภาค 101){แตกประเด็นจาก K5010541}

K5086321 ห้องเรียนการออกเสียงภาษาอังกฤษตอนพยัญชนะ

K4997430 ด่วน!!! ช่วยกันตรวจสอบหน่อย อันตราย!!!


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 14 ก.พ. 50 14:59:19 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 112

ขอแสดงความยินดี กระทู้ของครูเพ็ญได้ก้าวเข้าสู่อันดับที่หนึ่งของกระทู้แนะนำในวันแห่งความรัก ตอนนี้กุหลาบขาดตลาด จึงขอมอบเพลง My Funny Valentine ให้ครูเพ็ญแทนดอกกุหลาบ


My Funny Valentine  (เวอร์ชั่นของลุง Frank Sinatra)

My funny valentine
Sweet comic valentine
You make me smile with my heart
Your looks are laughable
Unphotographable
Yet youre my favourite work of art

Is your figure less than greek
Is your mouth a little weak
When you open it to speak
Are you smart?

But dont change a hair for me
Not if you care for me
Stay little valentine stay
Each day is valentines day

Is your figure less than greek
Is your mouth a little weak
When you open it to speak
Are you smart?

But dont you change one hair for me
Not if you care for me
Stay little valentine stay
Each day is valentines day


ชอบเนื้อร้องตรงนี้มากที่สุด

Is your figure less than greek
Is your mouth a little weak
When you open it to speak
Are you smart?


จากคุณ : * (nickycharles) - [ 14 ก.พ. 50 15:13:06 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 113

ขอบพระคุณมากสำหรับเนื้อเพลง My Funny Valentine   อ่านแล้วเคลิ้มคิดว่า you ในเนื้อเพลงหมายถึงเราเสียอีก

ดอกกุหลาบขาดตลาดไม่เป็นไร  เผอิญซื้อไว้เยอะ  ขอมอบดอกกุหลาบสีชมพูให้อาจารย์ * เช่นกัน  แต่ก่อนจะรับดอกกุหลาบ ตอบคำถามใน # ๑๐๒ (บันไซ) กับ # ๑๑๑ (ช็อกโกแลตกับสาวญี่ปุ่น) มาก่อน

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 14 ก.พ. 50 15:51:54 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 114

แวะเข้ามาแสดงความยินดีด้วยครับ คุณ เพ็ญชมพู

ได้ขึ้นอันดับหนึ่งแล้ว  
แล้วจะหาเรื่องมาลงร่วมอีกนะครับ


จากคุณ : กัมม์ - [ 14 ก.พ. 50 17:10:01 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 115

น่าเสียดายที่ภาษาไทยมีพยัญชนะ ค ควาย แล้วไม่นำไปใช้ในการเขียนเสียงภาษาอังกฤษ ในขณะที่พวกเพื่อน ๆ บ้านเราไม่มีเสียง ค หรือเสียง k ในภาษาอังกฤษ  พวกเพื่อน ๆ บ้านเราเขาก็ใช้ g แทนเสียง k

  ที่ว่าน่าเสียดายคือเราไปใช้ตามเขา ทั้ง ๆ ที่เรามีเสียงที่ใกล้เคียงกับเสียง k คือเสี่ยง ค ควายของเรานี่แหละ การถอดภาษาไทยเป็น โรมัน เราก็อาจกล่าวว่าเป็นเรื่องของเราที่จะเขียนตามที่เราบัญญัติ แต่ก็มีข้อคิดว่าเขียนเป็นภาษาโรมันไปทำไม ถ้าไม่ต้องการให้พวกที่ใช้ภาษาโรมันอ่าน  แล้วทำไมเมื่อต้องการให้เขาอ่าน ทำไมไม่เขียนให้ใกล้เคียงกับเสียงที่เขาอ่าน

    ทีนี้ตอนเอาภาษาเขามาเขียนเป็นภาษาไทย ทำไมไม่เขียนเป็นภาษาไทยให้ใกล้เคียงกับเสียงที่เขาออกเสียง

  อย่าง ice cream ที่ยกตัวอย่างไปแล้วว่า เขาออกเสียงว่า อายสครีม หรือ อายซครีม  แต่เราเอามาเขียนว่า ไอศกรีม   เสียงที่ผิดประการแรกคือ ไอ เสียงนี้ออกเสียงผิดกันมาไม่รู้จักกี่ชั่วคนแล้ว ผมได้ย้ำไว้หลายครั้งแล้ว ไปไหนก็คอยแก้ไข ขอให้พวกเราช่วยกันแก้ไขในเมื่อได้ยินคนที่ออกเสียง I เป็น ไอ ด้วย ขอให้แก้เป็น อาย

   พยางค์ที่สองคือ cream เรามีเสียง ค ซึ่งใกล้เคียงกับเสียง k ( ในที่นี้เขาออกเสียง c เป็นเสียง k )  ทำไมเราไม่ใช้ ค ไปใช้ ก โดยอ้างว่าบัญญัติไว้อย่างนั้น  

  การเขียนคำภาษาอังกฤษเป็นไทยแล้วเขียนไม่คล้ายกับเสียงที่เขาออกเสียงเป็นอุปสรรคอย่างยิ่งแก่การออกเสียงที่ถูกของเด็กไทย  เพราะเด็กไทยก็จะจำเอาคำเหล่านั้นไปออกเสียงตอนพูดภาษาอังกฤษ จะให้เขาแยกแยะว่าตอนพูดไทยหรือเขียนเป็นภาษาไทยให้ใช้อย่างนี้ เขาก็คงจะแยกยาก

  ป.ล. ครูเพ็ญ   robot ภาษาไทยเขียนว่าไงครับ

แก้ไขเมื่อ 14 ก.พ. 50 21:46:55

แก้ไขเมื่อ 14 ก.พ. 50 18:31:46

จากคุณ : chumsakm - [ 14 ก.พ. 50 18:30:20 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 116

มาลงชื่อไว้ อ่านยังไม่จบเลย ความรู้ล้วนๆ

จากคุณ : คนอุดรฯ - [ 15 ก.พ. 50 05:52:59 A:86.140.147.48 X: TicketID:109703 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 117

กระแสวันแห่งความรักยังคงไม่จางไปมากเท่าไร จึงขอมอบเพลง "อยากให้ความรักแก่คนทั้งโลก" แก่ทุกท่านที่เข้ามาช่วยแจมในกระทู้นี้ ชาวห้องสมุด ชาวพันทิป ชาวไทย และชาวโลกทุกท่าน

อยากให้ความรักแก่คนทั้งโลก แต่งโดย วงพลังเพลง

อยากให้ความรัก เพื่อคนทั้งโลก
อยากจะให้โชค เพื่อคนทั้งหล้า
อยากให้รอยยิ้มลบคราบน้ำตา
อยากให้ชีวาแด่คนทั้งปวง

อยากให้คนทุกข์พ้นทุกข์ลำเค็ญ
ความเคืองเข็ญแค้นยากลำบากใหญ่หลวง
ให้หมดทุกข์สร้างสุขในใจทุกดวง  
อยากให้ปวงชนทุกข์เป็นสุขสันต์

อยากอุทิศ ชีวิตทั้งหมดนี้
เพื่อสร้างความดีไม่เคยหวั่น
จะเร่งสร้างทั้งคืนและทั้งวัน
เพื่อชีวิตอันสั้นนั้นมีราคา

http://www.carefor.org/th/content/view/1098/56/


คำที่มาจากภาษาอังกฤษเมื่อเขียนเป็นไทยแล้วออกเสียงไม่ตรงกับเจ้าของภาษา  เรื่องนี้ต้องทำใจเนื่องจากหลักเกณฑ์การทับศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานอาศัยการกำหนดสระและพยัญชนะแต่ละตัวว่าตัวไหนในภาษาอังกฤษตรงกับตัวไหนในภาษาไทย ดังตัวอย่างที่พูดกันในความเห็นข้างบน

ไอศกรีม
ice cream  อายสครีม หรือ อายซครีม  
http://www.howjsay.com/index.php?word=ice+cream&submit=Submit

ช็อกโกเลต หรือ ช็อกโกแลต
chocolate  ช็อกเลท
http://www.howjsay.com/index.php?word=chocolate&submit=Submit

คำที่ยังไม่มีในพจนานุกรม แต่ใช้กันมากตามสื่อต่าง ๆ

โคโยตี้
coyote   ไคโอทิ
http://encarta.msn.com/dictionary_/coyote.html

แซลมอน
salmon   แซมเมิ่น
http://encarta.msn.com/dictionary_/salmon.html

เอาแค่นี้ก่อนก็แล้วกัน   หากมีข้อสงสัยอะไรเชิญถามอาจารย์ชุมศักดิ์ได้ที่
http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5086321/K5086321.html

คำว่า robot  เขียนเป็นไทยตามหลักเกณฑ์การทับศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานว่า "โรบอต" หรือ "โรบ็อต"  ลองมาฟังเสียงเจ้าของภาษาดูซิว่าเป็นอย่างไร

robot
http://encarta.msn.com/dictionary_/robot.html

แปลกใจ คำว่า "หุ่นยนต์" ยังไม่มีในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  มีแต่คำว่า "หุ่นพยนต์" หมายถึง รูปที่ผู้ทรงวิทยาคมเอาวัตถุมาผูกขึ้นแล้วเสกเป่าให้เป็นเหมือนรูปที่มีชีวิต   จะถือว่าเป็น "robot" ได้หรือเปล่า ?


ยินดีต้อนรับคุณคนอุดรฯ  จะรอชมลวดลายหางเครื่องคนเก่ง  haha

แก้ไขเมื่อ 15 ก.พ. 50 10:16:58

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 15 ก.พ. 50 10:05:11 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 118

คำที่มีปัญหาถกเถียงกันมากในช่วง ๒ - ๓ ปีที่ผ่านมา คือ มุกตลก หรือ มุขตลก  ซึ่งไม่ใช่เรื่องตลก เพราะต่างคนต่างใช้ตามความเห็นของตนเอง ฝ่ายที่เห็นว่าควรใช้ มุกตลก คือราชบัณฑิตยสถาน  ส่วนฝ่ายที่เห็นควรให้ใช้ มุขตลกคือคณะกรรมการพจนานุกรม สำนักพิมพ์มติชน  ผู้จัดทำพจนานุกรมฉบับมติชน


เหตุผลของราชบัณฑิตยสถาน

คำ “มุกตลก”

         เนื่องจากมีผู้สับสนเรื่องการใช้คำ “มุกตลก” และ “มุขตลก” ว่าที่ถูกต้องควรสะกดด้วย “ก” หรือ “ข” นั้น  ราชบัณฑิตยสถานขอชี้แจงถึงเหตุผลที่เก็บคำ “มุกตลก” ที่สะกดด้วย “ก” โดยมีที่มาจากเอกสารหลักฐานต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการใช้คำว่า “มุก” ดังนี้

         -  กลอนไดเอรีซึมทราบกับตามเสด็จไทรโยค  พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชนิพนธ์ ซึ่งสมเด็จพระศรีสวรินทิรา บรมราชเทวี พระพันวัสสามาตุจฉาเจ้า โปรดให้พิมพ์ประทานช่วยพระเจ้าพี่นางเธอ พระองค์เจ้าหญิงผ่อง ในงานทรงบำเพ็ญพระกุศลฉลองพระชันษาครบ ๖๐ ปีบริบูรณ์ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๐ มีความตอนหนึ่งว่า

        แถมโลกย, ฤๅแถม เปล่าเขาก็ใช้           ลางทีโลกย, เปล่าก็ได้ ไม่รู้เรื่อง
        ลางทีเหลือแต่ โลโก โอ๊น่าเคือง            อีกอย่างเยื้อง ไปเปนหยอด, ก็ยังมี
        บางครั้งว่า หยอดตาลงขลุ้กขลุ้ก            จะเล่นกันมุกใดไฉนนี่
        หฤๅว่าเราสูบกันชาเปนราคี                   ก็ใช่ที่ไม่มีเค้าเราไม่รับ

         - ละครชุดเบิกโรง เรื่องรามเกียรติ์  ตอนอภิเษกสมรส พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว องค์การค้าของคุรุสภาจัดพิมพ์ครั้งที่หนึ่ง พ.ศ. ๒๕๐๔ มีความตอนหนึ่งว่า

         (ศรทะนง : พระรามและพระลักษมัณแผลงศร, มารีจตกจากรถแล้วเซหายเข้าโรงไป สุวาหุตกจากรถ ตายกลางโรง, และพวกพลยักษ์ตายโดยมาก เชิด :
         สองกษัตริย์เข้าโรง, พวกยักษ์ที่รอดตายวิ่งหนี, และพวกพราหมณ์ไล่ตามตีด้วยพลอง และขว้างด้วยก้อนหิน, เล่นกวนมุกพอสมควร,แล้วหายเข้าโรงหมด)
       
           - ใน  "ไวพจน์ประพันธ์"  ของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย  อาจารยางกูร)

มุก

              เรือใครใช้บันทุก             เปลือกหอยมุกเอามาขาย
         ช่างมุกประดับลาย                ตลุ้มมุกสุกแวววาม
              พวงสร้อยย้อยระยับ        ล้วนประดับไข่มุกงาม
         ในสวนของขุนราม               กล้วยหักมุกสุกคาหวี
              มุก กอ สกดใช้              มุกคำไทยใช้พาที
       ฝ่ายมุขคำบาฬี                     สกด ขอ ข้อสำคัญ
              มุขะแลมุขา                  แปลว่าหน้าทุกสิ่งสรรพ์
         ใช้ทั่วทุกสิ่งอัน                   อวิญญาณสวิญญาณ
              หนึ่งมุขแปลว่าปาก         อีกคำหลากว่าประธาน
         มคธบทพิจารณ์                  คำปาโมกษ์ประมุขมี
              มุขที่แปลว่าหน้า            เหมือนคำว่ามุขมนตรี
         หัวหน้าหมู่เสนี                   คือเสนาธิปะไตย
              บ่ายมุขะมณฑล            คือว่าคนบ่ายหน้าไป
         มุขลดคล้ายพาไล              ลดเป็นหลั่นชั้นหลังคา
              น่ามุขคือสฐาน             ที่เป็นด้านยื่นออกมา
         ดังมุขแห่งพลับพลา            ที่ประทับเจ้าภูวดล
              ตรีมุขว่าสามน่า            เช่นศาลาสามมุขยล
         เป็นอย่างอ้างยุบล              แบบตรีมุขทุกสฐาน
              น่ามุขทั้งสี่ทิศ              งามไพจิตรเพียงวิมาน
         สยามนามขนาน                จัตุระมุขสีน่าบัน
              คำเรียกแก้วมุกดา         ใช้กันมามากครามครัน
         มคธบทสำคัญ                  นั้นท่านว่ามุตตาตรง
              คำแผลงสังสกฤษฎ์       ตัว ตอ บิดผันผ่อนลง
         เป็น กอ สกดคง                คำใช้ชุกเป็นมุกดา
              เช่นคำว่าสัตติ              เป็นศักดิโดยภาษา
         กด กับ กก วาจา               เปลี่ยนกันได้ในวิถี
              มุขเขมรใช้เจรจา          แปลว่าหน้าเหมือนบาลี
         ชรอยแต่เดิมที                  มคธใช้ได้ติดมา
              รวมมุกที่รำพัน             หมดด้วยกันสิบวาจา
         นักเรียนเพียรศึกษา           ได้ปัญญาใหญ่กว้างขวาง

         และในพจนานุกรมภาษาบาลีสันสกฤต ให้ความหมายคำ “มุข” ไว้ว่า หน้า ปาก ประธาน พจนานุกรมภาษาเขมร ให้ความหมาย “มุข” ไว้ว่า หน้า ปาก ประธาน ที่ หน้าที่ แผนก แบบอย่าง ทางสาธารณะ ไม่พบความหมายของคำว่า มุข ที่หมายถึง เจรจาหรือพูด

         นอกจากเอกสารหลักฐานต่าง ๆ แล้ว คณะกรรมการชำระพจนานุกรมได้สอบถามข้อมูลจากผู้ทรงคุณวุฒิ เช่น ศ. ดร.ประเสริฐ  ณ นคร  ศ.วิสุทธ์  บุษยกุล  ศ.เรืองอุไร  กุศลาสัย  ดร.สวนิต  ยมาภัย สรุปความได้ว่า คำ “มุก” เป็นคำที่ใช้กันมานานแล้ว เป็นคำไทย สะกดแบบไทย  ทั้งนี้ ดร.สวนิต  ยมาภัย ให้ข้อมูลว่า ประมาณ พ.ศ. ๒๔๘๕ มีคำว่า มุก มุกกิ๊ก และโม้กิ๊ก ใช้ในภาษาพูด เป็นคำภาษาปากหรือคำคะนอง แปลว่า ปด หลอกให้คนมีอารมณ์ขัน คำว่า กิ๊ก เป็นคำที่ตัดมาจาก กิ๊กหน้าวุ๊ย ซึ่งเป็นคำผวนมาจาก กุ๊ยหน้าวิก และเมื่อพิจารณาตามหลักทางภาษาศาสตร์ เรื่องการกลมกลืนเสียง (assimilation) จากคำ มุกกิ๊ก ที่มีใช้กันมา เกิดการกลมกลืนเสียง ก ระหว่างคำ “มุก” กับ “กิ๊ก” มุก ก็ควรสะกดด้วย ก หรือพิจารณาตามหลักนิรุกติศาสตร์ คำ โม้กิ๊ก กลายเสียงเป็น มกกิ๊ก แล้วเป็น มุกกิ๊ก  ในที่สุด ซึ่งการกลมกลืนเสียงลักษณะเช่นนี้พบในคำไทยหลายคำ เช่น โท่ง เป็น ทุ่ง  อ่อนไท้ เป็น อรไท

         อย่างไรก็ตาม มักมีผู้ใช้คำนี้โดยสะกดด้วย “ข” เป็น “มุข” เช่น อย่ามาเล่นมุข มุขเด็ด ทั้งนี้เนื่องจากในภาษาไทยมีการใช้คำว่า “มุข” ในหลายความหมายและพบคำเหล่านี้มากกว่า เช่น มุขกระสัน มุขเด็จ มุขปาฐะ มุขยประโยค ส่วนคำว่า “มุก” ที่สะกดด้วย “ก” มีใช้ที่หมายถึง หอยมุก ไข่มุก และคำว่า “มุก” หรือ “มุกตลก” แต่เดิมนั้นส่วนใหญ่ใช้เป็นภาษาพูด เมื่อใช้เป็นภาษาเขียนก็เลยเขียนเป็น “มุขตลก” เพราะคำว่า “มุข” เป็นภาษาบาลีมีความหมายหลายอย่าง อย่างหนึ่งคือ “หน้า” จึงเข้าใจกันว่า “มุขตลก” หมายถึง “ทำหน้าตลก” แต่เมื่อตรวจสอบจากเอกสารหลักฐานเก่าตามที่กล่าวมาข้างต้น ทำให้ปัญหาความสับสนที่เกิดขึ้นสามารถคลี่คลายลงไปได้ว่า ถ้ามีความหมายว่า “หน้า, ปาก, ประธาน” ใช้คำ “มุข” (ข สะกด) ถ้าเป็นคำไทยใช้ “มุก” (ก สะกด) คณะกรรมการชำระพจนานุกรมพิจารณาแล้วว่าคำนี้มิได้เกี่ยวกับปาก หรือหน้าเลย อาจจะเป็นท่าทางก็ได้ จึงเก็บคำนี้ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ว่า “มุกตลก”.

ที่มา : จดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน ปีที่ ๑๔ ฉบับที่ ๑๖๒ พฤศจิกายน ๒๕๔๗


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 15 ก.พ. 50 14:21:21 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 119

เหตุผลของคณะกรรมการพจนานุกรม สำนักพิมพ์มติชน
       
คณะกรรมการพจนานุกรม สำนักพิมพ์มติชน เห็นแย้งพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน หลังค้นหาความเป็นมาของคำว่า "มุก-มุข" พบว่า"มุขตลก" ต้องสะกดด้วย ข ไข่ ไม่ใช่ ก ไก่ อย่างที่กำลังสับสนอยู่ในปัจจุบัน เตรียมเปิดตัวพจนานุกรมฉบับมติชนอย่างเป็นทางการ วันที่ ๗ ตุลาคมนี้หลังจากใช้เวลาร่วม ๗ ปี ในการรวบรวมคำศัพท์ กว่า ๔ หมื่นคำ

ขณะนี้ได้เกิดข้อถกเถียงกันอย่างมาก เกี่ยวกับการใช้คำว่า "มุก" และ "มุข" โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คำว่า "มุขตลก" ควรจะใช้ว่า "มุขตลก" หรือ "มุกตลก" ตามที่พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ซึ่งเป็นฉบับล่าสุด กำหนดให้ใช้

เกี่ยวกับเรื่องนี้ คณะกรรมการพจนานุกรม สำนักพิมพ์มติชน ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มผู้เชี่ยวชาญในด้านภาษาไทย และผู้เชี่ยวชาญในงานด้านวรรณคดี วัฒนธรรมพื้นบ้าน หรือศัพท์เฉพาะกลุ่ม เช่น นายล้อม เพ็งแก้ว นายสมบัติ พลายน้อย นายวีรพงศ์ มีสถาน นายสันต์ จิตภาษา นายสุพจน์ แจ้งเร็ว เป็นต้น ได้มีความเห็นร่วมกัน ว่าคำว่า "มุขตลก" ควรจะสะกดด้วย "ข" ไม่ใช่ "ก" อย่างที่พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ปี ๒๕๔๒ กำหนด

คณะกรรมการพจนานุกรม สำนักพิมพ์มติชน ระบุเหตุผลว่า "ลักษณะภาษาไทย ที่สำคัญประการหนึ่ง คือคำเขียน หรือรูปเขียนนั้น สามารถจำแนกความหมายได้ด้วย ดังที่จะพบว่า เมื่อจะเขียน วันศุกร์ กล้วยสุก เป็นสุขนั้น/สุก/ต่างกัน ซึ่งจะเป็นปัญหามากสำหรับชาวต่างชาติที่เรียนภาษาไทย

การเขียน มุก(สะกดด้วย ก) และมุข(สะกดด้วย ข) สามารถจำแนกความหมายได้ด้วยเช่นกัน

มุกที่ สะกดด้วย ก ไก่ ที่ใช้แต่ไหนแต่ไรมา หมายถึง หอยชนิดหนึ่ง ซึ่งนิยมนำเปลือกมาประดับเครื่องเรือน เรียกว่าประดับมุก และหอยที่ชื่ออย่างนี้ มีน้ำเมือกสะสมอยู่ภายในจนแข็งเป็นก้อน เรียกว่า ไข่มุก ดังนั้น คำหรือศัพท์ใด ๆ ที่พาดพิงถึงหอยดังว่านี้ สมควรใช้ คำว่า มุก(ก ไก่ สะกด)

ส่วน มุข ในภาษาไทยมีที่มาของคำจากภาษาบาลีและสันสกฤต เมื่อนำมาใช้ ก็ไม่ได้ใช้ปะปนกับคำว่ามุก ที่เป็นชื่อหอย เพราะมีความหมายกำกับอยู่แล้วว่า หมายถึง หน้า, ปาก, ส่วนหน้า, หรือส่วนของอาคารที่ยื่น โผล่ หรือล้ำเด่นจากส่วนอื่น ๆ

เนื่องจากเป็นภาษาต่างประเทศ ที่ได้รับมาใช้นานจนเป็นนิสัย จึงไม่สามารถขีดเส้นความหมายให้อยู่ที่สิ่งใดสิ่งหนึ่งได้ แต่มีความหมายรวม ๆ ดังที่กล่าวมา คำในภาษาก็มีนัยคล้ายกับคนหรือสิ่งที่มีชีวิตที่มีลูกและมีแม่ ส่วนที่เป็นลูก เราใช้ ลูกคำ ลูกคำของมุข นั้นมีอยู่มากมาย เช่น มุขกระสัน มุขเด็จ มุขลด มุขลึงค์ เป็นต้น คำลูกเหล่านี้ ล้วนแต่มีนัยที่ออกมาในทาง "ยื่น เด่น โผล่" ส่วนที่เป็นลูกคำของ มุก ได้แก่คำว่า มุกกลม หมายถึงชื่อขนม

ด้วยแนวแห่งความหมายของคำว่า มุก-มุข ดังกล่าวมานี้ คำว่า มุขตลก จึงควรเป็นลูกของแม่คำว่า มุข เพราะไม่มีนัยที่พาดพิงถึงชื่อหอย หรือไม่มีลักษณะอย่างหอยมุก

ในการใช้ภาษาทั่วไปอาจพูดเล่นในหมู่เพื่อนฝูงว่า ปล่อยมุข หรือเล่นมุข ก็ล้วนควรเขียนด้วย มุข(ข ไข่ สะกด) เพราะมิได้หมายถึง ปล่อย(หอย)มุก หรือหยิบจับเอา(หอย)มุกมาเล่น

มุข ที่นำมาใช้ในคำว่า มุขตลก เล่นมุข ปล่อยมุข ฯลฯ มีความหมายว่าคำพูด การพูด ลีลา หรือการกระทำใด ๆ ที่มิใช่เป็นไปในลักษณะที่เรียบ ๆ พื้น ๆ หากแต่มีลักษณะเด่นที่ชวนหัว น่าขบขัน หรืออื่นๆ ที่เป็นลักษณะเด่นเป็นพิเศษ จึงเรียกและเขียนว่า มุข"


ท่านเชื่อเหตุผลของฝ่ายไหนมากกว่ากัน ?

http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/K3879843/K3879843.html

แก้ไขเมื่อ 15 ก.พ. 50 14:24:51

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 15 ก.พ. 50 14:22:54 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 120

โดยรูปคำ รู้สึกว่า "มุข" ขำกว่า
แต่ "มุก" เนี่ยไม่ขำ ออกจะหุบปากเงียบ หอยมุกเคยอ้าปากคุยกับใครที่ไหนเล่า...

แต่นั่นแหละ ราชบัณฑิตฯ ท่านมีหน้าที่บอกว่าสิ่งใดถูกผิดเพราะเหตุอันใด ถึงภาษาจะไม่ใช่ของท่านก็ตาม ท่านก็มีหลักฐานชี้แจงละเอียดถี่ยิบจนไม่รู้จะแย้งอย่างไรได้

จากที่คุณเพ็ญชมพูยกมานั้น เห็นว่าเหตุผลของทางราชบัณฑิตฯ ฟังขึ้นกว่าค่ะ

...แต่ยังไม่เห็นเรื่อง "ร่ำลา - ล่ำลา" นะคะ เป็นคำที่คาใจมากๆ เพราะเราไม่ชอบลาแบบล่ำๆ กระนั้น การสะกดคำก็ไม่ใช่เรื่องชอบไม่ชอบ ไม่ทราบว่า ราชบัณฑิตฯ ท่านเคยพินิจคดีไว้อย่างไร อยากรู้อ่ะ เอ๊ย อยากรู้ค่ะ เคยอ่านบทความของอาจารย์จักรพันธุ์ ท่านว่า พจนานุกรม พ.ศ. 2493 ของท่านเป็น "ร่ำลา" แต่พิสูจน์อักษรแก้กลับมาเป็น "ล่ำลา" เพราะใช้พจนานุกรม พ.ศ. 2525

แต่อาจจะเป็นเรื่องการซ้ำเสียงเหมือน เล่าลือ (ไม่มีทั้ง ร่ำลือ หรือ ล่ำลือ) ก็ได้

ลาแบบไม่ล่ำค่ะ ค่ำๆ ถ้ามีเวลาจะโผล่มาใหม่


:)


จากคุณ : AntiSpam - [ 15 ก.พ. 50 15:59:47 A:192.165.213.18 X: TicketID:123165 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 121

ครู  เพ็ญ

   ที่เคยบอกไว้ว่าผมใช้ dictionary อังกฤษเป็นไทยเพื่อดูว่า ภาษาไทยเขียนอย่างไร  dictionary อังกฤษเป็นไทยเล่มนี้เป้นที่รู้จักกันมานานมากแล้ว ผมชักสงสัยว่าจะพึ่งต่อไปได้หรือเปล่าเพราะสะกดคำเหล่านี้จากการเปิด dic.

    เครื่องยนตร์  หุ่นยนตร์ รถยนตร์

ส่วน นต์ แอบไปถาม better half ขอกว่าเท่าทีนึกออกสำหรับ นต์ คือ ทนต์ เวทมนต์

  ส่วนผม ไม่มี อายเดีย เพราะภาษาไทยแย่เอามาก ๆ เขียนไม่ค่อยถูก และไม่ได้อ่าน วรรณคดีเหมือนอย่างกับ ครู แสนอักษร อ่าน

แก้ไขเมื่อ 15 ก.พ. 50 17:52:09

จากคุณ : chumsakm - [ 15 ก.พ. 50 17:15:30 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 122

เรื่องยนต์-ยนตร์   ว่าไว้แล้วใน # ๔๔  


คำที่มีความหมายว่า ฟัน หรือ งาช้าง เขียนได้ ๒ อย่างคือ ทนต์ และ ทันต์

ตัวอย่าง ทนต์

อินทรวิเชียรฉันท์ ๑๑    

พฤษภกาสร           อีกกุญชรอันปลดปลง
โททนต์เสน่งคง      สำคัญหมายในกายมี
       
นรชาติวางวาย        มลายสิ้นทั้งอินทรีย์
สถิตทั่วแต่ชั่วดี       ประดับไว้ในโลกา

กฤษณาสอนน้องคำฉันท์
พระนิพนธ์ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส

ตัวอย่าง ทันต์   เช่นทันตแพทย์, ทันตกรรม, ทันตภิบาล


มนต์-มนตร์

 คำว่า “มนต์” และ “มนตร์” ทั้ง ๒ คำนี้ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้เก็บเป็นตัวตั้งไว้คู่กัน และได้ให้ความหมายไว้อย่างเดียวกันว่า “น. คำศักดิ์สิทธิ์, คำสำหรับสวด, คำสำหรับเสกเป่า.” และยังบอกรากศัพท์ไว้ด้วยว่า บาลีว่า “มนฺต” สันสกฤตว่า “มนฺตฺร”

           คำในภาษาบาลีและสันสกฤตซึ่งมีความหมายอย่างเดียวกัน แต่เรานำมาใช้ในภาษาไทย ให้มีความหมายต่างกันมีอยู่มากมาย เช่น “วิตถาร” กับ “พิสดาร” ความหมายเดิม แปลว่า “กว้างขวาง” อย่างเดียวกัน แต่เมื่อเรานำมาใช้ในภาษาไทย เราใช้ต่างกัน

           คำว่า “พิสดาร” (พิด-สะ-ดาน) พจนานุกรม ได้ให้ความหมายไว้ว่า “ว. กว้างขวาง; ละเอียดลออ (ใช้แก่เนื้อความ); (ปาก) แปลกพิลึก. (ส. วิสฺตาร; ป. วิตฺถาร).”

           ส่วนคำว่า “วิตถาร” พจนานุกรม ได้ให้ความหมายไว้ว่า “ว. กว้างขวาง, มากเกินไป, พิสดาร. (ป.; ส. วิตฺตาร); นอกแบบ, นอกทาง, (เกินวิสัยปรกติ).”

           เราจะเห็นได้ว่าคำว่า “วิตถาร” ซึ่งเดิมมีความหมายอย่างเดียวกับ “พิสดาร” นั้น เราใช้ในอีกความหมายหนึ่ง ซึ่งไม่ใกล้เคียงกับความหมายเดิมเลย

           คำว่า “มนต์” กับ “มนตร์” ก็เช่นกัน แม้คำทั้ง ๒ นี้จะมีความหมายอย่างเดียวกัน แต่เมื่อนำมาใช้ในภาษาไทย จะใช้ต่างกัน

           ถ้าหากเป็นเรื่องเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ใช้ “มนต์” เช่น เจริญพระพุทธมนต์ น้ำพระพุทธมนต์ หนังสือสวดมนต์ฉบับหลวง

           ถ้าเป็นเรื่องเกี่ยวกับศาสนาอื่น เช่น ศาสนาพราหมณ์ ใช้ “มนตร์” เช่น น้ำเทพมนตร์ เวทมนตร์คาถา น้ำมันมนตร์

           ถ้าหากท่านได้อ่านหมายกำหนดการเกี่ยวกับพระราชพิธีในพระบรมมหาราชวังจะเห็นได้ชัดว่า ถ้าเป็น “พระพุทธมนต์” จะใช้ “มนต์” รูปบาลี ถ้าเป็น “เทพมนตร์” จะใช้ “มนตร์” รูปสันสกฤต แม้คำทั้ง ๒ นี้ในภาษาเดิมจะหมายความอย่างเดียวกัน แต่เราก็นำมาใช้ต่างกัน

           นอกจากนั้น ถ้าใช้เป็นส่วนหน้าของคำสมาสหรือในบทร้อยกรองก็นิยมใช้ “มนตร” เพราะออกเสียงได้เพราะกว่า เช่น มนตรยาน (มน-ตฺระ-ยาน) หรือในบทร้อยกรองว่า “ผูกงูด้วยมนตรา    วิทยาอาคมขลัง” ในกรณีอย่างนี้ถ้าใช้เป็นรูปบาลีว่า “ผูกงูด้วยมนตา” ก็จะฟังดูเหมือนกับคนนั้นพูดไม่ชัด.

ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๔๓-๔๔.


เรื่อง ร่ำลา-ล่ำลา  ของคุณ  AntiSpam   พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ก็ใช้คำว่า ล่ำลา  ยังหาคำอธิบายจากราชบัณฑิตยสถานไม่ได้  ถ้าให้เดาน่าจะเป็นเพราะคำสำคัญคือ ลา คงเห็นคำว่า ล่ำ เป็นเพียงสร้อยคำจึงใช้พยัญชนะตัวเดียวกัน


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 15 ก.พ. 50 18:37:30 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 123

Fax หรือ แฟกซ์ ที่เราเรียกกันเป็นภาษาไทยว่า โทรสาร นั้น คิดถึงหลักความเป็นจริงแล้วก็ไม่ถูกนัก

โทรภาพ ถูกต้องกว่า

เคยได้ยินเรื่องนี้จากอาจารย์ที่สอนวิชา Data Structure...แกพูดได้อย่างมีหลักการมากทีเดียวว่า Facsimile ไม่ควรเรียกว่า โทรสาร ที่ถูกคือ โทรภาพ อาจารย์ก็เลยเล่าให้ฟังว่าทำไม

ที่ยกอาจารย์มาสาธกนี่ไม่ใช่อะไรค่ะ เพียงแต่อยากจะบอกว่า คนที่ไม่ใช่นักภาษาศาสตร์ก็มีมุมมองด้านภาษาที่แยบคาย ในทางตรงกันข้าม การบัญญัติศัพท์ได้ถูกต้องก็ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญนอกจากด้านภาษา

เอาบทความนี้มาลง เพราะอยากให้เห็นว่า ราชบัณฑิตฯ ท่านีวิธีคิดและวิธีทำงานที่น่าสนใจ ท่านไม่ได้ "ครึ" และ "ขำ" (อย่างที่ชอบมีคนเข้าใจว่า ละมุนภัณฑ์ เป็นศัพท์บัญญัติของราชบัณฑิตฯ) อย่างที่หลายๆ คนคิด

==================

facsimile โทรภาพ หรือ โทรสาร

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1047

เมื่อเร็วๆ นี้ มีผู้เขียนจดหมายไปยังหนังสือพิมพ์รายวันฉบับหนึ่ง สงสัยว่า เหตุใดราชบัณฑิตยสถานจึงบัญญัติคำ facsimile หรือ fax ว่า "โทรภาพ" ทั้งนี้คำนี้คนทั่วไปและสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ ก็ใช้ว่า "โทรสาร" กันทั่วเมือง (ไทย) ยิ่งกว่านั้นราชบัณฑิตยสถานยังมีหนังสือไปยังหน่วยราชการให้ใช้คำ โทรภาพ แทนคำ โทรสารอีกด้วย จึงออกจะน่าสนใจไม่น้อยว่า ทำไมจึงเป็น โทรภาพ แทนที่จะเป็น โทรสาร

facsimile ออกเสียงตามพจนานุกรมอังกฤษว่า แฟ็ก-ซิม-อิ-ลี ไม่ใช่ แฟ็ก-ซิ-ไมล์ อย่างที่มักจะได้ยินคนทั่วไปอ่านกัน facsimile เป็นระบบสื่อสารโทรคมนาคมที่สามารถส่ง "ข้อมูล" ไปจุดปลายทางที่ต้องการ (ซึ่งอาจจะอยู่ไกลคนละทวีป) โดย "ข้อมูล" จะไปปรากฏยังเครื่องรับในลักษณะของการถ่ายทอด "ภาพ" ที่เหมือนกับ "ข้อมูลต้นฉบับ" ไม่ใช่แต่ "สาร" (แก่น, เนื้อแท้ที่แข็งแรง, ส่วนสำคัญ, ข้อใหญ่ใจความ, ถ้อยคำ, หนังสือ, จดหมาย) เท่านั้น ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ นิยามความหมายของ "โทรภาพ" ว่า น.ภาพหรือรูปที่ส่งมาทางไกล; กรรมวิธีในการถอดแบบเอกสารตีพิมพ์ หรือรูปภาพโดยทางคลื่นวิทยุ หรือทางสาย เช่นสายโทรศัพท์.

เพื่อเป็นการยืนยันอีกชั้นหนึ่ง จึงขอคัดคำนิยามของ facsimile จาก Dictionary of Scientific and Technical Terms ของ McGraw-Hills มาประกอบด้วย ดังนี้ :-

Facsimile [Commun] 1. A system of communication in which a transmitter scans a photograph, map, or other fixed graphic materials and converts the information into signal waves for transmission by wire of radio to a facsimile receiver at a remote point. Also known as fax; phototelegraphy; radio photo; telephoto; telephotography; wirephoto. 2. A photograph transmitted by radio to facsimile receiver. Also known as radiophoto.

เมื่อพิเคราะห์จากคำนิยามข้างต้นที่ยกมานั้น ก็คงพอจะเข้าใจถึงเหตุผลที่ราชบัณฑิตยสถานบัญญัติคำ facsimile ว่า "โทรภาพ" ได้ เพราะโดยรูปศัพท์ "โทรภาพ" นั้น สื่อความหมายได้ถูกต้องกับความหมาย facsimile ในการเก็บคำนี้ลงในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ นั้น ราชบัณฑิตยสถานได้สอบถามไปยังหน่วยราชการที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารซึ่งก็ได้ยืนยันการใช้คำ "โทรภาพ" นี้

เหตุที่ปัจจุบันมักใช้ว่า "โทรสาร" อาจจะเป็นเพราะไม่ทราบว่าราชบัณฑิตยสถานได้บัญญัติคำนี้มาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๒๕ และเก็บลงในพจนานุกรมแล้ว อีกประการหนึ่งเครื่อง fax ที่ใช้กันตามสำนักงานต่าง ๆ นั้น ส่วนใหญ่มักใช้ส่งหรือรับแต่จดหมายธุรกิจเป็นส่วนใหญ่ จีงคิดคำ "โทรสาร" ขึ้น ซึ่งสื่อความหมายไม่ตรงกับคำต้นคำศัพท์เท่ากับคำ "โทรภาพ" ที่ราชบัณฑิตยสถานได้บัญญัติขึ้น

อย่างไรก็ตาม ถ้าต่อไปคำ โทรสาร เป็นที่นิยมใช้กันทั่วไปและ "ติด" แล้ว ก็จะต้องถือว่าเป็น "คำเพี้ยนที่ใช้ได้" อีกคำหนึ่ง เช่นเดียวกับคำ อัตโนมัติ ซึ่งเพี้ยนมาจากศัพท์บัญญัติว่า อัตโนวัติ (automatic) และพจนานุกรมก็คงจะต้องเก็บคำนี้ไว้ เพราะพจนานุกรมเป็นที่รวมของคำที่มีใช้อยู่ในภาษา และประชาชนเป็นผู้ใช้ภาษา.

ที่มา : จดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน  ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๔, เมษายน ๒๕๓๒
อ่าน  โทรภาพ-โทรสาร ต่างกันไฉน  เพิ่มเติม
http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1059


จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 15 ก.พ. 50 22:00:55 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 124

แต่สังเกตจดหมายข่าวราชบัณฑิตฯ ได้อีกอย่าง

เคยเรียนมาว่า ภาษาไทยไม่ใช้เครื่องหมายจุลภาค "," และ มหัพภาค "."

แต่เห็นจดหมายราชบัณฑิตฯ ใช้ทั้งคู่ และยังใช้เครื่องหมายจุดคู่ " : " เครื่องหมายยัติภังค์ " - " อีกด้วย

โดยส่วนตัวไม่ค่อยใช้จุลภาคกับมหัพภาคค่ะ คิดว่าไม่จำเป็น ยิ่งเครื่อยหมายตกใจ (อัศเจรีย์ "!") และเครื่องหมายคำถาม (ปรัศนี " ? ") นั้นไม่ค่อยมีโอกาสได้ใช้ แต่พอมาพิมพ์ๆ เขียนๆ ความคิดเห็นบนกระทู้เข้านี่ รู้สึกว่าได้อารมณ์ดี

ไม่รู้ว่า วันหน้า ราชบัณฑิตฯ จะนิยาม Emoticon เหล่านี้ อาทิ

:)  
:p
:(
;(
:\
:D
:O
-_-'
-"-
-*-
o_O
@_@
^_^

โน่นนี่นั่นนู่นว่าอะไรบ้าง น่าจะมีคำเรียกนะคะ ใช้กันออกบ่อย สื่อความหมายในการเขียนอย่างไม่เป็นทางการแทนอักษรได้หลายคำ


จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 15 ก.พ. 50 22:19:01 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 125

โทรสารคือการส่งสารเป็นตัวหนังสือ จากเครื่อง teleprinter เครื่องหนึ่ง ผ่านเครื่อข่ายการส่งสัญญาน telex ไปยัง teleprinter อีกเครื่องหนึ่งที่อยู่ห่างไกลอออกมา อาจจะเป็นคนละประเทศก็ได้

ต่อมาได้มีการใช้เครื่อง facsimile ส่งสารเป็นรูปภาพของเอกสารต้นฉบับฉบับแทนเครื่อง telex แต่ด้วยความเคยชินก็เรียก facsimile ว่าโทรสารเหมือนกับที่เคยเรียก  telex ซึ่งเป็นการเรียกที่ผิด


Telex Machine

Telex is an international message-transfer service for subscribers using teleprinters. A subscriber attaches its Telex-compatible teleprinter to a Telex line, then dials (much like atelephone call) the fellow subscriber to whom the message is being sent. The message travels as a low-bit-rate electrical signal. The recipient's Telex-compatible teleprinter converts the signal, then prints out the message.

Telex originated in Germany in the early 1930s and soon expanded to other European countries. In the United States, American Telephone & Telegraph Company (AT&T) started a manually-switched teletypewriter exchange service called TWX in 1931. Police departments were one of TWX's prime early users. TWX became automatically switched in 1962 and began serving Canada in 1963. Western Union Telegraph Company initiated its Telex system in the United States in 1962, registering the name as a trademark. (In Europe it had been a generic term.)

After Western Union acquired the TWX network in 1970, Western Union linked Telex and TWX, which became respectively known as Telex I and Telex II. Because Telex I teleprinters use the Baudot code and Telex II (TWX) teleprinters use the ASCII code, and transmit at different speeds, exchange of messages between the two systems is somewhat delayed while a processing computer does the necessary conversions. Other companies in the United States, such as MCI and ITT, also provide switched teleprinter exchange services.

By 1990 more than 190 countries used Telex, and in that year, AT&T bought Western Union's Telex network. Sometimes called the first electronic mail service, Telex was, at one time, the most-used written telecommunication system in the business world. Though Telex is still available as of 1998, the widespread use of fax machines and computers, especially electronic mail and the Internet, have lead to Telex's severe decline in popularity.


จากคุณ : * (nickycharles) - [ 15 ก.พ. 50 23:43:24 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 126

เรื่องตลกสำหรับคำว่า Bangkok

  John " Mary, where should we go for our vacation this year?"
  Mary " How about Bangkok ?"
 John " No! No! , I don't want to go there"
 Mary " Why? it is such a wonderful city"
 John " I'm afraid my kok will be banged!,it hurts"

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 07:09:32

จากคุณ : chumsakm - [ 16 ก.พ. 50 07:07:44 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 127

คงเป็นเรื่องคำพ้องเสียง cock-kok หัวเราะเป็นภาษาอังกฤษว่า 55555555  เรื่องของอาจารย์ชุมศักดิ์ขำพอ ๆ กับ Thailand-Thighland  ไทยแลนด์แดนขาอ่อน  หัวเราะอีกทีเป็นภาษาไทย  ๕๕๕๕๕๕๕


คำว่า "โทรสาร" ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานให้ความหมายว่า "โทรภาพ"  คือกรรมวิธีในการถอดแบบเอกสารตีพิมพ์หรือรูปภาพโดยทางคลื่นวิทยุหรือทางสายเช่นสายโทรศัพท์

telex  ของอาจารย์ *  ภาษาไทยใช้ว่า "โทรพิมพ์" ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานให้ความหมายว่า  ระบบโทรคมนาคมที่ใช้เครื่องรับส่งสัญญาณโทรเลข ประกอบด้วยแป้นพิมพ์และแคร่พิมพ์ลักษณะคล้ายเครื่องพิมพ์ดีด สามารถรับส่งสัญญาณโทรเลขเพื่อพิมพ์เป็นตัวอักษรบนกระดาษพิมพ์ และส่งตัวอักษรที่พิมพ์เป็นสัญญาณโทรเลขผ่านวงจรโทรเลขที่ต่ออยู่กับเครื่องโทรพิมพ์นั้นได้

เทเล็กซ์ คืออะไร  

เนื่องจากการใช้เครื่องโทรพิมพ์ให้ความสะดวกรวดเร็วยิ่งกว่ารับส่งโทรเลขแบบมอร์ส และใคร ๆ ก็ใช้ได้ ไม่จำต้องฝึกหัดเรียนรู้รหัสสัญญาณ จึงมีการใช้เครื่องโทรพิมพ์มากขึ้น สำนักข่าว และบริษัทการค้าใหญ่ ๆ ก็นิยมเช่า สายโทรเลขพิเศษ (เป็นสายต่อตรงระหว่างต้นทางกับปลายทางไม่ผ่านที่ทำการโทรเลขใดๆ) เพื่อส่งข่าวสารด้วยเครื่องโทรพิมพ์ ระหว่างสำนักงานใหญ่กับสำนักงานสาขา สำหรับกิจการของตนโดยเฉพาะ แต่โดยที่สำนักงาน หรือบริษัทเหล่านั้นไม่อาจส่งข่าวสารติดต่อกับบริษัทอื่น ๆ ที่ไม่มีสายตรงเชื่อมโยงไปถึง จึงได้มีการจัดตั้งชุมสายโทรพิมพ์ขึ้น เพื่อทำหน้าที่ต่อสายให้เครื่องโทรพิมพ์ของบริษัทหนึ่ง ทำงานติดต่อกับเครื่องโทรพิมพ์ของบริษัทหนึ่ง ทำงานติดต่อกับเครื่องโทรพิมพ์ของบริษัทอื่น ๆ ได้ ทำนองเดียวกับชุมสายโทรศัพท์

ชุมสายโทรพิมพ์มี ๒ แบบ แบบหนึ่งใช้พนักงานเป็นผู้ต่อสายให้ คือเมื่อบริษัทหนึ่งแจ้ง (เป็นตัวหนังสือ) มาทางเครื่องโทรศัพท์ ว่าต้องการจะทำงานติดต่อกับอีกบริษัทหนึ่งพนักงานประจำชุมสายโทรพิมพ์ก็จะต่อสายให้ถึงกัน เครื่องโทรพิมพ์ของบริษัททั้งสองก็ทำงานติดต่อกันได้ เมื่อเสร็จงานแล้ว และมีรหัสแจ้งมาว่า เลิกการติดต่อกันแล้ว พนักงานประจำชุมสามโทรพิมพ์ก็จะปลดสายออก ส่วนอีกแบบหนึ่งเป็นแบบอัตโนมัติ ไม่ต้องให้พนักงาน ต่อสายให้ แต่จัดให้เครื่องโทรพิมพ์ในข่ายชุมสายแต่ละเครื่อง มีหมายเลขประจำตัวเครื่อง (ทำนองเดียวกับหมายเลขโทรศัพท์ตามบ้าน) เช่น บริษัท ก. ประสงค์ติดต่อส่งข่าวสารให้บริษัท ข. ซึ่งใช้เครื่องโทรพิมพ์หมาย เลข ๔๕๑๐ บริษัท ก. ก็หมุนเลข ๔-๕-๑-๐ อันเป็นหมายเลขประจำเครื่องโทรพิมพ์ของบริษัท ข. (ทำนองเดียวกับการหมุนหมายเลขโทรศัพท์ เพื่อพูดติดต่อกัน) แล้วเครื่องโทรพิมพ์ของบริษัท ข. ก็จะทำงานรับข้อความข่าวสาร ที่เครื่องโทรพิมพ์ของบริษัท ก. ส่งมา และส่งข้อความโต้ตอบกันได้ด้วย เมื่อหมดเรื่องราวที่จะรับส่งกันแล้ว จะมีการส่งสัญญาณโทรพิมพ์ว่า "เลิกกัน" เครื่องชุมสายโทรพิมพ์ก็จะปลดสายออกเอง (เช่นเดียวกับเมื่อวางหูโทรศัพท์ เมื่อเวลาเลิกพูด)

วิธีการติดต่อส่งข่าวสารทางโทรพิมพ์ ผ่านชุมสายโทรพิมพ์ แบบนี้เรียกว่า "เทเล็กซ์" (telex ย่อมาจากคำ teleprinter exchange ซึ่งแปลว่า "ชุมสายเครื่องโทรพิมพ์" ส่วนในสหรัฐอเมริกาเรียกว่า TWX ย่อมาจากคำ teletypewriter exchange)

เครื่องโทรพิมพ์สำหรับใช้ในบริการเทเล็กซ์ แตกต่างกับเครื่องโทรพิมพ์ธรรมดา ตรงที่มีอุปกรณ์เพิ่มเติมเป็นแป้นหมายเลข ใช้หมุนหมายเลขเรียกเครื่องโทรพิมพ์สำหรับบริการเทเล็กซ์เครี่องอื่น ๆ ทั้งภายในประเทศและ ต่างประเทศได้ทั่วโลก เมื่อมีเครื่องโทรพิมพ์สำหรับบริการโทรพิมพ์สำหรับเทเล็กซ์จากที่อื่น เรียกหมายเลขเครื่องโทรพิมพ์ใด เครื่องโทรพิมพ์หมายเลขที่ถูกเรียกนี้จะทำงานติดต่อด้วยทันที โดยไม่ต้องใช้คนหรือพนักงานโทร พิมพ์คอยเฝ้าคอยเฝ้าดูอยู่ตลอดเวลา แล้วเจ้าหน้าที่ประจำเครื่องโทรพิมพ์จึงมารับงานต่อไป ส่วนเครื่องโทรพิมพ์ธรรมดาไม่มีอุปกรณ์แป้นหมายเลข แลจะทำงานกับเครื่องโทรพิมพ์ธรรมดาด้วยกันเฉพาะเครื่องที่มีสายเชื่อมโยงถึงกัน อยู่ก่อนแล้วเท่านั้น

บริการเทเล็กซ์เริ่มมีเป็นครั้งแรกในโลก พ.ศ. ๒๔๗๔ ในสหรัฐอเมริกา  

จากสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนโดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เล่ม ๗ เรื่องโทรคมนาคม (ภาคแรก)

http://www.kanchanapisek.or.th/kp6/BOOK7/chapter9/t7-9-l2.htm

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 10:04:41

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 09:31:27

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 16 ก.พ. 50 09:30:48 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 128

ต่อจากคำว่า มุก-มุข ที่ว่ากันไปแล้ว  ขอว่าต่อเกี่ยวกับคำที่แผลงจาก ม เป็น มล  เช่น ม้าง-มล้าง, มื่น-มลื่น, เม็ด-เมล็ด  คำที่ว่านี้ล้วนมีความหมายเดียวกันทั้งสิ้น รวมทั้งคำนี้ด้วย มาย-มลาย  ดูรายละเอียดของเรื่องนี้ได้ที่

ทำไมจึงเรียกสระไอว่า "ไม้มลาย" ?  โดย ม.ศรีบุษรา
http://olddreamz.com/dialect/thaifun.html


มีอีกคำหนึ่งซึ่งเป็นคำแผลง ม เป็น มล เช่นเดียวกัน แต่กลับพิเศษไม่เหมือนคำอื่น คือเมื่อแผลงแล้วแต่ละคำมีความหมายต่างกัน  คือ  คำว่า แมง-แมลง

แมง-แมลง

        คำในภาษาไทยที่เรามักใช้ปน ๆ กันอยู่ จนบางทีก็แทบจะแยกไม่ออกว่าต่างกันอย่างไร ก็คือคำว่า “แมง” กับ “แมลง” โดยเฉพาะภาษาพูดเรามักใช้แทนกันได้ เช่น “แมลงวัน” กับ “แมงวัน” “แมลงหวี่” กับ “แมงหวี่” “แมลงปอ” กับ “แมงปอ” ฯลฯ ซึ่งตามปรกติคำว่า “แมลง” เรามักพูดเป็น “แมง” ได้เสมอไป แต่คำว่า “แมง” ท่านไม่นิยมให้ใช้ “แมลง” แทน เช่น แมงดาทะเล ไม่ควรเรียกว่า “แมลงดาทะเล” หรือ “แมงคาเรือง” ก็ไม่ควรเรียกว่า “แมลงคาเรือง” ในเรื่องนี้ท่านมีหลักเกณฑ์อย่างไรนั้น เป็นเรื่องที่เราควรจะได้กำหนดไว้ให้ดี

        ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๔๙๓ ท่านได้ให้บทนิยามคำว่า “แมง” ไว้ว่า “น. สัตว์ขนาดเล็กไม่มีกระดูกสันหลัง ส่วนมากมีลำตัวแบ่งออกเป็นตอน ๆ มีขา ๖ ขา ขึ้นไปอยู่ที่ตอนอก มีสองหรือสี่ปีก หรือไม่มีปีกก็ได้ มีหลายชนิด เช่น แมงดา แมงสาบ ฯลฯ ใช้แผลงเป็น แมลง ก็ได้.” แล้วก็มีลูกคำอีก ๕ คำ คือ “แมงคาเรือง แมงช้าง แมงดา แมงทับ แมงมุม”

        ส่วนคำว่า “แมลง” ท่านบอกว่า “แผลงมาจาก "แมง” และได้ให้บทนิยามไว้ว่า “น. สัตว์ขนาดเล็ก ไม่มีกระดูกสันหลัง ส่วนมากมีลำตัวแบ่งออกเป็นตอน ๆ มีขา ๖ ขาขึ้นไปอยู่ที่ตอนอก มีสองหรือสี่ปีกหรือไม่มีปีกก็ได้ มีหลายชนิด” ซึ่งก็มีความหมายอย่างเดียวกับคำว่า “แมง” นั่นเอง ทำให้แยกไม่ออกว่า เมื่อใดควรจะใช้ “แมง” เมื่อใดควรจะใช้ “แมลง” และได้เคยมีผู้ทักท้วงว่าบทนิยามนี้ยังไม่ถูกต้อง คงเป็นเพราะเหตุนี้เอง “แมงมุม” จึงกลายเป็น “แมลงมุม” หรือ “แมงป่อง” จึงกลายเป็น “แมลงป่อง” ดังในโคลงสี่สุภาพบทหนึ่ง มีอยู่บาทหนึ่งที่ว่า “พิษน้อยหยิ่งโยโส แมลงป่อง”

        ต่อมาในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ จึงได้ปรับปรุงแก้ไขใหม่ ดังนี้

        “แมง น. สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ตัวขนาดเล็ก เมื่อเติบโตสมบูรณ์เต็มที่ ร่างกายแบ่งออกเป็น ๒ ส่วน คือ ส่วนหัว กับ ส่วนท้อง มีขา ๘ ขา ไม่มีหนวด ไม่มีปีก เช่น แมงมุม แมงป่อง, บางทีเรียกเพี้ยนเป็น แมลง.”

        ส่วนคำว่า “แมลง” ท่านให้บทนิยามไว้ดังนี้

        “น. สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ตัวขนาดเล็ก เมื่อเติบโตสมบูรณ์เต็มที่ ร่างกายแบ่งออกเป็น ๓ ส่วน คือ ส่วนหัว ส่วนอก และส่วนท้อง มีขา ๖ ขา มีหนวด ๑ คู่ มีปีก ๑ หรือ ๒ คู่ หรืออาจไม่มีก็ได้ เช่น แมลงวัน แมลงสาบ แมลงปอ, บางทีเรียกเพี้ยนเป็น แมง.”

        ส่วนที่น่าสังเกตก็คือว่า “แมง” กับ “แมลง” นั้น ต่างก็เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ตัวขนาดเล็กเช่นกัน แต่ที่นับว่าแตกต่างกัน คือ

          ๑. “แมง” ร่างกายแบ่งออกเป็น ๒ ส่วน คือ ส่วนหัว กับ ส่วนท้อง ส่วน “แมลง” ร่างกายแบ่งออกเป็น ๓ ส่วน คือ ส่วนหัว ส่วนอก และส่วนท้อง
         ๒. “แมง” มี ๘ ขา “แมลง” มี ๖ ขา
         ๓. “แมง” ไม่มีหนวด ส่วน “แมลง” มีหนวด ๑ คู่
         ๔. “แมง” ไม่มีปีก ส่วน “แมลง” อาจมีปีก ๑-๒ คู่ หรือไม่มีปีกก็ได้.

ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๑๓๗-๑๓๙.

ตกลงการที่เราจะทราบว่าตัวไหนเป็น "แมง" หรือ "แมลง" ต้องไปจับดูให้รู้ว่า ร่างกายแบ่งเป็น ๒ หรือ ๓ ส่วน, มีขากี่ขา, มีหนวด, มีปีก หรือไม่   คนทั่วไปคงไม่ทำเช่นนั้น ชาวบ้านทั่วไปยังเรียกรวม ๆ ไปหมดเสียด้วยซ้ำว่า "แมง"   จะพึ่งพจนานุกรม   คำนี้ราชบัณฑิตยสถานกับมติชนก็มีความเห็นแย้งกันอีก  ฉบับมติชนบอกว่า แมงคือสัตว์เล็ก ๆ จำพวกหนึ่ง มีทั้งชนิดมีปีกและไม่มีปีก บางกรณีอาจแทนด้วยคำว่า แมลงได้ ส่วนในคำว่าแมลง ก็ยังบอกอีกว่า บางกรณีอาจใช้สับกับคำว่า แมงได้

มีความเห็นแย้งราชบัณฑิตยสถานอีกแล้ว  คราวนี้เป็นของคุณประภาศ  ชลศรานนท์ เขียนไว้ในคอลัมน์คุยกับประภาส  หนังสือพิมพ์มติชนรายวันฉบับวันอาทิตย์ เรื่อง "แมง"  ลองอ่านดู


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 16 ก.พ. 50 11:11:38 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 129

คุณประภาศ  ชลศรานนท์ เขียนไว้ในคอลัมน์คุยกับประภาส  หนังสือพิมพ์มติชนรายวันฉบับวันอาทิตย์ เรื่อง "แมง"  ดังนี้


เรียนคุณประภาส

บทความของคุณวันอาทิตย์ที่ผ่านมา ที่คุณยกตัวอย่างเรื่องคำว่าแมงมุม ว่าอาจมีที่มาจากการเห็นแมงหรือแมลงตัวหนึ่งเกาะอยู่ที่มุมหลังคา จึงตั้งชื่อว่าแมงมุม

ขอแย้งว่าแมงมุมต้องเรียกว่า แมง จึงจะถูก

เพราะแมลงมี ๖ ขา และมีลำตัวที่แยกเป็น ๓ ส่วน คือ ส่วนหัว ส่วนอก และส่วนท้อง ตัวอย่างเช่น แมลงวัน แมลงสาบ ส่วนแมง มี ๘ ขา ลำตัวแบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนแรกเป็นหัวกับอกรวมเป็นส่วนเดียวกัน ส่วนที่สองเป็นท้อง เช่น แมงมุม แมงป่อง

คนทั่วไปชอบเรียกแมลงเป็นแมง ในเพลงก็ชอบร้องกันผิดๆ เช่น แมงวัน แมงหวี่ ทีมฟุตบอลของคุณแท่งศักดิ์สิทธิ์ก็ตั้งชื่อว่า แมงปอล้อคลื่น ซึ่งล้วนเป็นตัวอย่างที่ไม่ดี

แฟนวันอาทิตย์


วันนี้ขออนุญาตขวางโลกสักวัน

ไม่ได้แก้ตัวนะครับ ผมตั้งใจเขียนให้เป็นอย่างที่เห็นจริง ๆ

ประการแรกในประโยคที่คุณแฟนวันอาทิตย์อ้างมานั้น ผมต้องการสื่อให้รู้เพียงว่ามีตัวอะไรเล็ก ๆ มีลักษณะเป็นแมลงตัวหนึ่งเกาะอยู่ ประการที่สองที่ผมเขียนไว้ทั้งสองคำเพราะผมไม่เคยรู้สึกเลยว่าแมงกับแมลงมันเป็นคำคนละคำ

"แมงมีแปดขา แมลงมีหกขา" สมัยเรียนมัธยมก็เคยถูกสอนยังจำได้อยู่ แต่ผมฟังแล้วผมก็รู้สึกขัดๆ ทุกครั้งว่าใครหนอเป็นคนสรุป

ลองนึกตามผมสิครับว่าทำไมผมจึงรู้สึกขัด ตอนเช้าเรียนที่โรงเรียนครูสอนว่า ถ้า ๖ ขาเรียกแมลง ๘ ขาจึงเรียกแมง แต่พอกลับถึงบ้าน แม่ผมก็บอกให้ไปเอาไม้มาปัดแมงหวี่หน่อยเดี๋ยวมันมาตอมอาหาร ลุงกับป้าสองผัวเมียข้าง ๆ ตลาดก็ร้องตะโกนขายน้ำพริกแมงดากันออกลั่น และเพื่อนผู้หญิงของผมคนหนึ่งเธอเคยบอกผมว่าเธอชอบแมงปอแต่เธอกลัวแมงมุม

นั่นคือไม่ว่าจะหกขาหรือแปดขา ชาวบ้านก็เรียกสัตว์ตัวเล็ก ๆ พวกนี้ว่า ""แมง"" หมด

ผมมีหลักฐานนะครับว่าไม่เพียงแต่บ้านนอกภาคกลางแค่นั้นที่เรียก แมง

คนเหนือมี แมงตับ แมงนูน แมงขี้เต๋า แมงแสนตึ๋น แมงจอน ฯลฯ

คนใต้มี แมงปอ แมงพี้ แมงบี้ แมงพลับ แมงชอน ฯลฯ

คนอีสานมี แมงกระเบื้อ แมงกินูน แมงกุ๊ดจี่ แมงคาม ฯลฯ

แทบจะเหมาได้เลยว่า ทุกภาษาถิ่นในไทยล้วนเรียกแมงแทบทั้งนั้น ไม่ว่ามันจะมี ๖ ขา หรือ ๘ ขา ในความเห็นของผมแล้วความสัมพันธ์ของคำว่าแมลงกับแมงน่าจะคล้าย ๆ กับคำว่า เม็ด และเมล็ด นั่นคือเมล็ดแผลงมาจากเม็ด หรือไม่ก็เม็ดตัดทอนมาจากเมล็ด

ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ แจงศัพท์สองคำไว้คล้าย ๆ กับที่คุณแฟนวันอาทิตย์อธิบายมาคือ แมงกับแมลงเป็นสัตว์ที่อยู่วงศ์ใกล้ๆ กัน ต่างกันที่แบ่งลำตัวเป็น ๒ ส่วนกับ ๓ ส่วน และมีจำนวนขาต่างกัน

ที่น่าสนใจก็คือประโยคท้ายที่อธิบายคำศัพท์สองคำนี้ครับ ในคำว่า แมง ท่านต่อท้ายไว้ว่า มักเรียกสับกับคำว่า แมลง และในคำว่าแมลงท่านก็ต่อท้ายไว้เช่นกันว่า มักเรียกสับกับคำว่า แมง

ว่าแล้วผมก็ลองเข้าไปหาข้อมูลจากคนที่เชี่ยวชาญเรื่องแมลงโดยเฉพาะดู ผมเข้าไปที่เว็บไซต์ของ พิพิธภัณฑ์แมลง ๖๐ ปีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่นั่นอธิบายเรื่องแมงและแมลงไว้ว่า

"หลายครั้งเราสับสนเรียกชื่อแมลงบางตัวเป็นแมง ทั้งที่ความจริงเป็นแมลง แมลงคือ Insects ส่วนแมงคือ Arachnids"

ในความเข้าใจของผมก็คือ สองสามย่อหน้าข้างบนบอกเราว่า ใครเรียกตัวที่มี ๖ ขาว่าแมง นั้นถือว่าเรียกผิด นั่นคือท่านไม่ยอมรับการเรียก "แมง" อะไรต่อมิอะไรของชาวบ้าน

ซึ่งถ้าเป็นอย่างนั้นจริง ผู้คนทั้งประเทศก็คงเรียกผิดอยู่ ต้องอย่าลืมนะครับว่าคนที่อยู่ต่างจังหวัดคือคนส่วนใหญ่ของประเทศ แต่ไม่รู้สิครับ ผมกลับไม่เคยคิดแม้แต่น้อยเลยว่าพวกเขาจะสับสนอะไรกับคำสองคำนี้ พวกเขาเรียก "แมง" มาตั้งแต่ปู่ย่าตาทวด แล้วก็เรียกต่อๆ กันมา คนรุ่นหลังนี่ต่างหากที่มาตั้งชื่อวงศ์ของสัตว์สองพวกนี้ใหม่ตามแบบแผนฝรั่ง แล้วก็บอกพวกเขาว่าพวกเขาเรียกผิด

เรื่องแมงที่เราคุยกันอยู่วันนี้มันมีอยู่สองเรื่องนะครับ แยกให้ดีๆ  คือเรื่องภาษาศาสตร์กับเรื่องอนุกรมวิธาน

ในทางภาษาศาสตร์ แมงกับแมลงน่าจะเป็นเรื่องของการว่าด้วยการแยกเสียงควบ มล ซึ่งเชื่อว่าเป็นเสียงดั้งเดิมของคนพูดภาษาไทย-ลาว เช่น มลาย มล้าง เมล็ด แมลง โดยที่บางท้องถิ่นไม่สะดวกออกเสียงจึงเก็บเสียง ม ไว้ ในขณะที่บางถิ่นเก็บเสียง ล ไว้ บางถิ่นก็เก็บไว้ทั้ง ม และ ล ตัวอย่างคำก็คือ

ฟ้าแมลบ บางถิ่นออกเสียงเป็น ฟ้าแมบ บางถิ่นเป็น ฟ้าแลบ

ตัวเมล็น มีทั้ง ตัวเม็น และ ตัวเล็น

มล้าง มีทั้ง ม้าง และ ล้าง

แมลง ก็เช่นกัน มีทั้ง แมง และ แมลง

ส่วนเรื่องอนุกรมวิธานหรือการจัดหมวดหมู่สิ่งมีชีวิต มองคำว่าแมลงและแมงจากการนับขา ซึ่งดูแล้วน่าจะวิจารณ์ได้เลยว่าคงไม่ใช่แนวคิดแบบคนไทย เพราะให้นึกเท่าไรก็นึกไม่ออกว่าคนโบราณคงจะมานั่งนับขาแมลงเพื่อจำแนกวงศ์ทำไม ดูจากการตั้งชื่อสิ่งมีชีวิตหลายอย่างแล้ว ผมว่าสิ่งที่บรรพบุรุษเราสนใจคือ ขนาดและลักษณะท่าทาง

อ.ประเสริฐ ณ นคร ได้เคยอธิบายคำว่า จิ้ง กับ กิ้ง ว่ามีความหมายใกล้เคียงกัน ใช้เรียกสัตว์ที่มีอาการคลานไปกับพื้น เราจึงมีทั้ง จิ้งหรีด จิ้งเหลน กิ้งก่า กิ้งกือ ซึ่งถ้าเอามานับเข้ากับอนุกรมวิธานก็คงจะสับสนขนาดหนัก จิ้งหรีดกับกิ้งก่านี่เป็นสัตว์อยู่คนละวงค์คนละเผ่ากันเลยครับ

ส่วน "แมง" นั้นคนโบราณท่านคงใช้เรียกสัตว์ที่มีขนาดเล็ก ๆ แทบทุกตัว แม้แต่คนฟันผุ ท่านก็ว่าคงมีแมงกินฟันอาศัยอยู่

มาถึงตรงนี้ก็น่าจะพอเดาได้หน่อย ๆ แล้วว่า การกำหนดเรื่องแมลงมี ๖ ขา และแมงมี ๘ ขานั้นน่าจะมาจากนักวิทยาศาสตร์ เพราะหลักฐานในวรรณคดี ก็ไม่เห็นปรากฏการแยก แมง กับ แมลง ด้วยจำนวนขา จะมีก็แต่การแยก จตุบาท ออกจาก ทวิบาท ซึ่งเป็นการแยกมนุษย์กับเดรัจฉานอย่างหยาบ ๆ เท่านั้น

ลองค้นดูในพจนานุกรมฉบับมติชนดูบ้าง เพราะเห็นโฆษณาไว้ที่ปกหลังว่า มีลักษณะการ "สะท้อนการใช้" มากกว่าการ "กำหนดเกณฑ์ให้ใช้"

ฉบับมติชนเห็นไม่ตรงกับฉบับราชบัณฑิตฯครับ ในคำว่า แมง ฉบับมติชนบอกว่า แมงคือสัตว์เล็ก ๆจำพวกหนึ่ง มีทั้งชนิดมีปีกและไม่มีปีก บางกรณีอาจแทนด้วยคำว่า แมลงได้ ส่วนในคำว่าแมลง ก็ยังบอกอีกว่า บางกรณีอาจใช้สับกับคำว่า แมงได้

ไกลที่สุดที่พอจะค้นไปได้คือหนังสือสัตวาภิธาน ของพระยาศรีสุนทรโวหาร น้อย อาจารยางกูร ในหนังสือเล่มนั้นแบ่งสัตว์ออกเป็นจำนวนเท้า และในตอนที่พูดถึงสัตว์ที่มีเท้าตั้งแต่ ๖ เท้าขึ้นไป ก็แบ่งออกเป็นสัตว์น้ำและสัตว์บก โดยสัตว์บกแบ่งย่อยออกเป็นสี่ประเภทคือ

๑. ประเภทเลื้อยคลาน ได้แก่ ตะบองพลำ ตะขาบ กิ้งกือ

๒. ประเภทแมง ได้แก่ แมงมุม แมงป่อง แมงใย แมงดาเรือง

๓. ประเภทแมลง ได้แก่ แมงกะแท้ แมงกะชอน แมงดานา แมงทับ แมงค่อม แมงวัน แมงภู่ แมงสาบ แมงเม่า ผึ้ง แตน ต่อ แมงปอ หมาร่า เหลือบ ยุง ริ้น ปลวก

๔. ประเภทมด ซึ่งเป็นแมลงประเภทหนึ่ง ได้แก่ มดแดง มดดำ มดตะนอย มดคัน มดง่าม

ที่น่าประหลาดใจอย่างยิ่งก็คือ แม้แต่ในข้อสามที่กล่าวถึงแมลง ก็เห็นได้ชัดเลยว่าสัตว์ทุกตัวที่เอ่ยถึง พระยาศรีสุนทรโวหารฯก็ล้วนเรียกว่า "แมง" ทุกตัว

พูดถึงเรื่องแมงและแมลงแล้ว ทำให้นึกเลยไปถึง วาฬ โลมา ดาวทะเล และหมึก

มองไปสื่อไหน ๆ ตอนนี้ก็เริ่มพูดกันแล้วว่า ต้องเรียกว่าวาฬ ไม่ใช่ปลาวาฬ เพราะวาฬไม่ใช่ปลา หมึกก็ไม่ใช่ปลาหมึก และดาวทะเลก็ไม่ใช่ปลาดาว

อึดอัดไหมละครับ เคยเรียกว่าปลาดาวมาแต่ไหนแต่ไร ถึงตอนนี้ไม่ให้เรียกเฉยเลย ท่านที่คิดเรื่องนี้และรณรงค์ขึ้นมา คงคิดแต่เรื่องอนุกรมวิธานจนลืมเรื่องภาษาศาสตร์ไป

หอยเม่นก็ไม่ใช่หอยครับ ม้าน้ำก็ไม่ใช่ม้าแน่นอน อีกหน่อยมิต้องเลิกเรียกกันหมดหรือ รวมไปถึงปลากริมไข่เต่าขนมโปรดของผมก็คงต้องเปลี่ยนไปเป็น "ขนมกริมเต่า" เพราะมันไม่ใช่ทั้งปลา(กริม) และไข่(เต่า)

ขอเสนออย่างนี้ได้ไหมครับ ให้พวกเรายังเรียกปลาวาฬอยู่ได้ และก็ให้รู้ด้วยว่าปลาวาฬไม่ใช่ปลา ซึ่งก็ไม่เห็นจะเป็นอะไร หมาร่าถึงจะไม่ใช่สุนัขก็ยังเรียกหมาร่าได้

ชื่อก็ให้เป็นเรื่องของชื่อ เป็นเรื่องของภาษาศาสตร์ไป ส่วนการอนุกรมสัตว์ต่าง ๆ ก็อนุกรมกันไป อย่าไปยุ่งกับชื่อที่เรียกกันมาแต่ครั้งตาทวดเลย

ความจริงทางวิทยาศาสตร์ก็ต้องศึกษาต้องแบ่งต้องจัดหมวดกันไป ถึงมันจะขัดกับชื่อดั้งเดิมที่คนโบราณตั้งมา ก็ไม่น่าจะถึงกับทำให้เข้าใจผิดไปหมดหรอกผมว่า ถึงวันนี้แล้วก็คงไม่มีใครหรอกกระมังที่คิดว่าปลาหมึกเป็นปลา หรือปลาดาวเป็นปลา

ลองไปให้ชาวประมงเรียก "กะพรุน" แทน "แมงกะพรุน" ดูก็ได้ เขาคงทำท่างง ๆ ว่ามาเปลี่ยนของเขาทำไม เพราะถึงเขาจะเรียกแมงกะพรุน แต่ผมว่าเขาก็คงไม่เคยมองเห็นมันเป็น "แมง" เป็น "แมลง" หรอกครับ


อ่านความเห็นของคุณประภาส  แล้วท่านมีความเห็นอย่างไร ?


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 16 ก.พ. 50 11:13:27 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 130

เข้ามาเก็บความรู้
ทำเครื่องหมายว่าถึงตรงนี้

แนะนำพจนานุกรม ไทย - บาลี
ที่เว็บไซต์นี้ครับ  ไว้ค้นหาศัพท์ธาตุ
http://www.mahamodo.com/buddict/buddict_pali.asp


จากคุณ : กัมม์ - [ 16 ก.พ. 50 11:47:56 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 131

ช่วยเขียนถึงคำว่า "เอาละ" ด้วยค่ะ
มันกลายพันธุ์เป็น "เอาล่ะ" ไปแล้ว


จากคุณ : 13 - [ 16 ก.พ. 50 12:41:02 A:125.24.13.61 X: TicketID:126119 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 132

เอาละ-เอาล่ะ
รอจารย์เพ็ญฯนะครับ

แต่เห็นแล้วนึกขึ้นได้คำหนึ่ง "อย่างงี้ซีวะ-อย่างงั้นซีวะ" แต่เดิมไม่ใช่คำหยาบคายอะไรเลย
ปรากฏในเรื่อง "เสด็จประพาสต้น" ซึ่งนายทรงอานุภาพ ทรงบันทึกไว้  มีความตอนหนึ่งว่า


         ...ออกจากวัดประดู่ล่องกลับออกมาได้ยินเสียงกลองละครชาตรีมีอยู่ในสวน  รับสั่งให้แวะเรือพระที่นั่งเข้าไป  จะใคร่ทรงทราบว่าเขามีงานอะไรกัน  ไปพบละครชาตรีมีอยู่ที่บ้านตาหมอสี  เป็นพลเรือนอย่างโบราณลงมาต้อนรับ  เห็นตานี่นอนดูละครจนหลับ หน้าตายู่ยี่ตัวยังเป็นรอยเสื่อ  แต่แกต้อนรับแข็งแรงพูดจาอย่างเก่าว่า ยังงั้นซีพะยังงี้ซีพะ ไม่ใช่ขอรับหรือจะจ๋า นานได้พบอย่างนี้น่าฟังดี  ได้ความว่าลูกแกเจ็บได้บนบานไว้  ครั้นรักษาหายจึงได้มีละครแก้สินบน....


http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/2006/01/K4030155/K4030155.html#14


ภาษาไทย "พ" กับ "ว" ใช้แทนกันอยู่หลายคำ
แพรว - แวว , พราว - วาว , วิบๆ - พริบๆ , วนา - พนา , วัฒนา - พัฒนา ฯลฯ

"อย่างงั้นซีพะ - อย่างงั้นซีว่ะ" แต่ดูเหมือนความหมายจะต่างไปจากเดิม



(แก้หลายครั้งเพราะกลัวจารย์ดุ)

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 13:56:23

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 13:44:59

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 13:39:09

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 13:17:11

จากคุณ : กัมม์ - [ 16 ก.พ. 50 13:15:05 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 133

ลองมาวิสัชนาคำของคุณ 13  # ๑๓๑  (เลขสวยมาก น่าสนใจนะ)

คำลงท้ายที่มีปัญหาส่วนมากจะเป็นอักษรต่ำ คำตาย  ผันได้ ๒ เสียงคือ โท และ ตรี  โดยรูปสามัญจะเป็นเสียงตรี ผันด้วยไม้เอกจะเป็นเสียงโท  แบ่งเป็นสองพวกคือ

๑.  คะ-ค่ะ, ยะ-ย่ะ, วะ-ว่ะ, ฮะ-ฮ่ะ

ถ้าลงท้ายด้วยคำข้างหน้าจะเป็นคำบอกเล่าและคำถามเช่น

คะ    ไปนะคะ     ไปไหนมาคะ
ยะ    ไปนะยะ     ไปไหนมายะ
วะ    ไปนะวะ      ไปไหนมาวะ
ฮะ    ไปนะฮะ     ไปไหนมาฮะ

ถ้าลงท้ายด้วยคำหลังเป็นคำตอบรับ

ค่ะ     ไปตลาดมาค่ะ
ย่ะ    ไปตลาดมาย่ะ
ว่ะ     ไปตลาดมาว่ะ
ฮ่ะ    ไปตลาดมาฮ่ะ

๒. นะ-น่ะ, ละ-หละ

ใช้ประกอบท้ายคำอื่นเพื่อบอกความเป็นเชิงอ้อนวอน บังคับตกลง หรือเน้นให้หนักแน่น

นะ-น่ะ    ไปนะ-ไปน่ะ      อยู่นะ-อยู่น่ะ

ละ-หละ  เอาละ-เอาหละ   ดีละ-ดีหละ

๓. ล่ะ

ใช้เช่นเดียวกับคำว่า เล่า (พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานบอกว่าเพี้ยนมาจาก เล่า)  ลงท้ายคำถามเช่น ไปไหนมาล่ะ (เล่า), เป็นอย่างไรล่ะ (เล่า)

คงใช้ เอาล่ะ ไม่ได้ แต่ถ้าเป็น เอาไหมล่ะ (เล่า) คงได้


วิสัชนาอย่างนี้แล้ว  ขอเชิญผู้รู้ท่านอื่นมาวิจารณ์  ไปละนะ

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 20:42:04

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 15:40:44

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 15:37:49

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 16 ก.พ. 50 15:36:51 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 134

จิงๆแล้ว
แพรวพราว ก็มีความหมายว่า แวววาว

แต่เวลาเอามาใช้ มันให้ความรู้สึกที่ต่างกัน
เช่น "เธอช่างมีชั้นเชิงแพรวพราว"
กับ "เธอช่างมีชั้นเชิงแวววาว"  ไม่ได้ความอะไร


จากคุณ : กัมม์ - [ 16 ก.พ. 50 15:49:16 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 135

เสฐียรโกเศศ  กล่าวไว้ในหนังสือ นิรุกติศาสตร์ ว่า
เสียดายภาษาถิ่นที่นับวันจะสูญไปทุกทีๆ
ครั้นจะรวบรวมก็ต้องใช้เวลามาก ไม่สามารถทำได้ในคนชั้นท่าน
เพราะต้องไปในที่ต่างๆ เพื่อให้รู้การออกเสียงแต่ละคำ

ในคนชั้นเรา มีเครื่องมือที่จะรวบรวมขึ้นแล้ว คือ Pantip.com
และคุณ เพ็ญชมพู ก็ดูเหมาะสมดีที่จะสามารถตั้งกระทู้ได้
ถ้ารวบรวมขึ้นเป็นหมวดๆ อย่างหมวดอวัยวะตั้งแต่ผมถึงตีน  หมวดของใช้  
แล้วให้ทุกคนมาออกเสียงภาษาถิ่น  คงจะสนุกดีนะครับ
สมาชิกทุกท่านในห้องสมุดก็สามารถเข้ามาร่วมสนุกได้  


คำว่า มุ้ง  แต่ก่อนๆได้ยินเรียกว่า "สุด"
เดี๋ยวนี้ใครเรียกว่า สุด  จะถูกสายตาเหยียดทันทีว่า "เมี้ยง เมียง"
คำว่า "สุด" นี้จึงต้องตายลงทุกวันทุกวัน


ควรมิควรแล้วแต่จะโปรดพิจารณาครับ คุณ เพ็ญชมพู

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 16:58:10

แก้ไขเมื่อ 16 ก.พ. 50 16:13:50

จากคุณ : กัมม์ - [ 16 ก.พ. 50 16:10:15 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 136

การนำภาษาบาลีสันสกฤตมาใช้ในภาษาไทยมักมีการเปลี่ยนทั้งสระ, พยัญชนะ และวรรณยุกต์   ในกรณีที่คุณกัมม์ยกตัวอย่างมาเป็นการเปลี่ยนพยัญชนะจาก ว เป็น พ ตัวอย่างเช่น เพชร (บาลี วชิร, สันสกฤต วชฺร) พงศ์ (บาลี วํส, สันสกฤต วํศ,)

ตัวอย่างอื่น เช่น

ก เปลี่ยนเป็น ข เช่น ขนิษฐา ( บาลี  กนิฏฐ, สันสกฤต กนิษฐ)

ต เปลี่ยนเป็น ด เช่น เจดีย์ (บาลี เจติย, สันสกฤต  ไจตฺย)

ป เปลี่ยนเป็น บ เช่น บริวาร (บาลี, สันสกฤต ปริวาร)

ศ, ส เปลี่ยนเป็น ฉ เช่น ฉลาก (บาลี สลาก, สันสกฤต ศลาก)


เรียนคุณกัมม์

ภาษาถิ่นมีผู้รวบรวมไว้แล้ว

http://olddreamz.com/dialect/taidialect.html

จึงเรียนมาเพื่อทราบและโปรดพิจารณา


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 16 ก.พ. 50 17:44:42 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 137

คำที่มักเขียนผิดส่วนหนึ่งมาจากการใส่วรรณยุกต์ไม่ตรงกับเสียง เช่นคำว่า คะ เป็นเสียงตรีอยู่แล้ว มักเขียนผิดโดยใส่วรรณยุกต์ไม้ตรีเข้าไปอีกเป็น ค๊ะ ลองดูในกูเกิ้ลจะทราบว่ามากขนาดไหน

http://www.google.co.th/search?hl=th&q=นะค๊ะ

ภาษาไทยจัดแบ่งพยัญชนะเป็น ๓ หมู่เรียกว่า "ไตรยางศ์" คืออักษรสูง, อักษรกลาง และอักษรต่ำ  อักษรสูงและอักษรกลาง ไม่ค่อยมีปัญหาเพราะรูปและเสียงวรรณยุกต์ตรงกัน  ที่มีปัญหามากคืออักษรต่ำ

ขอฟี้นความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการผันวรรณยุกต์เล็กน้อย  อักษรต่ำมี ๒๔ ตัวคือ ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ   การผันวรรณยุกต์แบ่งเป็น

๑. อักษรต่ำคำเป็น  พื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ ผันด้วยไม้เอกเป็นเสียงโท  ผันด้วยไม้โทเป็นเสียงตรี ตัวอย่างเช่น

         คา (เสียงสามัญ)  ค่า (เสียงโท)   ค้า (เสียงตรี)

๒. อักษรต่ำคำตาย  แบ่งได้อีกตามสระที่ใช้

    สระเสียงสั้น  พื้นเสียงเป็นเสียงตรี  ผันด้วยไม้เอกเป็นเสียงโท ตัวอย่างเช่น

         คะ (เสียงตรี)  ค่ะ (เสียงโท)

    สระเสียงยาว  พื้นเสียงเป็นเสียงโท  ผันด้วยไม้โทเป็นเสียงตรี  ตัวอย่างเช่น

         โนต (เสียงโท)  โน้ต (เสียงตรี)

วรรณยุกต์ที่มักใส่ผิดคือ ไม้ตรี  หลักจำง่าย ๆ คือ ไม้ตรีใช้ได้เฉพาะอักษรกลางเท่านั้น เนื่องด้วยสามารถผันได้ครบ ๕ เสียง คือสามัญ เอก โท ตรี จัตวา  รูปและเสียงวรรณยุกต์ตรงกัน

คำที่มักเขียนผิด มักเป็นเสียงตรีอยู่แล้วแต่รูปวรรณยุกต์ไม่ตรงกับเสียง ทำให้หลงใส่ไม้ตรีในที่ไม่ควรใส่   ตัวอย่างเช่น

ปุ๊กลุก

เมื่อเก๋า (โจ๊ก) สามย่านปะทะ
"ปุ๊กลุ๊ก" ซาลาเปาเมืองจีน

ข้อความตอนหนึ่ง เจ้าของบทความเขียนว่า

"ลืมบอกไปว่าซาลาเปาเจ้านี้มีชื่อว่า "ปุ๊กลุ๊ก" ขอบอกว่า คำว่าลุ๊ก ล.ลิง เป็นอักษรต่ำ จริงแล้วต้องสะกดด้วยไม้โท แต่ผู้ออกแบบโลโก้เขาต้องการเล่นคำให้เข้ากันจึงใช้ไม้ตรีเหมือนกัน"

http://www.matichon.co.th/adm/tour/template1.php?idn=&selectid=2479&sid=&select

ผิดทั้ง "ปุ๊กลุ๊ก" และ "ปุ๊กลุ้ก"   คำว่า "ลุก" เป็นอักษรต่ำคำตายสระเสียงสั้น พื้นเสียงเป็นเสียงตรีอยู่แล้ว ไม่ต้องวรรณยุกต์ตรีเข้าไปอีก ลุก ผันได้ ๒ เสียงคือ ลุก ลุ่ก เหมือน คะ ค่ะ

อายิโนะโมะโต๊ะ  คำนี้ถือเป็นคำผิดที่คลาสสิกมาก  มักเขียนผิดเป็นอายิโน๊ะโม๊ะโต๊ะ มีการทักท้วงกันมาก จนเจ้าของบริษัทเปลี่ยนให้ถูกเป็นอายิโนะโมะโต๊ะ
http://www.google.co.th/search?hl=th&q=อายิโน๊ะโม๊ะโต๊ะ

โน้ต (note เครื่องหมายกำหนดเสียงดนตรี)  มักเขียนผิดเป็น โน๊ต
http://www.google.co.th/search?hl=th&q=โน๊ต

เชิ้ต (shirt เสื้อคอปกชนิดหนึ่ง) มักเขียนผิดเป็น เชิ๊ต
http://www.google.co.th/search?hl=th&q=เชิ๊ต

โว้ย  มักเขียนผิดเป็น โว๊ย
http://www.google.co.th/search?hl=th&q=โว๊ย


ศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการผันวรรณยุกต์

http://homepage.sl.ac.th/el048/index.html

แก้ไขเมื่อ 17 ก.พ. 50 18:40:54

แก้ไขเมื่อ 17 ก.พ. 50 11:34:38

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 17 ก.พ. 50 11:32:04 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 138

ตาม ค.ห. 127 ของ ครู เพ็ญ ตอนต้น ต้องพูดว่า

   I'd like to  go  to Thailand ( thai ออกเสียงเช่นเดียวกันกับว่า thigh) but I don't want to go to Bangkok. ๕๕๕๕, 5555


จากคุณ : chumsakm - [ 17 ก.พ. 50 11:35:15 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 139

ขอย้อนไปสักนิดนะครับ
(ทำงานก่อสร้างจึงต้องขอเวลาค้นหนังสือสักนิดครับ)

1.
ค้น :  ภาพยนตร์
คำ :  ภาพยนตร์
เสียง :  พาบ-พะ-ยน
คำตั้ง :  ภาพ; ภาพ-
ชนิด :  น.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  
นิยาม :  ภาพฉายด้วยเครื่องทำให้เห็นเป็นเคลื่อนไหวได้, หนังฉาย.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2



ภาพยนต์
ไม่น่าเชื่อว่ามีมาตั้งนานแล้ว


เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอน พลายแก้วบวชเณร

    อยู่ยงคงกระพันล่องหน         ภาพยนต์ผูกใช้ให้ต่อสู้
รักทั้งเรียนเสกเป่าเป็นเจ้าชู้         ผูกจิตหญิงอยู่ไม่เคลื่อนคลาย

ตอนเณรแก้วไปอยู่วัดแค มีอีกท่อนหนึ่งว่า

     มืงยกทัพนับหมื่นเต็มพื้นภพ   จะผูกผ้าพยนต์รบรับให้ฉาว
ไม่ทันล่วงราตรีให้หนีกราว            กลัวจะยกธงขาวไม่ชิงชัย

ตอนพลายชุมพลแต่งทัพหุ่นว่า

      ครั้นแล้วเกี่ยวหญ้ามาฉับพลัน     ผูกหุ่นถ้วนพันไว้กับที่
ซัดข้าวสาน(สาร)เสกประสิทธี            หุ่นก็มีชีวิตขึ้นเป็นคน
สองมือถือเครื่องสัตราวุธ                  อุดตลุดอึงป่าโกลาหล
ต่างนบนอบหมอบไหว้พลายชุมพล      เจ้าขึ้นนั่งยังบนหลังกะเลียว
แล้วสั่งหุ่นมนต์พลไพร่                     จะยกไปเป็นทัพขับเคี่ยว
ให้โห่เสียงมอญใหม่ไปกราวเกรียว      กำชับสั่งคำเดียวเป็นสำคัญฯ


อย่างรู้กันว่าเสภาเรื่องนี้แต่งโดยครูหลายท่าน
บางทีแต่ละท่านอาจเข้าใจและใช้คำต่างกันไปได้ เป็นเรื่องธรรมดา
คำว่า "ภาพยนต์" ไม่มีในราชบัณฑิตยสภา
เพราะ "ภาพยนต์" ไม่เหมือนกับ "ภาพยนตร์" หรืออย่างไร
เหตุใดจึงต้องยกเว้นเฉพาะแต่ "ภาพยนตร์" ที่ใช้ "ตร์" เท่านั้น

คงต้องเป็นไปตามอธิบายในความคิดเห็นที่ ๔๔ ครับ

ข้อนี้จึงเรียนมาเพื่อทราบ ครับ


ขอบพระคุณคุณ เพ็ญชมพู ครับ

สำหรับ คำไท - คำถิ่น
http://olddreamz.com/dialect/taidialect.html
เป็นอีกที่หนึ่ง ที่จะหารากของคำแต่ละคำ



สำหรับภาษาเหนือมีผมพอมีความรู้บ้าง(เท่าหางอึ่ง)

          ภาษาถิ่นของเมืองแพร่ ก็ไม่เหมือน ภาษาถิ่นของเชียงใหม่  และภาษาถิ่นของเมืองแพร่เอง ก็ไม่ใช่เหมือนกันไปทุกที  ผมฟังภาษาถิ่นที่ใช้พูดกันในเมืองแพร่ได้  ออกเสียงคำบางคำได้ถูกต้อง  แต่ฟังภาษาบ้านทุ่งโฮ้ง(อ.เมืองแพร่) ไม่ออกเลย  ไม่รู้เขาว่าอะไรกัน

          มีเพื่อนรุ่นน้องเป็นคนละปูน(ลำพูน) เชื้อญอง (ขอใช้ ญ แทนเสียง ย ขึ้นตะมูกนะครับ)  มันบอกว่าโจร(ญอง)เวลาจะปล้น  เขาจะพูดภาษาญอง ซึ่งแปลเป็นภาษากรุงเทพฯว่า "หยุดนะเอามา เงิน"  เรียงไวยกรณ์อย่างนี้ครับ  ไม่ได้เรียงว่า "หยุดนะเอาเงินมา"

         ภาษาถิ่นอีสานที่พอจะฟังออกบ้าง ไม่ออกบ้าง  ผมก็คิดว่าไม่เหมือนกัน  เคยไปฟังลำที่หน้าอนุสาวรีย์ย่าโม  ลางคำฟังออก ลางคำฟังไม่ออก (แต่ชอบไปนั่งฟัง)  แถบร้อยเอ็ด สุรินทร์ หนองคาย นครพนม สารคาม (ที่เคยไปทำงาน) ลางบ้านฟังไม่รู้เรื่องเลย  ลางบ้านพอถูๆไถๆ  แต่พอเลยออกไปทางเวียงจันทน์  รู้เรื่องรู้ราวมากกว่าในประเทศนี้เสียอีก  ผมสามารถพูดภาษาไทยกรุงเทพฯ กับเขาพูดภาษาเวียงจันทน์  เกี้ยวสาวเวียงจันทน์กันได้สบายมาก  เชื่อว่า คำๆ เดียว  ลางที่ก็ห้วนกว่าลางที่  เช่นคำว่า "เฮ้ด" (ทำ) ออกเสีงเป็น " เฮ้ด" เสียงสั้น  หรือลางที่ออกเสียงว่า "เฮ้-ด" เสียงยาว ฉะนี้ (ไม่ได้ขึ้นอยู่กับประโยค)

(บังเอิญตอนเด็กๆ ลำเค็ญ (เข็ญ) และมีโอกาสได้ทำงานในที่ต่างๆ จึงมีโอกาสได้ท่องเที่ยวไปในประเทศนี้  ไม่เคยนึกว่ามันจะมีค่า  ตอนนั้นได้แต่น้อยใจ คงเสียประโยชน์ไปมากว่าที่รู้สึกทุกวันนี้)


         จึงเชื่อว่า ภาษาถิ่นที่อื่นๆก็เป็นอย่างนี้ครับ  คือเชื่อว่าเมืองไทยมีหลายภาษา  จังหวัดเดียวกัน อำเภอเดียวกัน ตำบลเดียวกัน  อาจจะเรียกสิ่งๆหนึ่งต่างกันไปได้  ตำบลหนึ่งๆ อาจออกเสียงคำว่า "ยานัด" ไม่เหมือนกัน  หรือต่างไปเป็นคนละคำเลยเลยก็ได้ครับ

( "ยานัด" กับ "มะขะนัด" (ภาษาถิ่นทางเหนือ)เกี่ยวพันกันในเชิงประวัติศาสตร์  ในพงศาวดารของเรามีครั้งหนึ่งกล่าวว่า  "โปรดฯ ให้เทครัวเมืองเหนือลงมานครศรีธรรมราช")



แต่อย่างไรก็ตามคุณ เพ็ญชมพู พิจารณาตามคำขอที่ให้พิจารณาแล้ว  ก็ต้องเป็นไปตามนั้นครับ


 
             ท้ายนี้  ผมเห็นว่ากระทู้ภาษา ประวัติศาสตร์(และวัฒนธรรม ศาสนา  ปรัชญา รวมถึงสถาบัน กับกระทู้น่ารักมากคร๊าบบบบบ....) ไม่ควรจะแยกโต๊ะกันครับ  (อิอิอิ)  เพราะเป็นเรื่องเกี่ยวพันกันทั้งสิ้น  ขอให้โต๊ะศาสนากลับมาอยู่ด้วยครับ


.

แก้ไขเมื่อ 19 ก.พ. 50 08:16:41

แก้ไขเมื่อ 17 ก.พ. 50 14:32:50

จากคุณ : กัมม์ - [ 17 ก.พ. 50 14:13:19 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 140

วันแห่งความรักผ่านไปไม่กี่วันก็ถึงวันตรุษจีนอีกแล้ว

ปีใหม่จีนปีนี้ให้ดีเลิศ
พรประเสริฐทุกสิ่งสรรบันดาลผล
ให้ทุกท่านประสบสิ่งมิ่งมงคล
ดวงกมลแจ่มใสไปทั้งปี

เรียนอาจารย์ชุมศักดิ์

อาจารย์พูดถึงคำไทยที่ไปตรงกับคำขำ ๆ ของฝรั่ง  ในทางตรงกันข้ามก็มีคำฝรั่งที่คนไทยฟังแล้วขำเหมือนกัน  อย่างในภาพยนตร์เรื่อง Titanic  พระเอกชื่อ Jack Dawson คนไทยฟังก็อมยิ้มแล้ว ดีที่นางเอกชื่อ  Rose DeWitt Bukater ไม่ใช่ Ruby DeWitt Bukaterไม่งั้นคนดูคงฮากันลั่น และถึงแม้นว่าพระเอกรอดชีวิตมาได้และอยู่กินกับนางเอกก็คงไม่ทายาทสืบสกุลแน่ ๆ  haha


เรียนคุณกัมม์

คำว่า "ภาพยนต์" ในเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน  น่าจะหมายถึง robot ของอาจารย์ชุมศักดิ์ ใน # ๑๑๗ ซึ่งสมัยก่อนเรียกว่า หุ่นพยนต์

ขออนุญาตแก้ไขคำเล็กน้อย

๑. ฟังรำ  ขอแก้เป็น  ฟังลำ

รำ   แสดงท่าเคลื่อนไหวคนเดียวหรือหลายคน โดยมีลีลาและแบบท่าของการเคลื่อนไหว และมีจังหวะลีลาเข้ากับเสียงที่ทำจังหวะเพลงร้องหรือเพลงดนตรี, อาการที่แสดงท่าคล้ายคลึงเช่นนั้น, ฟ้อน

ลำ   เพลง, บทกลอน

๒. คำว่า "เฮ้ด" (ทำ)   ขอเป็น   คำว่า "เฮ็ด" (ทำ)

เฮ็ด  ( ถิ่น-อีสาน)  ทำ


ขอเสริมนิดหนึ่ง  ถ้าคุณกัมม์ไปพูดคำว่า "จิงจิง" กับคนญี่ปุ่น รับรองเขาต้องอมยิ้มแน่ ๆ เลย  คำ ๆ นี้มีความหมายเหมือน KOK-COCK ในเรื่องตลกของอาจารย์ชุมศักดิ์  # ๑๒๖   อาจารย์ * ยืนยันได้  haha

แก้ไขเมื่อ 17 ก.พ. 50 18:34:16

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 17 ก.พ. 50 17:35:52 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 141

ยาวมาก อ่านซะเหนื่อย

แต่ก็เป็นเหนื่อยดี มีความรู้

saved ไว้แล้วค่ะ ต่อไปจะได้เขียนภาษาไทยได้ถูกต้องมากขึ้น

ขอบคุณมากค่ะ


จากคุณ : PatPDX - [ 18 ก.พ. 50 08:10:13 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 142

ขอกล่าวคำว่า

สวัสดีปีใหม่จีน

ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้

Happy Chinese New Year 2007

เพื่อต้อนรับคุณแพทเข้าสู่กระทู้นี้อีกครั้งหนึ่ง  เล่าบรรยากาศตรุษจีนที่เมกาให้ฟังที่นี่ก็ได้


ตรุษจีนกับวันแห่งความรักของฝรั่งมีเหมือนกันอยู่อย่างหนึ่งคือ สีแดง  ของฝรั่งเป็นกุหลาบแดง ส่วนของจีนแดงไปหมดตั้งแต่เสื้อผ้า สีของประทัด  และอั่งเปา (ซองแดง)  

จีนเป็นประเทศเก่าแก่โบราณ เรียกตัวเองว่า  ‘จงกั๋ว’ หรือ ‘ตงก๊ก"’แปลว่า ‘มัธยมประเทศ’ อันมีความนัยหมายถึงประเทศศูนย์กลางที่เจริญรุ่งเรือง  ชาวไทยนอกจากจะเรียกประชาชนที่มีกำเนิดจากประเทศนี้ว่า คนจีนแล้ว มีอีกคำหนึ่ง คือ เจ๊ก

คำว่า จีน คงไม่มีปัญหาในการเขียนแต่อาจจะมีปัญหาเรื่องที่มาของชื่อ  ส่วนคำว่า เจ๊ก  มีปัญหาทั้งเรื่องการเขียนและที่มา

ที่มาของคำว่า จีน มีหลายทฤษฎี

ทฤษฎีแรกนั้นแพร่หลายมากที่สุด ตำราเรียนและหนังสือประวัติศาสตร์โดยทั่วไปเขียนตามสมมุติฐานนี้ นั่นคือ ชื่อประเทศ ‘จีน’ มาจากชื่อรัฐ ‘ฉิน’ ของจิ๋นซีฮ่องเต้ (ฉินสื่อหวง)

ทฤษฎีต่อมา สันนิษฐานว่า คำว่า ‘จีน’  มาจาก คำว่า ‘จีนะ’ คำนี้พบในอักษรสันสกฤตโบราณด้วย อินเดีย เปอร์เซีย อาหรับ เรียกจีนว่า ‘จีนะ’ แล้วแพร่หลายถึงยุโรป จึงนิยมเรียกประเทศจีนว่า China สืบเนื่องมาถึงทุกวันนี้

ทฤษฎีใหม่ล่าสุดเสนอว่า คำว่า ‘จีน’ มาจากชื่อแคว้นฉู่ (ฌ้อ) ที่สำเนียงจีนกลางออกเสียงว่า ‘จิง’

เจ๊ก-เจ็ก

คำว่า เจ๊ก ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายว่า คำเรียกคนจีน  ปัจจุบันคำว่า เจ๊ก จะใช้เรียกคนจีนในเชิงดูถูกมากกว่า เหมือนฝรั่งเรียกคนจีนว่า chink  เพื่อในสมัยก่อนอาจเป็นคำเรียกทั่วไปเหมือนกับคนไทยเรียกคนอินเดียว่า แขก เรียกพวกยุโรปว่า ฝรั่ง ก็ได้   สมัยก่อนยังมีคำเรียกว่า รถเจ๊ก ซึ่งหมายถึง รถซึ่งใช้คนจีนลาก มีมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๔ แล้ว

คำว่า เจ๊ก (ใช้ไม้ตรี)  อันหมายถึง คำเรียกชาวจีนนั้น มักเขียนผิดเป็น เจ็ก (ใช้ไม้ไต่คู้) ซึ่งเป็นภาษาจีนแต้จิ๋ว แปลว่า อาผู้ชาย

ไม้ไต่คู้ เกิดจากการเปลี่ยนรูปของสระอะ เมื่อพยัญชนะต้นผสมกับสระ เอะ, แอะ, เอาะ เช่น

จ + เอะ  + ก  =  เจ็ก

ข+ แอะ + ง   =  แข็ง

น + เอาะ + ก  =  น็อก

เจ็ก  มีเสียงเอก ส่วน เจ๊ก มีเสียงตรี  ออกเสียงต่างกัน

ที่มาของคำว่า เจ๊ก มีสองทฤษฎีคือ

๑. มาจากภาษามอญว่า เจอยจ ซึ่งเพี้ยนมาจากคำที่พม่าใช้เรียกจีนว่า ตยก  คำว่า ตยก อักษรพม่าปัจจุบันเขียนว่า ตรุปฺ  พม่าโบราณเขียนในศิลาจารึกว่า ตรุกฺ  ความจริงแล้ว ตรุก คือพวกเตอร์ก (Turkic)  เมื่อครั้งกุบไลข่านชาวตาร์ตายกมาตีพม่าเมื่อ พ.ศ. ๑๘๒๗-๑๘๒๘ นั้น กองทัพกุบไลข่านมีชนชาตเตอรืกมากกว่ามองโกล  พม่าจึงเรียการรุกรานจากทางเหนือครั้งนั้นว่าเป็นพวกตรุก  ต่อมาก็เลยพลอยเรียกจีนซึ่งรุกรานจากทางเหนือครั้งใหม่ในสมัยหมิงว่าเป็นพวกตรุกไปด้วย  ในที่สุดก็เลยกลายเป็นคำเรียกชาวจีนไปในภาษาพม่า  ในภาษาปะหล่อง ใช้คำ ตะโยก เรียกเฉพาะจีนอิสลามเท่านั้น  จีนทั่วไปเรียกต่างหากว่า แข่

(จากหนังสือความเป็นมาของคำสยาม, ไทย, ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ โดย จิตร  ภูมิศักดิ์)

๒. มาจากคำว่า อาเจ็ก ในภาษาจีน ซึ่งแปลว่า อาผู้ชาย  ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช เขียนไว้ในหนังสือ "เบ้งเฮ็ก ผู้ถูกกลืนทั้งเป็น" ในชุด "สามก๊กฉบับนายทุน"  คำว่า "เจ๊ก" มาจากคำว่า "เจ็ก" ที่แปลว่าอา มักจะใช้คู่กับคำว่า "แปะ" หรือ "แป๊ะ" ที่แปลว่าลุง

แก้ไขเมื่อ 19 ก.พ. 50 14:14:11

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 18 ก.พ. 50 12:10:17 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 143

คำว่า "พยายาม" และ "อธิษฐาน"  คนเขียนผิดเยอะ กลายเป็น "พยาม" "อธิฐาน"

จากคุณ : autumn whispering - [ 18 ก.พ. 50 14:01:39 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 144

ขอบพระคุณคุณ autumn whispering (ขอแปลว่ากระซิบสารท  สารทฤดู = ฤดูใบไม้ร่วง) ที่ร่วมแสดงความคิดเห็น

ทั้งสองคำที่เขียนผิดน่าจะเริ่มต้นมาจากการผิดพลาดในการออกเสียงคำ คือออกเสียงโดยการรวบคำให้สั้น พยายาม เลยเป็น พยาม  อธิษฐาน เป็น อธิฐาน

พยายาม   =   ทำโดยมานะบากบั่น

พยาม      =   วา คือ ระยะวาหนึ่ง

อธิษฐาน  =  ตั้งใจมุ่งผลอย่างใดอย่างหนึ่ง, ตั้งจิตปรารถนา, ตั้งจิตขอร้องต่อสิ่งที่ตนถือว่าศักดิ์สิทธิ์ เพื่อผลอย่างใดอย่างหนึ่ง, อธิฏฐาน ก็ว่า

อธิฐาน         (ไม่มีความหมาย)  

ทั้ง พยาม และ อธิฐาน เยอะมากอย่างที่คุณกระซิบสารทว่าไว้จริง ๆ

http://www.google.co.th/search?hl=th&q=พยาม

http://www.google.co.th/search?hl=th&q=%E0%B8%AD%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%90%E0%B8%B2%E0%B8%99&meta=

แก้ไขเมื่อ 18 ก.พ. 50 17:23:50

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 18 ก.พ. 50 17:04:18 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 145

นางพยาบาล
เราชอบเรียกผิดเป็นนางพยามาร

แต่ตอนเขียนก็เขียนถูกนะคะ อิอิ

ขออภัยนางฟ้าชุดขาวทุกท่าน แต่โดยความสัตย์ หลายท่านก็ทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกเกรงขามเป็นอย่างยิ่งจริงๆ

(มาป่วน เหอๆๆ)

=============
แอบนอกเรื่องนิดหน่อย

ผู้ที่ให้ความเห็นว่า เจ๊ก มีที่มาทำนองเดียวกับจิตรก็คือพระยาอนุมานราชธน ผู้เป็นอาจารย์ของจิตรเมื่อครั้งเป็นนิสิตคณะอักษรศาสตร์ ซึ่งจิตรให้ความเคารพนับถือเสมอ

เราไม่มีอ้างอิงถึงคำกล่าวของพระยาอนุมานราชธนในเรื่องนี้ มีเพียงที่ อ.นิธิ เอียวศรีวงศ์ กล่าวถึงเจ๊กและพระยาอนุมานราชธนในหนังสือเรื่อง "การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี" เท่านั้นค่ะ


จากคุณ : AntiSpam - [ 18 ก.พ. 50 17:22:20 A:124.120.105.146 X: TicketID:123165 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 146

ขอบพระคุณคุณ AntiSpam  ที่มาช่วยเสริมเรื่องที่มาของคำว่า "เจ๊ก"  

ค้นมาได้ความดังนี้

"พระยาอนุมานราชธน เคยให้คำอธิบายว่า คำว่า "เจ๊ก" เป็นคำภาษาไทยและมีความหมายสัมพันธ์กับคำว่า "โตร๊ก" ในภาษายะไข่ หรือ "โตย้ก" ในภาษาพม่า และ "แคะ" ในภาษาจีน โดยคำว่าเหล่านี้ มีความหมายเดิมว่า " แขก" หรือ "คนแปลกหน้า"

ดังนั้น คำว่า เจ๊ก จึงไม่น่าจะใช้เรียกคนจีนที่อยู่ในประเทศจีน เพราะเขาไม่ใช่"แขก"ของใคร และ เนื่องจากคำว่าเจ๊กเป็นภาษาไทย จึงน่าจะมีความหมายถึงคนจีนที่อยู่ในเมืองไทยเท่านั้น"

จากคำนำหนังสือ เรื่อง การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี



คุณ  AntiSpam คงเคยมีอะไรฝังใจเกี่ยวกับพยาบาลเหมือนกับใคร ๆ หลายคนข้างล่างนี้

http://www.google.co.th/search?hl=th&q=พยาบาล(พยามาร)

แก้ไขเมื่อ 18 ก.พ. 50 17:52:50

แก้ไขเมื่อ 18 ก.พ. 50 17:51:14

แก้ไขเมื่อ 18 ก.พ. 50 17:50:12

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 18 ก.พ. 50 17:35:33 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 147

โหวตค่ะ

จากคุณ : BoOKend - [ 18 ก.พ. 50 20:41:31 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 148

เอ้อ เขียนแล้วก็เพิ่งเห็น

ที่ถูกต้องของคำว่า หัวหน้าคณะมาร คือ พญามาร นะคะ พยา+มาร มีที่ใช้หรือไม่ ไม่แน่ใจ

แต่ที่ถูกต้องคือ "พญามาร" ค่ะ


จากคุณ : AntiSpam - [ 18 ก.พ. 50 21:30:02 A:124.120.105.146 X: TicketID:123165 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 149

ที่เคยได้ยินพวกหมอเขาเรียก

นางพยายมพบาล  หรือ นางยมพยาบาล

แตโดยส่วนตัวไม่เคยเจอแฮะ เจอแต่นางฟ้าในชุดขาว


จากคุณ : * (nickycharles) - [ 18 ก.พ. 50 22:21:22 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 150

ขอบพระคุณ ครับ คุณ เพ็ญชมพู
พิมพ์ผิดพิมพ์ตกไปหลายคำ
แต่ "ฟังรำ" นี่ผิดชนิดคนละเรื่องเลยครับ


จากคุณ : กัมม์ - [ 19 ก.พ. 50 08:20:35 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 151

ขอบพระคุณคุณ  BoOKend  ที่โหวตให้


เรียนคุณ AntiSpam

พญามาร บางแห่งใช้ พระยามาร ถ้าจะว่ากันตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน คำว่า พระยามาร ไม่น่าถูกต้อง

พญา    เจ้าแผ่นดิน, ผู้เป็นใหญ่, หัวหน้า, (มักใช้นำหน้านามอื่น)

พระยา  บรรดาศักดิ์สูงกว่าพระ ต่ำกว่าเจ้าพระยา

พยา    ไม่มี่ความหมาย

มีแต่คำว่า พยาธิ  คำนี้พิเศษหน่อยตรงที่อ่านได้ ๒ อย่าง ๒ ความหมาย

พะ-ยา-ทิ  ความเจ็บไข้

พะ-ยาด   ชื่อสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังซึ่งอย่างน้อยในระยะหนึ่งของชีวิตจะเป็นปรสิตอยู่ในมนุษย์และสัตว์ ชนิดตัวแบน เช่น พยาธิใบไม้ พยาธิตัวตืด ชนิดตัวกลมหรือหนอนพยาธิ เช่น พยาธิไส้เดือน พยาธิเส้นด้าย พยาธิแส้ม้า


เรียนอาจารย์ *

นางพยายมพบาล  ถ้าจะเขียนให้ถูกต้องเป็น นางพญายมบาล  คำว่า ยมบาล  ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ เขียนไว้ในหนังสือ ภาษาไทยไขขาน ว่า

"คำว่า “ยมบาล” (ยม-มะ-บาน) ทั้ง ๆ ที่ไม่มีตัว พ อยู่ด้วยเลย ยังมีผู้ออกเสียงเป็น “ยม-พะ-บาน” อยู่บ่อย ๆ อย่างเพลง “ยมบาลเจ้าขา” ในสมัยหนึ่ง ก็มีผู้ร้องเป็น “ยมพะบาลเจ้าขา” แล้วก็เลยเขียนเป็น “ยมพบาล” ไปด้วย ทั้งนี้เพราะถ้าออกเสียงตามตัวว่า “ยม-มะ-บาน” ฟังแล้วไม่เพราะเท่า “ยม-พะ-บาน

คำที่มักอ่านผิดและเขียนผิดกันอยู่เสมอ โดยออกเสียงเติมเข้ามา แล้วก็เขียนคำเพิ่มเข้ามาอย่างนี้ ทางนิรุกติศาสตร์ เรียกว่า “อุจจารณวิลาส” (อุด-จา-ระ-นะ-วิ-ลาด) ตรงกับภาษาอังกฤษว่า Euphony”

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1140


คำว่า " Euphony"  อาจารย์ชุมศักดิ์น่าจะอธิบายและยกตัวอย่างเพิ่มได้


เรียนคุณกัมม์

ขอบพระคุณเช่นกันที่เข้ามาทักทาย  รอเรื่องที่น่าสนใจจากคุณกัมม์อยู่เสมอ

แก้ไขเมื่อ 19 ก.พ. 50 08:52:30

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 19 ก.พ. 50 08:48:15 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 152

คำที่มักเขียนผิดบ่อย ๆ มักเกิดจากการใส่วรรณยุกต์ผิด ตัวอย่างเช่น คะ (ค๊ะ)  ใน # ๑๓๗  หรือ เขียนไม่ตรงกับการออกเสียงของคำนั้น ตัวอย่างเช่น เจ๊ก (เจ็ก) ใน # ๑๔๒

ขอยกตัวอย่างคำเหล่านี้เพิ่มเติม ทุกคำมีอยู่ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒  ส่วนมากจะมาจากภาษาต่างประเทศ

๑. คำประเภท คะ (ค๊ะ)  เป็นพยัญชนะพวกอักษรต่ำ คำตาย พื้นเสียงเป็นเสียงตรี  มักเขียนผิดโดยไม้ตรีเข้าไปอีก ตัวอย่างที่ยกไปแล้ว (บางคำอาจไม่มีในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน) ได้แก่ คุกกี้ (คุ๊กกี้), แท็กซี่ (แท๊กซี่), บล็อก (บล๊อก), ปุ๊กลุก (ปุ๊กลุ๊ก), อายิโนะโมะโต๊ะ (อายิโน๊ะโม๊ะโต๊ะ), โน้ต (โน๊ต), เชิ้ต (เชิ๊ต), โว้ย (โว๊ย)  คำที่เพิ่มเติม ได้แก่

คำที่ถูก                              มักเขียนเป็น

ค็อกเทล                       ค๊อกเทล
ซุป                              ซุ๊ป
นอต                            น๊อต
เปอร์เซ็นต์                    เปอร์เซ๊นต์
ไฟแช็ก                        ไฟแช๊ก
ริบบิ้น                           ริ๊บบิ้น
ล็อกเกต                       ล๊อกเกต, ล๊อกเก๊ต
สนุกเกอร์                      สนุ๊กเกอร์, สนุ๊กเก้อร์, สนุ้กเกอร์, สนุ้กเก้อร์


๒. คำประเภท เจ๊ก (เจ็ก)  เป็นพยัญชนะพวกอักษรกลาง คำมีเสียงตรี แต่มักเขียนเป็นเสียงเอก

คำที่ถูก                              มักเขียนเป็น

กงเต๊ก                         กงเต็ก
ก๊อก                           ก็อก
เก๊ก                            เก็ก
เก๊กฮวย                      เก็กฮวย
แก๊ป                           แก็ป
แก๊ส                           แก็ส, แก็ซ
ต๊อก                           ต็อก
บ๊อง                           บ็อง
เป๊ก                            เป็ก
แป๊ด                           แป็ด
แป๊บ                           แป็บ
ฟุลสแก๊ป                     ฟุลสแก็ป
แอ๊ด                           แอ็ด
ออกซิเจน (อ๊อก-ซิ-เจน,อ๊อก-ซิ-เจ้น)  อ็อกซิเจน
ออกไซด์ (อ๊อก-ไซ)      อ็อกไซด์

มีคำอยู่คำหนึ่งในพจนานุกรมออกเสียงว่า เต๊น แต่กลับเขียนว่า เต็นท์ เหมือนอย่างคำว่า นกกระเต็น  น่าแปลกดีเหมือนกัน



ตัวอย่างคำที่ไม่มีในพจนานุกรม เช่น

คำที่ถูก                            มักเขียนเป็น

มะเมียะ                        มะเมี๊ยะ, ม๊ะเมี๊ยะ
มั้ย                              มั๊ย



มีใครคิดเพิ่มเติมอีกไหม ?

แก้ไขเมื่อ 19 ก.พ. 50 18:39:54

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 19 ก.พ. 50 14:41:38 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 153

สวัสดีครับ คุณ เพ็ญชมพู

"มั้ย" คงเท่ากับ "ไม้" กระมังครับ
แต่ถ้าเขียน "หมั้ย" ก็ดูแก่ๆ ยังไงอยู่ ไม่ได้อารมณ์วัยสะรุ่นอีก  ปล่อยเขาๆ



วันนี้เห็น คุณเพ็ญชมพู เล่นวรรณยุกต์
ขอเอาเรื่องวรรณยุกต์มาช่วยก็แล้วกันนะครับ (ฮอมแฮง)


สาส์นสมเด็จ ฉบับลงวันที่ ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๗๕
สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ  ทูล สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์


          วันนี้นึกอะไรขึ้นอีกอย่างหนึ่ง  เนื่องด้วยพระดำริของท่านว่าบัญญัติวรรณยุกต์ให้ใช้เอก โท ตามเสียงสูงต่ำ  จะเป็นของเกิดขึ้นชั้นหลังไม่นานนัก  มาเกิดปรารภขึ้นว่า  แต่ก่อนมาไทยเราพูดสำเนียงต่างๆ กัน  ตามถิ่นที่อยู่ซึ่งยังพอหาตัวอย่างชี้ได้ในปัจจุบัน  เช่นชาวนครศรีธรรมราชก็สำเนียงอย่างหนึ่ง  ชาวนครราชสีมาก็สำเนียงอย่างหนึ่ง  แม้ชาวสมุทรสงคราม ชาวเมืองเพชรบุรีและชาวเมืองสุพรรณบุรี  ก็มีสำเนียงต่างไปจากชาวกรุงเทพฯ  เพิ่งจะมาเหมือนกันขึ้นแพร่หลายเมื่อมีโรงเรียนเกิดขึ้น  และการสมาคมสะดวกขึ้น  ว่าเฉพาะชาวเหนือ เมื่อครั้งเป็นมณฑลราชธานีในสมัยสุโขทัย  ก็คงมีสำเนียงไปอีกอย่างหนึ่ง  ข้อนี้เห็นได้ในบทเสภาที่แต่ง  เพียงเมืองรัชกาลที่ ๒ แลที่ ๓ กรุงรัตนโกสินทร์นี่  ยังว่า "ชาวเหนือเสียงเกื๋อไก่" แปลว่าสำเนียงไม่เหมือนชาวกรุงเทพฯ  สำเนียงอย่างเราพูดกันในกรุงเทพฯ  เห็นจะสืบมาแต่สำเนียงชาวพระนครศรีอยุธยา  ด้วยเหตุดังทูลมา  ชาวมณฑลและเมืองที่สำเนียงเป็นอย่างอื่นย่อมเขียนวรรณยุกต์ตามเสียงไม่ได้  หม่อมฉันเคยถามพระยาวิเชียร(ชม) ว่าสำเนียงแกพูดไม่เหมือนชาวบางกอก  แกเขียนหนังสือลงเสียงเอก โท ด้วยเอาหลัดอย่างไร  แกตอบว่า ใช้จำชาวบางกอกเขาเขียนคำใช้เอก โท อย่างไรก็เขียนตาม

         ครั้นเช้าวันนี้หม่อมฉันไปพิพิธภัณฑ์สถาน  เรื่องปรารภที่ทูลมาติดใจไป  จึงแวะไปดูหลักศิลาของพระเจ้ารามคำแหงมหาราช  เห็นใช้หมายกากบาท  ไม่มี โท  แต่มีเอก  ก็นึกว่าน่าจะมีวิธีอ่านและออกสำเนียงเป็นอย่างอื่น  ไม่เหมือนเช่นเราชาวกรุงเทพฯใช้กัน  จึงทูลมาเพื่อทรงวินิจฉัย



สาส์นสมเด็จ ฉบับลงวันที่ ๑ มิถุนานยน พ.ศ. ๒๔๗๕
สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทูล สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์



         ขอถวายรายงานการค้นหากำเนิดไม้ตรี ไม้จัตวา  ได้พบเขียนใช้ผันเสียงอย่างปัจจุบันนี้  ไม้จัตวามีอยู่ในหนังสือรามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์พระเจ้ากรุงธนฯ  ในหนังสือกฎหมายฉบับประทับตรา ๓ ดวงครั้งรัชกาลที่ ๑  ลักษณะเบ็ดเสร็จ  มีทั้งไม้ตรีและไม้จัตวา  ถือเป็นหลักฐานได้ว่ามีแล้วเมื่อรัชกาลที่ ๑

         แต่ตรวจถอยหลังขึ้นไป  พบอีกแห่งหนึ่งในทำเนียบศักดินาพลเรือน  ตำแหน่งพวกนายสำเภาหลวง  เรียกชื่อเป็นภาษาจีนว่าบั๋นจู๊ ไต้ก๋ง อาบั๋น เต๊กข้อ  ใช้ไม้ตรีและจัตวา  ถ้าเป็นทำเนียบตั้งขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา  ไม้ตรี ไม้จัตวา ก็จะมีแล้วในสมัยนั้น  แต่ยังไม่พบต้นฉบับหนังสือเขียนครั้งกรุงศรีอยุธยาที่ใช้ไม้ตรี ไม้จัตวา  จึงยังถือทำเนียบนายสำเภาเป็นหลักฐานในทางวินิจฉัยไม่ได้  เพราะอาจจะเขียนวรรณยุกต์เติมลงเมื่อภายหลัง



สาส์นสมเด็จฉบับลงวันที่ ๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕
สมเด็จกรมพระยาฯ ทูล สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยาฯ



         เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๒ มิถุนายน  หม่อมฉันไปดูหนังฉาย  กำลังนั่งดูอยู่  เกิดญาณทัศนขึ้น  ได้สะกิดกระซิบบอกหญิงพูนไว้ในทันที  คือเห็นว่ามูลเหตุที่พระเจ้ารามคำแหงตั้งวรรณยุกต์เอก โท ขึ้นนั้นไม่ใช่สำหรับให้อ่านเป็นเสียงสูงต่ำ  เป็นแต่เครื่องหมายให้รู้ว่าคำมีวรรณยุกต์ผิดกับคำไม่มี  ใครจะอ่านออกเสียงอย่างไรก็ตามใจ  หรือสำเนียงชาวอาณาเขตนั้นๆ ยกตัวอย่างเช่นคำว่า มา ใส่โทลงไปเป็นเครื่องหมายว่าสัตว์พาหนะที่สำหรับขับขี่  เอา ห นำ  หมายให้รู้ว่าเป็นสัตว์ที่เห่าห่อน  แต่ใครจะอ่านว่า ม่า หรือว่า หม่า แปรไปตามสำนวนไม่ถือว่าเป็นสำคัญ  เพราะฉะนั้นที่มาถือเอาเป็นเครื่องหมายเสียงเป็นของเกิดชั้นหลัง  

         อนึ่ง ได้ให้ตรวจหนังสือไทยจำพวกอื่น เช่น อาหมก็ดี เงี้ยวก็ดี ลานนาก็ดี ลานช้างก็ดี  หาใช้เอก โทไม่  มีวรรณยุกต์ใช้แต่อย่าง "ฝนทอง" และนฤคติตํ  เขาคงใช้เป็นเครื่องหมายศัพท์  หรือหมายอักษรกล้ำทำนองเดียวกัน  ขอถวายเพิ่มสำหรับทรงพิจารณา

แก้ไขเมื่อ 20 ก.พ. 50 08:06:53

จากคุณ : กัมม์ - [ 19 ก.พ. 50 18:46:02 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 154

สาส์นสมเด็จฉบับลงวันที่ ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕
สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยาฯ กราบทูล สมเด็จกรมพระยาฯ



         ได้รับลายพระหัตถ์ ๓ ฉบับในเรื่องเดียวกัน  ซึ่งทรงปรารภถึงเครื่องหมายเสียงสูงต่ำในอักษร คือ ไม้เอก โท ตรี จัตวา  ว่าจะเกิดมีขึ้นเมื่อไร  และชาวเรากับชาวเหนือ ชาวใต้พูดสำเนียงไม่เหมือนกัน  ไม้เครื่องหมายเสียงนั้นจะมีประโยชน์ตลอดไปได้อย่างไร  ได้ถือรับสั่งตรวจตราพิจารณาแล้ว  ขอถวายรายงานการตรวจพร้อมด้วยความเห็นต่อไปนี้

         ไม้เอก โท นั้น  ได้พบหนังสืออันแก่ที่สุดก็ที่ศิลาจารึกของขุนรามคำแหงเมืองสุโขทัย  แต่ไม่โทเขียนเป็นกากบาทเหมือนไม้จัตวาที่เขียนกันในเวลานี้  ตามที่เขียนเช่นนั้นเป็นสมด้วยชื่อ  ไม้เอกแปลว่าไม้อันเดียวขีดเดียว  ไม้โทแปลว่าไม้สองอันขีดก่ายกันเป็นกากบาท  ต่อมาภายหลังเขียนอย่างง่ายๆไม่ยกเหล็กจาร  ทุกวันนี้จึงกลายรูปเป็นไม้สองอันต่อกันเป็นมุมฉาก  ข้อความในหนังสือที่จารึกในหลักศิลาอันนั้นมีว่าแต่ก่อนหนังสือไทยไม่มี  ขุนรามคำแหงได้คิดบัญญัติขึ้น  แต่ฟังตามนี้มิได้  ทำให้เข้าใจไปว่า  แต่ก่อนไทยเขียนหนังสือไม่เป็นเลย  เข้าใจเพียงว่าแต่ก่อนไทยใช้หนังสือขอมตามเขมรซึ่งเวลานั้นเขมรกำลังมีอำนาจรุ่งเรือง  มีพยานที่หลักศิลาในเมืองสุโขทัยรุ่นราวคราวเดียวกันจารึกหนังสือขอมอยู่  ขุนรามคำแหงดัดแปลงตัวหนังสือขอมให้เป็นรูปอื่น  บัญญัติให้เป็นหนังสือไทย  คงจะได้คิดและบังคับให้ใช้มานานแล้ว  เมื่อแรกคิดแปลงเป็นหนังสือไทยขึ้น  จะคิดไม้เอกโทขึ้นพร้อมกันทีเดียว  หรือจะคิดเติมขึ้นต่อภายหลังนั้นทราบไม่ได้  แต่คิดว่าจะคงจะยังไม่มีไม้เอกโท  มาก่อนเหมือนกันกับหนังสือขอม  เมื่อเห็นความจำเป็นที่ควรมีจึ่งคิดเติมขึ้นทีหลัง  แต่อย่างไรก็ดั  เมื่อจารึกหนังสือไทยลงหลักศิลานั้นมีไม้เอก โทแล้ว  หลักศิลานั้นเป็นหนังสือไทยที่จารึกในแผ่นดินขุนรามคำแหงและมีความปรากฏว่าขุนรามคำแหงเป็นผู้คิดหนังสือไทย  ก็ต้องถือว่าเอกโทมีมาพร้อมแต่แรกคิดหนังสือไทยในครั้งขุนรามคำแหงนั้น

         ไม้ตรีจัตวานั้นมั่นใจทีเดียวว่าคิดเติมขึ้นภายหลัง  ใช้ชื่อต่อไม้เอกโทแต่คิดรูปไม่สมชื่อ  ไม้ตรีควรจะเป็นไม้สามอัน  รือเลข ๓ แต่ไพล่ไปเป็นเลข ๗   ไม้จัตวาควรจะเป็นไม้สี่อัน หรือเลข ๔  แต่ไพล่ไปเป็นกากบาทซ้ำไม้โทรูปเดิม  เมื่อรู้ว่าเป็นของคิดขึ้นภายหลังแล้ว  ก็จำต้องค้นหาต่อไปว่ามีขึ้นเมื่อไร  จะดูหนังสือใดๆก็เห็นว่ายึดเอาเป็นหลักไม่ได้  เพราะลอดคัดต่อๆ กันมาก็เขียนแก้ไปตามอักขรวิธีที่ใช้กันอยู่ในเวลาคัดนั้น  เห็นอยู่แต่หนังสือตำราเรียนว่าพอจะยึดเอาเป็นหลักได้  ด้วยเวลาเขาแต่งตำราเรียนนั้น  ถ้ามีไม้อะไรใช้บ้างก็คงจะจำแนกลงไว้  จึ่งได้จับหนังสือตำราเรียนเก่าๆดู

         หนังสือจินดามณี  มีความปรากฏตามคำกลอนในเนื้อเรื่องว่าขุนโหรชาวโอฆบุรีข้าพระเจ้าแผ่นดินแต่ง  แต่ที่จ่าหน้าเขียนว่า พระโหราแต่งถวายสมเด็จพระนารายณ์  จัดว่าเป็นหนังสือที่เก่ากว่าฉบับอื่น  หนังสือนั้นตั้งต้นสอนให้แต่งโคลงฉันท์กาพย์กลอนบอกเครื่องหมายเสียมีแต่ไม้เอกโทว่าดังนี้

         " อักขรเป็นหมู่  สองสามเป็นคู่  ไม้ม้วนไม้มลาย
           ไม้เอกไม้โท  เป็นคู่หมู่หมาย  ปรติหารปรกาย  ฝนทองฟองมัน "

ตอนนี้ไม่ได้กล่าวถึงไม้ตรีจัตวา  แต่ตอนหลังเสร็จสอนแต่งโลงฉันท์กาพย์กลอนแล้ว  กลับย้อนไปสอน ก ข ก กา  มีเครื่องหมายเสียงพร้อมทั้งไม้เอก โท ตรี จัตวา ว่าดัง
นี้

         " ษ ศ ศ ญ ย นี้               ใครถวิล
         เอก โท ตรี จัตวา พินทุ์      ชอบรู้
         ไ ใ ใส่โดยจิน                 ดาแม่น
         คือว่าท่านนั้นผู้                ฉลาดแท้เมธา "

ทำไมตอนหลังจึ่งมีครบ ๔ ไม้  ตอนต้นจึ่งมีแต่ ๒ ไม้  เมื่อใคร่ครวญก็เห็นความวิปลาสอยู่  ตอนแต่งโคลงฉันท์กาพย์กลอนอันเป็นวิชาชั้นสูงก่อนสอน ก ข ก กา อันเป็นวิชาชั้นต้นนั้นหาควรไม่เลย  เห็นว่าพระโหราแต่งจินดามณีนั้นโดยประสงค์จะสอนกุลบุตรในวิชาชั้นสูง  ให้รู้แต่งโคลงฉันท์กาพย์กลอนเท่านั้น  ภายหลังมีใครผู้ใดผู้หนึ่งเห็นว่าควรจะมีวิธีสอนให้ตลอด  จึงแต่งระเบียบสอน ก ข ก กาต่อเข้า  ฝีปากที่แต่งก็เห็นว่าผิดกันเป็นกอง  ยุคที่แต่งต่อนั้นจะเป็นครั้งไรทราบไม่ได้  แต่เป็นอันว่ามีไม้เครื่องหมายเสียครบ ๔ อย่างแล้ว  ส่วนตอนต้นจะว่ายุคแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์ยังมีเครื่องหมายเสียงแต่ ๒ อย่างเท่านั้น  หรือก็ว่าลงไม่ได้ฉนัด  เพราะการแต่งโคลงฉันท์กาพย์กลอนมีบังคับที่ใช้แต่งไม้เอกโท  ท่านจึ่งพูดไว้แต่ไม้เอกโท  ส่วนไม้ตรีจัตวาไม่มีบังคับให้ใช้ในโคลงฉันท์กาพย์กลอนท่านจึ่งไม่พูดถึง  เช่นนั้นก็อาจเป็นไปได้  ส่วนในตำราเรียนฉบับอื่นเช่น ปฐมมาลา ก กา มีไม้เครื่องหมายเสียงครบ ๔ อย่างแล้วทั้งนั้น  หนังสือเหล่านั้นใครแต่ง  และแต่งเมื่อไรไม่มีบอกไว้  แต่สังเกตได้โดยถือถ้อนคำว่าแก่กว่าหนังสือจินดามณี


         (ขอค้างไว้ก่อนนะครับ พรุ่งนี้จะมาต่อให้จบ)

แก้ไขเมื่อ 19 ก.พ. 50 19:30:24

จากคุณ : กัมม์ - [ 19 ก.พ. 50 19:26:27 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 155

ขอบพระคุณสำหรับเรื่องประวัติวรรณยุกต์ เอก โท ตรี จัตวา ให้ความรู้ดีมาก  จะรอติดตามตอนต่อไป


ใน # ๑๕๓  ที่คุณกัมม์ว่า "มั้ย" คงเท่ากับ "ไม้" กระมังครับ

ไม่เท่ากันหรอกคุณกัมม์  มั้ย เสียงสั้น  ส่วน ไม้ เสียงยาว   คำว่า มั้ย มาจากคำว่า ไหม เป็นภาษาพูด จะว่าเป็นคำเฉพาะวัยรุ่นใช้ก็ไม่เชิง  คนรุ่นคุณกัมม์  อาจารย์ชุมศักดิ์ อาจารย์ * ก็คงใช้กัน โดยเฉพาะคนคุ้นเคย เพื่อนพ้องน้องพี่ เช่น

ถ้าพูดกับเพื่อน "ไปกันไหม" กับ "ไปกันมั้ย" อันไหนจะแสดงสนิทสนมดีกว่ากัน

หรือเป็นคำแสดงอารมณ์ หากคุณกัมม์โกรธใครสักคนที่ทำไม่ถูกใจ  ถ้าพูดว่า "เธอเป็นคนทำใช่ไหม" กับ "เธอเป็นคนทำใช่มั้ย"  อันไหนจะแสดงอารมณ์ดีกว่ากัน

ภาษาวัยรุ่นจริง ๆ  คำว่า ไหม คงเป็น มะ เช่น "ไปกันมะ"

พูดถึงคำว่า ไม้"  สำเนียงกรุงเทพฯ จะออกเสียงยาวว่า ม้าย ไม่สั้นเหมือนคำว่า ไม ไม่  สำเนียงกรุงเทพฯ ออกเสียงไม่ตรงกับการเขียนเช่นนี้  มีอีกหลายคำ คือใช้สระเสียงสั้น อำ, ไอ, ใอ, เอา แต่ออกเสียงเป็นสระเสียงยาว อา

คำว่า                             ออกเสียงว่า

น้ำ                                น้าม
ไหว้                              ว่าย
ได้                                ด้าย
ใต้                                ต้าย
เก้า                               ก้าว
เจ้า                               จ้าว (เฉพาะคำที่หมายถึงเชื้อสายกษัตริย์)
เช้า                               ช้าว
เท้า                               ท้าว
เปล่า                             ปล่าว

มีคำที่น่าสนใจอยู่คำหนึ่งออกเสียงตรงกันข้ามกับคำข้างบน คือใช้สระเสียงยาว แต่ออกเสียงเป็นสระเสียงสั้น ได้แก่คำว่า ว่าว  ออกเสียงว่า เว่า

ลองออกเสียงดูว่าเป็นจริงอย่างที่ว่าไหม (มั้ย)

แก้ไขเมื่อ 20 ก.พ. 50 10:24:34

แก้ไขเมื่อ 20 ก.พ. 50 10:12:32

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 20 ก.พ. 50 09:03:09 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 156

ภาษาไทยนี้ ยิ่งลึกลงไปยิ่งยาก อย่างฝรั่งว่านะครับ  
อัย กับ ไอย  คงเป็นเสียงเดียวกัน
เช่น พระไชยราชา กับ พระชัยราชา , สงสัย กับ สงไสย

อำ ไอ ใอ เอา เห็นด้วยครับ
แต่ก็ยังคาใจว่าแต่เดิมเรา  กินน้ำหรือกินน้าม  ปีนต้นไม้หรือปีนต้นม้าย
อันนี้ทราบไม่ได้เลย  ต้องออกเสียงไปตามสมัยนิยมนะครับ  
เถียงไม่ขึ้นเลยครับ ว่าผมอย่างผมก็ยังวัยสะรุ่น  ฮ่ะฮ่ะฮ่า ยอมแพ้ครับ


คำว่า "เกียรติ"  
ผมนึกไม่ออกว่าอ่านเจอในหนังสือคำกลอนเรื่องไหน
บังคับสัมผัสตรง "เกียรติ" นั้นให้ต้องออกเสียงว่า เกียน



(ขอต่อที่ค้างไว้ใน ความคิดเห็นที่ ๑๕๔)


         ตามลายพระหัตถ์ของฝ่าพระบาท  ตรัสแจ้งความว่า  ได้ทรงตรวจกฎหมายฉบับตรา ๓ ดวง  ซึ่งเขียนในรัชกาลที่ ๑ นั้นมีไม้ตรี จัตวา  อันนี้เป็นหลักสกัดเบื้องต้นว่า  รัชกาลที่ ๑ กรุงเทพฯ มีไม้ตรีจัตวาแล้ว  สกัดเบื้องหน้าปรากฏว่ารัชกาลขุนรามคำแหงเมืองสุโขทัยยังไม่มีไม้ตรีจัตวา  ไม้ตรีจัตวาจะเกิดขึ้นเมื่อไรในระหว่างนั้นก็ยังเป็นระหว่างที่กว้างเต็มที  อันจะต้องค้นหาต่อไปให้ได้ความแคบเข้าอีก

         ทีนี้จะกราบทูลถึงความที่ปรากฏในใจ  หนังสือของพวกเราชาวเมืองที่ใกล้เคียงกัน  คือไทยเขมรมอญพม่าเหล่านี้  ถึงรูปตัวหนังสือจะต่างกันก็ดี  แต่รากเง่าก็เลียนเอาแบบหนังสือในประเทศอินเดียมาด้วยกันทั้งสิ้น  แต่หมดด้วยกันทุกแห่ง  จะหาใครมีไม้เครื่องหมายเสียงใช้ก็หามิได้เลย  เขาว่าไทยใช้คำต่างความกัน  ด้วยเสียงสูงต่ำนั้นเอาอย่างมาจากจีน  แต่จีนก็หาได้มีเครื่องหมายเสียงสูงต่ำใช้ไม่  มีแต่ไทยเราพวกเดียว  ไทยนอกจากเราไปก็ไม่มีเครื่องหมายเสียงใช้  เห็นเป็นประหลาดที่สุด  และฉลาดที่สุดที่คิดไม้เอกโทตรีจัตวาขึ้นใช้ด้วยมีความจำเป็นที่สุด  มีนิทานหลายเรื่องที่เล่าถึงความเข้าใจผิดในเรื่องเสียงเมื่อเร็วๆนี้เอง  อ่านหนังสือพิมพ์เห็นเขาเล่าถึงเรื่องเขาไปเที่ยวแม่ฮ่องสอน  ว่าที่นั้นพวกไทยเงี้ยวใจบุญอยู่มาก  มีคนหนึ่งไปขุดบ่อน้ำไว้ริมทางในป่าเปลี่ยว  ปรารถนาจะสงเคราะห์แก่คนเดินทางในที่กันดาร  ถ้าหากว่าอยากน้ำจะได้ตักกิน  แต่บ่อน้ำนั้นแลลับไปหน่อย  เมื่อเดินอยู่ในทางไม่เห็นบ่อเกรงคนเดินทางที่อยากน้ำจะไม่สำเร็จความปรารถนา  จึ่งอุตส่าห์เขียนหนังสือเป็นป้ายออกไปปักไว้ริมทางว่าที่นี่มีน้ำ  แต่เพราะหนังสือของพวกไทยเงี้ยวไม่มีเครื่องหมายเสียงสูงต่ำ  คนเดินทางมาอ่านแปรไปว่า ที่นี่หมีหนำ  ทำให้ตกใจกลัวหมี วิ่งเตลิดเปิดเปิงไป เลยไม่ได้กินน้ำ  นี่เป็นอุทาหรณ์ให้เห็นความจำเป็นที่ต้องมีไม้เครื่องหมายเป็นที่สุด

         เครื่องหมายเสียงสูงต่ำนั้น  น่าจะได้ค่อยคิดจัดขึ้นทีละขั้น  ขั้นต้นแบ่งพยัญชนะพวกหนึ่งอ่านเป็นเสียงสูงอย่างถูกไม้จัตวาเช่น ข ฉ เป็นต้น  ขั้นนี้เข้าใจว่าเขมรเขาจัดขึ้น  เพราะเขมรเขาก็มีอักษรสูงเหมือนกัน  หนังสือเขมรมีก่อนหนังสือไทย  ต้องเป็นไทยเอาอย่างเขามา  ไม่ใช่คิดขึ้นเอง  ขั้นสองจัดให้ใช้ตัว ห นำ จูงเสียงพยัญชนะอีกพวกหนึ่งให้อ่านเสียงสูงขึ้นเท่ากับถูกไม้จัตวาก็ได้  ขั้นนี้ไทยเราคิดขึ้นเอง  เพราะทางเขมรไม่มีแบบที่ทำเช่นนี้  ขั้นสามเมื่อได้ทำมาสองขั้นเช่นนั้นแล้วยังไม่พอกับเสียงคำที่เราพูด  จึ่งคิดเติมไม้เอกโทขึ้นหมายผันเสียงอีกชั้นหนึ่ง  ขั้นสี่ภายหลังเมื่อการเขียนหนังสือกว้างออกไปถึงเขียนคำภาษาต่างประเทศ มีภาษาจีนเป็นต้น  จึ่งได้เพิ่มไม้ตรีจัตวาขึ้นอีก  สำหรับผันอักษร ๗ ตัว คือ ก จ ด ต บ ป อ แต่ที่จริงไม่จำเป็นเลย  ถ้าจะจัดให้ใช้ ห นำผันเป็น กา ก่า ก้า หก้า หกา เสียก็ได้เหมือนกัน  แต่ในชั้นแรกมิได้จัดไว้เช่นนั้นก็เพราะท่านจะเห็นว่ารุงรังเปล่าๆ  ได้ลองคิดดูแล้ว เสียงที่พยัญชนะ ๗ ตัวนั้นถูกไม้ตรีจัตวา มีแต่คำที่เป็นสร้อย เช่น เต้นก๋า หมุนจี๋ วิ่งตื๋อ เป็นต้น  อันไม่จำเป็นจะต้องเขียน  ท่านจึ่งกำหนดไว้ให้พยัญชนะ ๗ ตัวนั้นผันแต่ ๓ เสียง

         เครื่องหมายเสียงผันอักษร  ย่อมเป็นของใช้ไม่ได้ตลอดดินแดนไทยจริงอย่างฝ่าพระบาทตรัส  เพราะว่าต่างถิ่นไป เสียงก็แปร่งไป  จะใช้เครื่องหมายเสียงอย่างเดียวกันไม่ได้  จึ่งทรงพระราชดำริว่า หรือหนึ่งเขาจะเขียนไว้พอเป็นเครื่องหมายเท่านั้น เช่นม้า  ใครจะออกเสียงว่า ม่า ก็ตามที  แต่เมื่อเขียน ม้า แล้วให้พึงเข้าใจว่าสัตว์พาหนะ  ขอประทานโทษเท็นว่าเป็นเช่นนั้นไม่ได้  เพราะหนังสือไทยมิได้เอาอย่างหนังสือจีน  ซึ่งคิดขึ้นด้วยอาศัยรูปเป็นหลัก  เช่นเขียนเป็นวงจุดกลางใครจะอ่านว่า ยิด หรือว่ายี่ ก็ตามที  ให้พึงเข้าใจว่าดวงพระอาทิตย์  หนังสือไทยเราหาได้เดินทางนั้นไม่  เราเดินทางเขียนตามเสียงแบบอินเดียเพราะฉะนั้นไม้เอกโทจะต้องเป็นเครื่องหมายเสียงเป็นแน่นอน  แท้จริงแรกคิดเครื่องหมายเสียงหนังสือไทยขึ้นนั้นเป็นความคิดสั้นๆ  ด้วยดินแดนไทยเวลานั้นยังแคบเล็ก  ยังไม่แผ่ไปกว้างขวางอย่างทุกวันนี้  จะว่าหนังสือไทยคิดขึ้นสำหรับชาวสุโขทัยใช้เท่านั้นก็ได้  คำในจารึกหลักศิลาสุโขทัย  ซึ่งพระสารประเสริฐได้สอบมา  พบเสียงที่ผิดกับเราชาวกรุงเทพฯเดี๋ยวนี้ก็มีหลายคำ เช่น คา(ติด) = ค้า  แข้ง(ขา) = แค้ง  แต่ความแปลกกันนี้หาเป็นไรไม่  เพราะว่าทุกเขตแขวงย่อมพยายามที่จะพูดและจะเขียนให้เหมือนเมืองหลวง  เราชาวเมืองหลวงเขียนอย่างไร พูดอย่างไร เขาก็ตาม  โรงเรียนก็ตั้งแผ่กว้างออกไปทุกที  ในไม่ช้าก็จะพูดจะเขียนเหมือนกันหมด



(เจอ "รากเง่า" อีกทีหนึ่งแล้วครับ)


จากคุณ : กัมม์ - [ 20 ก.พ. 50 10:47:22 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 157

คำว่า เกียรติ อ่านว่า เกียด  แน่นอน  ในหนังสือคำกลอนเล่มที่คุณกัมม์อ่านเจอ อาจจะตกไม้ทัณฑฆาตบน ตัว "ติ" ก็เป็นได้ เช่น รามเกียรติ์  อ่านว่า ราม-มะ-เกียน

คำว่า ทัณฑฆาต กับ การันต์  มีผู้เข้าใจสับสนกันมาก สองคำนี้มีความหมายไม่เหมือนกัน เครื่องหมายบนตัว ติ ในคำว่า รามเกียรติ์ เรียกว่า ทัณฑฆาต หรือ ไม้ทัณฑฆาต เมื่อวางไว้บนตัวอักษรไหนก็จะฆ่าเสียงตัวอักษรนั้น ว่าไม่ต้องออกเสียง ส่วนตัวอักษรที่ถูกฆ่าถึงเรียกว่าตัว “การันต์”

ฉะนั้นคำว่า การันต์ คือ ตัวอักษรที่ถูกฆ่าเสียไม่ใช่คำเรียกเครื่องหมาย  ตัวอย่างเช่นเราสะกดคำว่า “รามเกียรติ์” ถ้าพูดว่า ร เรือ สระอา ม ม้า สระเอ ก ไก่ สระอี ย ยักษ์ ร เรือ ต เต่า สระอิ การันต์ คำว่าการันต์นี้อธิบายอักษร ต เต่า สระอิ ว่าถูกฆ่าเสียงด้วยไม้ทัณฑฆาต ถ้าให้ชี้ว่าตรงไหนคือการันต์ ต้องชี้ที่ ต เต่า สระอิ ไม่ใช่ชี้ที่ไม้ทัณฑฆาต


การใช้การันต์

         เมื่อพูดถึงคำว่า “การันต์” แล้ว บางคนคิดว่าเป็นอย่างเดียวกับ “ทัณฑฆาต” ความจริง “การันต์” หมายถึง ตัวอักษรที่ไม่ต้องการออกเสียง ถ้าเป็นคำบาลีและสันสกฤต คำว่า “การันต์” หมายถึง เสียงที่อยู่พยางค์สุดท้ายของคำ เพราะคำว่า “การันต์” เกิดจากการนำคำว่า “การ” ซึ่งแปลว่า “ตัวอักษร” กับ “อันต” ซึ่งแปลว่า “ที่สุด” มาสนธิเข้าด้วยกัน เช่น คำว่า “ชายา” เป็นอาการันต์ เพราะพยางค์สุดท้ายลงเสียง อา “ราชินี” เป็น อีการันต์ คือคำลงท้ายด้วยเสียงอี ส่วนทัณฑฆาต หมายถึงเครื่องหมาย “  ์  ” ซึ่งใช้เขียนไว้บนตัวอักษร หรือตัวการันต์สำหรับบังคับไม่ให้ออกเสียง หรือจะกล่าวอีกอย่างหนึ่งก็คือ “การันต์” หมายถึง ตัวอักษรที่ไม่ออกเสียง ซึ่งมีไม้ทัณฑฆาตกำกับอยู่ ตัวการันต์นี้เป็นพยัญชนะตัวเดียวก็มี เป็นอักษรควบหรือนำก็มีอักษร ๒ ตัว หรือ ๓ ตัว เรียงกันก็มี มีรูปสระกำกับอยู่ด้วยก็มี ถ้าหากเราไม่ต้องการออกเสียงคำใด ก็ใส่ไม้ทัณฑฆาตบนอักษรตัวนั้น เพื่อเป็นการฆ่าเสียง

          เหตุที่เราเก็บเอาตัวการันต์ไว้ทั้ง ๆ ที่เราไม่ต้องการออกเสียงนั้นก็เพื่อรักษารูปเดิมของศัพท์ให้คงที่อยู่ เพื่อจะได้รู้รูปศัพท์เดิมว่าเป็นอย่างไร นับว่าเป็นประโยชน์ในด้านนิรุกติศาสตร์มาก เพราะจะทำให้เราพอสืบหาที่มาของคำได้ว่ามีต้นเค้ามาจากคำอะไรในภาษาอะไร เช่น คำว่า “ประเทศ” ถ้าเราเขียนตามเสียงคนทั่ว ๆ ไปที่มิได้ศึกษาเล่าเรียน ก็คงเป็น “ปะเทด” หรือ “อากาศ” ก็คงเขียนเป็น “อากาด” นาน ๆ เข้าก็เลยไม่ทราบที่มาของคำ ทำให้การศึกษาในด้านภาษาศาสตร์หรือนิรุกติศาสตร์ ต้องชะงักงันอย่างแน่นอน คำบางคำออกเสียงอย่างเดียวกัน แต่รากศัพท์เดิมต่างกัน ถ้าเราเขียนรูปเดียวกันหมด เราจะไม่ทราบความหมายที่แท้จริงของคำนั้นเลย เช่น คำที่ออกเสียงว่า “กาน” อาจเขียนเป็น “การ” “กาล” “กานต์” “กาญจน์” “การณ์” เป็นต้นก็ได้ แต่ละคำล้วนมาจากภาษาบาลีด้วยกัน แต่ความหมายต่างกันลิบลับ ถ้าเราเขียนตามเสียงพูดเช่น “กาน” สะกดเหมือนกันหมด คงจะก่อให้เกิดความยุ่งยากในการตีความอย่างมากทีเดียว

          ศัพท์ที่มีตัวการันต์นั้น โดยมากมักจะมาจากภาษาบาลีและสันสกฤต หรือมิฉะนั้นก็เป็นศัพท์ในภาษาตระกูลยุโรป ศัพท์ต่าง ๆ เหล่านี้ ในภาษาเดิมเขามักจะออกเสียงเป็นหลายพยางค์ แต่เมื่อเรานำมาใช้ในภาษาไทย โดยเหตุที่เราพูดช้ากว่าเขา เราจึงต้องการคำที่น้อยพยางค์ เมื่อเป็นเช่นนี้จึงได้เอาพยางค์หลังมาเป็นตัวสะกดเสียบ้าง เป็นตัวการันต์เสียบ้าง ครั้นจะทิ้งตัวการันต์เสีย ก็เกรงว่าจะเสียรูปศัพท์เดิม อันจะเป็นเหตุให้ความหมายคลาดเคลื่อนไป

          เรื่องตัวสะกดกับตัวการันต์นั้นอยู่ข้างจะปะปนกันมากเหมือนกัน จึงขอชี้แจงเรื่องนี้สักเล็กน้อย ดังนี้

           ๑. พยัญชนะตัวเดียว ถ้าไม่ต้องการให้เป็นตัวสะกด หรืออ่านเป็นอีกพยางค์หนึ่งแล้วก็นับว่าเป็นตัวการันต์ ซึ่งจำต้องใส่ไม้ทัณฑฆาตลงไป เช่น “ต้นโพธิ์” การันต์ที่ตัว “ธิ” ก็อ่านว่า “ต้น-โพ” ถ้าต้องการออกเสียงเป็นตัวสะกด ก็ไม่ต้องมีไม้ทัณฑฆาต เช่น “อำเภอศรีมหาโพธิ” ก็อ่านว่า “อำ-เพอ-สี-มะ-หา-โพด”

           ๒. อักษรควบทั้งปวง ต้องนับว่าเป็นตัวสะกดทั้งคู่ เว้นแต่อักษรควบไม่แท้ ที่มีเสียงตัวหน้าอ่อน คือ ร ควบกับตัวอื่น ถ้าต้องการเอาตัว ร สะกดตัวเดียว เช่น ธรรม์ (ม การันต์) สรรค์ (ค การันต์) สรรพ์ (พ การันต์) ฯลฯ อย่างนี้ตัวหน้า คือตัว ร เป็นตัวสะกด ตัวหลังคือ ม ค พ เป็นตัวการันต์ อย่างนี้ต้องใส่ไม้ทัณฑฆาต

           ๓. อักษรนำทั้งปวง ตัวนำเป็นตัวสะกด ตัวตามหลังถ้าไม่เป็นพยางค์ต่อไป ต้องนับว่าเป็นตัวการันต์ เช่น ยักษ์ สัตว์ สงฆ์ อย่างนี้ ตัว ก ต ง เป็นตัวสะกด ตัวหลัง คือ ษ ว ฆ เป็นตัวการันต์

           ตามปรกติในปัจจุบัน คำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต ไม่นิยมการันต์กลางคำนอกจากโบราณเท่านั้นที่มีเขียนอยู่บ้าง เช่น สาส์น (การันต์ตัว ส) มาร์ค (การันต์ตัว ร) ฯลฯ แต่คำที่มาจากภาษาตระกูลยุโรปเรานิยมใส่ไม้ทัณฑฆาตบนคำที่เราไม่ต้องการออกเสียง ซึ่งอาจอยู่ตรงไหนของคำก็ได้ เช่น ฟิล์ม ชอล์ก อาร์ต เกียร์ ฯลฯ

           ตัวการันต์พอจะจำแนกออกไปได้เป็น ๖ ชนิดด้วยกัน คือ

           ๑. เป็นพยัญชนะตัวเดียว เช่น สงฆ์ สิงห์ องค์ ศิลป์ ไมล์ ฯลฯ
           ๒. เป็นพยัญชนะ ๒ ตัวเรียงกัน เช่น เมืองกาญจน์ สายสิญจน์ ฯลฯ
           ๓. เป็นพยัญชนะ ๓ ตัวเรียงกัน เช่น พระลักษมณ์
           ๔. เป็นอักษรควบแท้ เช่น พักตร์ (หน้า) พระอินทร์ ฯลฯ
           ๕. เป็นอักษรควบไม่แท้ เช่น ธรรม์ สรรพ์ สรรค์ ครรภ์ ฯลฯ
           ๖. เป็นอักษรนำ เช่น เอกลักษณ์ สัญลักษณ์ ฯลฯ

ผู้เขียน : ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
ที่มา : ภาษาไทยไขขาน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา. ๒๕๒๘. หน้า ๓๕๖-๓๕๘.


เอาเว็บไซต์ภาษาถิ่นอีสานมาฝากคุณกัมม์

http://www.isangate.com/index2.html


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 20 ก.พ. 50 11:43:19 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 158

ขอบพระคุณครับ คุณ เพ็ญชมพู

ก่อนอื่นต้องขอประกาศกับทุกๆ ท่านก่อนนะครับ
เดี๋ยวน้องๆ หนูๆ เข้ามาอ่านแล้วจะเข้าใจสับสนไป
ในส่วนที่เป็นความคิดเห็นของผม ล้วนแต่ผิดหลัก
ถ้านำไปสอบ  จะตกวิชาภาษาไทยนะครับ


ขอบคุณสำหรับ คำว่า "เกียรติ" และประตูสู่อีสาน นะครับ
เป็นอีกหนึ่งที่จะค้นคำต่างๆได้  มีผญาด้วย  

เมื่อกี้เพิ่งวางสายโทรศัพท์  เธอบอกว่า "คิดฮอดอย่างแฮง"
ใช้ภาษาถิ่นอีสาน  พูดตามอย่างปักษ์ใต้  "คิดถึงอย่างแรง" ฟังดูเพราะดีเหมือนกัน


"เกียรติ"

1.
ค้น :  เกียรติ; เกียรติ; เกียรติ์
คำ :  เกียรติ; เกียรติ-; เกียรติ์
เสียง :  เกียด; เกียด-ติ-; เกียน
คำตั้ง :  เกียรติ; เกียรติ-; เกียรติ์
ชนิด :  น.
ที่ใช้ :  
ที่มา :  (ส. กีรฺติ; ป. กิตฺติ = คำเล่าลือ, คำสรรเสริญ)
นิยาม :  ชื่อเสียง, ความยกย่องนับถือ, ความมีหน้ามีตา.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2

เมื่อออกเสียงว่า เกียด ดูเหมือน "รติ" จะเป็นตัวสะกด
แต่พอใส่ทัณฑฆาตแล้ว ออกเสียง เกียน เลือกฆาตเฉพาะ "ติ" ตัวเดียว
ทำไมไม่ฆาตทั้ง "รติ" แล้วออกเสียงว่า เกีย  ก็แปลกดีนะครับ

อีกข้อหนึ่งที่สังเกตคือ
เวลาเขียน เกียรติ  ดูเหมือนจะใช้ที่มาจาก ส. กีรฺติ
แต่เวลาอ่าน เกียด  ดูเหมือนจะใช้ที่มาจาก ป. กิตฺติ


1.
ค้น :  กีรติ
คำ :  กีรติ
เสียง :  กี-ระ-ติ
คำตั้ง :  กีรติ
ชนิด :  น.
ที่ใช้ :  แบบ
ที่มา :  (ส.)
นิยาม :  เกียรติ.
ภาพ :  
อ้างอิง :  
ปรับปรุง :  98/4/2

คำนี้ก็ได้เห็นในหนังสือเก่าหลายเล่ม  อ่าน กีน-ร-ติ ก็มีครับ
แต่ก็เป็นหนังสือกลอน(จึงรู้ว่าออกเสียงอย่างนั้น) ผู้ประพันธ์อาจต้องการสัมผัส  
จึงอาจจะผิดก็เป็นได้


ขอคำว่า "เจรจา" ด้วยครับ คุณ เพ็ญชมพู
ตัวผมออกเสียงเป็น เจ-ร-จา มาตั้งนาน  น่าจะมีหลายคนที่เป็นอย่างนี้ครับ
หรือจะยกไว้เป็นกระทู้หน้า "คำที่มักออกเสียงผิด" ก็ดีนะครับ

ขอกลับไปค้นหนังสือ ว่ามีเกร็ดเรื่อง "การันต์" อยู่หรือเปล่านะครับ จะได้ช่วยเสริมเรื่องครับ  


(แก้ "เขาบอกว่า คิดฮอดอย่างแฮง" เป็น "เธอบอกว่า...."  เหลียวตุกบาน)

แก้ไขเมื่อ 20 ก.พ. 50 13:48:53

แก้ไขเมื่อ 20 ก.พ. 50 13:47:34

จากคุณ : กัมม์ - [ 20 ก.พ. 50 13:22:38 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 159

ว่าด้วยเรื่อง "เกียรติ"

ตัวสะกดของคำว่า เกียรติ น่าจะเป็นตัว ติ มากกว่า เมื่อ ติ เป็นตัวการันต์ จึงเหลือ เกียร ออกเสียงว่า เกียน

คำว่า เกียรติ ที่ออกเสียงกว่า เกียด และ เกียรติ์ ที่ออกเสียงว่า เกียน ล้วนมาจากภาษาสันสกฤตว่า กีรฺติ   ในภาษาบาลีใช้ว่า กิตฺติ  เป็นคำไทยคือ กิตติ  ความหมายเดิมในภาษาบาลีสันกฤตเหมือนกัน แต่มาใช้ในภาษาไทยความหมายต่างกันเล็กน้อย

เกียรติ (เกียด)      ชื่อเสียง, ความยกย่องนับถือ, ความมีหน้ามีตา

กิตติ    (กิด-ติ)     คำเล่าลือ, คำสรรเสริญ


เห็นคำว่า กีรติ  แล้วนึกถึง ม.ร.ว. กีรติ  แห่งนวนิยายเรื่อง ข้างหลังภาพ ของ ศรีบูรพา  กับประโยคทองของเธอว่า

"ฉันตายโดยปราศจากคนที่รักฉัน
แต่ฉันก็อิ่มใจว่า ฉันมีคนที่ฉันรัก"


เคยฟังเพลง กระต่ายกับเต่าและนกแสงตะวัน ของวงคาราวาน ท่อนหนึ่งร้องว่า

เจ้านกแสงตะวันบินผ่านมา  มันส่งเสียง เจรจา

ทำไมเกิดมาเพื่อแข่งขัน
น่าจะร่วมกันสู่เส้นชัย
ปลุกเพื่อนจาการหลับใหล
เพื่อสร้างสมชัยร่วมกัน

ไม่แน่ใจว่าคุณสุรชัย จันทิมาธร ร้องว่า เจ-ระ-จา หรือ เจน-ระ-จา  แต่ถ้าตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒  ให้อ่านว่า  เจน-ระ-จา


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 20 ก.พ. 50 15:26:25 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 160

การันต์ในคำว่า สาสน์-สาส์น

ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ไม่มีคำว่าสาส์น  มีแต่ สาส์น

สาส์น    จดหมายของประมุขของประเทศหรือประมุขสงฆ์ที่ใช้ในการเจริญสัมพันธไมตรีระหว่างประเทศ, ถ้าเป็นจดหมายของพระมหากษัตริย์ เรียกว่า พระราชสาสน์, เขียนเป็น พระราชสาสนหรือพระราชสาส์น (อ่านว่า พฺระ-ราด-ชะ-สาน) ก็ได้, ถ้าเป็นจดหมายของประธานาธิบดี เรียกว่า อักษรสาสน์, เขียนเป็น อักษรสาสน (อ่านว่า อัก-สอน-สาน) ก็ได้, ถ้าเป็นจดหมายของสมเด็จพระสังฆราชเจ้า เรียกว่า สมณสาสน์

มีคำอธิบายจากราชบัณฑิตยสถานเพิ่มเติมว่า  

ส่วนที่มีการใช้คำว่า สาส์น และอ่านว่า สาน คงเนื่องมาจากชื่อหนังสือ สาส์นสมเด็จ ซึ่งเป็นหนังสือที่รวบรวมจดหมายโต้ตอบเกี่ยวกับความรู้ทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี ภาษา ขนบธรรมเนียมประเพณี ศิลปะ ฯลฯ ระหว่างสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพกับสมเด็จฯ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์  หนังสือเล่มนี้เป็นที่รู้จักกันแพร่หลายมาก คำ สาส์น นี้จึงติดหูติดตาและนำไปใช้ในความหมายของ “จดหมาย” กันแพร่หลาย ที่ถูกแล้ว คำ สาส์น จะต้องถือว่าเป็นคำวิสามานยนาม เป็นคำยกเว้นที่ใช้เป็นชื่อหนังสือเล่มนี้เท่านั้น

ที่มา : จดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๔


ข้อความว่า  "ถ้าเป็นจดหมายของพระมหากษัตริย์ เรียกว่า พระราชสาสน์, เขียนเป็น พระราชสาสนหรือพระราชสาส์น (อ่านว่า พฺระ-ราด-ชะ-สาน) ก็ได้"  มีเบื้องหลังดังที่คุณ natthaset  แห่งห้องสมุด พันทิป เล่าว่า

อ.วิษณุ เครืองาม ท่านเคยบรรยายพิเศษ ที่คณะนิติศาสตร์ จุฬาฯ เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ว่า(ผมอาจจะหลง ๆ ลืม ๆ บ้าง)

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระปรีชาสามารถมากในด้านภาษาไทย คือประสบการณ์จากตัวท่านอาจารย์เองคือ เรื่อง พระราชสาส์น และ พระราชสาสน์ โดยเมื่อสำนักงานเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ทูลเกล้าฯถวายจดหมายตั้งเอกอัครราชทูต ไปยังสำนักราชเลขาธิการ เวลาส่งไป จดหมายนั้น เขียนไปทำนองว่า

"ขอพระราชทานทรงลงพระปรมาภิไธย ในพระราชสาสน์ ตราตั้ง"

แต่สำนักราชเลขาธิการ ส่งจดหมายกลับโดยเขียนทำนองว่า

"พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้ทรงลงพระปรมาภิไธย ในพระราชสาส์น ตราตั้งเรียบร้อยแล้ว"

คุณวิษณุก็เอะใจ ทำไมทางวังส่งกลับมา "พระราชสาส์น "แต่ตอนสำนักเลขาฯส่งไป ใช้คำว่า "พระราชสาสน์"

ก็เลยส่งจดหมายไปถามทางสำนักราชเลขาธิการ จากนั้นก็ถามราชบัณฑิต ก็ปรากฎว่าให้ใช้ พระราชสาสน์ เพราะ พระราชสาส์น ผิด ไม่มีปรากฎในพจนานุกรม

ต่อมา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จลงพระราชทานพระบรมราชวโรกาส ให้คณะรัฐมนตรีเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ขณะนั้น คุณวิษณุได้เฝ้าฯ ณ ที่นั้นด้วย พอมีพระบรมราชโชวาทเรียบร้อย จะเสด็จขึ้น ก็ทรงพระดำเนินมาทางคุณวิษณุยืนอยู่ คุณวิษณุก็ได้ก้มลงกราบพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท่านรับสั่งว่า ที่ส่งจดหมายให้เราลงชื่อนั้น เห็นส่งมาว่า "พระราชสาสน์" นั้น แต่เราส่งกลับไปว่า "พระราชสาส์น" นั้นคุณวิษณุว่าผิด

คุณวิษณุ เลยกราบบังคมทูลพระกรุณาไปว่า ข้าพระพุทธเจ้าได้ตรวจทานกับราชบัณฑิตแล้ว ทางราชบัณฑิตบอกว่า"พระราชสาส์น" เขียนผิด เพราะผิดหลักภาษา เนื่องด้วยไทยเราไม่มีการเขียนพยัญชนะสะกดที่มีทัณฑฆาต ไว้ตรงกลางคำ

พระบาทสมเด้จพระเจ้าอยู่หัวก็รับสั่งว่า งั้นคุณวิษณุเขียนคำว่า film อย่างไร คราวนี้คุณวิษณุก็เลยสะกดให้พระเจ้าอยู่หัวทรงฟัง (ฟิล์ม) แล้วก็รับสั่งต่อไปว่า แล้วเขียนคำว่า valve อย่างไร คราวนี้คุณวิษณุก็เลยสะกดให้พระเจ้าอยู่หัวทรงฟัง (วาล์ว)

ก็นั่นนะสิ แล้วทำไมจะเขียนพระราชสาส์นไม่ได้ คำนี้อาจจะไม่ได้มาจากคำไทยก็เป็นได้ ถ้าจะเขียนว่า "พระราชสาส์น" คงไม่ผิด เพราะเราดูจากหนังสือที่ รัชกาลที่ ๔ ท่านพระราชนิพนธ์ไว้ ก็มีคำว่า "พระราชสาส์น" อยู่

เราเชื่อรัชกาลที่ ๔ (ทูลกระหม่อมทวดในพระองค์) เพราะท่านทรงพระปรีชาด้านภาษามคธ ภาษาอังกฤษ ภาษาบาลีสันสกฤต มาก ฉะนั้นจึงเขียนว่า "พระราชสาส์น"ได้ไม่ผิดอย่างไรหรอก

คุณวิษณุก็ทำท่าอึดอัด เพราะว่า คิดว่า ราชบัณฑิตคงจะไม่ค่อยจะยอม พระเจ้าอยู่หัวท่านทอดพระเนตรดังนั้น จึงรับสั่งต่อไปอีกว่า

"ถ้าราชบัณฑิตท่านขัดข้องอย่างไรที่จะบรรจุไว้ในพจนานุกรม ก็ขอให้บอกไปว่า เป็นพระราชนิยมในรัชกาลปัจจุบันละกัน"

ปัจจุบัน จึงปรากฎคำว่า พระราชสาสน์ แปลว่า จดหมายพระเจ้าอยู่หัว "และ" เขียนอีกด้วยว่า "อาจจะใช้พระราชสาส์น ก็ได้"

http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/K3676937/K3676937.html#19


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 20 ก.พ. 50 15:56:51 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 161

คุณเพ็ญชมพู

ขอแรงไปที่กระทู้นี้หน่อยซี

<<K5156545 ขอสอบถามเรื่องการใช้คำราชาศัพท์หน่อยนะครับ [ประวัติศาสตร์] Alovera (0 - 20 ก.พ. 50 22:17) >>

บอกกับเขาไว้ว่าจะไปตามคุณเพ็ญชมพูมาวิสัชนาเรื่องราชาศัพท์

แก้ไขเมื่อ 21 ก.พ. 50 01:33:49

จากคุณ : * (nickycharles) - [ 21 ก.พ. 50 01:32:09 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 162

กลับไปค้นเรื่องการันต์ ไม่เจอ
ได้เรื่องวรรณยุกต์ ซึ่งสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงพระนิพนธ์ไว้
ขอเป็นช่วงบ่ายๆนะครับ


ตอนนี้เอาเพลงมาฝากก่อนครับ คุณ เพ็ญชมพู

ทานตะวัน
http://media.hunsa.com/we_mediastation/player.asp?id=3192


จากคุณ : กัมม์ - [ 21 ก.พ. 50 08:58:50 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 163

ไปช่วยออกแรงที่กระทู้เกี่ยวกับเรื่องเครื่องราชสักการะ - เครื่องสักการะ เรียบร้อยแล้ว

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5156545/K5156545.html

ท่านอื่นมีความเห็นเช่นไร ไปช่วยอาจารย์ * ออกแรงเพิ่มได้  haha


จะรออ่านเรื่องวรรณยุกต์ของคุณกัมม์ต่อ   และขอบพระคุณสำหรับเพลง  แต่ไม่ทราบเป็นเพราะเหตุใดจึงเปิดฟังไม่ได้  เอาเนื้อพลงมาก่อนก็แล้วกัน


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 21 ก.พ. 50 09:58:53 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 164

ยินดีรับใช้ครับ


เพลง ทานตะวัน
เนื้อร้อง โดย  อ.เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์


      ตะวันส่องใส    แดดฉายลงมา   ทาบทาทิวทุ่ง
แผ่วลมผ่านโรย    เหมือนโปรยกลิ่นปรุง   ดอกฟางหอมลอย
ดอกหญ้าดาว   วับวาวทางเกลื่อน   เหมือนดังหยาดพลอย
แตะนิดต้องน้อย  ราวมณีร่วงพรู   พัดพรายลงดิน

      จะอยู่แดนไหน  สุดฟ้าแสนไกล   คะนึงถึงถิ่น
ด้าวแดนแผ่นดิน  ที่เราจากมา   เนิ่นนานแสนนาน
ดอกหญ้างาม   งดงามดังก่อน   หรือร่อนร่วงราน
แดดร้อนดินแล้ง  ลมระงมแผ้วพาน  บ้านนาป่าเขา

       ทุ่มกายทุ่มใจ  เข้าโหมแรงไฟ   หัวใจแรงเร่า
ยิ่งสร้างยิ่งทำ  ระกำหนักเบา   ดิ้นรนหนทาง
เจ้ามิ่งขวัญ   ยิ่งวันยิ่งเดือน   ยิ่งเลือนยิ่งราง
ทอดทิ้งทุ่งร้าง วันและวันผ่านเยือน   เหมือนเดินทางไกล

       ตะวันส่องแสง  สาดแสงลงมา  ทาบทาทางใหม่
ร่วมจิตร่วมใจ  ก้าวไปก้าวไป   ฝ่าภัยร้อยพัน
มิ่งขวัญเอ๋ย หัวใจเรามั่น   เหมือนทานตะวัน
เฉิดแสงแรงฝัน   กลางรวีตะวัน   สีทองส่องใส


จากคุณ : กัมม์ - [ 21 ก.พ. 50 11:34:13 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 165

ขอบพระคุณคุณกัมม์อีกครั้งหนึ่งสำหรับเนื้อเพลง เพลงทานตะวัน  เนื้อหาของเพลงนี้ฟังดูคล้ายกับ เพลงเดือนเพ็ญ ของนายผี อัศนี  พลจันทร  ทานตะวัน ใช้ดวงอาทิตย์เป็นสัญลักษณ์  ส่วนเดือนเพ็ญ ใช้ดวงจันทร์เป็นสัญลักษณ์

ขอมอบเพลง เดือนเพ็ญ ให้คุณกัมม์ตอบแทนก็แล้วกัน

เดือนเพ็ญ สวยเย็นเห็นอร่าม
นภาแจ่มนวลดูงาม เย็นชื่นหนอยามเมื่อลมพัดมา
แสงจันทร์นวล ชวนใจข้า คิดถึงถิ่นที่จากลา
คิดถึงท้องนาบ้านเรือนที่เคยเนา

กองไฟสุมควายตามคอก คงยังไม่มอดดับดอก
จันทร์เอ๋ยช่วยบอกให้ลมช่วยเป่า
สุมไฟให้แรงเข้า พัดไล่ความเยือกเย็นหนาว
ให้พี่น้องเรา นอนหลับอุ่นสบาย

เรไรร้องดังฟังว่า เสียงเจ้าที่เฝ้าครวญหา
ลมเอย ช่วยพากระซิบข้างกาย
ข้ายังคอยอยู่ไม่หน่าย ไม่เลือนห่างจากเคลื่อนคลาย
คิดถึงไม่วายเมื่อเราจากมา

ลมเอย ช่วยเป็นสื่อให้
นำรักห่วงจากดวงใจของข้านี้ไป บอกเขาน้ำนา
ให้เมืองไทยรู้ว่า ไม่นานลูกที่จากลา
จะไปซบหน้าแทบอกแม่เอย


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 21 ก.พ. 50 13:53:20 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 166

ขอบพระคุณสำหรับ เดือนเพ็ญ ของนายผีครับ
เพลงนี้ชอบเวอร์ชั่นของ อัสนี-วสันต์ ที่สุดครับ


ตัวสะกดของ เกียรติ คือ ติ (ตัวเดียว)  
ผมก็เข้าใจว่า ร ที่เขียนไว้ เพื่อรักษารูปศัพท์เดิม  ใช่มั้ยครับ




(ขอต่อเรื่องที่สัญญาไว้นะครับ)


อธิบายเรื่องวรรณยุกต์


         อธิบายเรื่องวรรณยุกต์  เดิมนึกว่าจะไม่ยืดยาว  แต่เมื่อคิดค้นหาหลักฐานไป  เห็นความข้อซึ่งมิได้เคยวินิจฉัยให้ตลอดมาแต่ก่อนหลายข้อ  จึงจะต้องกล่าวให้พิสดารสักหน่อย

         ตามตำราสอนภาษาไทยที่ใช้ในปัจจุบันนี้  กำหนดเสียงพูดภาษาไทยสูงต่ำผิดกันเป็น ๕ เสียง  จะสมมติเรียกเป็นชื่อของเสียงว่า

         เสียงที่ ๑  เช่นว่า ออ
         เสียงที่ ๒  เช่นว่า อ่อ
         เสียงที่ ๓  เช่นว่า อ้อ
         เสียงที่ ๔  เช่นว่า อ๊อ
         เสียงที่ ๕  เช่นว่า อ๋อ

         ตัวหนังสือไทยกำหนดพยัญชนะเป็น ๓ พวก  พวก ๑ คือตัว ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห  ๑๑ ตัวนี้เรียกว่าอักษรสูง  อ่านโดยลำพังเป็นเสียงที่ ๕  อีกพวก ๑ คือตัว ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ ๙ ตัวนี้เรียกว่าอักษรกลาง  อ่านโดยลำพังเป็นเสียงที่ ๑  อีกพวก ๑ คือตัว ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ ๒๔ ตัวนี้เรียกว่าอักษรต่ำ  อ่านโดยลำพังเป็นเสียงที่ ๑ เหมือนกันกับอักษรกลาง

         วิธีเขียนหนังสือซึ่งจะอ่านให้เป็นเสียงสูงต่ำอย่างไร  มีเครื่องหมายเรียกว่าวรรณยุกต์  สำหรับเขียนประกอบให้รู้ว่าจะต้องอ่านเป็นเสียงไหน  วิธีใช้วรรณยุกต์ผันเสียงอักษรสูง อักษรกลาง และอักษรต่ำผิดกัน

         เสียงที่ ๑ เป็นเสียงปรกติของอักษากลางและอักษรต่ำ  แต่อักษรสูงไม่มีวิธีผันเป็นเสียงที่ ๑  ต้องใช้อักษรต่ำแทน
         เสียงที่ ๒ ใช้ไม้เอกผันอักษรสูงเช่นคำว่า ไข่  และอักษรกลางเช่นคำว่า ไก่  แต่อักษรต่ำนั้น โดยลำพังผันด้วยไม้เอกอ่านเป็นเสียงที่ ๓ เช่นคำว่า ไม่  ต้องเอาอักษรสูงหรืออักษรกลางนำ ผันด้วยไม้เอกจึงอ่านเป็นเสียงที่ ๒ เช่นคำว่า ใหม่ ไขว่ และคำว่า ไปล่ เป็นต้น
         เสียงที่ ๓ ใช้ไม้โทผันอักษรสูง เช่นคำว่า ไข้  ผันอักษรกลาง เช่นคำว่า ไต้  ถ้าอักษรต่ำใช้ไม้เอกผันเป็นเสียงที่ ๓ เช่นคำว่า ไพ่
         เสียงที่ ๔ ใช้ไม้ตรีผันอักษรกลางเป็นเสียงที่ ๔ เช่นคำว่า เก๊า  อักษรต่ำใช้ไม้โทผันเป็นเสียงที่ ๔ เช่นคำว่า เค้า  แต่อักษรสูงไม่มีวิธีผันเป็นเสียงที่ ๔ ต้องใช้อักษรต่ำแทน
         เสียงที่ ๕ ใช้ไม้จัตวา  แต่ว่าใช้ผันอักษรกลางพวกเดียว  เช่นคำว่า ก๋า  อักษรต่ำต้องเอาอักษรนำจึงอ่านเป็นเสียงที่ ๕ เช่นคำว่า หมา

          ที่ว่ามานี้เป็นตำราของไทยเราที่ใช้กันในประเทศสยาม  แต่ในอักขรวิธีของไทยพวกอื่นๆ ทั้งไทยใหญ่และไทยน้อยตลอดจนของพวกขอม และเขมรหามีเครื่องหมายให้อ่านเป็นเสียงสูงต่ำไม่  จะว่าเป็นเพราะคำพูดเสียงสูงต่ำแต่ภาษาไทยสยาม (อย่างฝรั่งมักเข้าใจ) ก็ไม่ถูก  ด้วยธรรมดามนุษย์พูดย่อมมีเสียงสูงต่ำ  ไม่ว่าชาติไหน ภาษาไหน แม้ชนชาติเดียวกันภาษาเดียวกัน  แต่ภูมิลำเนาอยู่ต่างเขตแคว้น  คำพูดคำเดียวก็อาจจะพูดเป็นเสียงต่างกัน  จะยกตัวอย่างที่พึงเห็นได้ในประเทศของเรานี้  สัตว์พาหนะอย่าง ๑ ชาวกรุงเทพฯเรียกกันว่า "ช้าง"  ชาวนครราชสีมาเรียกว่า "ช่าง"  ชาวนครศรีธรรมราชาเรียงว่า "ฉ่าง"  แต่เมื่อเขียนหนังสือก็เขียน ช้าง อย่างเดียวกัน  อันเสียงแปร่งนี้แม้แม้ในภาษาฝรั่งก็เป็น  ข้าพเจ้าเคยสังเกตเมื่ออยู่ในประเทศอังกฤษ  พวกอังกฤษเรียกเงินปลีกว่า shilling ว่า ชิลิ่ง  ครั้นเมื่อขึ้นไปถึงสก๊อตแลนด์ ได้ยินพวกสก๊อตเรียงว่า ชิหลิง ดังนี้

          จึงเห็นว่าเสียงสูงต่ำมีด้วยกันหมดทุกภาษา  เป็นแต่ภาษาอื่นและไทยพวกอื่นใช้เสียงตามเคยปาก  ฝ่ายไทยสยามมีเครื่องหมายบอกเสียงในอักขรวิธี  ผิดกันเท่านี้  ต่างว่าเลิกวรรณยุกต์เสียมิให้มีในตำราหนังสือไทยต่อไป  และเขียนชื่อสัตว์พาหนะที่กล่าวมาว่า "ชาง"  ชาวกรุงเทพฯคงเรียกว่า "ช้าง"  ชาวนครราชสีมาก็คงเรียก "ช่าง"  ชาวนครศรีธรรมราชก็คงเรียกว่า "ฉ่าง" อยู่นั่นเอง  เพราะเคยปากมาแต่เด็กแต่เล็ก  แต่จะว่าวรรณยุกต์ไม่มีประโยชน์อันใด  หรือจะเลิดเสียนั้นหาควรไม่  เพราะประโยชน์มีถึง ๒ สถาน  คือหมายให้รู้ว่าควรอ่านเป็นเสียงอย่างไรสถาน ๑  เป็นเครื่องหมายให้รู้ความของคำนั้น  จะยกตัวอย่างดังเขียนแต่เพียง "มา" ดังนี้  เมื่ออ่านพบจะต้องอาศัยสังเกตคำประกอบ  จึงจะรู้ความว่าเป็นกิริยาที่เข้าใกล้หรือเป็นสัตว์สำหรับขับขี่  หรือเป็นสัตว์ที่เห่าหอน  ถ้ามีวรรณยุกต์อาจรู้ความได้ทันที  สะดวกกว่าไม่มีวรรณยุกต์สถาน ๑  วรรณยุกต์จึงมีประโยชน์และควรคงไว้ในอักขรวิธีของเราด้วยประการฉะนี้

แก้ไขเมื่อ 21 ก.พ. 50 20:11:26

จากคุณ : กัมม์ - [ 21 ก.พ. 50 15:42:30 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 167

(ต่อ)


         ที่นี้จะว่าด้วยเรื่องตำนานของวรรณยุกต์ต่อไป  เพราะวรรณยุกต์มีแต่ในอักขรวิธีของไทยสยาม  ใครเป็นผู้คิดขึ้นและมีมาแต่เมื่อใด อธิบายตอนนี้  ส่วนเรื่องประวัติของอักษรไทย (ทุกจำพวก)  ศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ เมื่อยังรับราชการเป็นตำแหน่งบรรณารักษ์ใหญ่ในหอพระสมุดสำหรับพระนคร  ได้พยายามค้นหาได้ความรู้มาแต่งหนังวสือเรื่อง "ตำนานอักษรไทย" ขึ้นไว้ในภาษาโดยพิสดาร  ราชบัณฑิตยสภาได้พิมพ์แล้ว ๒ ครั้ง (ข้าพเจ้าขอแนะนำแก่บรรดาผู้เอาใจใส่ในหนังสือไทย  ว่าหนังสือเรื่องนั้นน่าอ่านนัก  อ่านแล้วได้ความรู้ดีด้วย)  

         ตามตำนานปรากฏว่าชนชาติไทยแทบทุกจำพวก  ต่างมีแบบตัวอักษรสำหรับของพวกตนมาแล้วช้านาน  แต่ว่าตัวอักษรของไทยแต่เดิมเหมาะเพียงสำหรับใช้เขียนคำในภาษาของตนเท่านั้น  ครั้นไทยได้ปกครองประเทศสยามได้มาบังคับบัญชาและมีกิจการเกี่ยวเนื่องกับพวกเขมร มอญ ลาว(ละว้า)  ทั้งในประเพณีและศาสตราคมตลอดจนภาษาที่ต้องใช้ในการปกครองประเทศสยาม  พระเจ้ารามคำแหงมหาราชพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ ๓ ในราชวงศ์พระร่วงทรงพระราชดำริ  ว่าอักขรวิธีของพวกไทยที่ใช้กันมาแต่ก่อนไม่พอจะเขียนภาษาสยาม  จึงทรงประดิษฐ์หนังสือไทย  อันเป็นต้นแบบหนังสือไทยสยามที่เราใช้กันมาทุกวันนี้ ขึ้นเมือง พ.ศ. ๑๘๒๖  วรรยุกต์เริ่มมีขึ้นในแบบหนังสือของพระเจ้ารามคำแหงฯ เป็นปฐม  แต่ว่ามีไม้เอกกับไม้โท  แต่ไม้โทเขียนเป็นรูปกากะบาท ดังนี้ + (เหตุที่เรียกไม้เอกและไม้โทนั้น  เห็นจะเป็นเพราะเขียนขีดเดียวกับสองขีด  มิใช่เป็นเครื่องหมายเสียงที่ ๑ และที่ ๒ เพราะอ่านได้หลายเสียงทั้งเอกและโท)  วิธีเอาตัว ห นำอักษรต่ำก็ประดิษฐ์ขึ้นในครั้งนั้นเหมือนกัน  จึงอาจกล่าวได้ว่าวิธีที่ใช้วรรณยุกต์เป็นเครื่องหมายเสียงในหนังสือไทย  เป็นของพระเจ้ารามคำแหงมหาราชทรงพระราชดำริขึ้น  เมื่อมีแบบหนังสือไทยของพระเจ้ารามคำแหงมหาราชเกิดขึ้นแล้ว  ในไม่ช้าไทยพวกอื่นเห็นประโยชน์  ก็รับใช้แพร่หลายไปในอาณาเขตลานนา (มณฑลพายัพ) และลานช้าง (หลวงพระบาง)  แต่พวกไทยลานนาและลานช้างหาใช้วรรณยุกต์ไม่  คงใช้วรรณยุกต์แต่ไทยพวกกรุงสุโขทัยและหัวเมืองข้างฝ่ายใต้ลงมา  ตัววรรณยุกต์นั้นในปลายสมัยกรุงสุโขทัยเปลี่ยนรูปกากะบาท + เป็นรูปไม้โทอย่างที่เราใช้กันทุกวันนี้ (พิเคราะห์ดูว่าจะเกิดแต่เขียนกากะบาท + หวัด  จะลากเส้นทีเดียวให้สำเร็จ  จึงเลยเปลี่ยนรูปไม้โทไปอย่างนั้น)

         ไม้ตรีกับไม้จัตวา (เอากากะบาทไม้โทเดิมมาใช้)  เมื่อครั้งกรุงสุโขทัยยังหามีไม่  แม้ต่อมาถึงสมัยกรุงศรีอยุธยาเมื่อก่อนรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราชก็ยังไม่มี  ข้อนี้รู้ได้ด้วยมในหนังสือจินดามณี  ตำราสอนหนังสือไทยที่พระโหราแต่ในรัชกาลนั้น  มีโคลงบอกวรรณยุกต์ไว้บทหนึ่งว่า

                 สมุหเสมียนเรียนรอบรู้           วิสัญช์
             พินเอกพินโททัณ                     ฑฆาฏคู้
             ฝนทองอีกฟองมัน                    นฤคหิต นั้นนา
             แปดสิ่งนี้ใครรู้                          จึ่งให้เป็นเสมียน

         ถ้าไม้ตรีไม้จัตวามีอยู่ในสมัยเมื่อแต่งโคลงบทนี้  ก็คงบอกไว้ในโคลงด้วย  แต่โคลงบทนี้อาจจะมีผู้แต่งเพิ่มเข้าในหนังสือจินดามณีเมืองภายหลัง  ถ้าเช่นนั้นก็ยิ่งแสดงว่าไม้ตรีไม้จัตวามีช้ามาอีก  ได้ให้ตรวจดูหนังสือลายมือเขียนในสมัยกรุงศรีอยุธยาอันมีอยู่ในหอพระสมุดสำหรับพระนครหลายเรื่อง  ก็ไม่เห็นใช้ไม้ตรีไม้จัตวา  มาพบหนังสือที่มีไม้จัตวาในบทละครเขียนครั้งกรุงธนบุรี  และทั่มีทั้งไม้ตรีและไม้จัตวาในหนังสือกฎหมายฉบับหลวงที่ประทับตรา ๓ ดวง  เขียนในรัชกาลที่ ๑ กรุงรัตนโกสินทร์เป็นเก่าที่สุด  นี่ว่าด้วยถือเอาลายมือเขียนเป็นหลักพิศูจน์

         แต่ยังมีหลักอย่างอื่นปรากฏอยู่ในกฏหมาย "ศักดินาพลเรือน" (ฉบับพิมพ์) ตอนทำเนียบพวกนายสำเภาในกรมท่า  มีชื่อเรียกตามภาษาจีน  และผันด้วยไม้ตรีและไม้จัตวาหลายชื่อ เช่น จุ้นจู๊ นายสำเภา  และ บั๋นจู๊ พนักงานซ่อมแปลงสำเภาเป็นต้น  ส่อให้เห็นว่าไม้ตรีไม้จัตวาเกิดขึ้นแต่ก่อนสมัยกรุงธนบุรี  น่าจะมีเมื่อตอนปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา  คิดขึ้นสำหรับเขียนคำภาษาจีนเป็นมูลเหตุ

         วินิจฉัยในเรื่องวรรณยุกต์ยังมีความควรกล่าวอีกข้อหนึ่ง  เมื่อได้แสดงแล้วว่าพระเจ้ารามคำแหงมหาราชเป็นผู้ทรงพระราชดำริแบบหนังสือไทยสยามที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้  คือผลของพระราชดำริเป็นการสำเร็จประโยชน์ใหญ่หลวง  แม้จะยืนยันว่าสำเร็จประโยชน์ยิ่งกว่าที่พระเจ้ารามคำแหงฯเองได้ทรงคาดหมายก็ว่าได้  ด้วยไม่มีหนังสือไทยพวกอื่นที่ใช้แพร่หลายเหมือนหนังสือ "ไทยสยาม" และเป็นหนังสือไทยแบบเดียวที่สามารถทำพิมพ์ดีด (Type-writer) ได้

         แต่ว่าเฉพาะวรรณยุกต์เครื่องหมายเสียงสูงต่ำซึ่งพระเจ้ารามคำแหงฯทรงประดิษฐ์ขึ้นนั้น  จะว่าสำเร็จประโยชน์บริบูรณ์ทีเดียวยังไม่ได้  เพราะไทยพวกอื่นแม้ที่รับแบบหนังสือไทยสยามไปใช้ก็ไม่ใช้วรรณยุกต์เครื่องหมายเสียง  ไทยสยามเองแม้รับใช้ก็ยังอ่านไม่ตรงเสียงกันได้หมดจนทุกวันนี้  เช่นชาวนครราชสีมาและชาวนครศรีธรรมราชเป็นต้น  ข้าพเจ้าได้เคยถามพวกชาวนครศรีธรรมราชว่า  ที่เขาเขียนหนังสือใช้เอกโทนั้นเอาอะไรเป็นที่สังเกต  เขาตอบว่าอาศัยแต่ด้วยจำไว้ว่าคำนั้นใช้ไม้อย่างนั้นเท่านั้น  มิได้ใช้เสียงเป็นที่สังเกต  พวกชาวนครราชสีมาก็คงเป็นอย่างเดียวกัน  

         แต่ทุกวันนี้มีโรงเรียนหลวงตั้งแพร่หลายออกไปทุกที  โรงเรียนไปถึงไหนสำเนียงพูดอย่างในกรุงเทพฯก็แพร่หลายไปถึงนั่น  ราษฎรรุ่นใหม่จะใช้สำเนียงพูดอย่างกรุงเทพฯมากขึ้นทุกที  สำเนียงเช่นเคยพูดกันตามท้องที่คงจะเสื่อมไปโดยลำดับ  อีกสัก ๕๐ ปีก็คงใช้วรรณยุกต์ด้วยสังเกตเสียงเหมือนกันหมด  ถ้าเช่นนั้นก็จะเป็นเวลาเกือบถึง ๗๐๐ ปี  นับตั้งแต่พระเจ้ารามคำแหงมหาราชทรงประดิษฐ์วรรณยุกต์เครื่องหมายเสียงนั้น  ไทยจึงสามารถใช้วรรณยุกต์ได้สมบูรณ์ทั่วทั้งประเทศสยาม

แก้ไขเมื่อ 21 ก.พ. 50 15:52:19

จากคุณ : กัมม์ - [ 21 ก.พ. 50 15:43:13 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 168

ใน # ๑๖๖ ขออนุญาตแก้

พวก ๑ คือตัว ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห  ๑๑ ตัวนี้เรียกว่าอักษรกลาง  แก้จากอักษรกลาง เป็น อักษรสูง


ไม่เฉพาะ ช้าง ที่คนต่างภาคเรียกต่างกัน  

ชาวกรุงเทพฯคงเรียกว่า "ช้าง"  

ชาวนครราชสีมาก็คงเรียก "ช่าง"

ชาวนครศรีธรรมราชก็คงเรียกว่า "ฉ่าง"


ลองฟังเรื่องของคนปักษ์ใต้ มาเป็นครูสอนที่อีสาน


เพลงสถาพร  โดย พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ

สถาพร เป็นคนปักษ์ใต้
ความรู้มากมายอาชีพเป็นครู
ปีกลายย้ายจากละงู
มาอยู่อีสานที่บ้านด่านเกวียน

มาประจำโรงเรียนบ้านด่านเกวียนด้วยความเต็มใจ
สถาพรเป็นคนปักษ์ใต้ พูดอะไรก็ต้องมีทองแดง
อยากพูดอีสานอย่างแรง
ปรึกษาลุงแฟงที่บ้านภารโรง

ลุงแฟงกำลังตั้งวงสุราภารโรง ก็สอนคำพังเพยว่า

จอกหนึ่ง หูซันจองลอง
จอกสอง หูซันจีหลี่
จอกสาม เห็นหมูเท่าแมงหมี่
จอกสี่จอกห้า เห็นป้านึกว่าเมีย
จอกหก ฝนตกนึกว่าแดด
จอกเจ็ดจอกแปด เห็นแดดนึกว่าฝน
จอกเก้า ตาลายพิกล
จอกสิบ วกวน เห็นคนนึกว่าควาย

สถาพรสอนหลายวิชา
วันนี้เรามาวาดรูปดูสิ
กระดาษ ดินสอก็มี
แจกให้ฟรี ให้วาดรูปมะเร็ง

นักเรียนก็นั่งตัวเกร็ง
วาดมะเร็งก็ไม่เป็นกันทั้งโรง
สถาพรก็เลยเป็นงง
ปรึกษาภารโรงผมไม่เข้าใจเลย

ภารโรงก็งงก็ซิตาย
มันเป็นก็จังใดครับไอ้โตมะเร็ง
สถาพรก็ตอบเซ็งเซ็ง
ตัวมะเร็งมีเป็นร้อยเป็นพัน

เช่นมะเร็งหวี่ มะเร็งวัน
ผีเสื้อตัวนั้นมันก็เป็นมะเร็ง
ชักใยโตงเตง
นั่นก็มะเร็งมุม

ที่บินมาเป็นกลุ่ม
ผึ้งก็เป็นมะเร็ง
อีสานบ้านเอ็ง
ก็มีมะเร็งกินูน

มะเร็งกินูนก็เอาไว้แกล้มกับสุราไง

ไม่ทราบเชื่อคุณพงษ์เทพได้หรือไม่ ที่ว่าคนปักษ์ใต้เรียก แมลง ว่า มะเร็ง


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 21 ก.พ. 50 18:42:01 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 169

สวัสดีตอนค่ำครับ คุณ เพ็ญชมพู
เผอิญโฟร์แมนหน้างานเป็นคนใต้พอดี
เผอิญตอนนั้นซดเหล้ากันอยู่  เพลงนี้ดังขึ้น  ก็เลยถามเขาว่าจริงหรือ
เขาบอกว่าไม่เหมือนกันทุกที่หรอก  เขาก็ไล่ให้ฟังว่า
อำเภอนั้นว่า...  อำเภอนี้ว่า...  จังหวัดนั้นว่า...  จังหวัดนี้ว่า...
ผมฟังทีไรไม่ว่าจังหวัดไหนอำเภอไหน  ก็ได้ยินแต่ว่า มเลง ผิดกันแต่เสียงสั้น-ยาวเท่านั้น(ไม่รั้วลิ้น)


ดูเหมือน คุณ เพ็ญชมพู จะผมยาวนะครับ(ชอบเพลงเพื่อชีวิต)  สำหรับผมชอบเพลงลูกทุ่งครับ  
เหตุเพราะตอนนมแตกพาน(เจ็บมากๆ)  มีพี่คนหนึ่งเขาเอ่ยขึ้นมาลอยๆว่า "พระเทพบอกว่าเพลงนี้เพราะดี" -เอ็งลองฟังดู
แต่ตั้งนั้นมาก็หาฟังแต่เพลงลูกทุ่งตามเสด็จ  ลืมไปเลยว่าเป็นคนกรุงเตบ..
ชอบสัมผัสใน-นอก ชอบเนื้อร้อง ชอบเรื่องราวที่เขาเล่าชอบเสียงร้องเสียงเอื้อน  
ปานจะได้กลิ่นท้องทุ่งห้วยหนองคลองคุ้ง ปานได้กลิ่นดอกพยอมในโพยมเมื่อพยับฝน (แน่ะ)


ไม่รู้ว่าจริงหรือเปล่าว่าสมเด็จท่านตรัสว่าอย่างนั้น  แต่ผมเชื่อว่าเพลงนี้เพราะจริงๆครับ



แม่ค้าตาคม

คลิกตรงนี้ก่อนนะครับ  http://mms.hunsa.com/search.php?gtype=all&gdata=&page=4&sorting=2
แล้วคลิก แม่ค้าตาคม  หรือ http://media.hunsa.com/we_mediastation/player.asp?id=11039

แม่ค้าตาคม

พี่พบเนื้อนวลเพราะนั่งเรือด่วนสายบ้านแพน
เราต่างรักกัน เหมือนแฟน เมื่อเรือด่วนแล่นถึงเมืองปทุม
เรือด่วนวิ่งไปเหมือนหัวใจพี่ตกหลุม
พี่หลงรัก แม่เนื้อนุ่มแม่ค้าสาวชาว บ้านแพน

ไม่เห็นเนื้อนวลพี่นั่งคร่ำครวญ ใจวกเวียน
คอยดักน้องที่ท่าเตียนทุกเที่ยวเรือเปลี่ยน ไม่เห็นหน้าแฟน
เรือด่วนกลับไป เหมือนหัวใจพี่ปวดแสน
ไม่พบหน้าแม่เนื้อแน่น แม่ค้าบ้านแพนสาวในตาคม

เฝ้ามองมองหาแม่ค้าหน้านวล
ทุกเที่ยวเรือด่วนไม่เห็นนวลน้องพี่หมองตรม
เคย เห็นแม่ค้าตาคมมาซื้อลำใยเงาะส้ม อีกทั้งขนมไปขายเสมอ

แม่ค้าหน้านวลเคยนั่งเรือด่วนสายบ้านแพน
ใยหลบหน้าตา หนีแฟนเห็นเรือด่วนแล่น คิดถึงแต่เธอ
เคยฝากจดหมายนายท้ายเรือ ให้เสมอ
พี่หลงคอย คอยน้องเก้อ เฝ้าหลงคอยเธอท่าเตียนทุกวัน.


แก้ไข "อักษรกลาง" เป็น "อักษรสูง" แล้วครับ
ขอบพระคุณครับ


กลับมาค้นหนังสือ  ได้เรื่อง "คำฤษฎี"  
พระนิพนธ์ในสมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรส
สมเด็จฯ กรมพระยาเดชาดิศร กับกรมหลวงภูวเนตรนรินทรฤทธิ์
แต่อาจจะไม่ถูกหลักของท่านเดี๋ยวนี้  บอกว่าเป็นคำเก่า เป็นกุญแจไขวรรณคดีไทยของเราเอง  
และอาจจะมีประโยชน์กับผู้ชอบการประพันธ์ฉันทลักษณ์ต่างๆ  
กระทู้ของคุณ เพ็ญชมพู นี้  คงได้เก็บในคลังกระทู้อย่างแน่แท้
จึงขออนุญาตคัด "คำฤษฎี"  ฝากไว้ในห้องสมุดด้วยนะครับ
แต่ขอยกไว้พรุ่งนี้ครับ  ค่อนข้างยาว  หวังว่ากระทู้นี้จะอยู่ถึง ๒๐๐ ความคิดเห็นนะครับ

แก้ไขเมื่อ 22 ก.พ. 50 11:35:23

แก้ไขเมื่อ 22 ก.พ. 50 08:17:15

จากคุณ : กัมม์ - [ 21 ก.พ. 50 20:53:46 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 170

คำฤษฎี

คำนำ
โดยพระดิฐการภักดี เมื่อพิมพ์ครั้งแรก
ลงวันที่ ๑ สิงหาคม ร.ศ. ๑๒๔

         "ข้าพเจ้าได้พบศัพท์ภาษามคธและภาษาอื่นบ้าง  ซึ่งแปลเป็นภาษาไทย  เป็นของพระเจ้าบรมไอยกาเธอ กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส  พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมสมเด็จพระเดชาดิศร  และพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงภูวเนตรนรินทรฤทธิ์  ช่วยกันทรงไว้  ข้าพเจ้าจึงได้นำมาให้โรงพิมพ์บำรุงนุกุลกิจเรียบเรียงโดยถูกต้องตามฉบับเดิม  เพื่อจะให้เห็นว่าเป็นของเก่าๆ ของท่านทำไว้เช่นนั้น

          หนังสือคำมคธแผลงเป็นสังกฤษแลคำมคธตรง  คำเขมร คำลาว คำโบราณ เก็บมาเรียบเรียงไว้  เพื่อจะให้ชายผู้รักรู้ในการกาพย์ โคลง ลิลศ ฉันท์ เข้าใจจำเป็นแบบอย่างคล้ายกันกับอถิธานศัพท์"

ศาสดา                              ว่า ครู ต้นบัญญัติ
นายก                                ว่า ผู้นำสัตว์
สยัมภู                               ว่า รู้ด้วยตน
พุทธ                                 ว่า บาน
ธรรมสามี                           ว่า เป็นเจ้าเหตุธรรม
ธรรมราชา                          ว่า เป็นพระยาเหตุธรรม
มเหษี                                ว่า แสวงหาซึ่งศิลาทิคุณ
สุคต                                 ว่า ไปสู่ที่อันดี
ทศพล                               ว่า แรงสิบ
นราศภ                              ว่า ประเสริฐกว่าชนชาติ
สรรเพช                             ว่า รู้สิ้น
โลกนารถ                           ว่า ที่พึ่งแห่งโลกย์
บุริโสดม                            ว่า เป็นบุรุษ์มีมืดอันถอนเสียแล้ว
มารชิ                                ว่า ชะนะมาร
ชินะ                                  ว่า ผจญ
นามพระเจ้าฯ ปเตยกโพธิ       ว่า พระประเจกโพธิ
โคดม                                ว่า ลูกแห่งโคดมโคตร
สากยบุตร                          ว่า เป็นบุตรแห่งสากยราช
สุโธทนี                             ว่า เป็นบุตรแห่งพะญาสุโธทน
บรม                                  ว่า ยิ่ง
บวร                                   ว่า ประเสริฐ
อดุลย์                                ว่า ชั่งไม่ได้ ว่าไม่มีผู้เสมอ
มหาภิเนศกรรม                     ว่าออกบวชอันประเสริฐ คือแผลงมาจากมหาภิเนกขัม เอา ข.เป็นสกะ  เหมือนขันธ์ ว่าสกลธ์
นิพาน                                 ว่า ออกจาก
วานะ                                   คือ ดำ กฤณา
อนาไลย                             ว่า ไม่มีที่ติดอยู่
ทุกขกษัย                            ว่า สิ้นทุกข์
สันตะ                                 ว่า ระงับ
ปะณีตะ                               ว่า ของอย่างยิ่ง
สัจ , สัตย                            ว่า จริง
เกษม                                 ว่า ไม่มีไภย
วิมุต                                   ว่า พ้น
วิโมกษ                               ว่า พ้นโดยวิเศษ
วิสุทธิ                                 ว่า ใสสอาด
นิพุติ                                   ว่า ดับ  ชื่อนิพาน
โลกุตรธรรม                          ว่า ธรรมอันค่ามขึ้นจากโลกย์
ธรรมปิฎก                             ว่า ตะกร้ารองธรรม
อัษฎางคิกมรรคญายะ             ว่า ทรงประกอบด้วยองค์แปด
วิปัศนา                                 ว่า วิปัศนา
ขีณาสพ , กษิณาสพ               ว่า มีอาศะวะอันสิ้นแล้ว
อะริยะ                                 ว่า ไกลจากกิเลศ
อรหรรต                               ว่า ควรจะรับซึ่งสการบูชา
เสกข                                   ว่า สำเหนียก
ภิกษุ                                   ว่า ขอ  แลว่าเห็นไภย
ยติ                                     ว่า ผู้มีศีลอันสังวรรณ
โยคาวจร                              ว่า ประพฤติเพียร
สมณ                                   ว่า ระงับ
สามเณร                               ว่า บุตรของสมณ
พราหมณ                              ว่า ผู้ล้างบาป
ชี                                       ว่า นักบวช
ชีผ้าขาว                               ว่า นักบวชผู้ห่มขาว
ดาบศ ดาบศนี ดาบศวี              ว่า ฤๅษี
โยคี                                     ว่า นักบวช
บรรพชา                               ว่า เว้นจากเบญจกาม
บรรพสัษย์                            ว่า สัปรุษย์
อาชาไนย                             ว่า รู้ซึ่งเหตุแลใช่เหตุ

สุรเชฐ  โลเกษ
กมลาศน์  จัตุรมุข                   ว่า พรหม แผนก็ว่าพรหม  ดุจคำว่าขุนแผน
จัตุรภักตร์ ธาดา

ผ่านฟ้า มเหศวร
อิศวร ศิวะ                             ว่า มีหลาวสาม  คือพระอิศวะ
ตรีสุลี

กฤษณ วิศณุ หริ                       ว่า มีจักรในมือ  คือพระนารายณ์
วาสุเทพ เกษพจักตรี

สหศเนตร์ บุรินทร์                     ว่า เป็นผัวนางสุชาดา คือพระอินทร์
สุราธิป สุชามปติ

วัชรินทร์                                  ว่า เป็นใหญ่เหตุวิเชียร

รำไพ ภาณุมาศ
ทิวากร ทินกร                           ว่า พระอาทิตย์
ประภาษกร
อุณหรังษี อังสุมาลี

ไถง                                       ว่า ตวัน
อุไทย                                    ว่า แรกขึ้น
อุษณาการ                              ว่า มีอาการอันร้อน

นักขัตราชา ศศิ ศศิธร                ว่า พระจันทร์  ดุจคำว่าพระแจ่ม พระเจ้าจ้าแจ่ม
โสมสิตรังษี อินท

อินท แข                                 ว่า เดือน
สิตลาภิรมย์                            ว่า ยินดียิ่งนักในที่อันเอย็น(เย็น)
เยือน                                    ว่า เอย็น(เย็น) ดุจคำว่า น้ำค้างหยาดเยือน
เหมือนเงน                              ว่า เงือน
ภุมมะ                                    ว่า อังคาร
พุฒะ                                     ว่า พุทธ์
ครู                                        ว่า พฤหัศ
สุกระ                                    ว่า ศุกร์
โสระ                                    ว่า เสาร์
ราหุ                                      ว่า ราหู
เหตุ (น่าจะเป็น เกตุ -กัมม์)         ว่า ธง
กฤษ                                     ว่า นักษัตร์
ดารา ดารก                             ว่า ดาว
โอสธิ                                    ว่า ดาวเก็บยา
ประกายพฤก                           ว่า ใกล้รุ่ง

แก้ไขเมื่อ 22 ก.พ. 50 10:00:59

แก้ไขเมื่อ 22 ก.พ. 50 09:51:19

จากคุณ : กัมม์ - [ 22 ก.พ. 50 09:46:56 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 171

ขอบพระคุณสำหรับเพลง แม่ค้าตาคม # ๑๖๙ (แล้วตกลงคุณกัมม์ได้พบแม่ค้าสาวชาวบ้านแพน จังหวัดอยุธยา อีกหรือเปล่า  ฮิฮิ)

ขออนุญาตอีกนิดเรื่องคำผิด มีทั้งคลิ๊ก และ คลิก (กรณีเดียวกับ คะ-ค๊ะ)  คำที่ถูกคือ คลิก


ขอขัดจังหวะคุณกัมม์เล็กน้อย

ฟังเพลงสถาพรของคุณพงษ์เทพ กระโดนชำนาญ แล้วได้ศัพท์ที่น่าสนใจมาอีก ๒ คำคือ ปักษ์ใต้ และ อีสาน

ปากใต้-ปักษ์ใต้

โอ่โอ ปักษ์ใต้บ้านเรา
แม่น้ำ ภูเขา ทะเลกว้างไกล
อย่าไปไหน
กลับใต้บ้านเรา

เสียงเพลง ปักษ์ใต้บ้านเรา ของวงแฮมเมอร์แว่วมา ชวนชาวปักษ์ใต้กลับบ้านเกิดกันเถอะ กลับใต้บ้านเรา

คำว่า ปักษ์ใต้ เป็นคำใหม่ น่าจะเกิดในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว  คำใดที่พอจะอนุโลมเข้ากับคำบาลีหรือ สันสกฤตได้  ท่านก็มักจะ “จับบวชหรือ “ลากเข้าวัด” เช่น

“สานหลวง” ก็กลายเป็น “ศาลหลวง

“เข้าสาน” ก็กลายเป็น “ข้าวสาร”

“ปากใต้” ก็กลายเป็น “ปักษ์ใต้”

คำว่า ปากใต้ มีมาตั้งแต่ในสมัยโบราณแล้ว  ในพระราชกำหนดเก่าในสมัยกรุงศรีอยุธยา (พ.ศ.๑๐๘๔) เรียกว่า “ปากใต้ ”  พงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับหลวงประเสริฐ เรียกว่า “ปักใต้”  ในกฎหมายตราสามดวงใช้ “ปากใต้”   ก่อนรัชสมัยรัชกาลที่ ๖ มักใช้ “ปากใต้” และ “ปักใต้” โดยเฉพาะในประกาศต่าง ๆ ของรัชกาลที่ ๔ ล้วนใช้เป็น “ปากใต้”

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมาย ปาก และ ปักษ์ ต่างกันดังนี้

ปาก   ต้นทางสำหรับเข้าออก เช่น ปากช่อง ปากตรอก, ถ้าเป็นทางทะเล เรียกว่า ปากน้ำ, ปากแม่น้ำ เช่น ปากพูน ปากเซ

ปักษ์  ฝ่าย, ข้าง, เช่น ปักษ์ใต้, กึ่งของเดือนจันทรคติ คือ เดือนหนึ่งมี ๒ ปักษ์ ข้างขึ้นเรียก ศุกลปักษ์ (แปลว่า ฝ่ายขาว หมายเอาแสงเดือนสว่าง) ข้างแรมเรียก กาฬปักษ์ (แปลว่า ฝ่ายดำ หมายเอาเดือนมืด), ครึ่งเดือน เช่น หนังสือรายปักษ์

สำหรับคำว่า ภาคใต้  เริ่มนำมาใช้ในทางปกครองตั้งแต่รัชกาลที่ ๖ โดยมีที่ทำการภาคอยู่ที่จังหวัดสงขลา และหลังจากการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. ๒๔๗๕ ได้มีการยุบมณฑลทั้งหมดในปลายปี ๒๔๗๖ หน่วยราชการในกระทรวง ทบวงกรมต่าง ๆ ได้มีการตั้งหน่วยงานเพื่อบริหารราชการในระดับภาคขึ้น หลังจากนั้นคำว่า "ภาคใต้" จึงเรียกใช้กันอย่างแพร่หลาย


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 22 ก.พ. 50 11:22:28 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 172

อีศาน-อีสาน

นายผี ได้แต่งบทกวีขนาดสั้นชื่อ "อิศาน"  เป็นบทกวีที่มีชื่อเสียงและแพร่หลายที่สุด มีความว่า

ในฟ้าบ่มีน้ำ                      ในดินซ้ำมีแต่ทราย
น้ำตาที่ตกราย                   ก็รีบซาบบ่รอซึม

แดดเปรี้ยงปานหัวแตก        แผ่นดินแยกอยู่ทึบทึม
แผ่นอกที่ครางครึม             ขยับแยกอยู่ตาปี

มหาห้วยคือหนองหาน         ลำมูลผ่านเหมือนลำผี
ย้อมชีพคือลำชี                 อันชำแรกอยู่รีรอ

แลไปสดุ้งปราณ               โอ! อิศาน, ฉะนี้หนอ...
คิดไปในใจคอ                  บ่คอยดีนี้ดังฤา?

พี่น้องผู้น่ารัก,                   น้ำใจจักไฉนหือ?
ยืนนิ่งบ่ติงคือ                   จะใครได้อันใดมา?

เขาหาว่าโง่เง่า                   แต่เพื่อนเฮานี่แหละหนา
รักเจ้าบ่จาง ฮา!                 แลเหตุใดมาดูแคลน

เขาซื่อสิว่าเซ่อ                  ผู้ใดเน้อจะดีแสน
ฉลาดทานเทียมผู้แทน         ก็เห็นท่าที่กล้าโกง

กดขี่บีฑาเฮา                     ใครนะเจ้า? จงเปิดโปง
เที่ยววิ่งอยู่โทงโทง             เที่ยวมาแทะให้ทรมาน

รื้อคิดยิ่งรื้อแค้น                 ละม้ายแม้นห่าสังหาร
เสียตนสิทนทาน                 ก็บ่ได้สะดวกดาย

ในฟ้าบ่มีน้ำ                       ในดินซ้ำมีแต่ทราย
น้ำตาที่ตกราย                    คือเลือดหลั่ง! ลงโลมดิน

สองมือเฮามีแฮง                เสียงเฮาแย้งมีคนยิน
สงสารอิศานสิ้น                  อย่าซุด, สู้ด้วยสองแขน!

พายุยิ่งพัดอื้อ                    ราวป่าหรือราบทั้งแดน
อิศานนับแสนแสน              สิจะพ่ายผู้ใดเหนอ?

(ลงพิมพ์ครั้งแรกในวารสารสยามสมัย ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๒๕๖  ๗  เมษายน พ.ศ. ๒๔๙๕)

บทกวีเรื่องนี้ มีนักวิชาการกล่าวโจมตีว่า นายผี ใช้คำผิด ที่ถูกควรเป็น อีสาน ซึ่ง นายผี ได้เขียนตอบเป็นกลอนไว้ว่า

ขอตอบหน่อยคุณพิมพ์ มหาพินิจ
ถึงกลอนผิดก็ไม่ว่าที่มาถาม
อันอีศานคำนี้มีเนื้อความ
เกี่ยวกับนามอีศะเทวฤทธิ์

ทรงประจำอยู่ที่ทิศอีศาน
คือ" ทิศท่านอีศะผู้ศักดิ์สิทธิ์ "
อันโบราณตำราเหมือนยาพิษ
ใครไม่คิด กินเข้าไปเป็นได้การ

อยากเอาอย่างข้างบุราณพาลจะบ้า
ต้องแก้ผ้าโชว์พุงเที่ยวฟุ้งซ่าน
อันคนเขียน ศ ศาลา มีมานาน
คู่อีสาน ส เสือ เชื่อเถอะคุณ

นายผี

อิสาน, อีสาน มาจากภาษาบาลี  ส่วน อิศาน, อีศาน มาจากภาษาสันสกฤต  เป็นชื่อของเทวดาผู้รักษาทิศตะวันออกเฉียงเหนือ  น่าจะเป็นองค์เดียวกับพระศิวะหรือพระรุทร

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ เก็บไว้คำเดียวคือ อีสาน

อีสาน  ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ, พระศิวะหรือพระรุทร


เทวดาผู้รักษาทิศทั้งสี่ เรียกว่า จตุโลกบาล หรือ จาตุมหาราช หรือ โลกบาล ๔  ได้แก่

๑. ธตรฐ เป็นเจ้าแห่งทิศบูรพา หรือทิศตะวันออก
๒. วิรุฬหก เป็นเจ้าแห่งทิศทักษิณ หรือทิศใต้
๓. กุเวรหรือท้าวเวสสวัน เป็นเจ้าแห่งทิศอุดร หรือทิศเหนือ
๔. วิรูปักษ์ เป็นเจ้าแห่งทิศประจิม หรือทิศตะวันตก

สำหรับทิศเฉียงอีกสี่ทิศ มีเจ้าผู้ครองทิศต่างหาก แต่ไม่ได้รวมอยู่ใน จตุโลกบาล ได้แก่

๑. พระอัคคี (พระเพลิง) เป็นเจ้าแห่งทิศอาคเณย์ หรือทิศตะวันออกเฉียงใต้
๒. พระนิรฤดี เป็นเจ้าแห่งทิศหรดี หรือทิศตะวันตกเฉียงใต้
๓. พระพายุ (พระพาย) เป็นเจ้าแห่งทิศพายัพ หรือทิศตะวันตกเฉียงเหนือ
๔. พระอีศาน เป็นเจ้าแห่งทิศอีสาน หรือทิศตะวันออกเฉียงเหนือ


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 22 ก.พ. 50 11:24:20 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 173

สาธุ

แก้ไขเมื่อ 22 ก.พ. 50 11:48:07

จากคุณ : * (nickycharles) - [ 22 ก.พ. 50 11:46:51 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 174

แล้วตกลงคุณกัมม์ได้พบแม่ค้าสาวชาวบ้านแพน จังหวัดอยุธยา อีกหรือเปล่า  ฮิฮิ

ตอบเป็นผญาว่า "อ้ายนี้ปลอดอ้อยซ่อย  เสมออ้อยขึ้นกลางก๋อ  กาบกะบ่ห่อ  หน่อน้อยกะบ่ซอน  ซู้บ่ซ้อนเมียอ้ายกะบ่มี" ครับ

ตอนแรกพิมพ์ว่า "คลิ๊ก" ทั้ง ๒  แต่ว่าสำนึกผิด ก็เลยแก้
ว่าแก้เป็น "คลิก" แล้วนะนี่  ยังหลงได้

ชอบคำว่า "จับบวช" ครับ
สำหรับคำว่า ปากใต้ กับ ปักษ์ใต้
ในคำฤษฎีนี้  ทรงใช้คำว่า ปักใต้
ปักษ์ จะมาจาก ปักษาปักษี หรืออย่างไรครับ

"ในฟ้าบ่มีน้ำ  ในดินซ้ำมีแต่ทราย"
เคยได้ยินตั้งแต่เด็ก  แต่ตอนนั้นยังไม่ได้ใส่ใจเรื่องภาษา
คำว่า "อีศาน" เทียบกับทิศอื่นๆ น่าจะถูกของแกนะครับ

พระอัคนี (อัคคี) คือ อาคเณย์
พระนิรฤดี แผลงเป็น หรดี
พระพายุ เป็น พายัพ
พระอีศาน เป็น อีศาน


คำฤษฎี  เดี๋ยวมาต่อนะครับ  ขอพักสักนิด


จากคุณ : กัมม์ - [ 22 ก.พ. 50 12:54:41 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 175

คำฤษฎี (ต่อ)

เมศ                                      ว่า แพะ บ้างกล่าวว่าเนื้อ
พฤศสภ                                 ว่า โค
เมถุน                                    ว่า คู่
กรกฏ                                   ว่า ปู
สิงหะ                                   ว่า สิงห์
กัญ กัลยา                             ว่า นาง
ตุลย                                    ว่า ชั่ง
พิจิก                                    ว่า แมลงป่อง
ธนู                                       ว่า คันธนู
มังกร                                   ว่า มังกร
กุมภ                                    ว่า ม่อ
มิญ มัจฉะ                             ว่า ปลา
คิมหะอุตุ                               ว่า ระดูร้อน
วสันตอุตุ                               ว่า ระดูฝน
เหมันตอุตุ                             ว่า ระดูหนาว
อุชุ                                      ว่า อรชร
เจตรมาศ                              ว่า เดือนห้า
ไพศาขมาศ                           ว่า เดือนหก
เชฐมาศ                                ว่า เดือนเจ็ด
อาสาทมาศ                            ว่า เดือนแปด
สาวนมาศ                              ว่า เดือนเก้า
พัทปทมาศ                            ว่า เดือนสิบ
อายุชมาศ                             ว่า เดือนสิบเอ็ด
กติกมาศ                              ว่า เดือนสิบสอง
มฤคสิรมาศ                           ว่า เดือนอ้าย
บุษมาศ                                ว่า เดือนยี่
มาฆมาศ                               ว่า เดือนสาม
ผคุณมาศ                              ว่า เดือนสี่
อธิกมาศ                               ว่า เดือนยิ่ง  เรียกว่าแปดสองหน
สมพัจษร พรรษ ฉนำ               ว่า ปี
สงกรานต์                              ว่า ย่าง  คือพระอาทิศขึ้นสู่เมศราษี

อัคนิโรติเตโชสิขาชล                ว่า ไฟ
ภาณุมา ธุมเกต เพลิง

ธุม ธุโม                                 ว่า ควัน
อรสุม                                    ว่า อาย
ชาล                                      ว่า เปลว
ภัศม                                     ว่า ให้แหลก
เป็น, จุณ, เท่า                         ว่า เท่า

วาโย วายุ มารุต                       ว่า ลม
วาตะ คันธวาหะ

อัศวาศ                                   ว่า ลมหายใจออก
ปัศวาศ                                   ว่า ลมหายใจเข้า

อุทก วารี ชล อาป                    
อาโป สสิลัง ทึกตึก                    ว่า น้ำ  ดุจคำว่าชรเซาะเขา
ชร

ชัคติ ภูริ พสุธา
พสุนธรา ฉม เวณี                       ว่า แผ่นดิน
เมธนี กรุงไผท หล้า

มติก                                       ว่า ดิน
สธามติก                                  ว่า ปูน
สิเนรุ สุเมรุ ผาหลวง                   ว่า เขาพระเมรุ
สัปตภัณฑ                               ว่า เขาปริภัณฑเจ็ด
ผาเผือก                                  ว่า เขาไกรลาศ
ผาหอมหวาน                            ว่า เขาคัณธมาทน์
ผาดำสามเส้า                            ว่า เขาตรีกูฏ

บรรพต สิขร คีรี                        ว่า เขา
พนม ดอย ภู        

อจล                                       ว่า ไม่หวั่นไหว  ใช้เป็นเขาก็ว่า ดุจคำว่า องกาอจลแล้วจะข้ามเขิน
เขิน                                       ว่า ดอน
ไสล สิลา เสลา                        ว่า หิน
ปาสาณ                                  ว่า แผ่นหิน
โดม                                      ว่า น้ำไหลจากช่องเขา น้ำตก
เซาะ                                      ว่า ซอก
เซรา                                     ว่า หลืบ  ดุจคำว่า เซาะเซราเขาธาร
ชรลัด ชรลอง                          ว่า ลำธารลัดได้

พหารัญ พหาวัน                       ว่า ป่าใหญ่ ป่าสูง
ไพรแวง                                 ว่า ป่ายาว
พฤน กานน พงพีเผือน               ว่า ป่า เถื่อนก็ว่าป่า
ดงดึก                                    ว่า ดงลึก
ดงจันทึก                                ว่า ดงร้าย
วนัศดมภ์                                ว่า ป่าเสา
ป่าชัฏ                                    ว่า ป่ารก
พนาลี                                    ว่า รเบียบป่า
วนสณฑ์ ดองไพร                      ว่า ราวป่า
ชัฏชื้อ                                    ว่า ชรอัดชราอื้อ
หิมวา                                     ว่า ป่าน้ำค้าง
พนัศบดี อารักษ ปู่เจ้า               ว่า พระไพรเจ้าป่า
คำนัน                                   ว่า ของบูชา
บำบวง                                   ว่า บูชา
ตังวาย                                  ว่า ถวาย
สันรวง                                  ว่า สูง  ดุจคำว่า สรวงสวรรค์
สุร มมรุ วิพุธ สุเรารส เทพบุตร   ว่า เทวดา  ดุจคำว่า สรตื้อหมู่แมนมา
เทวธิดา เทวี อับษร                  ว่า นางฟ้า
พยัม                                     ว่า วิมาน

สุราไลย ไตรทสาไล                 ว่า ที่อยู่แห่งเทวดา
เทวโลกย์

สวรรคาไลย                            ว่า ที่อยู่คือสวรรค์
ทิพ                                       ว่า เกิดมีในสวรรค์  ว่าเล่นก็ได้
สวรรคต                                 ว่า ไปสู่สวรรค์
ทิวงคต                                  ว่า ไปสู่ทิพยสถาน
พาสุกรี วาสุกรี                         ว่า นาค
สัป พิศม                                ว่า งู
อษรพิศม์                               ว่า มีพิศม์ดั่งดาบ
ครุฬ สุบรรณเวณตัย                  ว่า ครุธ

แทตย ทานบ มาร                     ว่า ยักษ
ราพ กำธร บาบี

ยักษากร                                 ว่า หมู่ยักษ
รากษษ                                   ว่า ผีเสื้อ
ภูต ปีสาท มาห โขมด                 ว่า ผี

ษนุษย์ มนุษย์ มัจ                      ว่า มนุษย์ผู้ชาย
มานพ นร บุรุษย์

สัตรี กัลญา สุดา วนิดา                ว่า ผู้หญิง
นารี พธุ กานดา

ศรี                                          เขมนว่า หญิง  ดุจคำว่า แม่ลานัดให้หาศรี
มาตุคาม                                  ว่า เป็นที่ไปแห่งบุรุษยดุจบ้านมารดา
สุนทรี กัลยาณี                           ว่า นางงาม

นงเยา นงพาล นงโพธ
นงนุช นงคราญ นงลักษ               ว่า หญิงอย่างดี
นงราม นงพงา

นางนง  ถนิมกาม                         ว่า เครื่องประดับกาม
ถนิมเมือง                                  ว่า เครื่องประดับเมือง  คือนางแพศยาและนางนครโสเภณี

อำไพรุ รุจี โสภณ                        ว่า งาม
ลาวรรณ ตรู ลออ อเคื้อ

เฉีด บรรเจีด                               ก็ว่างาม ดุจคำว่า โฉมเฉิด
อร                                            ว่า งาม  ดุจคำว่า เอวอร
รางชาง                                       ก็ว่างาม  ดุจคำว่า พระดูดำเนินหงษพธูอันรางชาง

ย่างเยื้อง รำบำ                              ว่า มีส่วน
นางภัควดี

เสาวภาคย์                                    ว่า ส่วนอันงาม
ช้าซ่อน พิจ                                  ว่า งามสลวย
สำรวย                                        ว่า สวย
อันแถ้ง                                       ว่า กล้องแกล้ง
มฤมล (นฤมล หรือเปล่า-กัมม์)         ว่า ปราศจากมนทิน
มารศรี                                        ว่า มีศรี
มิ่ง                                             ว่า ขวัญ
ทรามใช้                                      ว่า อ่อนโดยมาก
ทวยชด ลมุล โอน                         ว่า อ่อน
ลม่อม ลำเภา ลำยอง                     ว่า อ่อนนุ่ม ดุจคำว่า ต้นกล้วยทองลำยอง

ปัตบรรลายเสี่ยมสาร                      ว่า ค่อยยกย่าง
โชยชายมนิมมนา

ลิลา ลิลาศ                                   ว่า เยื้องกราย
ลำนักโฉมสวรรค์                           ว่า เหมือนโฉมสวรรค์
แม้น ลม้าย เฟื่อย รุหาร                   ว่า เหมือน  ดุจคำว่า เนื้ออาหารทองแท่ง  แลใจเฟื่อยฟ้าทำทาน
เฉก ฉิน                                       ว่า เช่น
ประเหล้                                       ว่า คล้าย  นักรู้บางแห่งเอาตัว ล ขึ้นน่าใส่เอกว่า เปล่ห ดังนี้ก็มี
เตรียบ                                         ว่า เคียง
ชนิด                                           ว่า ชิด

พางเพียร เทียบเทียม                      ว่า เท่า
ทันทัด ปูน ปาน

ฉาย                                            ว่า เงา
อาทาศ                                        ว่า แว่น  ว่ากระจก

ประภา ประภาษะ
อาภา โอภาษ รัศมี                          ว่า รุ่งเรือง
โชติ ชาติ ชัชวาลย์
เถกิง โพรงพราย

พฤๅ พันฤๅ ก่อง ถ่อง                        ว่า สว่าง
พฤกษะ พันฤก                                ว่า ใกล้รุ่ง
กระช่างที่                                       ว่า กระจ่าง  เหมือนคำว่า เจษฎา เอา จ. เป็น ฉ. แล้วเป็น ช. ไป
ดำรัสรู้                                          ว่า รู้แจ้ง
รับสั่งตรัส                                      ว่า รับสั่งแจ้ง  ดุจคำว่าไปแจ้งความ
แถลง                                           ว่า เล่า
ไข เบิก ผาย เผย ลเหย                    ว่า เปิด
ฟ้อง                                            ว่า กล่าว  ดุจคำว่า อย่างเจ็บใจ ณ น้อง  ใช่พี่ฟ้องว่า บมิไป
ยุบล                                            ว่า ใจความ
คดี                                              ว่า เป็นที่ไปของชาวเมือง
กำหนด                                         ว่า กฎ
ทำนูน                                           ว่า ทูล
จำโหนฎ                                        ว่า โจท
เฉลย                                            ว่า จำเลย
ปริหาร                                          ว่า ผู้แก้
บรรยาย เหี้ยม                                ว่า เหตุ
อำเภอ                                          ว่า เหตุ การ  
                                                     ดุจคำว่าอำเภอใดแลราชมีอยู่ในคลองธรรมนี้ชอบฤๅ  
                                                     นายอำเภอต้องว่าเป็นนายเหตุการณ์
ตระลาการ                                     ว่า มีอาการตังตราชู
จดหมายบันทึก                               ว่า จดหมายย่อ
ตราสีน                                          ว่า จำทรัพย์
ปฤกษา                                         ว่า ถาม
สากษี                                           ว่า พยาน
ค้าน                                              ว่า หัก
ติง                                                ว่า ไหว
แย้ง                                              ว่า ขวาง
มรรษา มฤษา                                 ว่า คำเท็จ
อำยวญ                                         ว่า ปิดพลาง บังคำ
บัง                                               ว่า ปิด
เลศ                                              ว่า อุบาย
กล                                               ว่า หมุน หันไปดั่งจักร
เล่ห์                                              ว่า เงื่อนงำ พี่เลี้ยงเห็นเล่ห์แล้วยิ้มฉงน
ฉงน สนเท่ห์ กังขา สงกา พวง              ว่า กินแหนง
ขนาง                                            ว่า สงใส
สัจวจี                                            ว่า จริง
สาธุ สุนทร                                     ว่า ดี


จากคุณ : กัมม์ - [ 22 ก.พ. 50 14:49:24 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 176

มีคำว่า สาธุ ของอาจารย์ * ด้วย  haha


ปุจฉาจาก # ๑๗๔

ปักษ์ จะมาจาก ปักษาปักษี หรืออย่างไรครับ

วิสัชนา

ปักษ์ มาจากภาษาสันสกฤต ตรงกับคำที่มาจากภาษาบาลีว่า  ปักข์  นอกจากแปลว่า ฝ่าย หรือ ข้าง อย่างที่อธิบายในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานแล้ว  ยังแปลว่า ปีก ได้อีก

ปักษา, ปักษี, ปักษิน  หมายถึง ผู้มีปีก ก็คือ นก นั่นเอง

คำว่า ปักษิน  มักเขียนผิดเป็น ปักษิณ   คำนี้ถือเป็นคำยกเว้น เพราะโดยปรกติ คำที่มาจากภาษาสันสกฤตมีหลักการใช้ ณ อยู่ว่า ถ้าคำใดมีอักษร  ร ษ ฤ นำหน้า ต้องใช้ ณ เช่น อรุณ, กรรณิการ์, กรุณา, กฤษณา, โฆษณา, ทักษิณ, ลักษณะ สาธารณะ,  ตฤณมัย  

คำยกเว้นอื่นเช่น กริน (กะ-ริน)  มาจากคำว่า กร แปลว่า มือ หรือ แขน   กริน แปลว่า ผู้มีมือ คือ ช้าง นั่นเอง (มือ ในที่นี้น่าจะหมายถึง งวง)


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 22 ก.พ. 50 15:05:35 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 177

ตามอ่านอยู่ค่ะคุณเพ็ญ  เอกสารพอมี


ยอมแพ้ คำฤษฎี  ของคุณกัมม์  เยี่ยมยุทธ  ไม่เคยเห็นมาก่อน


จากคุณ : แสนอักษร - [ 23 ก.พ. 50 09:27:35 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 178

ยินดีต้อนรับคุณแสนอักษร  ดีใจที่มีผู้สนใจติดตามอยู่บ้าง


คำที่เป็นชื่อสถานที่มักตั้งตามชื่อบุคคล เหตุการณ์ หรือสิ่งแวดล้อมที่เป็นลักษณะเด่นของสถานที่นั้น ๆ  หลายคำก็มีปัญหาในการเขียนเหมือนกัน ด้วยว่าไม่รู้ประวัติความเป็นมา เอาเฉพาะในกรุงเทพฯ นี้ที่พอจะนึกได้ก็มี แคราย, สาทร, บางลำพู, รัชดาภิเษก, จักรรวรรดิ, เทเวศร์, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คุณแสนอักษรว่ามีชื่ออะไรเพิ่มอีกไหม ?


แคราย-แคลาย

สี่แยกแคราย เป็นสี่แยกที่เกิดขึ้นเมื่อมีการตัดถนนติวานนท์และถนนงามวงศ์วานประมาณ พ.ศ. ๒๔๙๐  การเขียนชื่อบริเวณสี่แยกดังกล่าวมีความลักลั่นมากโดยมีการเขียนทั้ง "แคลาย" และ "แคราย" จนกระทั่งจังหวัดนนทบุรีได้มีหนังสือสอบถามราชบัณฑิตยสถานว่าเขียนอย่างไรจึงจะถูกต้อง ในชั้นแรกราชบัณฑิตยสถานได้ตอบจังหวัดนนทบุรีไปว่า จากการสอบถามผู้ที่มีพื้นเพในบริเวณดังกล่าวมานานทราบว่า บริเวณนั้นมีต้นแคมากมีทั้งดอกสีขาวและสีแดงมองไกล ๆ มีลักษณะคล้ายผ้าหลากสี จึงเรียกว่า แคลาย

ต่อมาราชบัณฑิตยสถานได้รับคำร้องเรียนขอให้ทบทวนชื่อสถานที่ดังกล่าวจากประชาชนอยู่เสมอ และกรมทางหลวงได้มีหนังสือขอให้ราชบัณฑิตยสถานตรวจสอบว่าคำใดถูกต้องระหว่าง "แคลาย" กับ "แคราย" จึงได้มีการตรวจสอบข้อมูลและหลักฐานต่าง ๆ เช่น วัดเสมียนนารี ซึ่งอยู่ริมถนนวิภาวดีรังสิต เดิมชื่อ วัดแคราย แต่ปรากฏว่าวัดเสมียนนารีไม่มีความเกี่ยวข้องกันทางประวัติศาสตร์กับบริเวณสี่แยกดังกล่าว เนื่องจากตั้งอยู่ห่างไกลกัน และไม่ปรากฏชื่อบริเวณดังกล่าวในแผนที่ทางประวัติศาสตร์ หรือแม้แต่การตรวจสอบจากสารบบที่ดินและระวางแผนที่รุ่นโบราณที่สำนักงานที่ดินจังหวัดนนทบุรีก็ไม่พบหลักฐานเช่นกัน อีกทั้งชื่อแคลายหรือแครายก็มิได้เป็นชื่อหมู่บ้าน ตำบลหรือเขตการปกครองใด ๆ จึงไม่ปรากฏชื่อในแผนที่ การเรียกชื่อสี่แยกแคลายหรือแครายเพิ่งปรากฏเมื่อมีการตัดถนนงามวงศ์วานและถนนติวานนท์ขึ้น

แต่จากการสอบถามผู้คนที่อยู่อาศัยในบริเวณดังกล่าวก่อนที่จะมีการตัดถนนติวานนท์และถนนงามวงศ์วานทราบว่า บริเวณดังกล่าวมีต้นแคมากและขึ้นเรียงรายตามขอบถนน ผู้คนที่อาศัยอยู่ในบริเวณนั้นรวมทั้งผู้ที่อยู่บริเวณใกล้เคียง จึงมักเรียกบริเวณนี้ว่า แคราย และกลายเสียงเป็นแคลายบ้าง ดังนั้น ป้ายชื่อของทางราชการ และร้านค้าต่าง ๆ ในบริเวณนั้นจึงมีทั้งที่เขียนว่า "แคลาย" และ "แคราย" นอกจากนี้ ไม่ปรากฏว่ามีต้นไม้ตระกูลแคชื่อแคลายหรือต้นแคที่มีดอกลาย ดังนั้นจึงมีหลักฐานจากคำบอกเล่าตรงกันประการหนึ่งคือ บริเวณซึ่งเป็นส่วนปลายของถนนงามวงศ์วานตัดกับถนนติวานนท์เป็นบริเวณที่มีต้นแคเรียงราย หลักฐานจากคำบอกเล่าดังกล่าวจึงมีน้ำหนักที่น่าจะวินิจฉัยได้ว่า ควรเรียกบริเวณดังกล่าวว่า "สี่แยกแคราย"

http://th.wikipedia.org/wiki/แคราย


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 23 ก.พ. 50 11:00:38 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 179

สาทร-สาธร

สืบเนื่องคำว่า “สาธร” ซึ่งเป็นชื่อสำนักงานเขตสาธร ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ไม่มีประวัติความเป็นมา และไม่มีความหมายคำแปล ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ แต่คลองสาทรกับ ถนนสาทร มีประวัติความเป็นมา จากบรรดาศักดิ์ขุนนาง ในสมัยในรัชกาลที่ ๕ คือ เมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๓๑ มีคหบดีจีนชื่อ เจ๊สัวยม บุตรพระยาพิศาลสมบัติบริบูรณ์ (เจ๊สัวยิ้ม) อุทิศที่ดินของตนและทำการขุดคลองขึ้น จากแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออก ไปบรรจบคลองวัดหัวลำโพง นำดินที่ขุดคลองทำถนนทั้ง ๒ ฝั่งคลอง คนทั่วไปเรียก “คลองเจ๊สัวยม” เมื่อเจ๊สัวยมได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงสาทรราชายุกต์ คลองและถนนทั่ง ๒ ฝั่ง เรียกว่า “คลองสาทร” และ “ถนนสาทร”

ต่อมาเมื่อการเขียนภาษาไทย ได้มีการเขียนผิดเพี้ยนไปเป็น “สาธร” จนกระทั่งปัจจุบัน ซึ่งเป็นการเขียนชื่อคลอง และถนนสาทร ผิดไปจากความเป็นมาในอดีต เมื่อจัดตั้งสำนักงานเขตขึ้น ได้นำชื่อถนนสาทรมาใช้เป็นชื่อเขตสาทร  โดยใช้ "ธ ธง" จึงทำให้ไม่ถูกต้องด้วย เมื่อตรวจสอบแล้วพบว่า การเขียนชื่อเขตสาธร คลองสาธร และ ถนนสาธรเหนือ – ใต้ ไม่ถูกต้องตามประวัติความเป็นมา ของคลองและถนน ซึ่งหลักฐานว่าคำว่า “สาทร” ใช้ ท ทหาร ทั้งหมด กรุงเทพมหานครจึงได้เสนอ กระทรวงมหาดไทย โดยคณะกรรมการพิจารณาร่างกฎหมาย ของกระทรวงมหาดไทย คณะที่ ๒ พิจารณาแล้วเห็นว่า คำว่า “สาธร” ไม่มีความหมาย และคำแปลตามหลักภาษาไทย  ส่วนคำว่า “สาทร” มีความหมายและคำแปลว่า “เอื้อเฟื้อ เอาใจใส่”  ตามหลักภาษาไทย ในพจนานุกรม และเป็นคำที่มาจากบรรดาศักดิ์ของ หลวงสาทรราชายุกต์ (เจ๊สัวยม)  ซึ่งตามประวัติอักขรานุกรม ขุนนางในสมัยรัชกาลที่ ๕ จะใช้ ท ทหาร ทั้งหมด เมื่อเขตสาทรจัดตั้งขึ้น  และใช้ชื่อคลองสาทร และถนนสาทร เป็นชื่อสำนักงานเขต โดยใช้ "ธ ธง"  จึงเป็นการเขียนไม่ตรง กับที่มาชื่อบรรดาศักดิ์ และหลักภาษาไทย  กระทรวงมหาดไทยจึงได้ประกาศ ลงวันที่ ๒๓ เมษายน ๒๕๔๒ เปลี่ยนแปลงชื่อ “เขตสาธร” เป็น “เขตสาทร” ตามหลักฐานดังกล่าว

ดังนั้น ชื่อสำนักงานเขตสาทร ต้องใช้ ท ทหาร และถนนสาทรเหนือ - ใต้ ตลอดจนซอยแยก จากถนนสาทร ต้องเขียนป้ายชื่อ เป็น ท ทหาร ทั้งหมด ประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับนี้ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศทั่วไป เล่ม ๑๑๖ ตอนพิเศษ ๓๕ ง. ลงวันที่ ๒๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๒ ตั้งแต่วันที่ ๒๓ เมษายน ๒๕๔๒ เป็นต้นไป “สาธร” เป็น “สาทร”  ที่ถูกต้อง ตามหลักฐานประวัติศาสตร์ ความเป็นมาแต่อดีต  และถูกต้องตามหลักภาษาไทย ซึ่งจะเป็นสำนักงานเขตสาทรที่เอื้อเฟื้อ เอาใจใส่ “บำบัดทุกข์ บำรุงสุข” ราษฎรในพื้นที่ตามอำนาจหน้าที่สืบไป

http://www.geocities.com/stdo_bma/history.htm


หมายเหตุเพ็ญชมพู

คำว่า "สาธร"  ปัจจุบันก็ยังมีใช้อยู่  คือ ต้นสาธร (Millettia leucantha Kurz)  เป็นต้นไม้ประจำจังหวัดนครราชสีมา

http://www.royalfloraexpo.com/thai/trees/northeast/Nakhon_Ratchasima.asp
http://www.dnp.go.th/EPAC/province_plant/khorat.htm


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 23 ก.พ. 50 11:17:12 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 180

สวัสดีครับ คุณ แสนอักษร
พระองค์ท่านแปลแต่ละคำ เล่นเอาอึงครับ
เห็นว่าแปลดี และน่าจะเป็นประโยชน์ต่อนักเลงกลอน
ก็เลยขออนุญาตคุณ เพ็ญชมพูนำมาลงไว้ (ไม่รู้อนุญาตหรือยัง)
ยังเหลืออีกหลายคำ  ไม่รู้จะจบหรือเปล่า งานช่วงนี้ก็สุมกันเข้ามา



ปักษา (ผู้มีปีก) น่าจะตรงกับ Bird (สัตว์ปีก)
ที่เราเอามาแปลว่า "ไข้หวัดนก" นะครับ


คำฤษฎี(ต่อ)

ภูวดี ภูวนา รัษฐาธิบ
ชนาธิป นราธิป                                ว่า เจ้าแผ่นดิน
กษัตรีย กฤษดีย ไผทโกรม

ราชัญ                                           ว่า พระยาไม่ได้อภิเศก
มูระธาภิเศก                                   ว่า รดพระเศียร
อาศิรพาท                                     ว่า คำถวายพระพร  ดุจคำว่า เทพอึงอวยอาศิรพาท

ถวัลราชประเพณี                             ชอบว่า ทรง  ดุจคำว่าถวัลยพัตรพิสุทธิ  ว่าทรงผ้าขาว
ถวัลราชสมบัติถวัลย

ไอสวรรยศ                                    ว่า ยศ คือเป็นสมบัติ
ปริวารยศ                                      ว่า ยศมีผู้ห้อมล้อม
จรรโลงราษฎร                                ว่า ชักจูงชาวเมือง
จรรโลงจรงใจ                                 ว่า จูงใจ
ครอบครอง                                    ว่า ปกคลุม

เครื่องกุกกุฎภัณฑ์
พระขรรค์                                       ว่า ดาบสี่คม ๑
ฉัตร                                              ว่า พระกลด ๑
อุณหิศ                                          ว่า เครื่องประดับพระเศียร ๑
ปาทุกา                                          ว่า ฉลองพระบาท ๑
วาลวิชนี                                         ว่า พัชนี ๑
กัญจุการาม                                    ว่า ฉลองพระองค์ ๑
เสื้อสนอบ                                      ว่า เสื้อลอบ ๑

สะนะ                                            ว่า เสื้อ  ดุจคำว่าพลคชคชสอดสนะ
สนะเพลา                                       ว่า เสื้อขา  คือกังเกง
ภูษณ ภูษา                                     ว่า ผ้าทรง
เมขลา                                           ว่า เสอ้ง  คือ เข็มขัด

อุณหิศนาฬีบัตร                                ว่า หมวก
จำหาย จำหัน เทรีด  

ศิโรเพนฐน                                      ว่า ผ้าโผกเศียร
จุฬามณี ศิโรมณี                               ว่า แก้วประดับเศียร
จุธามณี                                          ว่า ปิ่นแก้ว
กุณฑล                                          ว่า เครื่องประดับพระกรรณ
แก้วกรรฐี                                        ว่า แก้วประดับในฅอ
ถนิมสนด้วยสูด                                 ว่า เครื่องประดับด้วยด้าย
ถนิมมาลย์                                       ว่า เครื่องประดับ ทำเหมือนดอกไม้
พาหุรัด วารัต                                    ว่า ต้นแขน
เฟื่อง                                              ว่า เครื่องห้อย
มทธิ                                               ว่า ธำมรงค์
กรองใด ทองกร                                ว่า วไลกร
กรองเชิง                                         ว่า วไลบาท  
แสง                                               ว่า อาวุท  ดุจคำว่า พลคชคชกระลึงแสง
อุสุ ศร                                            ว่า ปืน
ธนูจาป                                            ว่า แสง
ธนู ศักดิ ลำแพง                                ว่า หอก
ตรีศูล                                             ว่า หลาวสามง่าม
ผลา ตรีคม รุจี                                  ว่า มีดคมแหลม
โตมร                                             ว่า หอกซัด
อสิ ตาว                                          ว่า ดาบ
แวง                                               ก็ว่า ดาบ  ดุจคำว่าแวงวัดตัดหัวขาด
ผลา                                               ว่า คม
ดำเพลิง สินาด                                  ว่า ปืนไฟ
กระบี่ธช                                          ว่า ธงลิง
ยยุรบาท                                         ว่า เสด็จดำเนิรด้วยบาท และเสด็จดำเนิรด้วยยาน  ไม่เหมือนคำว่าพยุหบาตร  
ตำรวจ พลตรี                                    ว่า พลช้าง

ทวิรท หษดี กุญชร                             ว่า ช้าง
คช อภิกภิ ดำรี

กิรินี                                                ว่า นางช้าง
พรรลาย                                          ว่า ช้างพลาย  ดุจคำว่าสัตว์ พรรฤก พรรลาย
พลุก                                               ว่า งา
ช้างประชดงา                                     ว่า ช้างต่อ
ช้างชำนิ                                           ว่า ช้างธินั่ง
ชำนญ                                             ว่า ที่เหยียบ คือชนัก แลโกรน
จำลอง                                             ว่า อาน ว่า สัปคับ
พนาด                                              ว่า เบาะ
ดำราน                                             ว่า ผ้าลาดคลุมหลัง
เชีงโกรย                                          ว่า เท้าหลัง
พลพาห                                            ว่า พลม้า

อัศว อัศดร สินธพ                               ว่า ม้า
ดุรง หัย พาชี แสะ

ม้าก่าน                                             ว่า ม้าผ่าน
ม้าแพน                                            ว่า ม้าทวน
ม้าโยงยาน                                        ว่า ม้าชักรถ
รถ                                                   ว่า เกวียนเทียมด้วยม้า
รันแทะ                                              ว่า เกวียนเทียมด้วยโค
สกฎ                                                 ว่า เกวียนเทียมด้วยกระบือ
เนมี                                                    ว่า กง
วาน                                                    ว่า กำ
อาพิ                                                   ว่า ดุม
อัคข                                                   ว่า เพลา
กวัด ไกว                                             ว่า แกว่ง
ปทีเสนา                                              ว่า เสนาเดินเท้า

พลกาย พลนิกาย                                  ว่า หมู่พล
พลนิกร พลากร

สังกัดพรรค                                         ว่า หมู่แห่งตน
กองโกรย                                            ว่า กองหลัง
แซง                                                  ว่า วัง
โยธา                                                 ว่า คนรบ
จำบัง                                                 ว่า หายตัว
จำแลง                                               ว่า แจงรูปเดียว  แจงเป็นรูปต่างๆ จึ่งว่าจำแลง คือ นฤมิตร
ชำแรก                                               ว่า แซก
สุร                                                     ว่า กล้า
คำแหง กระด้าง                                    ว่า แขง
สมรรถ                                               ว่า อาจ
บอ้าว                                                  ว่า บขาม
สนยห                                                ว่า ผูกสอด
เกราะกราย                                          ว่าเกราะกราย  ดุจคำว่าเยื้องกราย กรีดกราย
เลีก                                                 ว่า ยก
สำแดง แสดง                                     ว่า ชี้นิ้วเรียก
อธิบาย                                             ว่า เฮย
ขึ้ง                                                   ว่า โกรธ
กละลึง ทาย                                       ว่า ถือ
กุม จำนับ                                          ว่า จับ
ครวี                                                 ว่า กวัด แกว่ง
ประทยด                                          ว่า ประชด
วิวาท                                               ว่า เถียงกันต่างๆ
ต้านหน้า                                          ว่า ประชันหน้า
ไปลาด ไปลอง                                  ว่า ไปกระเวร
ไปรบ ประลอง                                  ว่า หัดรบ
ยุทธ                                               ว่า รบ
รณรงค                                            ว่า สนามรบ
สมรภูมิ                                           ว่า ที่ร่วมตาย
ผจญ ประจน ประยน                          ว่า ธรมา(ทรมาน?-กัมม์)
บำราน                                            ว่า ปราน
รันทำ รำบาน ยายี บีธา                       ว่า เบียฬ (เบียดเบียน-กัมม์)
ประหาญ                                         ว่า ทุบ
ว่าย                                               ว่า ตี
พิฆาฏ                                            ว่า ฆ่า
สาหัดถ                                           ว่า ทำด้วยมือ
เผดจ์ เจียน                                     ว่า ตัด  ดุจคำว่า เจียนจอมปลวกเพิ่มเมรู
ราชี                                              ว่า ตัว
ลวดลาย ฉาน                                  ว่า แตก  ดุจคำว่า ช่างม่อตีม่อใช่ตีฉาน
ฉิน ภินธ์                                        ว่า ขาด
ไชย วิไช                                       ว่า ชำนะ
ปราไช พ่าย                                   ว่า แพ้
ประลาศ                                        ว่า หนี

เวรุ ริปุ ปัจนึก
ปรปักษ ปฏิปักษ                             ว่า คนมีเวรเป็นฆ่าศึก
อมิตร ศัตรู ปัจามิตร

เศีก                                              ว่า ศึก
พัศวดิ                                           ว่า ยังสัตว์ให้อยู่ในอำนาจ  ดุจพัศววิมาร ว่า ยังสัตว์ให้ตาย
ชีวิตรตัษไส                                   ว่า สิ้นชีวิต
นิราไลย                                        ว่า ปราศจากที่อยู่
ทักทิน                                          ว่า วันตาย  ดุจคำว่าลาญทักทั้งสอง
ฑรทึก                                         ว่า ร้ายยิ่ง
ยมขัน                                         ว่า กองณรก (นรก -กัมม์)
แสลง สำแลง                                ว่า ของร้าย
แหนง พาล                                  ว่า ร้าย  ดุจคำว่า พาลมฦค
ขวันเกียง                                     ว่า ขวัญร้าย


จากคุณ : กัมม์ - [ 23 ก.พ. 50 11:25:16 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 181

เรียนคุณกัมม์

เรียนเชิญคุณกัมม์เผยแพร่เรื่อง "คำฤษฎี" ได้เต็มที่ด้วยความเต็มใจ   อยากเรียนถามคุณกัมม์ด้วยว่าคำว่า ฤษฎี  แปลว่าอะไร


ต่อเรื่องชื่อสถานที่ที่มักเขียนผิด


บางลำพู-บางลำภู

ในปัจจุบัน กทม. ได้พยายามอำนวยความสะดวกในเรื่องป้ายบอกเส้นทางจราจรและป้ายบอกชื่อสถานที่ใน กทม. ได้ดีกว่าในทุกยุคทุกสมัย นับว่าน่ายกย่องชมเชยมาก อย่างไรก็ดี ปัญหาเรื่องการเขียนชื่อวิสามานยนามที่ยังไม่ยุติกันก็ยังมีอยู่ เช่น คำว่า “บางลำพู” หรือ “บางลำภู” ถ้าท่านผ่านไปที่หน้าร้านสรรพสินค้า “นิวเวิลด์” ที่บางลำพู ท่านจะเห็นป้ายบอกชื่อ “บางลำภู” ติดตั้งอยู่ข้างหน้าตึกอย่างชัดเจน

คำว่า “บางลำภู” (ใช้ ภ) ทั้ง ๆ ที่ความจริงควรจะเขียนเป็น “บางลำพู” (ใช้ พ) ทั้งนี้เพราะเรามี “บางลำพูล่าง” อยู่ที่เขตคลองสานแห่งหนึ่งแล้ว ที่นี่ความจริงก็ควรจะเป็น “บางลำพูบน” และถ้าหากสังเกตป้ายธนาคาร ห้างร้านต่าง ๆ แถวบางลำพูนั้น จะพบว่าเขียนเป็น “บางลำพู” (ใช้ พ) ก็มีเป็น “บางลำภู” (ใช้ ภ) ก็มี เหตุที่ข้าพเจ้าเห็นว่าควรเขียนเป็น “บางลำพู” (ใช้ พ) นั้น ก็เพราะเดิมที่บริเวณ “บาง” แห่งนี้ คงมีต้นลำพูมากจึงเรียกว่า “บางลำพู” ชื่อวิสามานยนามในลักษณะอย่างนี้มีทั่วไปทั้งประเทศ เช่น “บ้านม่วง” เพราะมีต้นมะม่วงมาก “บ้านยาง” เพราะมีต้นยางมาก “บ้านงิ้วราย” ก็เพราะมีต้นงิ้วเรียงรายอยู่มาก ชื่อวิสามานยนามเหล่านี้อยู่ที่บ้านเกิดของข้าพเจ้าที่อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี นี่เอง จึงยืนยันได้เต็มที่

ลำพู มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Sonneratia caseolaris  (L.) Engl. อยู่ในวงศ์ Sonneratiaceae ชื่อพ้อง ได้แก่ Rhizophora caseolaris  L.; Sonneratia acida L., S.  lanceolata   Blume

อาจารย์และนักเรียนโรงเรียนวัดสังเวชซึ่งทำโครงการประวัติศาสตร์ชุมชน ได้ไปดูและถ่ายภาพต้นลำพูต้นสุดท้ายของบางลำพูที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาในบริเวณที่เคยเป็นที่ตั้งของสำนักงานกลางโรงงานน้ำตาลกรมโรงงานอุตสาหกรรม ลำพูต้นนี้มีอายุประมาณ ๑๐๐ ปีขึ้นไป วัดโคนต้นโดยรอบได้ ๔๕๒ เซนติเมตร จึงเป็นข้อสรุปได้ว่า “บางลำพู” ได้นามมาจากต้นลำพู

นอกจากนี้ ยังมีไม้ต้นในวงศ์เดียวกับ “ลำพู” นี้ แต่เป็นคนละสกุลกัน คือ “ลำพูป่า” [Duabanga grandiflora  (Roxb. ex DC.) Walp.] และมีชื่ออื่นอีก รวมทั้งคำว่า “ลำพู” ด้วย เป็นไม้ที่ขึ้นได้ดีตามชายห้วยน้ำลำธาร และขึ้นทั่วไปตามป่าดิบค่อนข้างชื้น

ส่วนที่จังหวัด “หนองบัวลำภู” นั้น ที่ “ลำภู” (ใช้ ภ) เพราะจังหวัดนี้ เดิมคือ อำเภอหนองบัวลำภู และคำว่า “หนองบัวลำภู” นั้นก็เกิดจากชื่อตำบล ๒ ตำบล คือ ตำบล “หนองบัว” กับตำบล “ลำภู” ที่ใช้ “ลำภู” (ใช้ ภ) ก็เพราะคำว่า “ภู” คำนี้ ก็คือ “ภูเขา” นั่นเอง ทางภาคอีสานมักเรียก “ภูเขา” ว่า “ภู” เฉย ๆ เช่น ภูกระดึง ภูเรือ ฯลฯ ลักษณะของภูเขามักมีลักษณะเหยียดยาวเป็นลำเหมือนกัน ดังนั้น คำว่า “ลำภู” ที่ “หนองบัวลำภู” กับ “ลำพู” ที่ “บางลำพู” เป็นคนละเรื่องกัน คำว่า “บางลำพู” ที่กรุงเทพมหานครนี้ จึงควรใช้ “พ พาน” ไม่ใช่ “ภ สำเภา”.


ผู้เขียน : ศาสตราจารย์พิเศษจำนงค์  ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต ประเภทปรัชญา สาขาวิชาตรรกศาสตร์ สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง

ที่มา : บางส่วนจากจดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน  ปีที่ ๗ ฉบับที่ ๗๔, กรกฎาคม ๒๕๔๐

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=706


                                                           คำบรรยายเจ้าของภาพ คุณกำปงพิราเทวี

                                  ต้นไม้ที่ปริ่ม ๆ น้ำทางขวามือของภาพ  คือต้น "ลำพู" ไงคะ เป็นไม้ท้องถิ่นดั้งเดิมของแถบนี้  
                                  ต้นใหญ่ ๆ นั่น อายุเกิน ๑๐๐ ปีนะคะ  และเป็นที่มาของชื่อย่านนี้ด้วย คือ "บางลำพู" ไงคะ  
                                  และคงเป็นธรรมดาโลก  เมื่อเวลาเปลี่ยนไป สรรพสิ่งก็ต้องเปลี่ยนแปลง  ก็คงไม่มีแสงวิบ ๆ
                                  ของหิ่งห้อยมาให้เห็นในยามค่ำคืนอีกแล้วล่ะค่ะ.....

                                  http://www.pantip.com/cafe/gallery/topic/G3765028/G3765028.html


[คลิกเพื่อชมภาพขนาดจริง]
 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 23 ก.พ. 50 12:00:46 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 182

รัชดาภิเษก-รัชฎาภิเษก

           เมื่อเร็ว ๆ นี้มีผู้นำคำ รัชดาภิเษก มาวิจารณ์ในหนังสือพิมพ์ฉบับหนึ่งโดยมีความเห็นว่าคำนี้จะต้องเขียนว่า รัชฏาภิเษก (ผู้วิจารณ์ใช้ตัว ฏ ไม่ใช้ ฎ) และกล่าวหาราชบัณฑิตยสถานว่า บังอาจแก้ไขการเขียนคำนี้เสียใหม่เป็น "รัชดาภิเษก" ซึ่งเป็นแบบการเขียนตัวหนังสือในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ข้อเขียนนี้แสดงให้เห็นว่าท่านยังมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน และสร้างความสงสัยสับสนแก่ผู้ที่ไปอ่านพบเข้า ดังที่มีผู้เขียนไปถามคุณเปรียญ ๗ ที่หนังสือพิมพ์สยามรัฐ คุณเปรียญ ๗ ก็ได้ช่วยแก้ข้อสงสัยในฉบับวันที่ ๒๙ มีนาคม ๒๕๓๓ จึงใคร่ขอคัดลอกมาแสดงไว้ ณ ที่นี้

          กราบเรียนท่านเปรียญ ๗ ที่เคารพอย่างสูง

          ท่านคะ เมื่อวานอ่านหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ เห็นท่านประยูร จรรยาวงษ์ เกรี้ยวกราดราชบัณฑิตยสถาน เกี่ยวกับคำว่า "รัชดาภิเษก" ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ ดิฉันไปเปิดดูบ้าง เห็นมีคำ "รัชฎาภิเษก (โบ) น. รัชดาภิเษก"

          จึงใคร่ขอกราบเรียนถามท่านว่า ตัว ฎ กับ ตัว ด เด็ก มีความแตกต่างกันอย่างไร ในภาษาบาลีออกเสียงตัว ฎ เหมือนตัว ด เด็กไหมคะ ...

          และมีเหตุผลอย่างไรจึงได้เปลี่ยนตัวสะกดจาก ฎ มาเป็น ด เด็ก ละคะ ตัว ฎ เขียนสวยดีออก เสียดายจริง ๆ ค่ะ...

          ท่านเปรียญ ๗ ได้ตอบดังนี้

          "ขอเรียนว่า คำว่า รัชฎา กับคำว่า รัชดา นั้นมีความหมายอย่างเดียวกัน เพราะหมายถึง "เงิน" โบราณเขียนว่า รัชฎา ปัจจุบันพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน เก็บไว้ในรูปคำว่า รัชดา เข้าใจว่าต้องการจะให้ตรงกับคำบาลีต้นกำเนิดว่า รัชต"

          ภาษาบาลีไม่มี ด เด็ก และ ฎ ชฎา

          หลักไวยากรณ์ภาษาบาลีอีกเหมือนกัน มีตัวอักษรหลายตัวเปลี่ยนแทนกันได้ เช่น

          ฏ ปฏัก เป็น ต เต่า         ดัง   ปาฏิโมกข์             เป็น ปาติโมกข์
          ร เรือ เป็น ล ลิง            ดัง    มหาสาร              เป็น มหาศาล
          ณ เณร เป็น น หนู         ดัง    ประณีต               เป็น ประนีต
          ฐ สัณฐาน เป็น ถ ถุง      ดัง    ปฏิสัณฐาร           เป็น ปฏิสันถาร

          เพราะฉะนั้น เมื่อ ฏ เป็น ต เต่าได้ ฎ ชฎา จึงเป็น ด เด็กได้ และรัชฎา จึงเป็น รัชดา ได้ด้วยประการฉะนี้..."

          เพื่อความกระจ่างยิ่งขึ้น ใคร่ขอเพิ่มเติมข้อมูลอีกเล็กน้อยว่า คำว่า "รัชฎาภิเษก" (เขียนด้วย ฎ ชฎา ไม่ใช่ ฏ ปฏัก ตามข้อเขียนของผู้วิจารณ์) นั้นเป็นคำที่เคยใช้ในสมัยโบราณ พบในหนังสือเก่า ๆ และเมื่อครั้งที่กรมตำรา กระทรวงธรรมการ (กระทรวงศึกษาธิการในปัจจุบัน) ได้ตีพิมพ์หนังสือปทานุกรมออกเผยแพร่ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๐ ก็ได้มีความเห็นให้เก็บในรูป รัชดาภิเษก ดังนี้ :-

          รัชฎาภิเษก ควรใช้ รัชดาภิเษก

          รัชดาภิเษก น. อภิเษกบนกองเงิน เป็นพิธีที่พระเจ้าแผ่นดินกระทำเมื่อครองราชสมบัติได้ ๒๕ ปี.

          นอกจากนี้พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๔๙๓ และฉบับ พ.ศ. ๒๕๒๕ ก็เก็บไว้ทั้ง ๒ คำเช่นกันคือ

          รัชฎาภิเษก (โบ) น. รัชดาภิเษก.

           รัชดาภิเษก น. พิธีที่พระเจ้าแผ่นดินกระทำเมื่อครองราชสมบัติได้ ๒๕ ปี.

          คำ (โบ) ที่วงเล็บไว้ท้ายคำ รัชฎาภิเษก หมายความว่าเป็นรูปคำที่เขียนอย่างโบราณ ปัจจุบันเขียนเป็น รัชดาภิเษก  เหตุผลที่ให้ใช้ ด เด็ก เพราะ "รัชดา" นั้นมาจากคำภาษาบาลีว่า "รชต" ซึ่งแปลว่า เงิน เมื่อนำมาใช้ในภาษาไทยจึงแผลง "ต" เป็น "ด" เช่นเดียวกับคำ "ติถิ" แผลงเป็น "ดิถี" "ติรจฺฉาน" แผลงเป็น "ดิรัจฉาน, เดรัจฉาน" "เจติย" แผลงเป็น "เจดีย์" เป็นต้น หลักการแผลงคำเช่นนี้มักจะใช้เสมอเมื่อมีการนำคำบาลีหรือสันสกฤตเข้ามาใช้ในภาษาไทย

          คำ รัชดาภิเษก จึงเขียนได้ทั้ง ๒ อย่าง ถ้าเขียน รัชฎาภิเษก เป็นรูปคำโบราณ ถ้าเขียน รัชดาภิเษก เป็นรูปคำที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน ด้วยเหตุนี้ชื่อถนนรัชดาภิเษก ซึ่งเป็นถนนที่รัฐบาลได้ตัดขึ้นใหม่ เพื่อเฉลิมพระเกียรติในพระราชวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองราชสมบัติมาครบ ๒๕ ปี จึงเขียนถูกต้องแล้ว.

ที่มา : จดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน ปีที่ ๒ ฉบับที่ ๑๕, มีนาคม ๒๕๓๓


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 23 ก.พ. 50 15:17:52 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 183

คำว่า "รัชดาภิเษก"  หมายถึงพิธีที่พระเจ้าแผ่นดินกระทำเมื่อครองราชสมบัติได้ ๒๕ ปี  มาจากภาษาอังกฤษว่า "silver jubilee"  

jubilee  หมายถึง การเฉลิมฉลองในโอกาสครบรอบ โดยปรกติมักฉลองทุก ๆ ๒๕ ปี

silver jubilee       ครบรอบ  ๒๕ ปี
golden jubilee     ครบรอบ  ๕๐ ปี
diamond jubilee  ครบรอบ  ๗๕ ปี (บางแห่งว่า ๖๐ ปี)

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลปัจจุบันทรงครองราชย์ครบ ๒๕ ปี ได้มีพระราชพิธีรัชดาภิเษก เมื่อวันที่  ๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๑๔  รัฐบาลในสมัยนั้นได้ตั้งชื่อถนนวงแหวนรอบกรุงเทพมหานครว่า ถนนรัชดาภิเษก

เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๙  พระเจ้าอยู่หัวครองราชย์ครบ ๕๐ ปี ก็มีพระราชพิธีกาญจนาภิเษก  มีการตั้งชื่อถนนวงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานครว่า ถนนกาญจนาภิเษก

และวันที่ ๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๙ ที่ผ่านมา ทรงครองราชย์ครบ ๖๐ ปี  บางท่านว่าน่าจะเรียกว่า พระราชพิธีพัชราภิเษก แต่มีพระราชประสงค์ที่จะให้เรียกว่า "พระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี"

ท่านผู้หญิงบุตรี วีระไวทยะ รองราชเลขาธิการ กล่าวถึงเรื่องคำว่าพัชราภิเษกไว้เมื่อวันที่ ๕ มิถุนายน ที่โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ หลักสี่ ในวันแถลงเปิดตัวหนังสือ "๒๙ ราชันย์" ของสำนักพิมพ์มติชน ว่า

"การครองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี ยังไม่เป็น ไดมอนด์ จูบิลลี่ จะเป็นไดมอนด์ จูบิลลี่ รับสั่งว่าต้อง ๗๕ ปี แต่ละ ๒๕ ปี จะมีชื่อเรียกต่าง ๆ กัน ได้แก่ รัชดาภิเษก กาญจนาภิเษก พัชราภิเษก

แล้วพระเจ้าอยู่หัวบอกว่าจะอยู่ถึง ๑๐๐ คือท่านจะมีพระชนมายุถึง ๑๒๐ ปี เพราะฉะนั้นครองราชสมบัติ ๑๐๐ ปี จะเป็นอะไร...ถ้าครองราชย์ ๑๐๐ ปี กรุงเทพมหานครทุกอย่างเกี่ยวข้องกับพระอินทร์ เพราะฉะนั้น ก็เป็นอมรินทราภิเษก ถ้าใครอยากดูว่า อมรินทราภิเษก หน้าตาเป็นอย่างไร ให้ไปดูที่พิพิธภัณฑ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม จะมีพระฉากซึ่งเคยตั้งอยู่ในพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท กั้นระหว่างฝ่ายหน้ากับฝ่ายใน เมื่อสมเด็จพระบรมราชินีนาถเสด็จฯ ออกมาอยู่กับพระเจ้าอยู่หัวที่พระตำหนักสวนจิตรลดาฯ แล้ว ท่านก็บอกว่าให้เอาลง แล้วก็ไปอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ ตอนนี้เป็นพิพิธภัณฑ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม"

http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/2006/06/K4472620/K4472620.html


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 23 ก.พ. 50 15:18:53 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 184

ขอบคุณครับ คุณ เพ็ญชมพู

เรียนคุณ แสนอักษร
คำฤษฎี  มีอยู่ในหนังสือ "พระประวัติ พระนิพนธ์ สมเด็จกรมพระปรมานุชิตฯ"
ของคุณ ณัฐวุติ  สุทธิสงคราม  สำนักพิมพ์ บรรณาคาร ๒๕๑๕ ครับ


ทรงแปลคำอื่นๆไว้ให้เราได้รู้ความหมาย  แต่ไม่ได้ทรงแปลคำ "ฤษฎี" ไว้ด้วย
ดูตามหนังสือที่ว่านี้ "คำฤษฎี" น่าจะหมายความว่า คำแปลศัพท์ในวรรณกรรมนะครับ

ถูกไม่ถูกไม่ทราบ แต่ขออนุญาตต่อเลยนะครับ



ทรชน                                         ว่า ชนร้าย
ทรชาต                                       ว่า ชาติร้ายชาติชั่ว
ทรลักษณ์                                   ว่า ชั่ว
ทรยศ                                        ว่า ยศต่ำ ยศชั่ว
ทรพล                                        ว่า กำลังน้อย
มีพยศ                                        ว่า มีพิศม์ (พิษ - กัมม์)
ทรพิศม์                                      ว่า พิศม์ร้าย
ดรพี(ทรพี-กัมม์)                           ว่า ประทุฐร้าย
ทรภิกษ                                      ว่า เข้าแพง
ทรหน                                         ว่า ห่างร้ายทางผิด
ทรอึง                                          ว่า ถือตัว
ทรหึง                                          ว่า ชั่วนาน
กระลี                                         ว่า โทษ
วินาศ                                         ว่า ฉิบหาย (ฉิ่บหาย)
ฉิบหาย(ฉิ่บหาย)                           ว่า หายพลัน
เกียจ                                         ว่า ใช้ยาก
เสีย, รา                                       ว่า ทิ้ง  ว่า ละ  ดุจคำว่าเสียไฟเท่าหิ้งห้อย  แลคำว่า ได้กอบอย่างเสียกำ
สิ้นลาย                                       ว่า ลิ้มกลับกลอก  ดุจคำว่า ลิ้นลายกล่าวสองฝ่ายให้ดูดี
กรรษ ทารุณ                                ว่า หยาบ
กาจ                                           ว่า ดุร้าย
รู้สำนึก                                       ว่า รู้ศึก (รู้สึก)
พิฤกษ                                        ว่า พึงกลัว

ไภย ภิก ขลาด ยำ                         ว่า กลัว
คร้าม แสยง แกลน

พรานต์                                       ก็ว่ากลัว  ดุจคำว่า ใจพิบภิตพรานต์
ตระดกใจ กระหม่าใจ                     ว่า ตกใจ
สูญ                                           ว่า ตาย
ประหว่า                                      ว่า เปล่า
หว่า                                           ก็ว่าเปล่า  ดุจคำว่า หว่าอกหว่าใจ
อนาถ                                         ว่า ไม่มีที่พึ่ง
กัปณก                                        ว่า กำพร้า
เขลา กำเลา                                 ว่า โง่
หินณะ                                        ว่า ต่ำช้า
โหด                                           ว่า ไม่มีทุกสิ่ง
เขนใจ (เข็ญใจ-กัมม์)                    ว่า ลำบาก
ประดาษ                                     ว่า ร้อนด้วยความเขน
อาดูร                                         ว่า เดือดร้อน
กำรอไร้                                      ว่า ยาก
อัปรี                                           ว่า ไม่มีที่รัก
วิกล                                           ว่า ไม่มีใครนับ
ฟิกเลนทรีย                                 ว่า มีอินทรียอันพิกล
วิบัติ                                           ว่า ถึงที่ปราศจาก
สมบัติ                                        ว่า ถึงพร้อม
สรชาติ                                       ว่า มีชาติอันดี
สรศักดิ                                       ว่า มีศักดิ์อันสูง
สรลักษณ                                    ว่า มีลักษณอันงาม
สรเลข                                        ว่า เขียนงาม
สรวมชีพ                                     ว่า ชีวิตรมักรู้ดีดี  ใช้สรวมชีพว่าข้าพเจ้าคิดเดา
                                                   คำว่า สรวมชีพขอถวายบังคมโดยหมาย  จึ่งเห็นว่า ข้าพเจ้า
สรวมพร                                      ว่า ขอพร
อายานจน                                    ว่า วิงวอน
ทาน อวย อำนวย                          ว่า ให้
ประสาท                                     ว่า ให้  ดุจคำว่า พระอิศวรประสาทพร
อัญขยม อัญ                                ว่า ข้า
ขยม                                           ก็ว่า ข้า  ทั้งสองผสมกัน ว่า ข้าพเจ้า
อัญเชีญ                                      ว่า ข้าเชิญ
อัญว่า (อันว่า ? - กัมม์)                   ว่า ข้าว่า
ขยม                                           ว่า ข้าหญิงชาย
เผือ ข้อย กู เค้า                             ก็ว่า ข้า
สู                                               ว่า เจ้า
ขา                                              ว่า เขา
รา                                              ว่า เรา
ดุน อตมา ตุว                                ว่า ตัว
องค                                            ว่า อวยวะ (อวัยวะ -กัมม์)
เทหะ                                           ว่า กาย
เกษ                                            ว่า ผม
โลมะ                                          ว่า ขน
ภักตร  มุข                                    ว่า หน้า
อักษี จักษุ นยน                             ว่า ตา
กรรณ                                          ว่า หู
โสต                                            ว่า ช่องหู
ฆาณ                                           ว่า จมูก
ปราณ                                          ว่า ลมหายใจ
มุข                                              ว่า ช่องปาก
โอฐ  กำโบล                                  ว่า ริมฝีปาก
ทริช                                            ว่า ฟัน
ฒาฒะ                                         ว่า เขี้ยว
กรรฐ                                           ว่า ฅอ
สถน ถนัง ปโยธร ปิโยธร                  ว่า นม
อุร ทรวง                                       ว่า อก
หฤทัย  ตันเหิม                               ว่า หัวใจ
รุตธโร                                         ว่า เลือด
มังษ                                           ว่า เนื้อ
ชิ้น                                             ว่า เนื้อ
ตะจะ                                           ว่า หนัง
ฉวี                                               ว่า ผิวหนัง
หัตถ , ใด                                     ว่า มือ
ใดเฉวียง                                     ว่า มือซ้าย
ใดสดำ                                        ว่า มือขวา
องงคุต (อังคุต (ง หัน)-กัมม์)             ว่า นิ้วมือ
ดัชนี                                           ว่า นิ้วชี้  แปลว่า คุกคาส
มัชฌิม                                        ว่า นิ้วกลาง
อนานิกา                                      ว่า นิ้วนาง
กนิษฐ                                         ว่า นิ้วก้อย
ขะนะ กะระ จอก                            ว่า เล็บ
นาภี                                            ว่า สดือ
กรรฎิกะ                                       ว่า เอว
โสณี                                           ว่า สโภก
ปฤษฎางค ขนอง                            ว่า หลัง
อุรุ                                              ว่า ลำขา
ชงค                                            ว่า แค่ง
นฤนณี                                         ว่า ส้น
บาทยุคล                                      ว่า ฝ่าเท้า
คฤห                                            ว่า เรือน
บัญชร                                          ว่า หน้าต่างมีซี่กรง
บังอวด                                         ว่า หน้าต่าง
บังอิง                                           ว่า พนัก
ครรภสยน                                     ว่า ห้องนอน
มัญขาสน                                      ว่า อาศน คือเตียง
ปรรจฐร                                        ว่า เครื่องลาด
ขนน เขนย                                    ว่า หมอน
สานี                                             ว่า ม่าน
มณีปทีป                                       ว่า ตะเกียงแก้ว
รำยวน                                          ว่า ห้อย
เหนบ                                           ว่า ทัศ (ทัด-กัมม์)  ดุจคำว่า นายเหนบดองงิ้วงามสม
มาลา มาลี บุบผา มาท                      ว่า พวงดอกไม้
หิรัญภาชน                                       ว่า ภาชนเงิน
สุวรรณภาชน                                  ว่า ภาชนทอง
กรณท                                          ว่า หีบ
สมุท                                            ว่า สมุท (สมุด-กัมม์)
กำปิด                                           ว่า มีด  (เดี๋ยวนี้ คือ กรรบิด - กัมม์)
สุจิ                                               ว่า เขม
กญกิจ                                          ว่า กุญแจ
ดาล                                             ว่า ช่องราล  ก็ว่าดั่งกุญแจ
สเดาะ                                           ว่า ถอด
กุมภ ฆฤฦ ฉนัง                               ว่า ม่อ (หม้อ)
โภชน โอทน บาย                            ว่า เข้าสุก
ธัญชาติ                                         ว่า เข้าเปลือก
สาลี                                             ว่า เข้าไม่มีเปลือกแต่กำเนิด
ปริโภก                                          ว่า เป็นของสำหรับกิน
อุปโภก                                         ว่า เป็นของใช้สอย
ปานียะ                                          ว่า น้ำกิน
ปริโภชนีย                                      ว่า น้ำใช้
กาษฐ                                           ว่า ฟืน
เปรียง                                          ว่า น้ำมัน
สิเนห                                           ว่า ไส
ฉัตร กรรชิง กลิ้งกลด จ่อง                 ว่า ร่ม
สิวิกา คานหาม ปาตังกี                      ว่า เปลยาน ว่าเป็นเครื่องไป
ดัตปลก                                         ว่า เดือน
อำลา ควิปอก                                 ว่า จะลาไปแล้ว


จากคุณ : กัมม์ - [ 23 ก.พ. 50 15:32:56 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 185

คุณเพ็ญชมพูสู้อุตส่าห์ไปเชิญมาร่วมแจม(ความจริง ผมก็แอบอ่านอยู่เงียบๆ อยู่ครับ) เลยมาขอแจมนิดหนึ่ง ความจริง ตอนนี้ยังไม่อยากจะแจมกระทู้แนะนำเท่าไหร่ครับ เพราะกลัวคนอื่นเขาเขม่นเอาว่าโหนกระแส....อิ อิ อิ


เห็นคุยเรื่องปักษา(นก) ขอแจมเรื่องนกก็แล้วกันนะครับ ปักษาก็เรียก สกุณาก็เรียก แต่คำว่า "วิหค" ที่หลายคนที่คิดว่าหมายถึงนกเพียงอย่างเดียว ผมโดยส่วนตัวเห็นว่าไม่ใช่แน่นอน......ลองแยกศัพท์คำนี้ดูนะครับ

วิหค = เวหา + คม

เวหา แปลว่า อากาศ ส่วน คม(อ่านว่า คะ มะ) แปลว่าเดินทาง คำๆ นี้เขาจัดว่าเป็นคำนามกิตต์ ถ้าแปลแบบนักแปล (มีการโยกคำอื่นมาเสริมด้วยเพื่อให้เห็นภาพที่กระจ่างชัด)

เขาก็จะว่าดังนี้ "บุคคลใดเป็นผู้มีปรกติซึ่งไปในอากาศ บุคคลนั้นชื่อว่า "วิหค""

แปลเป็นไทยอีกชั้นหนึ่งก็คือ สิ่งมีชีวิตอะไรก็แล้วแต่ที่เดินทางไปในอากาศ( บิน ร่อน หรือ เหิร)โดยธรรมชาติ เราเรียกสิ่งมีชีวิตนั้นว่า "วิหค" ดังนั้น เหล่าแมลงต่างๆ ยุง ผีเสื้อ แมงปอ สัตว์อะไรก็แล้วแต่ที่มีปีกและบินได้ในอากาศเขาเรียกว่า "วิหค"

เห็นไหมครับ คำว่าวิหคไม่ได้จำกัดความแค่ "นก" เพียงอย่างเดียว


จากคุณ : คนอุดรฯ - [ 23 ก.พ. 50 16:45:54 A:193.195.73.66 X: TicketID:109703 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 186

อ่านที่คุณคนอุดรฯวิเคราะห์ศัพท์คำว่า วิหค แล้วทึ่งจริง ๆ   เลยตามไปอ่านเรื่องที่คุณคนอุดรฯเคยเขียนไว้เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างภาษาบาลีและภาษาอังกฤษ

http://topicstock.pantip.com/klaibann/topicstock/H2749647/H2749647.html

มีศัพท์ที่แปลว่า นก ให้วิเคราะห์อีกหลายคำ

ทวิช, ทิชากร, ทวิชาติ, บุหรง, วิหงค์, ศกุนต์, ศกุน, สกุณ, สกุนต์, สกุณา, สกุณี, สุโนก



ขอว่าต่อเรื่องชื่อสถานที่ที่มักเขียนผิด

สถานที่ ๓ แห่งสุดท้ายเกี่ยวกับทัณฑฆาตและตัวการันต์


จักรวรรดิ-จักรวรรดิ์

คำที่ถูกต้องไม่มีทัณฑฆาตบน ดิ  อ่านว่า จัก-กฺระ-หวัด

ถนนจักรวรรดิ ตั้งอยู่ในเขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร เริ่มจากถนนเจริญกรุงตรงข้ามถนนวรจักรตัดผ่านถนนเยาวราช และถนนอนุวงศ์ถึงริมแม่น้ำเจ้าพระยา  สร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวใน พ.ศ. ๒๔๓๖ พระราชทานชื่อถนนตามชื่อวัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร ซึ่งถนนนี้ตัดผ่าน

http://th.wikipedia.org/wiki/ถนนจักรวรรดิ


เทเวศร์-เทเวศน์

คำที่ถูกต้อง ตัวการันต์คือ ร ไม่ใช่ น  พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายว่า

เทเวศร์  เทวดาผู้เป็นใหญ่, หัวหน้าเทวดา, พระราชา, เจ้านาย

คำนี้มาจากชื่อ วังเทเวศร์ เป็นวังที่ประทับของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากิติยากรวรลักษณ์ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ หม่อมเจ้าอัปสรสมาน กิติยากร และทายาทในราชสกุลกิติยากร ตั้งอยู่บริเวณถนนกรุงเกษม ปากคลองผดุงกรุงเกษม ริมแม่น้ำเจ้าพระยา แขวงวัดสามพระยา เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร ทางทิศใต้ติดกับวังเทวะเวสม์ ทางทิศตะวันออกติดกับวัดนรนาถสุนทริการาม

http://th.wikipedia.org/wiki/วังเทเวศร์


จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย-จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย

คำที่ถูกต้อง มีทัณฑฆาตบน ณ

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศไทย ได้รับการสถาปนาจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระราชทานนามมหาวิทยาลัยว่า "จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย" เพื่อเป็นพระบรมราชานุสาวรีย์เฉลิมพระเกียรติแห่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระบรมชนกนาถของพระองค์

ชื่อมหาวิทยาลัยนี้ ปรากฏการเขียน ๒ แบบ คือ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย โดยการเขียนแบบ "ไม่มีทัณฑฆาต" นั้น สามารถพบได้ในระหว่างปี พ.ศ. ๒๔๙๗ - พ.ศ. ๒๕๑๔ เช่น ในพระราชบัญญัติจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ฉบับที่ ๔, ๕ และ ๖

http://th.wikipedia.org/wiki/จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ชื่อจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คล้ายกับชื่อมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งหนึ่งคือ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  แต่มีการเขียนต่างกันคือในชื่อมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้ไม่มีทัณฑฆาตบน ณ

http://th.wikipedia.org/wiki/มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย


คุณคนอุดรฯ มาบ่อย ๆ เน้อ  จะรอ haha

แก้ไขเมื่อ 23 ก.พ. 50 17:51:21

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 23 ก.พ. 50 17:50:17 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 187

ขอแจมต่อครับ (คงไม่ติดลมนะ)

เนื่องด้วยเหตุการณ์บ้านเมืองตอนนี้กำลังมีการแต่งตั้งคณะกรรมการหลายชุดหลายกลุ่ม จนเป็นที่น่าสับสนไปหมด และ "คำย่อ" ของแต่คณะกรรมการนี่จำกันแทบไม่หวาดไม่ไหว.....ตอนนี้ภาษาไทยของเราชักจะใช้คำย่อฟุ่มเฟือยไปหน่อย ด้วยความเป็นห่วงว่า ในวันข้างหน้าเราคงต้องไม่พูดกันด้วยภาษาย่อนะขอรับ

เข้าเรื่อง....

เมื่อพูดถึงคณะกรรมการกลั่นกรองด้านกฏหมายรัฐธรรมนูญแล้ว ผมเซ็งและเบื่อขี้หน้าสื่อเต็มทนในการใช้ภาษาเรียกสมาชิกของคณะกรรมการกลุ่มนี้......เรียกเข้าไปได้ยังไงว่า "อรหันต์" ?? ก็เข้าล่ะนะครับว่าบุคคลแต่ละท่านที่เลือกมานั่งเก้าอี้เป็นกรรมการนั้นคงเป็นระดับ "หัวกะทิ" ของประเทศ......แต่ก็ไม่น่าจะให้เกียรติถึงขั้นระดับอรหันต์เลย.....เอาแค่ระดับ "โสดาบัน" (ผู้ใกล้ฝั่งพระนิพพาน) ก็ถือว่าให้เกียรติมากไปแล้ว นี่พี่สื่อเล่นเปรียบเป็นอรหันต์......พวกสื่อใช้คำนี้มานานแล้ว เห็นมีแต่ท่านเสฐียรพงษ์ พยายามทัดท้วงอยู่แต่ก็ไม่เป็นผล พวกคณะกรรมการเองก็น่าจะร่วมประท้วงด้วย....นั่งทำหน้าสลอนหน้าชื่นตาบาน ราวกับจะรับคำสมอ้างจากสื่อว่าเป็นอรหันต์ปานนั้น...???


จากคุณ : คนอุดรฯ - [ 24 ก.พ. 50 05:46:36 A:86.140.28.42 X: TicketID:109703 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 188

ภาษาไทยเรานี่คำบางคำเราก็นำมาใช้ฟุ่มเฟือยมากมายนัก อย่างคำว่า "ทำการ".....ที่พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารัชนีแจ่มจรัส กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ เคยแต่งกลอนประชดประชันเอาไว้ดังนี้


สงสารคำ "ทำการ"มานานแล้ว
ดูไม่แคล้วทั่วไปในหนังสือ
มันถูกใช้ทุกอย่างไม่วางมือ
แต่ละมื้อใช้ลำบากยากเต็มที

ตำรวจเห็นโจรหาญ ทำการจับ
โจรมันกลับทะยาน ทำการหนี
ทำการป่วยเป็นลมล้มพอดี
ทำการซี้จีนหมายว่าตายเอย


จากคุณ : คนอุดรฯ - [ 24 ก.พ. 50 06:12:01 A:86.140.28.42 X: TicketID:109703 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 189

อยากจะเรียนถามคุณเพ็ญชมพู อาจารย์กัมม์ หรือใครๆ ก็ได้ ช่วยให้ความกระจ่างแก่ผมทีว่า ตกลงว่า "ดอกลีลาวดี" นี่ เป็นดอกลั่นทม (หรือว่าลั่นธมหว่า??) แล้วดอกจำปี ดอกจำปา อีกล่ะ....เป็นวงศาคณาญาติอะไรกับดอกลีลาวดี ดอกลั่นทม....แล้วชวนเกี่ยวโยงข้ามโขงไปมีความสัมพันธ์อะไรกับดอกลำดวนและดอกจำปาลาวด้วย ...ช่วยอธิบายให้กระจ่างหน่อยนะครับ....

ขอเล่าความเชื่อของคนโบราณจากอีสานและฝั่งลาวให้ฟังว่า.....ดอกจำปานี่นะครับ คนอีสานและคนฝั่งลาวจะนิยมเอาไปปลูกเรียงรายเอาไว้ตามรั้ววัด.....เขากล่าวว่ากลิ่นหอมของดำจำปานี่สามารถระงับอารมณ์กำหนัดของคนได้ พูดง่ายๆ ก็คือกลิ่นของมันตรงข้ามกับยาปลุกเซ็กส์...ชาวบ้านจึงนิยมเอาไปปลูกไว้ตามรั้ววัด สกัดอารมณ์ของพระภิกษุหนุ่มสามเณรน้อยไม่ให้อ่อนไหวไปตามโลกียะ....ตกดึกเที่ยงคืนมากลิ่นหอมของดอกจำปาจะโชยตามประแสลมดึกซอกซอนเล็ดลอดไปตามหน้าต่างกุฏิของพระคุณเจ้าก็ทำให้ท่านคลายกำหนัดลงไปได้.....วัดแถวกรุงเทพฯ บางวัดน่าจะหาต้นดอกจำปามาปลูกเอาไว้บ้างนะครับ อิ อิ อิ

การปลูกต้นดอกจำปารายรอบรั้ววัดตามความเชื่อของคนโบราณทางอีสานหรือฝั่งลาวนี้นับว่าเป็นการ "ยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัว" เลยเชียวแหละครับท่าน....คือนอกจากจะช่วยพระสงฆ์องค์เจ้าขัดเกลากิเลสแล้ว อีกทางหนึ่งก็ยังสร้างพระภิกษุที่ควรค่าต่อการสักการะไปด้วย

เหมือนชาวนาที่คอยเอาใจต่อผืนนาของตน คอยหว่านปุ๋ยให้ผืนดินอุดมไปด้วยอินทรีย์

พระพุทธเจ้าท่านเปรียบพระสงฆ์ไว้ที่ "ปุญญะ เขตัง" คือเนื้อนาบุญของพุทธศาสนิก....ข้าวกล้าที่หว่านลงผืนที่ไม่อุดมด้วยอินทรีย์ ผลของข้าวก็จะไม่ดี...ตรงกันข้าม หากหว่านข้าวลงผืนนาที่อุดมด้วยอินทรีย์แล้ว ก็ย่อมได้ข้าวที่ดีไปด้วย....จริงไหมขอรับ??


จากคุณ : คนอุดรฯ - [ 24 ก.พ. 50 06:31:52 A:217.43.137.216 X: TicketID:109703 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 190

ขอตอบใน # ๑๘๗ ก่อนก็แล้วกัน

ไม่ขัดข้องที่คุณคนอุดรฯ จะติดลม  มีอะไรดี ๆ  เอามาเผยแพร่มีประโยชน์ดี


คุณคนอุดรฯ พูดถึงใน ๒ ประเด็นคือ เรื่องคำย่อ และ การใช้คำว่า อรหันต์

ขอพูดในประเด็นแรกก่อน

การใช้คำย่อก็มีหลักเกณฑ์อยู่เหมือนกัน ราชบัณฑิตยสถานให้หลักเกณฑ์การเขียนคำย่อ ดังนี้

๑. ใช้พยัญชนะต้นของพยางค์แรกของคำเป็นตัวย่อ

    ๑.๑ ถ้าเป็นคำคำเดียวให้ใช้ตัวย่อตัวเดียว แม้ว่าคำนั้นจะมีหลายพยางค์ก็ตาม

ตัวอย่าง

           (๑) ๕ วา = ๕ ว.

           (๒) จังหวัด = จ.

           (๓) ๓.๐๐ นาฬิกา = ๓.๐๐ น.

           (๔) ศาสตราจารย์ = ศ.

    ๑.๒ ถ้าใช้ตัวย่อเพียงตัวเดียวแล้วทำให้เกิดความสับสน อาจใช้พยัญชนะต้นของคำถัดไปเป็นตัวย่อด้วยก็ได้

ตัวอย่าง

           (๑) ทหารบก = ทบ.

           (๒) ตำรวจ = ตร.

           (๓) อัยการ = อก.

๒. ถ้าเป็นคำสมาสให้ถือเป็นคำคำเดียว และใช้พยัญชนะต้นของพยางค์แรกเพียงตัวเดียว

ตัวอย่าง

           (๑) มหาวิทยาลัย = ม.

           (๒) วิทยาลัย = ว.

๓. ถ้าเป็นคำประสม ใช้พยัญชนะต้นของแต่ละคำ

ตัวอย่าง

           (๑) ชั่วโมง = ชม.

           (๒) โรงเรียน = รร.

๔. ถ้าคำประสมประกอบด้วยคำหลายคำ มีความยาวมาก อาจเลือกเฉพาะพยัญชนะต้นของคำที่เป็นใจความสำคัญ ทั้งนี้ไม่ควรเกิน ๔ ตัว

ตัวอย่าง

           (๑) คณะกรรมการประสานงานโครงกรอันเนื่องมาจากพระราชดำริ = กปร.

           (๒) สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ = สปช.

๕. ถ้าใช้พยัญชนะต้นของแต่ละคำแล้วทำให้เกิดความสับสน ให้ใช้พยัญชนะต้นของพยางค์ถัดไปแทน

ตัวอย่าง

           (๑) พระราชกำหนด = พ.ร.ก.

           (๒) พระราชกฤษฎีกา = พ.ร.ฎ.

๖. ถ้าพยางค์ที่มี ห เป็นอักษรนำ เช่น หญ หล ให้ใช้พยัญชนตัวที่ออกเสียงเป็นตัวย่อ

ตัวอย่าง

           (๑) สารวัตรใหญ่ = สวญ.

           (๒) ทางหลวง = ทล.

๗. คำที่พยัญชนะต้นเป็นอักษรควบกล้ำหรืออักษรนำ ให้ใช้อักษรตัวหน้าตัวเดียว

ตัวอย่าง

           (๑) ประกาศนียบัตร = ป.

           (๒) ถนน = ถ.

           (๓) เปรียญ = ป.

๘. ตัวย่อไม่ควรใช้สระ ยกเว้นคำที่เคยใช้มาก่อนแล้ว

ตัวอย่าง

           (๑) เมษายน = เม.ย.

           (๒) มิถุนายน = มิ.ย.

           (๓) เสนาธิการ = เสธ.

           (๔) โทรศัพท์ = โทร.

๙. ตัวย่อต้องมีจุดกำกับเสมอ ตัวย่อตั้งแต่ ๒ ตัวขึ้นไปให้จุดที่ตัวสุดท้ายเพียงจุดเดียว ยกเว้นตัวที่ใช้กันมาก่อนแล้ว

ตัวอย่าง

           (๑) ตำบล = ต.

           (๒) รองศาสตราจารย์ = รศ.

           (๓) พุทธศักราช = พ.ศ.

๑๐. ให้เว้นวรรคเล็กหน้าตัวย่อทุกแบบ

ตัวอย่าง

           (๑) ประวัติของ อ.พระนครศรีอยุธยา

           (๒) มีข่าวจาก กทม.ว่า

๑๑. ให้เว้นวรรคระหว่างกลุ่มอักษรย่อ

ตัวอย่าง

           (๑) ศ. นพ.

           (๒) รศ. ดร.

๑๒. การอ่านคำย่อ ต้องอ่านเต็ม

ตัวอย่าง

           (๑) ๐๕.๐๐ น. อ่านว่า ห้า-นา-ลิ-กา

           (๒) อ.พระนครศรีอยุธยา อ่านว่า อำ-เพอ-พระ-นะ-คอน-สี-อะ-ยุด-ทะ-ยา

ยกเว้นกรณีที่คำเต็มนั้นยาวมากและคำย่อนั้นเป็นยอมรับกันทั่วไปแล้ว อาจอ่านตัวย่อเรียงตัวไปก็ได้

ตัวอย่าง

           ก.พ. อ่านว่า กอ-พอ

ที่มา : หนังสือหลักเกณฑ์การใช้เครื่องหมายวรรคตอนและเครื่องหมายอื่น ๆ หลักเกณฑ์การเว้นวรรค หลักเกณฑ์การเขียนคำย่อ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พิมพ์ครั้งที่ ๖  หน้า ๖๗-๗๐

อ่านตัวอย่างคำย่อต่อ

http://www.royin.go.th/th/profile/index.php?PageNo=2&PageShow=387&SystemModuleKey=277
http://www.royin.go.th/th/profile/index.php?PageNo=3&PageShow=388&SystemModuleKey=277
http://www.royin.go.th/th/profile/index.php?PageNo=4&PageShow=389&SystemModuleKey=277
http://www.royin.go.th/th/profile/index.php?PageNo=5&PageShow=390&SystemModuleKey=277

แก้ไขเมื่อ 24 ก.พ. 50 06:49:45

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 24 ก.พ. 50 06:43:59 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 191

เรื่องอรหันต์

ถ้าจะว่าในเรื่องการเขียน คำนี้เขียนได้ ๒ อย่าง ๒ ความหมาย

อรหันต์  อ่านได้ ๒ แบบ  อะ-ระ-หัน หรือ ออ-ระ-หัน   หมายถึง   ผู้สำเร็จธรรมวิเศษสูงสุดในพระพุทธศาสนา, ผู้บรรลุพระนิพพาน. (ศัพท์นี้ใช้ อรหา หรือ อรหัง ก็มี แต่ถ้าใช้เป็นคำวิเศษณ์หรืออยู่หน้าสมาสต้องใช้ อรหันต)

อรหัน อ่านว่า ออ-ระ-หัน  หมายถึง ชื่อสัตว์ในนิยาย มี ๒ เท้า มีปีก หัวเหมือนคน, ผู้วิเศษ

ดังนั้นถ้าสื่อเรียกคณะกรรมการพวกที่คุณคนอุดรฯ กล่าวถึงว่า อรหัน จะใช้ได้ไหม


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 24 ก.พ. 50 07:03:56 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 192

ตอบ # ๑๘๘

ได้อ่านบทความของคุณสุดสงวน เรื่อง ถ้อยคำฟุ่มเฟือย : ขยะในภาษา  ลงในนิตยสารสกุลไทย ฉบับที่ ๒๔๓๐ ปีที่ ๔๗ ประจำวันอังคารที่ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๔๔   เห็นว่ามีประโยชน์ และเกี่ยวข้องกับคำว่า ทำการ ที่คุณคนอุดรฯ พูดถึง  จึงขออนุญาตนำบางส่วนมาเผยแพร่


ในช่วงปี ๒๕๓๙-๒๕๔๓ ผู้เขียนโชคดีที่ได้มีโอกาสทำงานใกล้ชิดกับ “ราชบัณฑิต” อาจารย์จำนงค์ ทองประเสริฐ ในวุฒิสภา ทำให้ได้ข้อคิดในการใช้ภาษามาไม่น้อยซึ่งได้ใช้เป็นประโยชน์ในการทำหน้าที่ “กรรมาธิการตรวจรายงานการประชุมและพิจารณาเปิดเผยรายงานการประชุมลับ” ของวุฒิสภารุ่นที่แล้วเป็นอย่างมาก

ผู้เขียนจึงขอนำเอาคำฟุ่มเฟือยบางคำที่เรามักใช้กันในชีวิตประจำวัน โดยไม่ค่อยได้ตระหนักมาเล่าสู่กันฟัง (อ่าน) เพื่อช่วยกันเผยแพร่ไปในหมู่ผู้ใช้ภาษาเพื่อเป็นการ “รักษาภาษาไทยให้บริสุทธิ์ในวิธีใช้” ตามพระราชดำรัสของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพราะผู้เขียนเห็นว่าเป็น “ขยะในภาษา” ที่เราควรตัดทิ้งไม่ให้รกรุงรังเกินความจำเป็นได้

คำที่ผู้เขียนอยากใช้ว่าเป็น “ขยะในภาษา” คำแรกก็คือ “ทำการ” ที่ว่ามาแล้ว เพราะบางคนใช้คำนี้ฟุ่มเฟือยมาก เช่น

“เมื่อวานนี้คณะรัฐมนตรีได้ ทำการประชุมคณะรัฐมนตรีเป็นการสั่งลาครั้งสุดท้าย โดยนายกรัฐมนตรีทำหน้าที่เป็นประธานในที่ประชุม ก่อนจะ ทำการพิจารณาวาระตามลำดับ นายกรัฐมนตรีได้ ทำการขอบคุณรัฐมนตรีที่ร่วมงานกันมาตลอดเวลาที่ ทำการเป็นรัฐบาลมาตลอด ๓ ปี ด้วยความเรียบร้อย นอกจากนั้นนายกฯได้ ทำการแสดงความยินดีกับท่านที่คาดว่าจะได้ร่วมเป็นรัฐมนตรีในรัฐบาล หลังจากนั้นจึงได้ ทำการพิจารณาตามระเบียบวาระ”

ความจริงนั้นข้อความคงไม่รุงรังด้วยคำว่า “ทำการ” มากเท่านี้ แต่ผู้เขียนต้องการจะเขียนให้เห็นว่า ถ้าคนที่ไม่ระมัดระวังและไม่ตระหนักในการใช้ภาษา ย่อมเขียน (พูด-อ่าน) ได้น่ารำคาญเช่นนี้

เสด็จในกรม กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ ท่านจึงทรงพระนิพนธ์คำประพันธ์ประชดไว้ให้เราได้ตระหนักดังกล่าวมาแล้ว ควรที่ผู้ใช้ภาษาไทยจะพึงตระหนักและแก้ไข ให้ใช้ “ทำการ” เฉพาะตรงที่จำเป็นจริงๆ อย่าใช้เปรอะไปทั่ว

คำที่สองซึ่งมาทำนองเดียวกันคือ “มีการ” ซึ่งปัจจุบันนักสื่อมวลชนใช้พร่ำเพรื่อพอๆ กับ “ทำการ”

ท่านลองเอาคำ “มีการ” ใส่ลงไปในข้อความข้างต้นแทนคำ “ทำการ” แต่ละแห่งแล้วท่านจะรู้สึกรำคาญว่า ทำไมต้อง “มีการ” (และ “ทำการ”) จะลงมือทำอย่างนั้นไปเลยไม่ได้หรือ เช่นว่า

“เมื่อวานนี้ มีการประชุมคณะรัฐมนตรีเสมือนเป็นการสั่งลาครั้งสุดท้าย โดยนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ก่อนจะพิจารณาวาระต่างๆ ตามลำดับ นายกรัฐมนตรีได้กล่าวขอบคุณรัฐมนตรีที่ร่วมงานกันตลอด ๓ ปี ที่เป็นรัฐบาลมาด้วยความเรียบร้อย นอกจากนั้น นายกรัฐมนตรีได้กล่าวแสดงความยินดีต่อ...”

ดูแล้วจะรู้สึกกระชับขึ้น

คำที่สามที่น่ารำคาญมากในขณะนี้คือคำว่า “ของ” “ในส่วนของ” ที่แทรกเข้ามาในประโยคต่างๆ มากจนน่าเบื่อ

คำว่า “ของ” นั้น ราชบัณฑิตยสถานท่านอธิบายไว้ว่า “ใช้สำหรับนำหน้าคำนามที่เป็นผู้ครอบครอง” คือเป็นเจ้าของสิ่งของต่างๆ ที่ตามมา) แต่ในปัจจุบันคนพูดหรืออ่านในวิทยุหรือเขียนในหนังสือพิมพ์นิยมใช้คำว่า “ของ” แทรกเข้ามาโดยไม่จำเป็น

ยกตัวอย่างเช่น

“แม้ว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องของนายกรัฐมนตรีคนใหม่จะปฏิเสธว่า ในส่วนของพรรคไทยรักไทยนั้นไม่มีการแตกแยกของสมาชิกในพรรค หรือในส่วนของมุ้งเล็กมุ้งใหญ่แต่อย่างใด แต่ในส่วนของพรรคที่จะมาเข้าร่วมรัฐบาลนั้น ยังมีเรื่องของการปล่อยข่าวและการวิ่งเต้นในส่วนของ ส.ส.แต่ละภาค แต่ละกลุ่มกันอย่างถึงพริกถึงขิง เพราะเรื่องของการจะได้เป็นรัฐมนตรีหรือไม่ เป็นเรื่องของผลประโยชน์หรือเรื่องของศักดิ์ศรีของ ส.ส.ในแต่ละภาค”

จากตัวอย่างนี้ ถ้าตัดคำว่า “ของ” ออกจะเห็นว่า จะเป็นภาษาที่กระชับตรงไปตรงมา เพราะหลายๆ แห่งไม่มีใครแสดงความเป็น “เจ้าของ” เลย ถึงแม้จะไม่มีคำ “ของ” มาไว้ข้างหน้าก็ไม่ทำให้ความเสียไปแต่อย่างใด ตรงข้ามกลับเป็นภาษาที่กระชับกะทัดรัด ตรงสู่เป้าหมายที่จะพูดถึงได้เป็นอย่างดี

คำที่สี่เป็น “ขยะน่ารำคาญ” คือคำ “นั้น” ที่เติมเข้ามาท้ายประโยค โดยไม่จำเป็น เช่น “ในเรื่องนี้นั้น” ความจริงคำว่า “ใน” ณ ที่นี้ก็ไม่จำเป็น เพียงใช้ว่า “เรื่องนี้” เท่านี้ก็ชัดเจน ถ้าอยากฟังภาษาที่น่ารำคาญดังที่ผู้เขียนว่ามานี้ ลองเปิดฟังข่าวที่ผู้สื่อข่าวรายงานผ่านวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ หรือฟังการถ่ายทอดการประชุมสภาเถิด ท่านจะพบขยะภาษาน่ารำคาญที่ผู้เขียนว่ามาแต่ต้นทุกๆ คำบ่อยๆ จนอยากจะทุบวิทยุและโทรทัศน์ทิ้ง!

คำที่ห้า-คำที่หก น่ารำคาญพอๆ กับ “นั้น” ก็คือ “นั่นเอง” และ “เอง” ซึ่งบางครั้งเติมเข้ามาโดยไม่จำเป็นและไม่เกี่ยวข้องกับประโยคที่มาก่อนหน้านั้น เช่น

“การเคลื่อนไหวสร้างบรรยากาศเช่นนี้นั้น ล้วนเป็นวิธีการน่าเศร้า คนไทยเรานั่นเองที่ใช้วิธีการสกปรกสร้างความแตกแยก รวมทั้งผูกเรื่องไทย-พม่าว่าชาตินิยมต้องรบกันเอง วิธีคิดล้าหลังเหล่านี้นั้น ทำลายคุณธรรมในสังคมไทย ดังที่เป็นมาในอดีตนั่นเอง วิธีคิดเช่นนี้เอง ทำให้คนไทยแบ่งรั้วกันเอง จนบ้านเมืองตกต่ำจนถึงขีดสุดมาแล้วนั่นเอง”

ประโยคทำนองนี้ อย่านึกว่าจะไม่พบแต่ที่ผู้เขียนพยายามเขียนให้เห็นว่ามี “นั่นเอง” “นั้น” “เอง” แทรกเข้ามามากๆ เพื่อชี้ว่า ถ้าเราไม่ระมัดระวังขยะในภาษาก็จะรกรุงรังจนน่ารำคาญฉะนี้

คงจะต้องย้อนไปกล่าวถึงคำน่ารำคาญยิ่งในปัจจุบันคือ “กับ” ที่ผู้คนในสังคมทุกวันนี้ใช้เป็น “บุรพบท” (คือทำหน้าที่เชื่อม คำกริยาที่มาข้างหน้ากับส่วนขยายของคำกริยาที่ตามมา) ในประโยคโดยเฉพาะอย่างยิ่งคำว่า “ให้กับ” ซึ่งควรจะใช้ “ให้แก่” (ที่ผู้เขียน เขียน พูดมาตลอด) ทั้งๆ ที่คำนี้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์เคยได้ประกาศให้ระมัดระวังการใช้ “กับ-แก่-แต่-ต่อ-จาก-แห่ง-ของ-เมื่อ ฯลฯ” มาประมาณ ๑๐๐ ปีแล้ว คนทุกวันนี้ดูจะยิ่งใช้ “กับ” มากจนน่าเวียนหัว ดังตัวอย่าง

“กับเรื่องนี้” ความจริงใช้ว่า “เรื่องนี้” ก็พอ

“นักเรียนยื่นคำร้องกับครู” ที่ถูกคือ “ยื่นต่อ”

“สมาชิกวุฒิสภาจำนวนไม่น้อยต่างสนใจกับเรื่องนี้”

ที่ถูกคือ “ต่อ” หรือมิฉะนั้นจะไม่ใช้บุรพบทใดๆ เลยก็ได้ความดีอยู่แล้ว

“สมาชิกกลุ่มอีสานเหนือได้เข้าพบกับหัวหน้าพรรค ได้ยื่นคำร้องกับหัวหน้าพรรค ขอให้พิจารณาและให้ความสนใจกับมติที่ประชุมที่ได้มอบให้กับหัวหน้าพรรคให้เสนอชื่อ ส.ส.ภาคอีสานตามที่ได้ยื่นกับหัวหน้าไปแล้ว ตามมติที่ได้กับการประชุม ส.ส.อีสาน”

จะเห็นว่าถ้าจะใช้ว่า

“สมาชิกกลุ่มอีสานเหนือได้เข้าพบหัวหน้าพรรคได้ยื่นคำร้องต่อหัวหน้าพรรค ขอให้พิจารณาและให้ความสนใจต่อมติที่ประชุมที่ได้มอบให้ (แก่) หัวหน้าให้เสนอชื่อ ส.ส.ภาคอีสาน ตามที่ได้ยื่นต่อหัวหน้าพรรคไปแล้วตามมติที่ได้จากการประชุม ส.ส.อีสาน” ดังนี้ก็จะชัดเจน


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 24 ก.พ. 50 07:19:44 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 193

ตอบ # ๑๘๙

คงต้องพึ่งพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒

ลั่นทม   ชื่อไม้ต้นหลายชนิดในสกุล Plumeria วงศ์ Apocynaceae เช่น ชนิด P. acutifolia Poir. ดอกสีขาวหรือแดงเรื่อๆ กลิ่นหอม, จำปาหอม ก็เรียก, พายัพเรียก จำปาลาว, อีสานเรียก จำปา, ปักษ์ใต้เรียก จำปาขอม

จำปี    ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Michelia alba DC. ในวงศ์ Magnoliaceae ดอกสีขาว คล้ายดอกจำปาแต่กลีบเล็กและหนากว่า บางพันธุ์สีนวลหรือสีเหลืองอ่อน กลิ่นหอมเย็น

จำปา  ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Michelia champaca Linn. ในวงศ์ Magnoliaceae ดอกสีเหลืองอมส้ม กลีบดอกใหญ่ยาว มีหลายกลีบ กลิ่นหอม

ลำดวน ชื่อไม้ต้นชนิด Melodorum fruticosum Lour. ในวงศ์ Annonaceae ดอกคล้ายดอกนมแมวแต่กลีบหนา แข็ง กลิ่นหอม

สรุปว่า  คำว่า จำปา ในภาษาไทยและภาษาลาวมีความหมายต่างกัน   จำปา คนไทยหมายถึงต้นจำปาที่เรารู้จักกันนั่นแหละ  แต่คนลาวหมายถึงดอกลั่นทมซึ่งเป็นดอกไม้ประจำชาติลาว

ดอกลั่นทม  แต่ก่อนคนไทยถือกันมากไม่นิยมนำมาปลูกในบ้าน ด้วยความหมายของชื่อที่คล้าย ๆ กับคำว่า ระทม  จุดนี้ทำให้คนในวงการต้นไม้เปลี่ยนชื่อจาก ลั่นทม เป็น ลีลาวดี  จากนั้นกระแสนิยมลีลาวดีก็พุ่งขึ้นจนเป็นต้นไม้ยอดนิยมต้นหนึ่งทีเดียว


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 24 ก.พ. 50 07:35:42 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 194

ลีลาวดี = ลั่นทม
อาจารย์เพ็ญชมพูอธิบายไว้แล้ว #๑๙๓
คนอื่นเขาเรียกจำปาทั้งนั้น  มีแต่เราที่หลง
แต่ถ้าเปลี่ยนเป็น จำปา  ก็คงต้องเปลี่ยน "จำปา" เป็นอย่างอื่นอีก
เปลี่ยน จำปา เป็น จำปี  แล้วตามไปเปลี่ยน จำปี เป็น จำปูน
แล้วตามเปลี่ยน จำปูน เป็น.....   สนุกสนานกันใหญ่



เอาเพลง "ดวงจำปา" มาฝาก
http://www.0musiconline.com/
http://0musiconline.no-ip.info/0musiconline/go.php?No=75811

โอ ดวงจำปา เวลาชมดอก
คิดถึงบ้านช่อง มองเห็นหัวใจ
เฮานึกขึ้นได้ในกลิ่้นเจ้าหอม

เห็นสวนดอกไม้
บิดาปลูกไว้ตั้งแต่่ใดมา
เวลาหงอยเหงา ยังช่วยบรรเทาให้หายโศกา

โอ ดวงจำปา คู่เคียงเฮามาแต่ยามน้อยเอย

กลิ่่นเจ้าสำคัญ ติดพันหัวใจ
เป็นตาฮักใคร่ แพงไวเชยชม
ยามเหงาเฮาดม เอ๋ยจำปาหอม

เมื่อดมกลิ่นเจ้า ปานพบเพื่อนเก่าที่ได้พรากจากไป
เจ้าเป็นดอกไม้ที่งามวิไลตั้งแต่ใดมา
โอดวงจำปา มาลาขวัญฮักของเรียมนี่เอย

โอดวงจำปา บุบผาเมืองลาว
งามดังดวงดาว ชาวลาวปลื้มใจ
เมื่อตกอยู่ในแดนดินลานช้าง

เมื่อได้พลัดพรากอดีตพลัดจากบ้านเกิิดเมืองนอน
ข้อยจะเอาเจ้าเป็นเพื่อนร่วมเหงา เท่าสิ้นชีวา
โอดวงจำปา มาลางามจริง มิ่งเมืองลาวเอย


ได้ยินมาว่า  เคยเป็นเพลงชาติ  ไม่ทราบว่าจริงหรือเปล่าครับ คุณ เพ็ญชมพู  


เห็นอาจารย์ คนอุดร วินิจฉัยคำว่า "วิหค"
มีเรื่องเกี่ยวกับนกอีกเรื่องครับ "ปักษาวายุภักษ์" (นกกินลม)

        ตราปักษาวายุภักษ์ ในพระธรรมนูญใช้ตรากล่าวว่าตราปักษาวายุภักษ์ เป็นตราของพระยาราชภักดีฯ เจ้ากรมพระจำนวน ซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับภาษีอากร ต่อมาเมื่อโปรดให้ตั้งกระทรวงพระคลังฯและใช้ตราพระสุริยมณฑลแล้ว ตราปักษาวายุภักษ์ก็เลิกใช้ แต่นำเอามาใช้เป็นเครื่องหมายกระทรวงการคลัง นกวายุภักษ์ สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์ ตรัสอธิบายไว้ดังนี้ ถ้าแปลตามคำก็ว่า นกกินลม ข้อยากในนกนี้เกิดขึ้นในที่ประชุมเสนาบดี สั่งให้สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์ ทรงเขียนผูกตรากระทรวงต่างๆเป็นลายข้อมือเสื้อเครื่องแบบ หากเป็นตราเก่าซึ่งมีตราประจำกระทรวงอยู่แล้ว จะเอามาใช้ได้ให้ใช้ตราเก่า ที่เป็นกระทรวงใหม่ไม่มีตรามาแต่เดิมจึงคิดผูกขึ้นใหม่ โดยคำสั่งอย่างนี้กระทรวงใดก็ไม่ยากเท่ากระทรวงคลัง ซึ่งเดิมพระยาราชภักดีฯทำการในหน้าที่เสนาบดีกระทรวงพระคลัง คือตรานกวายุภักษ์ รูปนกวายุภักษ์ในตรานั้นก็เป็นนกแบบสัตว์หิมพานต์ เหมือนกับนกอินทรีย์

        ฉะนั้นไม่ทรงเชื่อว่าถูก จึงได้ทรงรำลึกต่อไป ก็ทรงรำลึกได้ว่า มี ณ ที่แห่งใดแห่งหนึ่งซึ่งมีความว่าทรงพระมาลาปักขนนกวายุภักษ์ ก็ทรงค้นหา ก็พบในหมายท้ายหนังสือพระราชวิจารณ์จดหมายเหตุความทรงจำของกรมหลวงนริทรเทวี เมื่อมีคำปรากฏเช่นนั้น นกวายุภักษ์ก็คือ นกการเวก เพราะพระมาลาทุกชนิดที่ปักขนนก ย่อมใช้ขนนกการเวกอย่างเดียวเป็นปกติ เมื่อทรงดำริปรับนกวายุภักษ์กับนกการเวกเข้ากัน ก็เห็นลงกันได้โดยมีทางเราพูดกันว่า นกการเวกนั้นมีปกติอยู่ในเมฆบนฟ้า กินลมเป็นภักษาหารตามที่ว่าพิสดารเช่นนั้น ก็เพราะนกชนิดนั้นในเมืองเราไม่มีและที่ว่ากินลมก็เพราะในเมฆไม่มีอะไร นอกจากลมจึงให้กินลมเป็นอาหาร แต่เมื่อปกติของมันอยู่ในเมฆแล้วก็ไฉนเล่ามนุษย์จึงได้ขนมันมาปักหมวก เชื่อว่าเพราะเหตุที่น่าสงสัยเช่นนั้นเอง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงตรัสสั่งไปต่างประเทศที่ส่งขนนกชนิดนั้นเข้ามา ให้ส่งตัวนกเข้ามาถวาย จึงได้ตัวจริงเป็นนกยัดไส้มีขนติดบริบูรณ์เข้ามา ก็เป็นนกที่เรียกตามภาษาอังกฤษ Paradise Bird ซึ่งที่เรียกเป็นภาษาอังกฤษเช่นนี้ นึกว่าแปลมาจากภาษาแขก ความก็ว่าเป็นนกฟ้าเราคงได้ฟังแขกเขาว่า จึงละเมอตามไป เมื่อได้นกยัดไส้เข้ามาแล้วจึงทรงจัดเอาขึ้นเกาะคอนมีด้าม ให้เด็กถือนำพระยานุมาศในงานสมเด็จเจ้าฟ้าโสกันต์ ตามที่ได้พยานมาว่าเป็นนกอยู่ในแผ่นดิน ไม่ใช่นกอยู่ในฟ้าเช่นนั้น ใครจะเชื่อกันหรือไม่ก็หาทราบไม่ แม้ราชสีห์เมื่อได้ตัวจริงมาบอกใครว่า นี่แหละราชสีห์ก็ไม่มีใครเชื่อด้วยไม่เหมือนกับที่เราปั้นเขียนกัน ตามที่เราปั้น เขียนกันนั้น ขาดสิ่งสำคัญที่ไม่มีสร้อยคอ อันจะพึงสมชื่อว่า ไกรสร หรือ ไกรสรสีห์ หรือ ไกรสรราชสีห์

         เรื่องตรานกวายุภักษ์ประจำกระทรวงการคลัง จึงมีต้นเหตุดังที่เล่ามานี้

http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/2006/11/K4915792/K4915792.html


เขาว่า สัญญาของทีม "ลิเวอร์พูล"  ไม่ใช่ หงส์แดง  แต่เป็น นกกะเด้าลม ฮ่ะฮ่ะฮ่า
หนังสือพิมพ์เล่มไหนจะกล้าพาดหัวบ้างหนอ  นกกะเด้าลมแดง พ่าย ผี คารัง
ล้อเล่นนะครับ  เหล่า THE KOP  อย่าเคืองนะจ๊ะ  เอาเว็บไซต์ THE KOP มาฝากครับ
http://www.liverpool.in.th/th_home.php


(กะเด้า -ใส่ ร ไม่สุภาพ  ขออภัยอาจารย์ทุกท่านที่ต้องใช้คำผิดครับ)


จากคุณ : กัมม์ - [ 24 ก.พ. 50 09:13:17 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 195

เพลง ดวงจำปา หรืออีกชื่อหนึ่งว่า จำปาเมืองลาว บ่เคยเป็นเพลงซาดลาวเด้อ  เพลงนี้เป็นบทประพันธ์ของท่านอุตะมะ จุนละมณี ศิลปินอาวุโส และเคยเป็นนักต่อสู้เอกราชลาวจากการปกครองนิคมฝรั่งเศส และเป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการศึกษาธิการลาวเมื่อ ๓๐ ปีก่อน

Champa: Flower of Laos: “ดวงจำปา” “จำปาเมืองลาว” “จำปาขาว” “ลั่นทม” “ลีลาวดี”

http://www.bloggang.com/viewblog.php?id=esanlanna&date=04-04-2006&group=4&blog=1

เพลงชาติลาว

ซาดลาวตั้งแต่ใดมา
ลาวทุกถ้วนหน้าเซิดซูสุดใจ
ฮ่วมแฮงฮ่วมจิดฮ่วมใจ
สามักคีกันเป็นกำลังเดียว
เด็ดเดี่ยวพ้อมกันก้าวหน้า
บูซาซูเกียดของลาว
ส่งเสิมใซ้สิดเป็นเจ้า
ลาวทุกซนเผ่าสะเหมอพาบกัน
บ่ให้ฝูงจักกะพัด
และพวกขายซาดเข้ามาลบกวน
ลาวทังมวนซูเอกะลาด
อิดสะละพาบของซาดลาวไว้
ตัดสินใจสู้ซิงเอาไซ
พาซาดก้าวไปสู่ความวัดทะนา

http://th.wikipedia.org/wiki/เพลงชาติลาว


[คลิกเพื่อชมภาพขนาดจริง]
 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 24 ก.พ. 50 10:43:38 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 196

ชื่อนกเด้าลมของคุณกัมม์น่าจะเป็นคนละตัวกับนก liver สัญลักษณ์ของทีม liverpool  น่าจะตรงกับ นกอ้ายงั่ว มากกว่า

เด้าลม  ชื่อนกขนาดเล็กในวงศ์ Motacillidae ตัวเรียวเล็ก หางยาว มักชอบยกหางขึ้นๆ ลงๆ พร้อมกับโคลงหัวไปมาเวลาเดิน กินแมลง มีหลายชนิด เช่น เด้าลมหลังเทา (Motacilla cinerea) เด้าลมเหลือง (M. flava) เด้าลมดง (Dendronanthus indicus) , ก-ะเด้าลม ก็เรียก

                                                                  นกเด้าลมหลังเทา

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 24 ก.พ. 50 11:07:03 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 197

อ้ายงั่ว   ชื่อนกชนิด Anhinga melanogaster ในวงศ์ Anhingidae ปากยาวตรงสีเหลือง ปลายแหลมมาก คอโค้งยาวคล้ายเคียว ขนดำ ปีกและหลังมีลายสีขาว ตีนมีแผ่นพังผืดติดกันทั้ง ๔ นิ้วคล้ายตีนเป็ด ดำน้ำจับปลาโดยใช้ปากแทง

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 24 ก.พ. 50 11:10:52 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 198

Liver bird  สัญลักษณ์ของสโมสรฟุตบอล Liverpool

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 24 ก.พ. 50 11:22:54 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 199

แสดงตนว่าตามอ่าน

จากคุณ : แสนอักษร - [ 24 ก.พ. 50 13:40:42 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 200

ขอบพระคุณ คุณ แสนอักษร นะครับ  หนังสือที่ส่งมาได้รับแล้วครับ


คงต้องเป็นตอนสุดท้ายแล้วนะครับ คุณ เพ็ญชมพู สำหรับ คำฤษฎี
และขออภัยไว้ด้วยนะครับ  งานเข้ามาเยอะเลยในช่วงนี้


คำฤษฎี (ต่อ)


ยาตร ดำเนิร เที่ยว                              ว่า เดิน (คำเหนือว่า เทียว , เตียว - กัมม์)
บทจร                                              ว่า ไปด้วยเท้า
จร เทา                                            ว่า ไป
เดจฉา เดจฉ เต้า                                ว่า ไปมา
ผ้าย ที                                             ว่า ลุก  ดุจคำว่า กูก็จะผุดผ้ายไปตามพราหมณ์
ไต่                                                  ว่า ต่าย(ไต่)  ดคุคำว่า ไต่เต้า ว่าไปมา
ผยอง                                              ว่า เผ่น
ลน แล่น ผัง สรง                                ว่า วิ่ง
ชั้น พลัน ฉัน รบัด เสร็จ                       ว่า เร็ว
เขียว ลคึก                                        ว่า เร่ง  ดุจคำว่า ลคึกผดุงบอให้เซ  แลคำว่า ไก่ขันเขียวผูกช้าง
เจียร จำเนียร จรลา                             ว่า นาน
ทุรสถาน                                           ว่า ที่ไกล
แทบ ชิด เทียม                                   ว่า ใกล้
กล รอด จอด ลุ                                  ว่า ถึง
เมื้อ                                                 ว่า กลับ  ดุจคำว่าไปแล้วใดเมื้อ  นักรู้ที่ใช้เมื้อ ว่าไปก็มี
มเลื่อยมล้า                                        ว่า เลื่อยล้า
ซือ ชำงือ                                          ว่า ใจ
โรค                                                 ว่า เสียบ แทง
วรอุจ                                               ว่า เจบ (เจ็บ)
ป่วยงาน                                           ว่า ว่างงาน
ตรอม                                              ว่า เจบ ว่า รบม
ยา                                                  ว่า ทำให้หาย
รบม                                                ว่า รม
ขเดา กำเดา                                      ว่า ร้อน
กระหาย                                           ว่า ร้อนไป
หอบ                                               ว่า หายใจร้อน
รลุง รลวง                                         ว่า อเนจพนาถ
ประปราณ                                         ว่า ข้อนอก
วายทรวง                                          ว่า ตีอก
แดยัน                                              ว่า ค้ำอก
กำศรด ลาลด                                    ว่า ละห้อย
ศรวน รัญจวน                                    ว่า เจบด้วยความเดือดร้อน
ไห้ช้าง                                             ว่า นิ่งน้ำตาไหล
กรรแสง โหย                                     ว่า ร้อง
กรรแสงไห้ โหยไห้                             ว่า ร้องไห้
กรรแสงหา โหยหา                              ว่า ร้องหา
พิลาพ                                              ว่า ร่ำไรต่างไป
อัคอวน อักแอ                                   ว่า สอื้น
เสวยยม                                           ว่า กินน้ำตา
นยนามพุ อสุชน                                 ว่า น้ำตา
พาษปธารา                                       ว่า ท่อแห่งน้ำตา
คล่าวน้ำเนตร                                    ว่า น้ำตาไหล
ถั่งแถม                                           ว่า ให้ซ้ำ
สยบ                                               ว่า ซม
โศกศัลย                                          ว่า พิศม์(พิษ)ปืน คือความโศก
เทวศ                                               ว่า ทุกข์
จรทด จรเทีญ                                   ว่า จับจน

อนุสร คนึง ตริ ตำริ รฤก จิตร ถวิล         ว่า คิด
เคียด                                             ก็ว่า คิด  ดุจคำว่า เคียดอยู่ในใจ
พิตรรกจิตร                                      ว่า จิตรวิตก
อำนิษฎิ หวังปอง                               ว่า ปรารถนา
ใคร่จง จำนงไม่                                 ว่า อยาก
เอื้อ                                                ก็ว่า อยาก  ดุจคำว่า ความเอื้ออาดูรสักสิ่ง
ฤษยา                                             ว่า ความแอยากได้
ทรหึง                                             ว่า บ่นถึง
เคร่า                                              ว่า คอย
เมตตา ไมตรี เปรมปรี สงวน                ว่า รักษ
เสน่ห์                                             ว่า อยากความรัก
มัก                                                ว่า ชอบใจ  ดุจคำลาวว่า บมัก
พิศวาศ                                           ว่า คุ้นเคย
สังวาด                                            ว่า อยู่ด้วยกัน
สเทิน                                              ว่า เก้อ
ขวย                                              ว่า อาย
ราค ถกัด ฤดี รไม เหมือนรมย์             ว่า ยินดี
โลม                                              ว่า ลูบ
โอบ ตรโบม ตรกอง                          ว่า กอด
อาลึงค                                           ว่า ส้วมกอด (สวมกอด - กัมม์)
เกี้ยว กระหวัด                                  ว่า เกี่ยว
ตฤป                                              ว่า สูบ
มาโนช                                           ว่า ยังจิตรให้เจรีญ
วิงวร                                              ว่า ดีใจ
อคร้าว                                            ว่า อิ่มใจ  ถ้าท้าวพระยาว่าอิ่มสมบัติ  นักรู้บางแห่ง อคร้าวใช้ว่ามาก  
                                                      ไม่ต้องด้วยโคลงพระลอว่า ฟังสารสองหนุ่งหน้า  จอมราชควญคิดอ้า อคร้าวใจ  
                                                       เลือกผู้ยิ่งยศเป็นราชาอคร้าว  พระยาจะมีมาไปฤๅ
บำรุง อำรุง                                      ว่า เลี้ยง
ถนอม                                            ว่า รักษา
กำลูน                                            ว่า ตรวจ
กรุณา                                            ว่า กั้นซึ่งความสุขให้
ปราณี อาสูร                                    ว่า น่าเอ็นดู
เมิล                                               ว่า ดู
ด้อม                                              ว่า มอง
แมก                                              ว่า แอบ
บง                                                 ว่า ชำเลือง
แยง                                               ว่า แล
ทฤษคี ประจัก ประตยักษ                    ว่า เห็น  (ผมความเห็นว่า ประจัก น่าจะมาจาก ปะจักษุ ตรงๆอย่างนี้- กัมม์)
ช่า                                                 ก็ว่า เห็น  ดุจคำว่า  นางนงคราญครั้นช่า  อัศจรรย์ป่าเป็นลางหัน
หัน                                                 ก็ว่า เห็น  (คำเหนือยังใช้ หัน-กัมม์)
เบกษา                                           ว่า เพ่ง
เดียง                                              ว่า รู้
ตระหนัก                                          ว่า รู้แน่
ตระศักดิ์                                         ว่า งาม เพราะ  ดุจคำว่า เดิรดุจสิหตระศักดิ์  แลคำว่า ตระศักดิเพรียก ไพร ตัง
สำเนียกสาร สำนวน                           ว่า เสียง
คีด (คีต - กัมม์)                                ว่า ขับ
จำเรียง                                           ว่า ขับร้อง
นรรฎก                                           ว่า คนฟ้อน
รบำ                                               ว่า รำ
บันเลง                                            ว่า เล่น
ดนตรี ดุริยางค                                 ว่า เครื่อง ดีด สี ตี เป่า นักเลง เล่น
มฤทิงค                                           ว่า สโพน
โหรทึก                                           ว่า กลองน่าเดียว (หน้าเดียว -กัมม์)
กลองชวา                                        ว่ากลองแขก
ไฉน                                               ว่า ปี่
ปี่ห้อ                                              ว่า ปี่จีน
ปีลู                                                ว่า ปี่ลาว
อณ                                               ว่า พิณ
กาหล                                            ว่า แตรงอน  นักรู้บางแห่งเสมอใช้ว่า โกลหลก็มี
ผสาน                                            ว่า ทำให้เข้าเสียง
ผสม                                              ว่า ทำให้พร้อม
กรเอา                                           ว่า กลมกล่อม
ไพเราะ                                         ว่า เพราะเสนาะวังเวง
ฦๅ บันฦๅ                                       ว่า ดัง
คำแคง คคึง                                   ว่า ดังสนั่น
ตะโต วะโร                                    ว่า ทวน
ตาว                                             ว่า ง้าว
เสน่า สุล ธนู                                  ว่า กฤษ
ตรี                                               ว่า กระบี่
เสียงเอาใจ                                    ว่า เสียงพาใจ
ยินใจ                                           ทีจะว่าอร่อยใจ  ดุจคำว่า รศยียวน แลญสยำยามยวนไส้หมินปี
ไส้หมินปี มาธุสร                             ว่า เสียงหวาน
เอม กระเอบ                                   ว่า หวาน
หราอวน ฉม                                   ว่า หอม
โอช                                             ว่า ง้วน  ดุจคำว่า ใส่ง้วนในปลา ใส่ยาในเข้า จองโทษเจ้าด้วยอันใดก็ดี
สุธาโภชน์                                      ว่า เข้าขาว
สุธารศ                                          ว่า น้ำใสสอาด
ทึกกลา                                         ว่า น้ำใส
คนโธทก                                       ว่า น้ำหอม
ทึกตระชัก สินธุสฤรา                        ว่า น้ำเย็น


คำพวกนี้เราจะพบในวรรณกรรมเก่า เช่นในยวนพ่าย ตะเลงพ่าย สมุทโฆษคำฉันท์ มหาชาติคำหลวง  ครับ

จงอำนดโทษาแก่เผือ ซึ่งอำลา-กัมม์


จากคุณ : กัมม์ - [ 24 ก.พ. 50 14:12:05 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 201

อาจารย์กัมม์ คว้าเลขสองร้อยตัดหน้าผมไปอย่างเฉียดฉิว

ขอบคุณครับสำหรับคำอธิบายเรื่องดอกลั่นทม ลีลาวดี


จากคุณ : คนอุดรฯ - [ 24 ก.พ. 50 14:30:14 A:81.157.44.143 X: TicketID:109703 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 202

พลาดอันดับที่ ๒๐๐ ไปอย่างน่าเสียดายเช่นกัน แต่ไม่เป็นไรได้ความรู้เรื่อง "คำฤษฎี" มีประโยชน์มากในการอ่านวรรณคดีเก่า ๆ  ขอบพระคุณคุณกัมม์มาก

ว่างเมื่อไร ขอเรียนเชิญมาร่วมแจมต่อ


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 24 ก.พ. 50 16:16:42 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 203

มาแจงแถลงคำว่า "ร่ำลา"

ที่พูดในทำนองว่า พจนานุกรม พ.ศ. 2493 ให้ใช้ร่ำลา

ข้าพเจ้าไปชันสูตร (โดยไม่พลิกศพ) มาแล้ว พบว่า พจนานุกรมเล่มดังกล่าว มิได้บัญญัติคำว่า "ร่ำลา" แต่ประการใด

ถึงกระนั้น...

เอาเป็นว่า


ใครเห็นข้าพเจ้าเขียนคำนี้ว่า "ร่ำลา" ให้นึกเสียว่า ข้าพเจ้าเอา "ร่ำ" มาผูกกับ "ลา" ก็แล้วกัน

ที่ถูกตามพจนานุกรมและราชบัณฑิตฯ คือ ล่ำลา ค่ะ เป็นคำซ้ำเสียง เหมือน เล่าลือ

อังเวก็มีด้วยประกีละฉะนั้น

ลาแบบไม่ล่ำค่ะ


จากคุณ : AntiSpam - [ 25 ก.พ. 50 00:15:05 A:124.120.107.97 X: TicketID:123165 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 204

คว้า อักขราภิธานศรับท์ ของ หมอ บลัดเล  ๑๘๗๓ ฉบับพิมพ์ต่ออายุของ
อาจารย์ แม้นมาส ชวลิต  มาอ่าน

หน้า ๕๗๐ - ๕๗๑

ร่ำบ่น   พร่ำบ่น   คือว่าบ่อยๆ   เช่นคนต่อหนังสือ อาจาริย์ผู้สอนให้ว่าอักษรเดียวร้อยหนพันหนนั้น

ร่ำไป   คือการที่มีการเสนอไปไม่อยุดนั้น  เช่นการที่คนทำการร่ำไปตาปิตาชาติเป็นต้นนั้น

รำ่รี้รำ่ไร   คือความที่พูดเซ้าซี้ไม่รู้แล้วนัน  เช่นคนเมาเหล้าพูดร่ำรี้ร่ำไรนั้น

ร่ำรัก   คือความที่คนรักร่ำไปต่างๆไม่หยุดนั้น  เช่นมารดาร่ำรักบุตรที่ตายไปเป็นต้น

ร่ำร้อง   คือร้องรำพรรณ์ความเรื่องเดียว  อีกอย่างหนึ่งคนร้องให้ร่ำไรไม่ใคร่อยุดนั้น

ร่ำเรียน

ร่ำว่า

ร่ำสั่ง

ร่ำสอน

ร่ำไห้   พร่ำไห้  คือร่ำร้องไห้   คนที่มีความทุกขโทมะนัศเพราะพรัดพรากจากกันเป็นต้น  แลร่ำร้องไห้ไม่อยุดนั้น

(รักษาตัวสะกดเดิมเจ้าค่า...)


จากคุณ : แสนอักษร - [ 25 ก.พ. 50 11:42:49 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 205

สัพะ  พะจะนะ พาสา ไทย  ของ ชอง-บาตีสต์ ปาเลกัว
ฉบับพิมพ์ถอดแบบ ๒๕๔๒  


ร่ำ     Continually, without interruption, very frequently.
     To murmur without intermission.

ร่ำไห้   To weep and make complains at the same time.

ร่ำผ้า   To perfume a cloth.

ร่ำร้อง  To cry.

ร่ำรี่ร่ำไร   To weep continually,  to complain without intermission.

ร่ำเรียน    To study, to give one's self up to study.

ร่ำรักษ    To pursue a person with one's love without interruption.


จากคุณ : แสนอักษร - [ 25 ก.พ. 50 11:57:45 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 206

แล้วคำว่า ร่ำลา หรือ ล่ำลา ล่ะ มีไหม คุณแสนอักษร

คุณ AntiSpam มีเพื่อนใช้คำว่า ร่ำลาอยู่เยอะเลย  ในพจนานุกรมไทย-อังกฤษ, อังกฤษ-ไทย, เยอรมัน-ไทย ข้างล่างนี้ใช้ว่า ร่ำลา

http://dict.longdo.com/?search=%E0%B8%A3%E0%B9%88%E0%B8%B3%E0%B8%A5%E0%B8%B2&service=


เรื่องความสับสนของชื่อต้นไม้ไม่ใช่จะมีเฉพาะชื่อต้นไม้ไทยและลาวอย่างชื่อต้นลั่นทม, จำปา, ลีลาวดี อย่างที่คุณคนอุดรฯยกขึ้นมาใน # ๑๘๙ และได้วิสัชนาไปแล้วใน # ๑๙๓, ๑๙๕


ราชพฤกษ์, ชัยพฤกษ์, คูน, อ้อดิบ

งานมหกรรมพืชสวนโลกเฉลิมพระเกียรติฯ ราชพฤกษ์ ๒๕๔๙ ที่เพิ่งเสร็จสิ้นไปเมื่อวันที่ ๓๑ มกราคม ๒๕๕๐ มีดอกราชพฤกษ์ซึ่งถือเป็นดอกไม้ประจำชาติไทยเป็นสัญลักษณ์

ในพ.ศ. ๒๕๔๔ คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ เสนอให้มีการกำหนดสัญลักษณ์ประจำชาติ ๓ สิ่งคือ ดอกไม้ประจำชาติ ได้แก่ ดอกราชพฤกษ์ สัตว์ประจำชาติ ได้แก่ ช้างไทย และสถาปัตยกรรมประจำชาติ ได้แก่ ศาลาไทย

สาเหตุที่เลือก ดอกราชพฤกษ์ เป็นดอกไม้ประจำชาติเพราะมีความเหมาะสมในหลาย ๆ ด้าน คือ เป็นดอกไม้จากต้นไม้ที่ถูกเสนอให้เป็นต้นไม้ประจำชาติเมื่อครั้งที่กรมป่าไม้เสนอไว้ เป็นต้นไม้ที่มีอายุยืน ทนทาน ปลูกขึ้นได้ดีทั่วทุกภาคของประเทศ เป็นต้นไม้พื้นเมืองที่รู้จักแพร่หลาย มีชื่อเรียกหลายชื่อต่างกันในแต่ละภาค เช่น ลมแล้ง คูน อ้อดิบ ชัยพฤกษ์ นอกจากนี้ ราชพฤกษ์เป็นไม้มงคลถูกนำมาใช้ประโยชน์ในพิธีสำคัญ ๆ เช่น ลงหลักเมือง ลงเสาเอก ทำคฑาจอมพลและยอดธงชัยเฉลิมพลของกองทหาร ในช่วงฤดูร้อนชัยพฤกษ์จะออกดอกสะพรั่งทั้งต้น ช่อดอกมีรูปทรงสวยงาม สีเหลืองอร่ามเป็นสัญลักษณ์ของพระพุทธศาสนาอันเป็นศาสนาประจำชาติ รวมทั้งเป็นสีเดียวกับวันพระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

http://www.royalfloraexpo.com/thai/trees/index.asp

ชื่อต้นไม้ข้างบน ๔ ชื่อคือ ราชพฤกษ์, ชัยพฤกษ์, คูน, อ้อดิบ นี่แหละเป็นชื่อต้นไม้ที่มีความสับสนมากในการเรียกชื่อ   พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ในคำอธิบายต้นไม้ทั้ง ๔ นี้ว่า

ราชพฤกษ์  ชื่อไม้ต้นชนิด Cassia fistula Linn. ในวงศ์ Leguminosae ดอกสีเหลือง ฝักสีดำเกลี้ยง ใช้ทำยาได้, คูน หรือ ลมแล้ง ก็เรียก

ชัยพฤกษ์  ชื่อไม้ต้นชนิด Cassia  javanica Linn. ในวงศ์ Leguminosae ดอกสีชมพูเข้ม เมื่อออกดอกไม่ทิ้งใบ ฝักมีขนเล็กน้อย ใช้ทำยาได้

คูน   หมายถึงต้นไม้ ๒ ชนิดคือ  (๑) ต้นราชพฤกษ์ (๒)  ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Colocasia gigantea Hook.f. ในวงศ์ Araceae คล้ายบอน ก้านใบและแผ่นใบสีเขียวอ่อนมีนวล ก้านใบทำให้สุกกินได้, ปักษ์ใต้เรียก อ้อดิบ

อ้อดิบ   ภาษาถิ่นปักษ์ใต้ หมายถึงต้นคูน

ดังนั้นในเหตุผลของ คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ ที่เลือกดอกราชพฤกษ์เป็นดอกไม้ประจำชาติ  เรียกชื่อต้นไม้ ๔ ชื่อคือ ราชพฤกษ์, ชัยพฤกษ์, คูน, อ้อดิบ เป็นต้นไม้ชนิดเดียวกัน จึงไม่ถูกต้อง


ในสมัยก่อนมีเพลงอยู่เพลงหนึ่ง ร้องว่า  

"...ชัยพฤกษ์ สลัดใบ ชูช่อเหลืองงามจับตา ศรีสง่า ดอนเมือง ชื่อลือเลื่อง ทัพอากาศ ..."

ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕  ก็อธิบายความหมาย ราชพฤกษ์ และ ชัยพฤกษ์ ไว้อย่างสับสน

ราชพฤกษ์  ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง (Cassia fistula) ในวงศ์ Leguminosae  ดอกเป็นช่อยาวสีเหลือง ฝักใช้ทำยาไทย คูนหรือชัยพฤกษ์ก็เรียก

ชัยพฤกษ์   ชื่อต้นไม้ขนาดย่อมชนิดหนึ่ง (Cassia fistula) ในวงศ์ Leguminosae    ดอกเหลืองอ่อน ช่อดอกยาวห้อย ขณะมีดอกไม่มีใบหรือมีน้อย มีตามป่าเบญจพรรณทั่วไป     คูนหรือราชพฤกษ์ก็เรียก

แสดงว่าในสมัยนั้น ราชพฤกษ์ และ ชัยพฤกษ์ เป็นคำเรียกต้นไม้ชนิดเดียวกัน

หนังสือและเว็บไซต์เกี่ยวกับต้นไม้ก็ยังคงสับสนเรื่องชื่อราชพฤกษ์ และชัยพฤกษ์

http://www.google.co.th/search?hl=th&q=ราชพฤกษ์(ชัยพฤกษ์)

เอาเป็นว่าตอนนี้เชื่อพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถานฉบับล่าสุดคือ พ.ศ. ๒๕๔๒ ไว้เป็นหลักก็แล้วกัน

ราชพฤกษ์  ดอกสีเหลือง

ชัยพฤกษ์   ดอกสีชมพู


คราวนี้มาถึงเรื่องชื่อต้นไม้ที่สับสนอีก ๒ ชื่อ คือ คูน และ อ้อดิบ

คูน  (บางคนเขียนผิดเป็น คูณ) เป็นคำเรียกต้นราชพฤกษ์ในภาคอีสาน  ในตำราหลายเล่มเขียนผิดว่าในภาคใต้เรียกต้นราชพฤกษ์ว่า อ้อดิบ ซึ่งเป็นต้นไม้คนละต้นกันกับราชพฤกษ์  ความจริงในภาคใต้ก็เรียกต้นไม้ต้นนี้ว่า ราชพฤกษ์นี่แหละ  

อ้อดิบ  (คนปักษ์ใต้ออกเสียงเรียกต้นนี้ว่า เอาะดิบ หรือ ออกดิบ) เป็นต้นไม้คล้ายต้นกระดาดหรือบอน ก้านใบใช้จิ้มน้ำพริกกินได้ ทางภาคใต้นิยมใช้ก้านใบทำแกงส้ม


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 25 ก.พ. 50 15:42:00 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 207

ราชพฤกษ์, คูน, ลมแล้ง  Cassia fistula Linn.

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 25 ก.พ. 50 15:50:45 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 208

ชัยพฤกษ์, ขี้เหล็กยะวา  Cassia  javanica Linn.

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 25 ก.พ. 50 15:52:35 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 209

อ้อดิบ, เอาะดิบ, ออกดิบ, คูน  Colocasia gigantea Hook.f.

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 25 ก.พ. 50 15:54:52 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 210

มีชื่อต้นไม้ที่ลงท้ายด้วยพฤกษ์อีกต้นหนึ่งที่มีความสับสนในการเรียกชื่อ คือ Cassia bakeriana Craib  ต้นไม้ชนิดนี้เป็นต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัยขอนแก่น

ตั้งแต่เริ่มแรกมหาวิทยาลัยขอนแก่นเรียกชื่อต้นไม้ชนิดนี้ว่า กาลพฤกษ์  ดังมีเพลงมหาวิทยาลัยขอนแก่นเพลงหนึ่งชื่อ ร่มกาลพฤกษ์ มีเนื้อร้องว่า

สถาบันแหล่งเรียนเพียรศึกษา  
ถิ่นประสาทสรรพวิทยาเกรียงไกร
ผองเราพิทักษ์ รักษาเชิดชูวิไล  
พร้อมใจมั่นส่งเสริมส่งศักดา  
รั้วสีอิฐแรงฤทธิ์แห่งศรัทธา  
กล้าแกร่งแข็งดั่งภูผา พื้นหล้าธาตรี  
เป็นเกียรติสมศักดิ์ศรี  
สง่าทวีร่วมไมตรีคงมั่นนิรันดร์  
ขอบูชาพระธาตุจำรัสขจร  
สัญลักษณ์ประทานพรคุ้มครอง  
เราเหมือนน้องพี่ปรองดอง  
ประคองกันไม่จืดจางร้างรา
ใต้ร่มกาลพฤกษ์ ลมสบัดโบยมา  
รื่นอุราเคลิบเคลิ้มวิญญาภิรมย์
ให้ขอนแก่นแดนศึกษาเคยบ่ม
เด่นในสังคมนิยมอยู่คู่ฟ้าไทย

ต่อมามีการเปลี่ยนชื่อเป็น กัลปพฤกษ์  โดยสภามหาวิทยาลัยขอนแก่น ในคราวประชุมครั้งที่ ๗/๒๕๔๗ เมื่อวันที่ ๒๕ สิงหาคม ๒๕๔๗ ได้มีมติ เห็นชอบให้ ใช้ชื่อต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัยขอนแก่น ว่า "กัลปพฤกษ์" ตามที่มหาวิทยาลัยได้มีหนังสือสอบถามไปที่ราชบัณฑิตยสถาน เกี่ยวกับข้อมูลต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งได้รับคำชี้แจงว่า ชื่อเรียกภาษาไทยที่ถูกต้องของพรรณไม้ Cassia bakeriana Craib ในวงศ์ leguminosae คือ "กัลปพฤกษ์" จึงเป็นที่ชัดเจนแล้วว่า ต่อจากนี้ไป มหาวิทยาลัยขอนแก่น มีต้นและดอกไม้ ชื่อ "กัลปพฤกษ์" เป็นต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัยขอนแก่น

กาลพฤกษ์-กัลปพฤกษ์ นี่สับสนพอ ๆ กับ ราชพฤกษ์-ชัยพฤกษ์ นะ


                                                          กัลปพฤกษ์  Cassia bakeriana Craib

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 25 ก.พ. 50 16:26:32 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 211

มีอีก พฤกษ์ หนึ่ง เป็นต้นไม้ประจำจังหวัดบุรีรัมย์ คือ กาฬพฤกษ์  Cassia grandis Linn. f.  ในเว็บไซต์บางแห่งก็ยังสับสนบอกว่ามีชื่ออื่น ๆ คือ กัลปพฤกษ์ ,ชัยพฤกษ์

http://www.mc41.com/tree/burirum.htm

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 25 ก.พ. 50 16:41:59 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 212

สาธุ สาธุ สาธุ

เข้ามาดูและเข้ามาโหวตสามเวลาหลังอาหารและก่อนนอน


จากคุณ : * (nickycharles) - [ 25 ก.พ. 50 18:38:13 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 213

มีคนให้ผมมาถามคุณ เพ็ญชมพูครับ ผมเลยตามมาถาม...

ผมอยากรู้ว่า  คำว่า "เป็น"  เมื่อก่อนเขาเขียนว่า "เปน"

แต่ใครไม่อุตริ ใส่ไม้ไต่คู้ให้มัน ทั้ง ๆ ที่มันเป็นอักษรกลางคำเป็นด้วยซ้ำ

ทำให้ความสวยงามมันลดลงเลย  เพราะอักษรกลางจะไม่นิยม
ใช้ไม้ไต่คู้ เพื่อลดเสียงให้สั้น มีใช้น้อยคำมาก  

อักษรสูงและต่ำ ใช้ไม้ไต่คู้  เพราะไม่เพียงลดเสียงให้สั้น
แต่ช่วยผันเสียงให้ครบ

.. . .................

ผมเลยสงสัยว่า ในเมื่อคนโบราณเขาเขียนถูกแล้ว ว่า เปน
เราน่าจะกลับไปเขียน  เป็น  เปน เพื่อความง่ายและสวยงามจะดีกว่าไหมครับ

นี่กระทู้ที่ผมโพสต์ไว้
http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5172822/K5172822.html


จากคุณ : ดีกว่าชีวิต - [ 26 ก.พ. 50 13:59:01 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 214

ก่อนอื่นต้องขอขอบพระคุณ คุณกัมม์ ที่ช่วยประชาสัมพันธ์กระทู้ให้ และขอบพระคุณ คุณดีกว่าชีวิต ที่ให้เกียรติเข้ามาถาม

การใส่ไม้ไต่คู้ไม่เกี่ยวกับว่าคำนั้นเป็น อักษรสูง, อักษรกลาง หรืออักษรต่ำ  เป็น คำเป็น หรือ คำตาย  

คำว่า เปน  =   ป + เอ   + น   สระเสียงยาว
คำว่า เป็น  =   ป + เอะ  + น   สระเสียงสั้น

ไม้ไต่คู้ไม่ได้ช่วยให้อักษรสูงและอักษรต่ำผันเสียงได้ครบ เพียงแต่ทำให้เสียงสั้นเท่านั้น

ตัวอย่างที่ คุณดีกว่าชีวิตยกมาในกระทู้ที่โพสต์ไว้ก็ผันได้ไม่ครบทุกเสียง

เหลก (เสียงเอก)  เลก (เสียงโท)  เล้ก (เสียงตรี)  ประสมสระเสียงยาว คือ สระเอ

เหล็ก (เสียงเอก)  เล็ก (เสียงตรี)   ประสมสระเสียงสั้น คือ สระเอะ

ดังนั้นถ้าคุณต้องการออกเสียงสั้น ก็ควรเขียนว่า เป็น

แต่ถ้าต้องการออกเสียงยาว ควรเขียนว่า เปน


ลองศึกษาการใช้ไม้ไต่คู้ข้างล่าง

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 26 ก.พ. 50 15:38:02 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 215

ไหมล่ะ คุณ ดีกว่าชีวิต ที่นี่มีคำตอบ
ที่คุณว่ามันก็ถูก  แต่ว่าบางครั้งบางสิ่งก็ไปต้องพยายามเปลี่ยนดอก
ท่านที่มีหน้าที่ ท่านก็ทำหน้าที่ของท่าน  เรามีหน้าที่ เราก็ทำของเราไป
คุยกันเล่นๆ อย่าไปเอาจริงเอาจังนัก  พอได้สนุกสนานกันไปในฐานเพื่อน

พอดีเห็นกระทู้ ก็ เลยชวนมาทีนี่ด้วยครับ  ขออนุญาต Paste มานะครับ

ลูกสาวฝากถามค่ะ เกี่ยวกับคำว่า "ก็"
ทำไมคำว่าก้อ เขียนแบบนี้ "ก็" แล้วคำอื่นที่ออกเสียงเหมือนกันเช่น ป้อ หรือข้อ เขียนแบบนี้ได้ไหมคะ "ป็" "ข็" ขอบคุณสำหรับทุกคำตอบค่ะ

จากคุณ : กะท้อนทุบ  - [ 24 ก.พ. 50 11:17:03 ]

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5167657/K5167657.html

และชอบใจความคิดเห็นของคุณ พลายแป้ง
เลยชวนท่านมาด้วยกันครับ

ความคิดเห็นที่ 3  

ตามหลักฉันทลักษณ์ ก็ และ บ่ (บ) ถือเป็นคำตายนะครับ
ดีเสียอีกจะได้มีคำตายที่เป็นคำโดดให้เลือกใช้มากขึ้น
ในการแต่งคำประพันธ์ประเภทฉันท์

จากคุณ : พลายแป้ง - [ 25 ก.พ. 50 06:43:13 A:210.203.180.232 X: TicketID:120371 ]



คำฤษฎี (ต่อ ตามคำอนุญาต # ๒๐๒)

มฤตยวารี                                       ว่า น้ำกินไม่รู้ตาย
ดึมโดย                                          ว่า ดื่มน้ำ
สุวรรณภาชน                                  ว่า โต๊ะทอง
กระยา                                          ว่า เข้า (ข้าว) ดุจคำว่ากระยาเสวย และกระยาหาร
                                                      (น่าจะว่า เครื่อง กระยาเสวย คือเครื่องเสวย(รวมข้าว)- กัมม์)
กระยาสนาน                                   ว่า เครื่องสรง  คือกระแจะจันปรุง
กระยาบวด                                      ว่า เครื่องบวช คือ ถั่วงาเนยนม
กระยาสังเวย                                   ว่า เครื่องพลีกรรม
กระยาบูชา                                      ว่า เครื่องบูชา
กระยารง                                         ว่า เครื่องเขียนรง  ดั่งฉัตรเบญจรง
บายศรี                                           ว่า เข้า(ข้าว)อันเป็นศิริ
เลข ลิลิต วาด แต้ม เกษียน รจเลข        ว่า เขียน
จาร                                                จาน ก็ว่า เขียน  ดุจคำว่า  ดั่งชาติอันช่าง  จี้จาร
เขียวขจี                                          ว่า เขียวอ่อน
หริต                                               ว่า เขียวใบไม้
ฉลิ                                                 ว่า เขียวคราม
หงษสิบบาท สำลาญ                         ว่า แดงอ่อน*
บัญเชฐ                                          ว่า ชมพู
รัตตะโลหิต                                     ว่า แดง
ดามภ                                            ก็ว่าแดง
เสตร บุษ บัณฑร โอทาด ลอ สกาว ด่วน พบู      ว่า ขาว  ดุจคำว่า พิศภัตราครพบูพรรณ
หรดาล ปิงคัล สรมง                          ว่า เหลือง
กัณห กฤษณ กาฬ เขม่า                     ว่า ดำ
ประภัทศร                                       ว่า เลื่อมพราย
อินธนู                                            ว่า สีรุ้ง
วิชุลดา                                           ว่า ฟ้าแลบ
ฟ้ากรรชิด                                        ว่า ฟ้าคำรณ
อสุนีบาท                                        ว่า ตกลงแห่งสายฟ้า
พรรษ วลาหก เผลียง                         ว่า ฝน
พรรษธาร                                       ว่า ท่อแห่งฝน
พินธุ                                              ว่า หยาด
สุกะ แล้ง                                        ว่า แห้ง  ดุจคำว่าวนเวียนไม้ ไล่แล้งช้อยตรอม
เวี่ย                                               ว่า คล้อง  ดุจคำว่า ชฎาธารสังวารเวี่ย
ชฎา                                              ว่า ผูกผมไม่ยุ่ง  มิใช่ชฎาเหมือนรูปปั้นรูปเขียน
คัณนมาลา                                     ว่า รเบียบ นับ  คือ ปคำ(ปะคำ - กัมม์)
ตาปศปริษการ                                ว่า ปริขารดาบศ
โกช                                             ว่า ญ่า  
กุณฑี                                           ว่า น้ำเต้า
ทัณที                                           ว่า คนถือไม้เท้า คือคนแก่
ขันตี กษมา                                   ว่า อดใจ
อำนด                                          ว่า อด  ดุจคำว่า สูจงอำนด อดแก่กู
ปรีดีมะนะ                                      ว่า อิ่มใจ
วิทยาธร                                       ว่า คนทรงไว้ซึ่งวิชา
เขจร                                           ว่า ไปในอากาศ
เวหา เวหาศ คัฆณ                          ว่า อากาศ
เหรี                                            ว่า ปิ่น
มโนมัย                                       ว่า แล้วไปด้วยใจ
ชั่ว                                             ว่า เล่น
อำนาจ                                        ว่า อาจ
ขนัน กษน                                   ว่า ขัน (ให้แน่น-กัมม์)
สนั่น                                           ว่า สั่น
ประเมิล ขเน(คะเน)                        ว่า  ประมาณ
ตรวจไตร                                     ว่า นับ
ตรา                                            ว่า จำ  ดุจคำว่า ตรวจตราหาหน้าไตรตรา
เงือด เงื่อ จรด                               ว่า จด
ชวัด                                            ว่า ชัก  ดุจคำว่า แลช้างประจำชวัดมา
พาลมฤคร้าย                                 ว่า ราชสีห์แลเสือโคร่ง
ขลา                                            ว่า เสือ
กาษร                                          ว่า กระบือดุ
พฤศก                                         ว่า โค
กบิล                                           ว่า โคแดง
แสบก                                         ว่า หนัง
สนง                                           ว่า เขา
รมาศ                                          ว่า แรด
มฤค                                           ว่า เนื้อทุกอย่าง
วราห                                          ว่า หมู
มฤคลุทร เนสาท                           ว่า พรานเนื้อ
สกุณิก                                       ว่า พรานนก
เถลิลไพร                                   ว่า พรานป่า
มรกฎ                                        ว่า ลิง
อับยา                                        ว่า หมี
อันโดนไพร                                 ว่า เที่ยวอยู่ในป่า
สกอ                                          ว่า อยู่เป็นพวก
นิกร คณ พรรค                            ว่า หมู่
ประมง                                       ว่า พรานปลา



*วิจิตรสีในจิตรกรรมไทย
หงสบาท - แดงเจือขาว , หงสดิน - ดินแดงเจือขาว , หงส์เสน - แดงเจือขาว , หงส์ชาด - แดงชาดเจือขาว , แดงตัด - แดงเจือดำ , นวล - เหลืองเจือขาว , ก้ามปู - เหลืองเจือดำ , ส้ม - เหลืองเจือแดง , เขียวใบแค - เหลืองเจือคราม ครามอ่อน - ครามเจือขาว , มอคราม - ครามเจือดำ , ม่วง - ครามเจือแดง , มอหมึก - ดำเจือขาว


สีกรมท่า - สีน้ำเงินแก่
สีกลาโหม - สีลูกหว้า
สีมหาดไทย - สีเขียวแก่
สีมหาดเล็ก - สีเหล็ก
สีอาลักษณ์ - สีขาว
สีเจ้านาย - สีไพล

เดี๋ยวนี้ยังเหลืออยู่สีเดี๋ยว  สีกรมท่า ครับ


คุณ เพ็ญชมพู ครับ ทำไมจึง "สีน้ำเงิน"
ได้ยินว่าแต่ก่อนสีอย่างนี้ (Blue) ได้จาก สนิมของเงิน (เงินแช่น้ำ)  จริงหรือเปล่าครับ

แก้ไขเมื่อ 27 ก.พ. 50 09:02:36

แก้ไขเมื่อ 26 ก.พ. 50 19:24:56

จากคุณ : กัมม์ - [ 26 ก.พ. 50 19:20:22 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 216

ดีใจที่คุณกัมม์กลับมาร่วมแจมอีกครั้งหนึ่ง

เรื่อง สีน้ำเงิน มาจาก สีสนิมของเงิน คงไม่ใช่ เพราะสนิมเงิน (silver oxide) มีสีดำหรือน้ำตาลเข้ม

http://en.wikipedia.org/wiki/Silver_oxide

ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ในคำจำกัดความว่า

น้ำเงิน   สีอย่างคราม

คราม    ผงสีน้ำเงินที่ได้จากต้นคราม, สีน้ำเงิน,  (๑) ชื่อไม้พุ่มชนิด Indigofera tinctoria Linn. ในวงศ์ Leguminosae ปลูกเพื่อใช้ใบและต้นทำสีน้ำเงิน, (๒) ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Baphicacanthus cusia Brem. ในวงศ์ Acanthaceae ใบใช้ทำสีน้ำเงิน, พายัพเรียก ห้อม หรือ ห้อมเมือง, เขียนเป็น ฮ่อม หรือ ฮ่อมเมือง ก็มี

ต้นคราม หรือ ต้นห้อมใน (๒) นี้เองที่ใช้ในการย้อมเสี้อหม้อห้อม

หม้อห้อม  เรียกเสื้อคอกลม แขนสั้น ผ่าอกตลอด มักย้อมสีน้ำเงินเข้มหรือดำ ว่า เสื้อหม้อห้อม, เขียนเป็น ม่อห้อม หรือ ม่อฮ่อม ก็มี

ความจริง สีน้ำเงิน และ สีคราม ไม่เหมือนกันเสียทีเดียว  สีคราม เป็นสีน้ำเงินออกไปทางม่วงมากกว่า  สีทั้ง ๗ ของรุ้งกินน้ำยังแยกครามออกจากสีน้ำเงิน คือ ม่วง, คราม, น้ำเงิน, เขียว, เหลือง, แสด, แดง

เป็นไปได้ไหมว่า สีน้ำเงินมาจากชื่อของปลาชนิดหนึ่งคือ ปลาน้ำเงิน Micronema apogon  ในกาพย์เห่เรือ พระนิพนธ์ เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ หรือ เจ้าฟ้ากุ้ง สมัยกรุงศรีอยุธยา ได้กล่าวถึงปลาชนิดนี้ไว้ด้วย

กาพย์เห่เรือ  พระนิพนธ์ เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์

เห่ชมปลา

โคลง

พิศพรรณปลาว่ายเคล้า         คลึงกัน
ถวิลสุดาดวงจันทร์               แจ่มหน้า
มัตสยาย่อมพัวพัน               พิศวาส
ควรฤพรากน้องช้า               ชวดเคล้าคลึงชม


กาพย์

พิศพรรณปลาว่ายเคล้า        คิดถึงเจ้าเศร้าอารมณ์
มัตสยายังรู้ชม                   สมสาใจไม่พามา

นวลจันทร์เป็นนวลจริง         เจ้างามพริ้งยิ่งนวลปลา
คางเบือนเบือนหน้ามา         ไม่งามเท่าเจ้าเบือนชาย

เพียนทองงามดั่งทอง         ไม่เหมือนน้องห่มตาดพราย
กระแหแหห่างชาย             ดั่งสายสวาทคลาดจากสม

แก้มช้ำช้ำใครต้อง             อันแก้มน้องช้ำเพราะชม
ปลาทุกทุกข์อกกรม           เหมือนทุกข์พี่ที่จากนาง

น้ำเงินคือเงินยวง          ขาวพรายช่วงสีสำอาง
ไม่เทียบเปรียบโฉมนาง   งามเรืองเรื่อเนื้อสองสี


ปลากรายว่ายเคียงคู่          เคล้ากันอยู่ดูงามดี
แต่นางห่างเหินพี่              เห็นปลาเคล้าเศร้าใจจร

หางไก่ว่ายแหวกว่าย         หางไก่คล้ายไม่มีหงอน
คิดอนงค์องค์เอวอร          ผมประบ่าอ่าเอี่ยมไร

ปลาสร้อยลอยล่องชล      ว่ายเวียนวนปนกันไป
เหมือนสร้อยทรงทรามวัย ไม่เห็นเจ้าเศร้าบ่วาย

เนื้ออ่อนอ่อนแต่ชื่อ          เนื้อน้องฤๅอ่อนทั้งกาย
ใครต้องข้องจิตชาย         ไม่วายนึกตรึกตรึงทรวง

ปลาเสือเหลือที่ตา          เลื่อนแหลมกว่าปลาทั้งปวง
เหมือนตาสุดาดวง           ดูแหลมล้ำขำเพราคม

แมลงภู่คู่เคียงว่าย           เห็นคล้ายคล้ายน่าเชยชม
คิดความยามเมื่อสม         สนิทเคล้าเจ้าเอวบาง

หวีเกศเพศชื่อปลา          คิดสุดาอ่าองค์นาง
หวีเกล้าเจ้าสระสาง         เส้นเกศสลวยรวยกลิ่นหอม

ชะแวงแฝงฝั่งแนบ          ชะวาดแอบแปบปนปลอม
เหมือนพี่แอบแนบถนอม  จอมสวาทนาฏบังอร

พิศดูหมู่มัจฉา               ว่ายแหวกมาในสาคร
คะนึงนุชสุดสายสมร       มาด้วยพี่จะดีใจ

                                                             ปลาน้ำเงิน Micronema apogon

แก้ไขเมื่อ 27 ก.พ. 50 10:22:41


[คลิกเพื่อชมภาพขนาดจริง]
 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 27 ก.พ. 50 10:20:55 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 217

ปลาน้ำเงินมีชื่อเป็นภาษาอังกฤษว่า COMMON SHEAT FISH ลักษณะทั่วไปของปลาน้ำเงินนั้น มีรูปร่างคล้ายปลาเนื้ออ่อน ลำตัวยาวเรียว ท่อนหางโค้งเล็กน้อย สันหลังบริเวณต้นคอลาดต่ำลงไปด้านหน้า จะงอยปากแบน ปากกว้างมีฟันแหลมคมอยู่บน ขากรรไกรทั้งสองข้าง นัยน์ตามีขนาดเล็กและอยู่เหนือมุมปาก ไม่มีครีบหลัง ครีบหูและครีบท้องมีขนาดเล็ก ครีบก้นยาว ครีบหางเป็น แฉกเว้าลึกลำตัวมีสีขาวปนน้ำเงินเมื่อถูกแสงสว่างจะปรากฏประกายสีน้ำเงิน เพศผู้และเพศเมียมีลักษณะภายนอกเหมือนกัน  

ถิ่นอาศัยของปลาน้ำเงินนี้พบอยู่ในแม่น้ำเจ้าพระยา โดยเฉพาะบริเวณ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ปลาน้ำเงินนี้กินเนื้อปลา กุ้ง และแมลงน้ำเป็นอาหาร ขนาดลำตัวใหญ่ปานกลาง ยาวประมาณ ๑๕ - ๗๗ เซนติเมตรเมตร เป็นปลาที่มี เนื้อมากรสชาดอร่อยมาก ชาวจังหวัดพระนครศรีอยุธยาจึงจับมาบริโภค นำมาปรุง อาหารเช่นปลาน้ำเงินราดพริก เป็นต้น แต่ปลาน้ำเงินนี้ยังไม่จัดเป็นปลาเศรษฐกิจ ของจังหวัดพระนครศรีอยุธยาแต่อย่างใด เพียงแต่มีพอเพียงสำหรับบริโภคเท่านั้น บางทีมีพอขายในท้องตลาดบ้าง ปัจจุบันในจังหวัด พระนครศรีอยุธยายังไม่มีผู้ใดทำฟาร์มเลี้ยงปลาน้ำเงินแต่อย่างใด

http://www.kanchanapisek.or.th/kp8/ayy/ayy707.html

แก้ไขเมื่อ 27 ก.พ. 50 10:52:35

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 27 ก.พ. 50 10:37:51 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 218

ขอบพระคุณครับ คุณ เพ็ญชมพู

สีน้ำเงิน  แต่เดิมเราคงหมายเอาสีที่มันแวววาวของปลาน้ำเงิน(น้ำเงินคือเงินยวง)  
แต่ต่อมาคงไปหมายเอาสีมีอยู่บนหลังของมัน  แล้วก็ว่ากันต่อๆ มาว่า นั่นแหละสีน้ำเงิน

สีน้ำเงิน(blue)  บางที่(อย่างเช่นทางเหนือ)ที่เคยได้ยินมา เขาก็เรียกว่าเขียวนะครับ


สี "น้ำเงิน" น่าจะมาจากชื่อปลา  อย่างที่คุณ เพ็ญชมพู อธิบายแน่แล้ว

โหวตกระทู้อีกครั้งครับ


จากคุณ : กัมม์ - [ 27 ก.พ. 50 15:56:50 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 219

สวัสดีอีกครั้งครับ คุณ เพ็ญชมพู

นั่งรถมาก็คิดมาตลอดทาง
น้ำเงินคือเงินยวง  น้ำเงินคือเงินยวง ๆ ๆ ๆ
แล้วมันแว้บขึ้นมา
คือ = เหมือน  (คือกั๋นนั่นหล่า)

ถ้าแปลตลอดประโยคจะได้ความว่า
ปลาน้ำเงินเหมือนเงินยวง

ไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับ Blue เลย



คิดไปคิดมา  จำได้ว่าเคยดูรายการหนึ่งในทีวีนานมาแล้ว
เขานำเสนอเรื่องหนังใหญ่วัดขนอน
ช่างหนังวัดขนอนยังแกะหนัง และลงสีด้วยกรรมวิธีเดิม แต่โบราณ
จำได้ว่า  วิธีที่ได้สีมา  เขาก็ยังได้ด้วยกรรมวิธีตามแบบเดิม
อย่างสีดำจากเขม่า  แต่จำไม่ได้ว่าสีน้ำเงินได้มาจากวิธีใด

ท่านใดอยู่ใกล้วัดขนอน หรือผ่านไปผ่านมากรุณาช่วยฟื้นความจำให้ด้วยครับ


จากคุณ : กัมม์ - [ 27 ก.พ. 50 19:07:55 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 220

สวัสดีครับ





สวัสดีเจ้าของกระทู้ คุณกัมม์ และทุกท่านครับ
ขอบคุณที่เอาปลาน้ำเงินมาฝากนะครับ
ที่แท้อยู่ในวงศ์ปลาเนื้ออ่อนนี่เอง
ได้ไปชิมแต่ไม่รู้ว่าเป็นยังไง
เพราะมันไม่เห็นหน้าตาน่ะครับ
นอนไม่หลับนั่งอ่านกระทู้ไปเรื่อยๆ
ว่าแต่ขยันมากเลยครับ ขอชม
จะได้เซฟเอาไว้ดูเป็นตัวอย่างครับ

--------------------------------------------------------


จากคุณ : xers - [ 28 ก.พ. 50 03:02:14 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 221

ดีใจที่กระทู้นี้เป็นยาแก้นอนไม่หลับให้คุณ xers


ตอบคุณกัมม์เรื่อง สีน้ำเงิน (ต่อ)

ในกาพย์เห่เรือ เห่ชมปลา พระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ กล่าวถึงปลาน้ำเงินว่า

น้ำเงินคือเงินยวง          ขาวพรายช่วงสีสำอาง

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายเงินยวงว่า

เงินยวง   สีเหมือนสีเงินที่ละลายคว้างในเบ้า เรียกว่า สีเงินยวง

ลองมาวิสัชนาว่าทำไมจึงเรียกปลาชนิดนี้ว่า ปลาน้ำเงิน

ปลาน้ำเงิน  มีลักษณะเด่นคือทั้งตัวมีสีเงิน จึงมีชื่อเรียกในภาษาอังกฤษอีกชื่อหนึ่งคือ  METALLIC SHEATFISH  อย่างไรก็ดี สีเงินนี้เมื่อถูกแสงสว่างจะมีประกายสีน้ำเงิน คำว่า น้ำเงิน นี้อาจใช้เช่นเดียวกับ น้ำเพชร  

น้ำเพชร  คือ ความแวววาวของเพชร

น้ำเงิน    คือ ความแวววาวของเงิน

ในกรณีนี้ ชื่อ ปลาน้ำเงิน คือ ปลาที่มี่ความแวววาวของสีเงินบนลำตัวออกเป็นสี blue  

ดังนั้น  blue  =  น้ำเงิน

อย่างไรก็ดี  ความเห็นข้างต้นเป็นเพียงข้อสันนิษฐาน ขอเรียนเชิญผู้รู้ท่านอื่นให้ความเห็น

ลองมาดูสีของปลาน้ำเงินชัด ๆ

http://www.jjphoto.dk/fish_archive/warm_freshwater/micronema_apogon.htm

เรื่องสีที่ใช้สำหรับหนังใหญ่วัดขนอน ไม่ทราบข้อมูล  แต่มีข้อมูลเกี่ยวกับการย้อมสีผ้าจากธรรมชาติ ดังนี้

สีน้ำเงิน   จาก   ต้นคราม
สีดำ        จาก  ผลมะเกลือ
สีเหลือง   จาก  ไม้ขนุน
สีแดง      จาก   ครั่ง


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 28 ก.พ. 50 09:11:01 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 222

อาจารย์กัมม์แนะนำให้มาอ่าน
เข้ามาอย่างกล้าๆ กลัวๆ
ครูคงไม่ดุหรอกน่า


จากคุณ : NickyNick - [ 28 ก.พ. 50 10:14:57 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 223

ยินดีต้อนรับคุณ NickyNick  ชื่อคล้ายกับอาจารย์ * ( nickycharles) เลย

คุณ NickyNick ไม่ต้องกลัวหรอก ทุกคนที่นี่ใจดีทั้งนั้น ไล่มาตั้งแต่คุณกัมม์, คุณ  AntiSpam, คุณคนอุดรฯ, คุณแสนอักษร, อาจารย์ชุมศักดิ์, อาจารย์ * และมิตรใหม่อีกหลาย ๆ ท่านที่กรุณาเข้ามาร่วมแสดงความคิดเห็นในกระทู้นี้

ถามเสียเลยคุณ NickyNick มีความคิดเห็นอย่างไรเกี่ยวกับที่มาของ สีน้ำเงิน


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 28 ก.พ. 50 12:12:35 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 224

ความละเอียดรอบคอบและรอบรู้ทางภาษา ผมไม่ได้เรื่องหรอกครับ

เคยสงสัยมานานแล้วเรื่องสีต่างๆ ที่ใกล้เคียงกัน โดยเฉพาะสีน้ำเงิน สีคราม สีฟ้า กลุ่มหนึ่ง  กับกลุ่มสีน้ำตาลอีกกลุ่มหนึ่ง

ในภาษาอังกฤษ กลุ่มสีน้ำเงิน เรียกสีน้ำเงินว่า Blue  สีฟ้าไม่รู้ว่ายังไง แต่ตอนเด็กๆ มีกีฬาสี ผมอยู่สีฟ้า เขาเรียกว่า Sky Blue จึงหาความแตกต่างได้ตอนนั้น ส่วนสีคราม ไม่รู้ว่าเขียนเป็นภาษาอังกฤษว่ายังไง ต้องไปเปิดดิคดูกลุ่ม Rainbow colour เสียแล้วซี

ก็เป็นข้อสังเกตหนึ่งเท่านี้ละครับ


จากคุณ : NickyNick - [ 28 ก.พ. 50 12:28:36 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 225

turquoise = สีน้ำเงิน

บางทีก็เรียก turquoise blue

turquoise = a greenish blue or bluish green


จากคุณ : คนอุดรฯ (วัชรานนท์) - [ 28 ก.พ. 50 16:26:39 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 226

ดีใจได้ต้อนรับคุณคนอุดรอีกแล้ว  คราวนี้มาพร้อมกับพลอย turquoise เสียด้วย คนไทยเรียกพลอยชนิดนี้ว่า พลอยขี้นกการเวก เรียกสีพลอยชนิดนี้ว่า สีขี้นกการเวก, สีไข่นกการเวก, สีเขียวไข่กา คือสีฟ้าอมเขียว หรือ เขียวอมฟ้า


สีครามของคุณ NickyNick คือ indigo

นอกจากชื่อสีน้ำเงินแล้ว คำเรียกสีนี้ในภาษาไทยยังมีอีกหลายคำ เช่น

สีกรมท่า  คือ  สีน้ำเงินแก่มาจากสีของผ้าแพรซึ่งข้าราชการพลเรือนกรมท่า (ปัจจุบันคือกระทรวงต่างประเทศ)สวมใส่เข้าเผ้าฯ ในสมัยรัชกาลที่ ๕

สีคราม      คือ สีน้ำเงินอมม่วง ได้มาจากต้นคราม

สีขาบ       คือ  สีน้ำเงินเข้ม มาจากสีของนกตะขาบทุ่ง (Indian Roller) Coracias benghalensis

ในวรรณคดีไทยหลายเรื่องมักเรียกนกตะขาบทุ่งนี้ว่า นกขาบ ดังเช่นในเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนพลายงามชมดง

ชมพลางทางเดินเนินพนม             รื่นรมย์พรรณไม้ใบหนา
แลดูหมู่วิหคนกนานา                   สาลิกาพูดจ้ออยู่จอแจ
คุ่มขาบเขาขันสนั่นป่า                 กระสาจับกระสังส่งเสียงแซ่
กระลิงจับกิ่งประโลมแล                คับแคไต่คางริมทางจร



                                                      นกขาบ หรือ ตะขาบทุ่ง  Coracias benghalensis

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 28 ก.พ. 50 18:43:21 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 227

อักขราภิธานศรับท์  ของ ดร. แดน บีช บลัดเล  ฉบับพิมพ์ถ่ายแบบ
ของอาจารย์ แม้นมาส  ชวลิต

หน้า ๓๒๒

น้ำเงิน   คือศรีเขียวเหมือนศรีครามอ่อน
ศรีเหมือนศรีเงินที่ละลายคว่างอยู่ในเบ้านั้น
(รักษาตัวสะกดเดิม)

เฮิ้ว...หาพบจนได้



สัพะ พะจะนะ พาสาไท ของ ชอง-บาตีส ปาเลอกัว  ฉบับถ่ายแบบ ๒๕๔๒

สีน้ำเงิน    sky blue


จากคุณ : แสนอักษร - [ 28 ก.พ. 50 20:54:27 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 228

ขอบพระคุณ คุณแสนอักษร ที่กรุณาส่งข้อมูลที่น่ารู้มาให้ (ทั้งหน้าไมค์และหลังไมค์)


ไม่แน่ใจว่าเป็นความเข้าใจผิดของ หมอบรัดเลย์ หรือ แดน บีช แบรดลีย์ (Danial Beach Bradley, M.D.) เอง  หรือเป็นความเข้าใจของคนทั่วไปในสมัยรัชกาลที่ ๓ - ๔ ที่ว่า

"น้ำเงิน ศรีเหมือนศรีเงินที่ละลายคว่างอยู่ในเบ้านั้น" เหมือนกับคำอธิบาย เงินยวง ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒  ที่ว่า "สีเหมือนสีเงินที่ละลายคว้างในเบ้า เรียกว่า สีเงินยวง"

สีน้ำเงิน คือ สีเงินยวง ละหรือ  คุณกัมม์ตอบแล้วใน # ๒๑๙ ว่า "ไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับ Blue เลย"


และสังฆราชปาเลอกัว หรือ ชอง-บาตีส ปาเลอกัว Jean Baptiste Pallegoix  เข้าใจผิดเอง หรือ ฝรั่งทั่วไปในสมัยรัชกาลที่ ๓ - ๔ เข้าใจอย่างนั้นที่ว่า

"สีน้ำเงิน  sky  blue"

คุณ NickyNick #๒๒๔ คงต้องย้ายสีในกีฬาสีจากสีฟ้ามาเป็นสีน้ำเงิน  haha

แก้ไขเมื่อ 01 มี.ค. 50 08:34:35

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 1 มี.ค. 50 06:29:10 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 229

ขอบคุณ คุณ แสนอักษร ครับ
"น้ำเงิน ศรีเหมือนศรีเงินที่ละลายคว่างอยู่ในเบ้านั้น"

เลยสงสัยต่อว่า สีเงินที่ละลายอยู่ในเบ้า
มันไม่ใช่สีเงินหรือ  
หรือจะเป็นเหลื่อม blue อย่างคุณ เพ็ญชมพู ว่าไว้หรือเปล่า
หรือคนที่เข้าใจผิดคือพวกเราเดี๋ยวนี้  สีน้ำเงิน ไม่ใช่ blue (เข้าใจผิดตามฝรั่งว่า)


ต้องขออนุญาตสงสัยไว้ก่อนนะครับ
แต่ผมเชื่อว่า อย่างไร "สีน้ำเงิน" ต้องเกี่ยวข้องกับเงินไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

ได้เบอร์โทรกลุ่มอนุรักษ์หนังวัดขนอนมาแล้ว  วันเสาร์ว่างๆจะกราบขอความรู้ท่านสักหน่อย  
สมัยเมื่อไปบวชอยู่ที่จังหวัดอุบลฯ  มีศิษย์พี่ท่านหนึ่งสอนวิชาใบ้หวย
เขาเอาเงินลาดลงไปแช่ในน้ำ  ก็ไม่ทันเห็นอะไร(แม้แต่เลข)


แล้วจะลองทำสีน้ำเงินตามที่เขาว่า มาจากสนิมของเงิน ครับ
ขอเชิญทุกๆท่านลองทำดูด้วยกันนะครับ  โดยเฉพาะพี่นิค คนนี้ผมขอเลยครับ


เสริมคุณ เพ็ญชมพู สีหนึ่งครับ
สีฟ้า มาจาก  สีของท้องฟ้า
ดูเหมือนสีนี้จะมีที่มาเหมือนกันทั่วโลกนะครับ


จากคุณ : กัมม์ - [ 1 มี.ค. 50 08:57:04 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 230

เมื่อตอนเด็กๆ ดูหนังเรื่องแรกของคุณนพพล โกมารชุน ที่เล่นเป็นลีเจ็งในเรื่อง "ใต้ฟ้าสีคราม"
ยังสงสัยเลยว่า สีครามเป็นสียังไง เข้าใจว่าคงจะใกล้เคียงกับสีน้ำเงิน ซึ่งคนส่วนใหญ่ใช้เปรียบเทียบกับสีของท้องฟ้า

ทำไมไม่เรียก ใต้ฟ้าสีฟ้า หรือใต้ฟ้าสีน้ำเงิน  อาจเป็นเพราะ ใต้ฟ้าสีคราม เป็นคำที่ไพเราะกว่าก็ได้

แต่ฟ้าสีคราม จะเป็นสีของท้องฟ้าตอนไหนแน่
ตอนฟ้าโล่งปลอดโปร่ง
ตอนเวลาเย็น
หรือตอนฟ้าเริ่มครึ้มฝน

เพราะตอนเด็กๆ ไม่เคยเห็นต้นคราม หรือผลิตภัณฑ์ใดๆ ที่มีสีนี้ประกอบ จึงไม่เห็นภาพพจน์

แต่จะเห็นรุ้งกินน้ำอยู่บ่อยๆ เพราะเป็นเด็กบ้านนอก แค่เดินออกไปกลางทุ่งนาก็จะเห็นได้จนถึงขอบฟ้าทั้งสองมุม แต่ก็แยกแยะสีทั้งเจ็ดไม่ออกด้วยตาเปล่า



หากจบเรื่องสีน้ำเงินแล้ว  อยากให้ต่อเรื่องสีชมพูด้วยนะครับ  คงเป็นสีที่ท่านเจ้าของกระทู้เชี่ยวชาญ  ผมรู้สึกถึงความนุ่มนวล กับความร้อนแรงของสีชมพูในต่างเวลากัน  จะเริ่มเป็นกระทู้ใหม่ หรือต่อเนื่องก็ได้ แต่กระทู้นี้ชักจะโหลดช้าแล้ว


จากคุณ : NickyNick - [ 1 มี.ค. 50 09:11:19 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 231

เสนอ  คำภีร์สรรพพจนานุโยค  ของ แสมูเอ็ล เจ. สมิท  เล่ม ๑ หน้า ๔๘๓


Blue   a. สีอย่างหนึ่งในเจ็ดสี  ซึ่งบังเกิดขึ้นเมื่อแยกแบ่งความสว่างด้วยแก้วสามเหลี่ยม

n.  สีเขียวอันได้จากมินเออร์แรลชนิดหนึ่ง

สีบลูนี้มีหลายชนิด  เขียวฟ้า  ปรุสเสียนบลู  เขียวคราม


ครูสมิทพิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. ๒๔๔๒

สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  พิมพ์ถ่ายแบบ พ.ศ. ๒๕๔๒
๕๐๐  เล่ม


คนโบราณคงเรียกสีน้ำเงินเป็นเขียวแฮะ

อิอิอิ  รู้สึกถึงความนุ่มนวลกับความร้อนแรงของสีชมพู....

สีชมพูเป็นสีของความรักจริงหรือ  ความรักนั้นสีดำมิใช่หรือ


จากคุณ : แสนอักษร - [ 1 มี.ค. 50 10:08:10 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 232

ฟ้าสีครามคงเป็นท้องฟ้าขณะที่ปลอดโปร่งโล่งแจ่มใสไร้เมฆา  ถ้าหากตอนครึ้มฟ้าครึ้มฝนหรือก่อนที่จะมีฝนตกหนักเคยได้ยินพูดกันว่า ฟ้าเขียวมาเลย ความจริงเป็นสีเทาต่างหาก

ดำจนเขียว นี่ก็ใช้เรียกคนที่มีผิวสีดำมาก ๆ  ในเชิงส้อเลียนกัน น่าแปลกที่เห็นสีดำเป็นสีเขียวไปได้


คุณแสนอักษรถามว่า ความรักนั้นสีดำมิใช่หรือ

เคยได้ยินเหมือนกันว่า

"ความรักที่แท้จริงมิใช่สีแดง ย่อมมีสีดำดั่งสีนิล เหมือนดังสีศอพระศิวะ เมื่อทรงดื่มพิษร้ายเพื่อรักษาโลกให้พ้นภัย"

เอาเป็นว่า สีดำ เป็นสีแห่งความรักเพื่อส่วนรวม  ส่วนสีแดงหรือสีชมพู เป็นสีแห่งความรักของหนุ่ม ๆ สาว ๆ ก็แล้วกัน haha


คุณ NickyNick สนใจชมพู คนที่มองอะไรรอบตัวเป็นสีชมพูไปหมด ว่ากันว่ากำลังอยู่ในความรัก  สีชมพูเป็นสีซึ่งเป็นตัวแทนของความสุข อย่างชื่อ เพ็ญชมพู นี่ก็น่าจะแปลได้ว่า เต็มไปด้วยความสุข

สีชมพู ถ้าจะให้น่ารักยิ่งขึ้นต้องคู่กับสีฟ้า อย่างในภาพยนตร์เรื่อง ก้านกล้วย   นางเอกชื่อ ชบาแก้ว เป็นช้างสีชมพู  พระเอกชื่อ ก้านกล้วย เป็นช้างสีฟ้า  เด็ก ๆ รู้จักกันดี   หรือ สีประจำโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ก็คือ สีชมพู-ฟ้า

สีชมพู น่าจะมาจากสีของผลชมพู่  Eugenia Javanica  แต่ในภาษาสันสกฤต ชมฺพุ หมายถึง ต้นหว้า Syzygium cumini (L.) Skeels. ซึ่งมีผลออกสีม่วง  ทั้งชมพู และ หว้า อยู่ในวงศ์ (family) เดียวกันคือ Myrtaceae  ดังนั้นที่เรียกอินเดียว่า ชมพูทวีป คงหมายถึงทวีปที่มีต้นหว้าขึ้นอยู่มาก คงไม่ใช่หมายถึงต้นชมพู่แน่ ๆ


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 1 มี.ค. 50 11:53:57 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 233

ผมเกิดวันอังคาร เอ นึกขึ้นมาได้อีก แล้วทำไมสีประจำวันถึงได้สรุปออกมากันเป็นอย่างนี้ได้

วันอังคาร ต้องกันกับสีชมพู แต่เมื่อตอนเล่นกีฬาสีโรงเรียน ถูกจัดให้อยู่ในสี Sky Blue โดยอัตโนมัติ อันเป็นสีประจำตัวผู้ชาย ก็เลยชอบสีนี้มาด้วยโดยตลอด

แต่ก็ไม่ได้ละเลยสีประจำวันของตัวเอง  เพียงแต่ว่า เคยมีอุปัทวเหตุทางใจขึ้นมาเรื่องหนึ่งเมื่อไม่นานมานี้ ทำให้รู้สึกแสลงอย่างหนักกับสีชมพู  โดยเฉพาะสีชมพูเคียงกับอีกสีหนึ่งตอนเกิดครึ้มฟ้าครึ้มฝนใน คห.๒๓๒ กล่าวไว้

จึงกล้าๆ กลัวๆ เมื่อจะต้องเจอสีชมพูในอีกภาวะหนึ่ง จึงมองเมียงกระทู้นี้อย่างเก้ๆ กังๆ ดังที่บอกไว้ใน คห.ตองสอง



อ่านมาถึงตอนนี้ เข้าใจความหมายของคำว่า ชมพูทวีป แล้วล่ะ

สำหรับภาษาอินโดนีเซีย เรียกสีชมพูว่า จัมปู (jampu)  ดูแล้ว เขียนเป็นไทยเหมือน จามปา จำปา  อาณาจักรจามปา เกี่ยวข้องกับสีชมพูด้วยหรือไม่


จากคุณ : NickyNick - [ 1 มี.ค. 50 12:55:43 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 234

ทุก ๆ วันถือเป็นวันดี  วันอังคารก็เป็นวันดีวันหนึ่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชสมภาพในวันอังคาร ฉะนั้นสีประจำจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยซึ่งสร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์แด่พระองค์จึงเป็นสีชมพู

สีประจำวันทีคนไทยยึดถือกันทั่วไป เนื่องจากมาจากสีกายของเทวดาที่เป็นชื่อวันทั้ง ๗  นั่นเอง

พระอาทิตย์ มีกายสีแดง (วันอาทิตย์ สีแดง)

พระจันทร์  มีกายสีเหลืองนวล (วันจันทร์ สีเหลือง)

พระอังคาร มีกายสีชมพู (วันอังคาร สีชมพู)

พระพุธ มีกายเป็นสีแก้วมรกต (วันพุธ สีเขียว)

พระพฤหัสบดี มีกายสีแสด (วันพฤหัสบดี สีแสด)

พระศุกร์  มีสีกายกล่าวไว้ต่าง ๆ กัน แต่ตามภาพเขียนเป็นสีคราม (วันศุกร์ สีฟ้า)

พระเสาร์ มีสีกายเป็นสีดำคล้ำ  (วันเสาร์ สีม่วง)


ชื่ออาณาจักรจามปา ไม่เกี่ยวกับสีชมพู เป็นอาณาจักรโบราณของพวกจาม ตั้งเมื่อพุทธศตวรรษที่ ๗ อยู่ทางใต้ของจีน อยู่ทางเหนือของฟูนัน ปัจจุบันคือ เมืองเว้ กวางนัม ถัวเถียน แผนรัง และ นาตรัง ในประเทศเวียตนาม

ชนชาติจามสืบเชื้อสายจากชาว มาลาโยโพลินีเชียน พวกจามเป็นชาวทะเลมีความสามารถทางการเดินเรือ ต่อมาราว พ.ศ.๙๘๙ กองทัพจีนได้ยกทัพมาตีราชธานีของชาวจามลงได้

พุทธศตวรรษที่ ๑๗ นั้นชาวจามปาได้ถูกกองทัพของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๒ กษัตริย์ขอม และต่อมาใน พ.ศ.๑๘๕๖ พ่อขุนรามคำแหงแห่งกรุงสุโขทัยตี และใน พ.ศ.๒๐๑๔ ราชวงศ์เลของชาวเวียดนามได้ยกมาตีราชธานีกรุงวิชัย(บิญดิ่ญ)จนแตก จนชาวจามเสียชีวิต ๖๐,๐๐๐ คน เป็นเชลยอีก ๓๐,๐๐๐ คน ทำให้เสียความเป็นชาติไป โดยเป็นเมืองขึ้นญวน และบางส่วนได้อพยพมาในอาณาจักรสยามและมาเป็นอาสาจามในอยุธยาโดยมาความรับผิดชอบด้านเรือทะเล โดยได้เป็นพนักงานกำปั่นหลวงตั้งแต่สมัยพระนารายณ์มหาราชจนถึงรัชกาลที่ ๕

พวกจามเดิมนับถือพระพุทธศาสนาแต่ชาวมลายูได้ไปเผยแพร่ศาสนาอิสลาม ชาวจามจึงหันมานับถือศาสนาอิสลามคนไทยจึงเรียกว่า แขกจาม

http://th.wikipedia.org/wiki/อาณาจักรจามปา


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 1 มี.ค. 50 13:56:24 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 235

ขอบคุณมากครับ
พอรำพึงอะไรออกมา จะได้รับคำตอบที่ชัดเจนทุกครั้งเมื่อนั้น

เมื่อตอนอยู่ประถม ๑ คุณครูสอนให้ท่องเกี่ยวกับเรื่องสีประจำวัน ก็ติดปากมาจนถึงปัจจุบัน แต่ว่าแตกต่างไปจากของเด็กสมัยนี้ หรือแม้แต่ของเพื่อนคนอื่นรุ่นราวคราวเดียวกัน เลยไม่รู้ว่าของเรา หรือของเขาที่ถูกกันแน่ ที่แตกต่างชัดเจนก็คือสีของวันเสาร์  พอมาอ่านเหตุผลข้างบน ก็เลยเข้าใจ แต่อาจเพี้ยนไปบ้างตามท้องถิ่น ตามกาละ หรือตามความนิยม ฯลฯ

เคยท่องกันไว้ว่า
หนึ่ง วันอาทิตย์ สีแดง
สอง วันจันทร์ สีเหลือง
.....
หก วันศุกร์ สีน้ำเงิน
เจ็ด วันเสาร์ สีดำ

ของคนอื่นเป็น
เจ็ด วันเสาร์ สีม่วง
ซึ่งหากเป็นเด็กป.๑ ท่องแล้ว ลงท้ายด้วยสีม่วง จะเน้นกระแทกท้ายไม่มันเท่าคำว่า สีดำ


จากคุณ : NickyNick - [ 1 มี.ค. 50 14:44:56 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 236

รู้สึกถึงความนุ่มนวลกับความร้อนแรงของสีชมพู....

อาทิตย์ที่แล้วเป็นมวยแทนไปสอนเด็กๆ ให้ท่องสีประจำวัน พอท่องไปถึงวันพฤหัสบดี บอกเด็กๆ ว่า วันพฤหัสบดีสีแสด.....ครูสาวชาวกรุงที่ไปช่วยสอนหัวเราก๊ากกก ว่าสีแสดเขาไม่เรียกแล้วพี่.....เขาเรียกว่าสีส้ม ....ผมงง??


จากคุณ : คนอุดรฯ - [ 1 มี.ค. 50 15:53:40 A:193.195.73.66 X: TicketID:109703 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 237

พาออกไปทางอีสานบ้านผมนิดหนึ่ง

สีน้ำเงินอมเขียว ทางภาคอีสานเขาเรียกว่า "สีแหล่" ส่วนสีเขียวนั้นคนสมัยก่อนเขาเรียก "สีซิ่ว"

สีแหล่รวมไปถึง สีที่ออกไปทางคล้ำๆ หน่อย........อย่างในหนังเรื่อง "องค์บาก" คุณหม่ำ จ๊กหม๊ก แสดงเป็น "อ้าย hum แหล่"

หรือแม้แต่สีของ "นกกระเต็น" ก็เรียกสีแหล่ เหมือนเพลงของเทพพร เพชรอุบล " เดือนสิบสองลมต้องวี่ๆ....สาวนารีผู่สีแหล่นกกระเต็น อ้ายนอนหนาวสาวเจ้าบ่เห็น...จั๊กสิกรรมหรือเวรอ้ายนอนกอดตั้งแต่หมอน แม่ขนตางอนสงสารอ้ายแหน่เด้อ"

สีอีกสีหนึ่งที่ผมไม่ค่อยจะได้ยินคือ "สีไข่"


รบกวนถามอีกประเด็นหนึ่งนะครับว่าสำนวน "ฟันธง" นี่มาจากไหน? เคยอ่านเจอครั้งแรกเกือบสิบห้ากว่าปีที่ผ่านมาจากหนังสือพิมพ์ไทยรัฐทีมวิเคราะห์การเมือง...รบกวนด้วยครับ


จากคุณ : คนอุดรฯ - [ 1 มี.ค. 50 16:26:20 A:193.195.73.66 X: TicketID:109703 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 238

ได้ยินแต่สีไข่ไก่  หรือเหลืองลูกไก่


การเรียกชื่อสีแบบโบราณ

สีจันอ่อน หรือสีนวล   สีขาวผสมเหลือง  Light yellow

สีจัน  Pale orange  สีเสนผสมเหลืองเจือขาว

สีเหลืองเทา  สีเหลืองผสมเขียวเจือสีแดงเล็กน้อย  Yellow ochre

สีจำปา  Deep yellow

สีเลื่อมประภัสสร  บางทีก็เรียกเลื่อมเหลือง   Light yellow

(ยักษ์ในรามเกียรติ์ ชุด พรหมพงศ์และอสูรพงศ์แห่งกรุงลงกา  สำนักพิมพ์พิมพ์ทอง)

แก้ไขเมื่อ 02 มี.ค. 50 10:25:55

จากคุณ : แสนอักษร - [ 2 มี.ค. 50 10:23:21 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 239

ขอบพระคุณ คุณแสนอักษร สำหรับการเรียกชื่อสีแบบโบราณ


ใน # ๒๓๓ คุณ NickyNick  ถามว่า อาณาจักรจามปา เกี่ยวข้องกับสีชมพูด้วยหรือไม่  ได้ตอบไปแล้วว่าไม่

แต่ยังมีหลายเมืองในที่ต่าง ๆ ของโลกที่รู้จักกันในนาม นครสีชมพู (pinK city)

เพตรา (Petra) อยู่ในประเทศจอร์แดน เป็นนครโบราณ สิ่งก่อสร้างสำคัญที่หลงเหลืออยู่คือมหาวิหาร ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นสุสานของกษัตริย์ในสมัยโบราณ สร้างจากหินทรายสีชมพู

ชัยปุระ (jaipur) อยู่ในประเทศอินเดีย เป็นเมืองที่อยู่บนพื้นที่ที่เป็นดินทราย ใช้ทรายและดินก่อสร้างบ้านเรือน สีที่ได้คล้ายสีแดงชมพู ยุคต่อมาทางการจึงขอให้ความร่วมมือกับบ้านเรือนที่สร้างขึ้นใหม่ ให้ทาสีด้วยสีชมพู

ตูลูส (Toulouse) อยู่ในประเทศฝรั่งเศส  มีสถาปัตยกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ ตึกรามบ้านช่องจากยุคกลางและเรอเนสซองต์มักก่อด้วยอิฐสีสันสดใส จนมีฉายาว่า  นครสีชมพู  (Ville Rose - Pink City)

อำเภอสีชมพู จังหวัดขอนแก่น จากชื่ออำเภอก็อาจเรียกได้ว่าเป็น นครสีชมพูแห่งหนึ่ง  


เรียนคุณคนอุดรฯ

เชื่อหรือไม่ สีส้ม สีแสด สีไข่ไก่  ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน บอกว่าเป็นสีโทนสีเดียวกัน คือ เหลือง

สีส้ม     สีเหลืองเจือแดง

สีแสด    สีเหลืองปนแดง

สีไข่ไก่  สีเหลืองอมแดงน้อย ๆ ดังเปลือกไข่ไก่


ถ้าใช้ว่า สีไข่อย่างเดียวนี่จะงง  ถ้า สีไข่เป็ด ก็น่าจะเป็นสีขาว หรือ ถ้า สีไข่นกการเวก ก็เป็นสี turquoise อย่างที่ว่าไว้ใน # ๒๒๖

สีไข่นี่มีสารพัดสี เอามาให้ดู
http://www.amonline.net.au/birds/gallery/eggs.htm


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 2 มี.ค. 50 10:29:42 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 240

คำว่า "ฟันธง" ของคุณคนอุดรฯ มีคำอธิบายดังนี้

ก่อนจะพูดถึงคำว่า "ฟันธง" ขอพูดถึงคำว่า "ฟัน" ที่เป็นคำกริยาก่อน

ดร. นิตยา กาญจนะวรรณ อธิบายไว้ว่า คำว่า ฟัน นอกจากมีความหมายว่าเอาของมีคมฟาดลงไปแล้ว  ปัจจุบันคำนี้มีความหมายที่ขยายออกไปเป็นจำนวนมาก เช่น

กระทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง เพื่อให้ได้มาซึ่งสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

   ตัวอย่างประโยค "งานนี้ฟันไปหลายล้านบาท"

จัดการอย่างใดอย่างหนึ่ง

   ตัวอย่างประโยค "เจ้านายเป็นคนตรง ถ้าลูกน้องทำผิดก็จะฟันทันที"

กระทำการทางเพศ

   ตัวอย่างประโยค "ยายคนนั้นน่ะ กูฟันไปเรียบร้อยแล้ว"

ทีนี้มาถึงคำว่า "ธง" และ "ฟันธง"

คำว่า ธง ตรงกับคำว่า flag ในภาษาอังกฤษ  The American Heritage Dictionary of the English Language กล่าวไว้ว่า หมายถึงการส่งสัญญาณให้หยุดได้ด้วย ดังในความว่า

   "flag down a passing car"

คำว่า flag down เมื่อแปลมาเป็นไทย ก็กลายเป็น "ฟันธง" ไปได้อย่างไม่เคอะเขิน กิริยาฟันธงนี้ จะเห็นได้ในกีฬาแข่งรถ ใช้เป็นสัญญาณบอกให้รู้ว่าถึงเส้นชัยแล้ว

ธง นอกจากเป็นอุปกรณ์ซึ่งใช้เป็นอาณัติสัญญาณอย่างใดอย่างหนึ่ง ความหมายยังขยายออกไป หมายถึง แนวคำตอบสำหรับข้อสอบ ได้ด้วย

   ตัวอย่างประโยค "อาจารย์ใหญ่ให้ธงคำตอบมาแล้ว เดี๋ยวพวกเราช่วยกันตรวจข้อสอบพวกนี้ก็ได้"

ศัพท์นี้ใช้มาก่อนในวงการนิติศาสตร์ เวลาตอบข้อสอบหรือตัดสินคดีความ 'ธง' คือประเด็นใหญ่ หลักใหญ่ คือตัวบทมาตราข้อกฎหมายหลักที่นำมาปรับใช้กับกรณีนั้นหรือโจทย์ข้อสอบนั้น การให้คะแนนของอาจารย์จะแบ่งเป็นส่วน ๆ แต่ส่วนแรกต้องถูกต้องเสียก่อน เรียกว่า 'ธงถูก' หรือ 'ฟันธงถูก' สามารถอ้างอิงบทมาตราได้ชัดเจน ถ้าไม่ถูกตั้งแต่ต้น อาจารย์จะไม่อ่านต่อ ไม่ให้คะแนนเลย แต่ถ้าธงถูก ฟันธงถูก ก็ได้คะแนนไปเกินครึ่ง แต่จะได้มากได้น้อยแค่ไหนต้องตามไปดูอรรถาธิบายขั้นต่อ ๆ ไป  

การตอบ 'ฟันธง' ก็คือสรุปให้ชัดเจนก่อน ณ เบื้องต้นว่าหลักการคืออะไร จากนั้นจึงค่อย ๆ สาธยายเหตุผล"


สรุปว่า ปัจจุบันคำ "ฟันธง" มีความหมายว่า ตัดสินว่าต้องเป็นเช่นนั้นเช่นนี้

  ตัวอย่างประโยค "การชกมวยนัดนี้ ฟันธงลงไปได้เลยว่าฝ่ายแดงจะต้องเป็นฝ่ายชนะ"  

โดยคำนี้มีที่มาจากแวดวงการเรียนนิติศาสตร์

http://www.sarakadee.com/feature/2000/09/frame108.htm?/feature/2000/09/answers.htm


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 2 มี.ค. 50 10:30:12 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 241

มีประโยชน์มากจริงๆ กระทู้นี้ สังเกตว่าเดี๋ยวนี้เขียนภาษาไทยผิดกันมาก บางคำมันก็สับสนเนอะ

เข้ามาถามด้วยค่ะว่า คำว่า "พิเรน" เนี่ยตกลงมี "-ทร์" ไหมคะ เพราะเปิดพจนานุกรมน่ะไม่มี แต่เมื่อสองสามวันก่อนเห็นในภาพข่าว (จำไม่ได้แล้วว่าข่าวอะไร) เขียนแบบมี "-ทร์" ค่ะ ผู้รู้ช่วยไขให้หน่อยนะคะ ขอบคุณค่ะ


จากคุณ : ข้าวเม่าน้อยฯ (ข้าวเม่าน้อยลูกพ่อไข่) - [ 2 มี.ค. 50 11:21:45 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 242

ยินดีต้อนรับ คุณข้าวเม่าน้อยฯ (ชื่อน่ารับประทาน)

คำว่า "พิเรนทร์" ไม่มีในพจนานุกรม เนื่องจากคำนี้มาจากคำสันสกฤตว่า "วิเรนทร์"  วีร + อินฺทฺร หมายถึง จอมนักรบ, พระเจ้าแผ่นดิน

การนำภาษาบาลีสันสกฤตมาใช้ในภาษาไทยมักมีการเปลี่ยน มักมีการเปลี่ยนทั้งสระ, พยัญชนะ และวรรณยุกต์  ดังได้กล่าวแล้วใน # ๑๓๖  ในกรณีนี้ ว เปลี่ยนเป็น พ  วิเรนทร์ จึงเป็น พิเรนทร์

คำว่า พิเรนทร์ เคยถกกันมาแล้ว ลองอ่านในกระทู้ข้างล่าง

http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/2006/08/K4602443/K4602443.html#1
http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/2006/08/K4602443/K4602443.html#24


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 2 มี.ค. 50 11:57:24 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 243

ขอบคุณค่ะ คุณเพ็ญชมพู เข้ามาตอบทันใจดีจัง

คราวนี้ก็หายสงสัยเสียที  เมื่อกี้ที่บอกว่าเห็นในพจนานุกรมนี้แก้นิดนึง  โก๊ะค่ะ ที่จริงแล้วเป็นพจนานุกรมไทย-อังกฤษ ของ ดำเนิน การเด่น/เสฐียรพงษ์ วรรณปก ค่ะ  

แสดงว่ายึดพจนานุกรมราชบัณฑิตดีที่สุด

ป.ล. ขอบคุณที่ชมชื่อ  แสดงว่าชอบกินข้าวเม่าแน่ๆ ว่าแต่ชอบแบบไหนคะ ข้าวเม่าคลุก หรือข้าวเม่าทอด? :D

***เข้ามาแก้วรรณยุกต์ค่ะ พิมพ์เกินไปนิดค่ะ ขอบคุณอีกครั้งค่ะคุณเพ็ญชมพู  ว่างๆ ลองข้าวเม่าคลุกดูบ้างสิคะ อร่อยเหมือนกัน

แก้ไขเมื่อ 02 มี.ค. 50 20:33:06

จากคุณ : ข้าวเม่าน้อย (ข้าวเม่าน้อยลูกพ่อไข่) - [ 2 มี.ค. 50 12:51:13 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 244

ขออนุญาตแก้

"ว่าแต่ชอบแบบไหนค่ะ ข้าวเม่าคลุก หรือข้าวเม่าทอด?"

เป็น

"ว่าแต่ชอบแบบไหนคะ ข้าวเม่าคลุก หรือข้าวเม่าทอด?

คะ-ค่ะ ดูใน  # ๑๓๓

ข้าวเม่าทอด น่าจะดีกว่า  ขอมา ๒ แพ ก็แล้วกัน haha

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 2 มี.ค. 50 13:37:00 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 245

ชื่อ พระพิเรนทรเทพ ซึ่งมีความหมายดีแท้ ๆ กลายเป็นคำว่า พิเรนทร์ อันมีความหมายว่า ทำอะไรแผลง ๆ นอกลู่นอกทาง เนื่องจากพฤติกรรมของเจ้าของชื่อ

มีอีกหลายคำที่มีที่มาที่ไปทำนองเดียวกับคำว่า พิเรนทร์ อันเนื่องมาจากพฤติกรรมของคน ได้แก่ กุ,เชย, ถั่วดำ, ตุ๋ย

รายละเอียดของคำเหล่านี้ เล่าไว้ในบล็อกข้างล่าง

http://www.bloggang.com/viewdiary.php?id=penchompoo-kiwi&month=08-2006&date=11&group=1&gblog=6


ชื่อบางชื่อความหมายก็แปรเปลี่ยนไปจากที่เจ้าของชื่อตั้งใจ เนื่องด้วยตั้งชื่อนั้นผิด  เช่น

นิมิต, นิรมิต, เนรมิต

มีความหมายเดียวกันคือ สร้าง, แปลง, ทำ, บันดาลให้เป็นขึ้นมีขึ้น (มาจากภาษาบาลีว่า นิมฺมิต และสันสกฤตว่า นิรฺมิต) ชื่อนี้มักตั้งชื่อโดยมี ร อยู่ข้างท้ายเป็น นิมิตร, นิรมิตร, เนรมิตร ความหมายจะกลับกลายไปทางไม่เป็นมงคลคือ ไม่มีมิตร

ณัฐ, ณัฏฐ์

คำนี้ไม่มีในพจนานุกรม เนื่องจากส่วนมากนิยมใช้ตั้งเป็นชื่อคนเสียมากกว่า โดยอาจเป็นคำเดียวโดด ๆ หรือมีคำอื่นตามเช่น ณัฐวุฒิ, ณัฐวิทย์, ณัฐพล

เรื่องคำว่า “ณัฐ” หรือเขียนให้เต็มรูปว่า “ณัฏฐ์” นี้ เป็นคำที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสนพระราชหฤทัยมาก ถึงกับได้ทรงมีพระราชหัตถเลขาไปกราบทูลถามสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๔๘ (ร.ศ. ๑๒๔) แล้ว พร้อมกันนั้นก็ทรงส่งคำอธิบายที่มาแห่งณัฏฐศัพท์ ของหลวงประเสริฐอักษรนิติ (แพ ตาลลักษมณ เปรียญ) ไปถวายด้วย แล้วสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้ทรงเรียบเรียงความเห็นถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งพอสรุปได้ว่า

คำว่า “ณัฏฐ์” หรือ “ณัฐ” นี้ แปลว่า “นักปราชญ์” ตัว ณ มาจากตัวท้ายของคำว่า “ญาณ” ซึ่งแปลว่า “ความรู้” ตัว ฐ มาจากคำว่า ฐา ธาตุ ในความว่า “ตั้งอยู่” เมื่อรวมกันแล้วก็แปลว่า “ผู้ตั้งอยู่ในญาณคือความรู้” อันได้แก่บัณฑิตหรือนักปราชญ์นั่นเอง และขั้นสูงสุด ก็หมายถึง “พระพุทธเจ้า” ดังบาลีว่า “ณฏฺโฐ วุจฺจเต พุทฺโธ” แปลว่า “บุคคลผู้รู้ นักปราชญ์ เรียกว่า ณัฏฐ” ต่อมาท่านตัด ฏ ออก ในปัจจุบันจึงนิยมเขียนว่า “ณัฐ”

มีดาราคนหนึ่งชื่อ ณัฐฐาวีรนุช ทองมี ชื่อเล่นว่า จ๋า คงตั้งใจให้ชื่อมีความหมายว่า นางผู้กล้าหาญและเป็นนักปราชญ์ ถ้าจะเขียนชื่อเสียใหม่ว่า ณัฎฐาวีรนุช ก็คงได้ความหมายตามต้องการ

แต่ถ้าเขียน ณัฐ, ณัฏฐ์ ผิดเป็น นัฐ, นัฏฐ์ หรือบางทีมีคำอื่นตามเช่น นัฐวุฒิ, นัฐวิทย์, นัฐพล ความหมายของชื่อจะอัปมงคลมาก เนื่องจากคำว่า นัฐ หรือ นัฏฐ์ แปลว่า ฉิบหายแล้ว


มีคำถามที่คุ้นหูอยู่ว่า

"นามนั้นสำคัญไฉน"

ทีนี้คงได้คำตอบแล้วว่า

"นามนั้นสำคัญฉะนี้"


ข้อมูลจาก หนังสือ ภาษาไทยไขขาน กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แพร่พิทยา ๒๕๒๘. หน้า ๒๕๘-๒๖๐ เขียนโดย ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?Search=1&ID=1252

แก้ไขเมื่อ 03 มี.ค. 50 07:16:11

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 2 มี.ค. 50 21:08:39 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 246

สิริ-ศิริ

ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายว่า

สิริ ผสม, รวม, เช่น สิริอายุได้ ๗๒ ปี, ศรี, มิ่งขวัญ, มงคล

ศิริ ไม่มีในพจนานุกรม

จะว่าคำว่า ศิริ เขียนผิดก็ไม่เชิง สิริ มาจากภาษาบาลีว่า สิริ, สิรี ส่วน ศิริ เป็นคำที่คนโบราณใช้เขียนโดยเอารูปบาลีกับรูปสันสกฤตมาผสมกัน คือเอาตัว ศ มาจากคำสันสกฤตว่า ศรี และเสียง อิริ ก็มาจากคำบาลีว่า สิริ มาผสมกันเป็น ศิริ

คำว่า ศิริ ใช้กันเรื่อยมาจนถึงรัชกาลที่ ๔ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ แม้ทรงพระปรีชาในภาษานคธ สันสกฤต ดังกล่าว ก็มิได้ทรงแก้ไขอย่างไร แต่ถ้าสังเกตให้ดี พระนามพระราชโอรสธิดาในรัชกาลที่ ๔ นั้น มิได้มีคำว่า ‘ศิริ’ อยู่ในพระนามเลย

ผู้ใหญ่ที่เกิดในสมัยปลายรัชกาลที่ ๔ ท่านเล่าว่า ท่านได้ยินมาว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ ทรงมีพระราชกระแสว่า ‘ศรี’ ใช้อย่างสันสกฤต ‘สิริ’ ใช้อย่างมคธ แต่ ‘ศิริ’ ใช้อย่างไทย จึงยังคงใช้ ‘ศิริ’ กันเรื่อยมา จนถึงรัชกาลที่ ๕ เช่นพระนามสมเด็จเจ้าฟ้าศิริราชกกุธภัณฑ์ ที่เชิญมาตั้งชื่อโรงพยาบาลศิริราช เป็นต้น

เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าฯ รัชกาลที่ ๖ โปรดเกล้าฯพระราชทานนามกสกุล นามสกุลใดมีคำว่า ‘ศิริ’ อันมาจากพระนามหรือนาม หรือราชทินนามของผู้เป็นบรรพบุรุษ ก็มิได้ทรงเปลี่ยนเป็น ‘สิริ’ ว่ากันว่าทรงมีพระราชกระแสทำนองเดียวกับพระราชกระแสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ


ข้อมูลจาก

บทความเรื่อง ‘ศิริ’ ใช้อย่างไทย
นิตยสารสกุลไทย ฉบับที่ ๒๖๒๓ ปีที่ ๕๑ ประจำวัน อังคาร ที่ ๒๕ มกราคม ๒๕๔๘ โดย จุลลดา ภักดีภูมินทร์
http://www.sakulthai.com/DSakulcolumndetailsql.asp?stcolumnid=3562&stissueid=2623&stcolcatid=2&stauthorid=13

บทความสำหรบรายการวิทยุ "ภาษาไทย ๕ นาที" เรื่อง "คำบาลีผสมสันสกฤต" โดย ศ.จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
http://www.tpschamnong.iirt.net/article/basa_5nt077.html


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 2 มี.ค. 50 21:09:52 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 247

ชื่อคนในปัจจุบันที่ปรากฏตามตามสื่อพิมพ์ต่าง ๆ ก็มีหลายชื่อที่เขียนผิด เจ้าของชื่ออาจจะรู้แล้วแต่ไม่แก้ไขอาจถือคติที่ว่า ชื่อที่คุณพ่อคุณแม่ให้มาเป็นชื่อที่เป็นมงคลที่สุด  บางคนอาจจะไม่ทราบก็ได้  แต่อย่างไรก็ดีหากชื่อนั้นเขียนเขียนผิดและมีความหมายเป็นอัปมงคล ก็ควรพิจารณาเปลี่ยนชื่อเสีย

ชื่อเหล่านี้ เจ้าของชื่อเป็นผู้มีชื่อเสียงในวงการต่าง ๆ มีทั้ง ราชบัณฑิต, รัฐมนตรี, อาจารย์มหาวิทยาลัย,ทหาร, นักการเมือง, นักประพันธ์, นักแสดง, นักร้อง, นักธุรกิจ

ชื่อ                             คำที่เขียนถูก

โกวิทย์                         โกวิท
จำนงค์                         จำนง
ชัชวาลย์                       ชัชวาล
ดำรงค์                          ดำรง
ทนงศักดิ์                       ทะนงศักดิ์
ทรนง                           ทระนง
ธำรงค์                          ธำรง
ปราณีต                        ประณีต
นพดล                          นภดล
พิบูลย์                          พิบูล
พิศมัย                          พิสมัย
ผะอบ                           ผอบ
รังษี                             รังสี
ราศรี                            ราศี
ลัดดาวัลย์                     ลดาวัลย์
ลาวัลย์                         ลาวัณย์
สพรั่ง                           สะพรั่ง
สะอางค์                        สอางค์
สังวาลย์                        สังวาล
เสกสรรค์                       เสกสรร
สำอางค์                        สำอาง
อาจินต์                          อาจิณ
อารีย์                            อารี


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 2 มี.ค. 50 21:12:07 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 248

ขออนุญาตแตกประเด็น

ทำไมเขียนว่า อเนก

ความคิดเห็นนี้ได้แตกไปยังกระทู้ K5188586

จากคุณ : อัศวินม้าเขียว - [ วันมาฆบูชา 03:46:10 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 249

รายละเอียดคำถามของคุณอัศวินม้าเขียว มีดังนี้

หมวด อ
คำที่มักเขียนผิด เอนก ที่ถูก อเนก

ในหนังสืออ่านอย่างไรและเขียนอย่างไรก็กำหนดไว้เช่นนี้

จึงเกิดข้อสงสัยครับ ทำไมจึงเขียน เอา อ.อ่าง ไว้ก่อนสระเอ ในเมื่อคำนี้อ่านตามหลักอักษรนำ คืออ่านว่า "อะ-เหนก" เมื่อเป็นอักษรนำก็ควรจับอ.อ่างไปไว้หลังสระไม่ใช่หรือ เช่น คำว่า เสวก อ่านว่า สะ-เหวก เศวตฉัตร อ่านว่า สะ-เหวด-ตะ-ฉัด เพราะเราถือว่าอักษรทั้งสองตัวถูกเสียงสระข้างหน้ากำกับอยู่ทั้งสองตัว โขมด จึงอ่าน ขะ-โหมด แต่ ขโมย เราจะอ่านว่า ขะ-โมย เพราะข.ไข่อยู่หน้าสระโอ
ดังนั้นถ้าเขียนแบบราชบัณฑิตย์ฯ ที่เอาอ.อ่างไปไว้หน้าสระเอ เราก็ควรอ่าน อะ-เนก ไม่ใช่หรือ ไม่เช่นนั้นเราก็ต้องเขียน สเวก ศเวต สิครับ

หรือเพราะว่ากฎเกณฑ์สำหรับอ.อ่าง (ซึ่งเป็นอักษรกลาง) นั้นต่างไป แต่อักษรกลางตัวอื่น เช่น จ.จาน ก็เขียนคนละแบบกับอ.อ่าง เช่น เจว็ด ไม่เขียน จเว็ด

อยากแลกเปลี่ยนกันหน่อยครับ ว่าทำไมราชบัณฑิตย์ฯถึงบัญญัติไว้เช่นนี้ แล้วเหมาะสมหรือไม่ โดยส่วนตัวผมรู้สึกว่าการเขียนแบบนี้ทำให้คนสับสนหลักการเขียน ดังเช่น วิธีเขียน เจว็ด หรือ เสวก ดังที่ได้กล่าวไปแล้ว

ช่วยแสดงความเห็นกันหน่อยครับ


ขอตอบดังนี้

คำว่า อเนก เป็นคำบาลีประกอบด้วย น (นะ) ซึ่งเป็นคำปฏิเสธ แปลว่า ไม่  กับ เอก (เอ-กะ)  ซึ่งแปลว่า หนึ่ง  เมื่อนำคำทั้ง ๒ นี้มาสนธิกัน ก็แผลง น (นะ) เป็น อน (อะ-นะ) ก่อนแล้วจึงสนธิเข้าด้วยกันเป็น อเนก (อะ-เน-กะ) แต่เราออกเสียงเป็น อะ-เหฺนก   ทำนองเดียวกับ น (นะ) + อาทร (อา-ทะ-ระ) เป็น อนาทร ( อะ-นา-ทะ-ระ หรือ  อะ-นา-ทอน)

ลองอ่าน เรื่อง คำว่า อนาทร และ อเนก ในเว็บไซต์ของราชบัณฑิตยสถาน

http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1201


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ วันมาฆบูชา 07:50:22 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 250

วันนี้เป็นถือเป็นวันพระใหญ่วันหนึ่ง  วันพระใหญ่จะมีอยู่สามวัน เรียงจากต้นปีไปคือ

วันมาฆบูชา         (ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓)   ถือเป็น  วันพระธรรม

วันวิสาขบูชา       (ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖)   ถือเป็น  วันพระพุทธ

วันอาสาฬหบูชา  (ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘)    ถือเป็น วันพระสงฆ์

วันมาฆบูชา ปีนี้ตรงกับ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๔ เนื่องจากปีนี้เป็นปีนี้มีเดือน ๘ สองหน  ปีที่แล้ววันมาฆบูชาเป็นวันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ ติดกับวันวาเลนไทน์ซึ่งเป็นวันแห่งความรักของฝรั่ง เลยมีการพูดกันมากว่า วันมาฆบูชา ก็เป็น วันแห่งความรักของไทย เหมือนกัน เนื่องด้วยวันนี้เป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดง "โอวาทปาฏิโมกข์" ซึ่งถือกันว่า เป็นหลักคำสอนที่เป็นหัวใจของพระพุทธศาสนาแก่พระอรหันต์ที่มาประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย เพื่อให้นำไปเผยแพร่แก่ชาวโลกเพื่อความพ้นทุกข์ต่อไป

ถือว่ากระทู้นี้ได้ผ่านมา ๓ เทศกาลสำคัญแล้ว คือ วันแห่งความรักของฝรั่ง, วันขึ้นปีใหม่ของจีน และ วันแห่งความรักของไทย

สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ทรงรับสั่งว่า

ถ้าจะถือว่ามีวันแห่งความรัก ก็ต้องถือวันมาฆบูชา
วันที่พระพุทธเจ้าทรงประกาศความรักอันบริสุทธิ์สูงส่ง

วันมาฆบูชา–วันแห่งความรัก
วันที่พระจันทร์เต็มดวง เสวยมาฆฤกษ์ ในเดือนสาม

ด้วยทรงมีความรักบริสุทธิ์สูงส่ง ไม่มีเสมอเหมือนพระพุทธองค์จึงทรงเผยแผ่พระมหากรุณาได้กว้างใหญ่ไพศาลไม่มีขอบเขต ทั้งแก่พรหมเทพ มนุษย์สัตว์ ปรากฏแจ้งชัดในพระโอวาทปาติโมกข์ ที่ทรงแสดงในวัน มาฆบูชา

พึงไม่ทำบาปทั้งปวง
พึงทำกุศลให้ถึงพร้อม
พึงรักษาจิตของตนให้ผ่องใส

บาปย่อมก่อให้เกิดโทษภัยแก่ผู้ทำและผู้อื่น
พระพุทธองค์จึงทรงเตือนไม่ให้ทำ

กุศลย่อมเป็นคุณแก่ผู้ทำและผู้อื่น
พระพุทธองค์จึงทรงเตือนให้ทำ

จิตผ่องใสคือจิตที่ไกลได้จากกิเลสโกรธหลง ที่มีอยู่เต็มโลก ย่อมให้ความสุขสงบอย่างยิ่งจนถึงเป็นบรมสุข พระพุทธองค์จึงทรงเตือนให้รักษาจิตของตน

เป็นชาวพุทธพึงซาบซึ่งพึงมั่นใจ
ในพระคุณยิ่งใหญ่แห่งความรัก
ที่บริสุทธิ์ผ่องใสไพจิตรนัก
โลกประจักษ์วันรักนั้นวันมาฆะ

: มาฆบูชา ๒๕๔๗
: สมด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก



วันแห่งความรักของฝรั่ง มี ดอกกุหลาบแดง เป็นสัญลักษณ์  วันแห่งความรักของไทย ก็มี ดอกบัวขาว เป็นสัญลักษณ์ เนื่องจากคนไทยนิยมใช้ดอกบัวขาวในการบูชาพระ เนืองจากถือว่า สีขาว เป็นสีแห่งความบริสุทธิ์

ดอกบัวขาวที่ใช้บูชาพระมีชื่อเรียกว่า บุณฑริก (บัวหลวงสีขาวดอกลา)  Nelumbo nucifera alba

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ วันมาฆบูชา 10:49:51 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 251

วิทยาศาสตร์บัณฑิต หรือวิทยาศาสตรบัณฑิต ครับ

จากคุณ : EXISTENTIALIST (EXISTENTIALIST) - [ วันมาฆบูชา 11:43:14 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 252

สาธ สาธุ สาธุ สามครั้ง

แล้วก็ไปกดโหวต


จากคุณ : * (nickycharles) - [ วันมาฆบูชา 12:10:17 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 253

ขอบพระคุณอาจารย์ * ที่ช่วยโหวต


ตอบคำถามคุณ EXISTENTIALIST

น่าจะเป็นวิทยาศาสตรบัณฑิต อ่านว่า วิด-ทะ-ยา-สาด-ตฺระ-บัน-ดิด

ลองดูชื่อปริญญาของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ

http://www.google.co.th/search?q=ชื่อปริญญา


การออกเสียงตัว ฑ  ถ้าเป็นในภาษาบาลีจะออกเสียงเป็น ด หมดทุกคำ เช่น

ปณฺฑิโต   อ่านว่า  ปันดิโต

มณฺฑน     อ่านว่า  มันดะนะ

แต่ในภาษาไทยอ่านได้ทั้งเสียง ท และ ด เช่น

บัณฑิต     อ่านว่า  บัน-ดิด

มัณฑนา    อ่านว่า มัน-ทะ-นา

บุณฑริก    อ่านว่า บุน-ดะ-ริก หรือ บุน-ทะ-ริก


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ วันมาฆบูชา 17:24:00 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 254

อ้าว เผลอแพลบเดียวหุ้นบริษัทครูชุมศักดิ์ร่วงจากกระดานอย่างไม่มีปี่มีขลุ่ย

เคราะห์ดีที่เซฟเอาไว้ ไม่งั้นหาตายแน่เพราะไม่รู้อยู่หน้าไหน

คอนนี้ จตุคามรามเทพ ฟีเวอร์กำลังมาแรง

ใครเป็นสมาชิกครูชุมศักดิ์แฟนคลับช่วยตามไปโหวตเอากลับมาด้วย ครูเพ็ญจะได้ไม่เหงา

อยู่ที่นี่จ้ะ

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5086321/K5086321.html


จากคุณ : * (nickycharles) - [ วันมาฆบูชา 18:02:39 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 255

นักเรียนและคุณครูห้องเรียนสอนการออกเสียงภาษาอังกฤษของอาจารย์ชุมศักดิ์ทุกท่านรับทราบ และร่วมใจกันโหวตด่วน


คืนนี้อาจารย์ * และ อาจารย์ชุมศักดิ์จะไปเวียนเทียนกันที่วัดไหนหนอ


ปล. ขออนุญาตแก้คำว่า เผลอแพลบเดียว เป็น เผลอแผล็บเดียว  พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ บอกว่า

แผล็บ  ชั่วระยะเวลาเดี๋ยวเดียว อย่างฟ้าแลบ เช่น โผล่แผล็บ แลบลิ้นแผล็บๆ ทําแผล็บเดียวเสร็จ


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ วันมาฆบูชา 19:03:51 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 256

ขอบคุณครับ

จากคุณ : EXISTENTIALIST - [ วันมาฆบูชา 20:21:47 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 257

ชวนพวกประสกสีกาไปเวียนเทียนเอาไว้ที่กระทู้นี้ เพราะเห็นเรื่องราวกำลังหน้าสิ่วหน้าขวาน ชวนไปวัดดีกว่า

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5176875/K5176875.html

รอ ๆ อยู่ แต่คงไม่มีใครมาหรอก สำหรับส่วนตัวก็คงไม่ไปไหน  การจะทำความดีไม่ควรจะเลือกเวลา สถานที่ สะดวกเมื่อไร สะดวกที่ไหนก็ทำได้ จะแต่งตัวอย่างไร ชุดไหน สีอะไรก็ทำได้ทั้งนั้น เห็นบางคนบอกว่าจะต้องใส่ชุดขาวเป็นเครื่องแบบของคนจะไปถือศีล  ขนาดใส่ชุดขาวก็ยังมีอีกว่าของฉันผ้าป่านสวิสนะยะ บางคนบอกว่าของฉันผ้าแพรฝรั่งเศสนะยะหล่อน มันชักจะยุ่งตั้งแต่ตอนรอรถทัวร์มารับแล้วยังไปไม่ถึงวัดเลย ไปถึงวัดแล้วยังมีเรื่องอีกแยะ ขออนุญาตไม่พูดต่อ เพราะวันนี้ตั้งใจจะทำใจให้บริสุทธิ ไม่แขวะผู้คน

ขอขอบคุณ ครูเพ็ญที่ช่วยกรุณาทักท้วงแก้คำผิดคำว่าแผล็บเดียวให้ ประเดี๋ยวจะคัดลายมือตัวบรรจง ยี่สิบเที่ยวจะได้จำได้ รับรองจะไม่ขี้โกง copy and paste เป็นอันขาด

แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว

แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว แผล็บเดียว

เอาละคงจะไม่เขียนผิดอีกแล้ว ขอบคุณครูเพ็ญอีกครั้งหนึ่งจากใจจริง

ป.ล. กระทู้ครูเพ็ญนี่หนังเหนียวอยู่ยงคงกระพัน ยิงฟันไม่เข้า อยู่มาได้ร่วมเดือนแล้ว นอกจากนี้ยังมีเมตตามหานิยม แฟนคลับเพียบ อยากทราบว่าครูเพ็ญแขวนงบน้ำอ้อยหรือเปล่า

แก้ไขเมื่อ 03 มี.ค. 50 22:38:17

แก้ไขเมื่อ 03 มี.ค. 50 20:41:06

แก้ไขเมื่อ 03 มี.ค. 50 20:38:10

จากคุณ : * (nickycharles) - [ วันมาฆบูชา 20:32:03 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 258

สนใจ คำว่า งบน้ำอ้อย

เท่าที่เห็น  ใช้เปรียบเทียบใบหน้่าของ เงือก  ว่าเล็กเหมือนงบน้ำอ้อย


จากคุณ : แสนอักษร - [ 4 มี.ค. 50 05:49:06 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 259

ไม่ค่อยมีความรู้เกี่ยวกับเรื่องพระเครื่อง อาจารย์ * ช่วยอธิบายทีว่า "งบน้ำอ้อย" เป็นมาอย่างไร

สนใจคำเปรียบเทียบว่า ใบหน้าของเงือกเล็กเหมือนงบน้ำอ้อย ที่คุณแสนอักษรยกมา  อยากทราบว่ามีใช้ในวรรณคดีหรือหนังสือเล่มไหนบ้างหรือเปล่า

ปล.  งบน้ำอ้อยเป็นอย่างไร รอคำอธิบายของอาจารย์ * อยู่  ตอนนี้ห้อยเหรียญฉลองสิริราชสมบัติครบ ๕๐ ปี  กาญจนาภิเษก  รัชกาลที่ ๙  ๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๙

 
 


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 4 มี.ค. 50 10:46:33 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 260

โชคดีจริๆงค่ะที่เข้ามาอ่าน
ได้ความรู้หลายสถานเพราะการเรียน (จากผู้รู้ในที่นี้)

รบกวนเรียนถามคุณเพ็ญชมพู นิดนะคะ คำว่า
ติดแหงก ที่เราพูดติดปากกันน่ะค่ะ
ไม่มีพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิต 2525 (ใช้ฉบับพิมพ์ปีที่ 2531 ซื้อเล่มใหม่ หนักมาก ยกไม่ไหวให้หลานไปแล้ว เพราะตรวจทานแล้ว มีเหมือนๆกัน)

หาใน พจนานุกรมไทยของคุณมานิต ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 15 ก็ไม่มีค่ะ

คำนี้ ติดแหงกๆ มี หอ-หีบ ใช่ไหมคะ แล้วมีไม้ไต่คู้หรือไม้ตรี หรือไม่ต้องมีสักไม้ คะ รบกวนด้วยค่ะ ขอบพระคุณล่วงหน้าค่ะ พลุ


จากคุณ : ธาราฝัน - [ 4 มี.ค. 50 16:11:18 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 261

ขออนุญาตตอบเรื่อง งบน้ำอ้อย ในเชิงคำทั่วไป ที่ไม่เกี่ยวกับของขลัง

ก็คือน้ำตาลอ้อยนั่นแหละค่ะ ทำเป็นเหรียญเล็กๆ กลมๆ

ข้าพเจ้าเคยซื้อน้ำตาลอ้อยจากจังหวัดเพชรบุรี ไม่รู้ว่าคืองบน้ำอ้อยหรือเปล่า เป็นท่อนเล็กๆ สีน้ำตาล ด้วยเห็นเป็นของประหลาด (เข้าตำราพวกเห็นหมามุ่ยเป็นถั่วแระ แต่เราไม่ใช่ชาววัง) เอามาชงกับกาแฟกิน หวานแหลมดีค่ะ

ลองใช้ google ดู ได้ผลเรื่องงบน้ำอ้อยที่ไม่เกี่ยวกับของขลัง (ยิงฟันไม่เข้า)  ที่นี่ แต่ออกจะเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ดังนี้

http://www.mitrphol.com/th/allsugar/interdisciplinary/content.asp?id=37


===================
ได้ลิงก์กระทู้เก่ากลับมาด้วย ดีใจจังค่ะ

ตอนนี้คลังกระทู้เก่าในห้องสมุดเสียสติไปเล็กน้อย ดูได้เฉพาะกระทู้ที่มีห้องย่อยสังกัดเท่านั้น กระทู้เก่าที่ไม่มีสังกัดนั้นสิ้นหนทางจะดูได้ เว้นแต่จะจำคำค้นได้ และอาศัย google เท่านั้น

โวยพันทิปไปหลายทีแล้วค่ะ แต่พันทิปไม่ยอมเห็นใจ mad

แก้ไขเมื่อ 04 มี.ค. 50 20:32:30

จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 4 มี.ค. 50 18:11:54 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 262

ยินดีต้อนรับ คุณธาราฝัน  ขอตอบคำถามดังนี้

คำว่า "แหงก" ไม่มีในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒

ลองวิสัชนาดู คำนี้ผันวรรณยุกต์ได้ดังนี้

แหงก (เสียงเอก)   แงก (เสียงโท)   แง้ก (เสียงตรี)  ประสมสระเสียงยาว คือ สระแอ

แหง็ก (เสียงเอก)                         แง็ก (เสียงตรี)   ประสมสระเสียงสั้นคือ สระแอะ

คำนี้มีพยัญชนะต้นเป็นอักษรต่ำ ไม่มีรูปวรรรณยุกต์ตรีแน่นอน ดังนั้น จึงตัดคำว่า แง๊ก หรือ แหง๊ก ออกไปได้

ข้อพิจารณาต่อไปคือ ต้องใส่ไม้ไต่คู้หรือไม่  ลองออกเสียงคำนี้ดูจะทราบว่าเป็นคำเสียงสั้น ดังนี้นจึงควรประสมด้วยสระเสียงสั้นคือ สระแอะ  ดังนั้นจึงควรเป็น

หง + แอะ + ก   =  แหง็ก

คำนี้มีคำเทียบในพจนานุกรม คือคำว่า "หย็อง" เช่น หมูหย็อง

หย + เอาะ + ง  =  หย็อง

กรุณาย้อนไปดูการใช้ไม้ไต่คู้ที่ # ๒๑๔



เรียนคุณ AntiSpam

ขอบพระคุณเกี่ยวกับความรู้เรื่องงบน้ำอ้อย  อ่านกระทู้ของคุณ AntiSpam เกี่ยวกับสำนวนไทยน่าสนใจมาก  ท่านผู้ใดชอบเกี่ยวกับเรื่องสำนวนไทยติดตามได้ที่ข้างล่างนี้

http://www.pantip.com/cafe/library/topic/K5191816/K5191816.html

แก้ไขเมื่อ 05 มี.ค. 50 07:24:42

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 5 มี.ค. 50 07:17:29 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 263

ตอนนี้กระทู้ข้างบนของคุณ AntiSpam กำลังถกสำนวนไทย : สำนวนนี้ท่านได้แต่ใดมา  เพื่อให้เข้ากับกระแสจึงขอถกเรื่องสำนวนไทยรวมทั้งคำคล้องจองที่มักเขียนผิดบ้าง  ความหมายของสำนวนและคำคล้องจองได้มาจากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒

ขายผ้าเอาหน้ารอด - แก้ผ้าเอาหน้ารอด

ขายผ้าเอาหน้ารอด  ยอมเสียสละแม้แต่ของจำเป็นที่ตนมีอยู่ เพื่อรักษาชื่อเสียงของตนไว้, ทำให้สำเร็จลุล่วงไป เพื่อรักษาชื่อเสียงของตนไว้

มักเขียนผิดเปลี่ยนจาก ขายผ้า เป็น แก้ผ้า แล้วอย่างนี้จะเอาหน้ารอดไปได้อย่างไร haha

http://www.google.co.th/search?hl=th&q=แก้ผ้าเอาหน้ารอด


ผีซ้ำด้ำพลอย - ผีซ้ำด้ามพลอย

ผีซ้ำด้ำพลอย   ถูกซ้ำเติมเมื่อพลาดพลั้งลงหรือเมื่อคราวเคราะห์ร้าย   ด้ำ ในที่นี้หมายถึง ผีเรือน  ด้ำพลอยคือผีเรือนก็พลอยเป็นไปด้วย   คำว่าด้ามพลอยมีความหมายไม่เข้าความหมายโดยรวมของสำนวนนี้



สำนวนบางคำเขียนได้ ๒ อย่าง ให้ไว้ทั้งสองคำ แต่คำแรกจะถูกต้องตรงตามที่มาของสำนวนมากกว่า

กระต่ายสามขา - กระต่ายขาเดียว

กระต่ายสามขา  ยืนกรานไม่ยอมรับ, กระต่ายขาเดียว ก็ว่า

สำนวนนี้มาจากนิทานที่เด็กวัดแอบขโมยขากระต่ายไปกินเสียขาหนึ่ง พอสมภารถามว่าอีกขาหายไปไหน เด็กวัดก็ยืนกรานว่ากระต่ายตัวนี้มีแค่สามขาเท่านั้น


คาหนังคาเขา - คาหลังคาเขา

คาหนังคาเขา  จับได้ในขณะที่กำลังกระทำผิดหรือพร้อมกับของกลาง, คาหลังคาเขา ก็ว่า

โจรปล้นควายถูกจับได้พร้อมหลักฐานทั้งหนังและเขา


ติดหลังแห - ติดร่างแห

ติดหลังแห, ติดร่างแห   พลอยติดไปด้วย (มักใช้ในทางไม่ดี)

มาจากปลาที่ติดบนหลังแหของชาวประมง


บ้านนอกขอกนา - บ้านนอกคอกนา

บ้านนอกขอกนา  เรียกคนที่เป็นชาวไร่ชาวนาอยู่นอกกรุงหรือเมืองหลวงว่า คนบ้านนอกขอกนา, บ้านนอกคอกนา

ขอกนาหมายถึง เขตหรือแดนนา ส่วนคอกนาไม่มีความหมาย


สู้เย็บตา - สู้ยิบตา

สู้เย็บตา, สู้ยิบตา  สู้จนถึงที่สุด, สู้ไม่ถอย

สำนวนนี้มาจากการชนไก่ สู้จนต้องเย็บหนังตาไก่


คำคล้องจองบางคำอาจเขียนผิดเนื่องจากเขียนสลับที่กัน เช่น

คำ                              มักเขียนเป็น

ครูพักลักจำ                   ครูลักพักจำ
บอกเล่าเก้าสิบ              บอกเก้าเล่าสิบ
ลูกเล็กเด็กแดง              ลูกเด็กเล็กแดง
ลดราวาศอก                 ลดวาราศอก
สิ้นไร้ไม้ตอก                สิ้นไม้ไร้ตอก
อดรนทนไม่ไหว            อดทนรนไม่ไหว

และอื่น ๆ อีกมากมาย ใครคิดออกช่วยบอกด้วย

แก้ไขเมื่อ 06 มี.ค. 50 10:38:08

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 6 มี.ค. 50 09:25:08 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 264

ขอคำสะกดที่ถูกต้องเหล่านี้ด้วยครับ

มุกตลก - มุขตลก

คำนวน - คำนวณ

กะหรี่ - กระหรี่


จากคุณ : ชาวแสงโสม - [ 6 มี.ค. 50 16:13:10 A:124.157.173.152 X: ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 265

ยินดีต้อนรับคุณชาวแสงโสม ขอตอบคำถามดังนี้

มุกตลก - มุขตลก

ถ้าว่าเหตุผลของราชบัณฑิตยสถาน ต้องใช้คำว่า มุกตลก  ดู # ๑๑๘

แต่ถ้าตามเหตุผลของคณะกรรมการพจนานุกรม สำนักพิมพ์มติชน ต้องใช้คำว่า มุขตลก  ดู # ๑๑๙


คำนวน - คำนวณ

คำที่ถูกต้องคือ คำนวณ  คำนี้แผลงมาจากคำว่า ควณ เป็นคำเก่า เช่น คูณควณสวนสอบ (อิเหนา)


กะหรี่ - กระหรี่

คำที่ถูกต้องคือ กะหรี่  พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ให้ความหมายว่า แกงชนิดหนึ่ง สีเหลือง ปรุงด้วยเครื่องเทศ, เรียกเครื่องแกงกะหรี่ที่บดเป็นผงว่า ผงกะหรี่  บอกที่มาว่า มลายู มาจาก ทมิฬว่า ผัด


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 6 มี.ค. 50 17:11:12 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 266

คำที่มักเขียนผิด นอกจากจะผิดที่ตัวสะกดแล้วยังมีการเขียนผิดโดยใช้ผิดความหมาย หรือมีความหมายซ้ำซ้อนกัน เช่น


กระบวนพยุหยาตราชลมารค  

หมายถึงกระบวนเสด็จพระราชดำเนินของพระมหากษัตริย์ทางน้ำ   บางทีจะพบเขียนว่า ขบวนพยุหยาตราทางชลมารค   คำว่า มารฺค (สันสกฤต) หรือ มคฺค (บาลี)  ก็ล้วนแปลว่า ทาง อยู่แล้ว  มิจำเป็นต้องใส่ ทาง เข้าไปอีก


เทิดพระเกียรติ - เฉลิมพระเกียรติ

“เทิดพระเกียรติ”  ควรใช้ในการเทิดทูน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโดยตรง โดยเฉพาะเรื่อง เช่น เทิดพระเกียรติในพระปรีชาสามารถด้านใดด้านหนึ่ง

“เฉลิมพระเกียรติ” ควรใช้ในการยกย่องพระองค์ในวโรกาสต่าง ๆ  เช่น งานมหกรรมพืชสวนโลกเฉลิมพระเกียรติฯ ราชพฤกษ์ ๒๕๔๙

เบื้องหลังของชื่องานนี้ ครั้งแรกผู้จัดงานตั้งใจจะใช้ชื่อว่า "งานมหกรรมพืชสวนโลกเทิดพระเกียรติฯ ราชพฤกษ์ ๒๔๔๙"   แต่ตัวแทนกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มีหนังสือหารือไปยังราชบัณฑิตยสถาน เพื่อขอความเห็นเรื่องชื่องานมหกรรมพืชสวนโลกที่ใช้คำว่า “เทิดพระเกียรติ” มีความเหมาะสมและถูกต้องหรือไม่  ซึ่งราชบัณฑิตยสถานมีคำตอบดังกล่าวไว้ข้างต้น  จึงใช้ชื่องานดังที่เห็นอยู่ในปัจจุบัน


ลาสิกขา

หมายถึง ลาสึก, ลาจากเพศสมณะ  มักเขียนผิดว่า ลาสิกขาบท  อาจเนื่องจากเทียบเคียงกับคำว่า ลาอุปสมบท อันหมายถึงลาไปบวชเป็นพระภิกษุนั่นเอง

สิกขา   หมายถึง การเล่าเรียน เป็นคำเดียวกับคำว่า ศึกษา ส่วน สิกขาบท หมายถึง  ข้อธรรมะหรือข้อปฏิบัติ หรือ ศีล  การจะพ้นจากเพศบรรพชิตจึงไม่ต้องไปลาข้อห้ามหรือข้อปฏิบัติเหล่านั้น


สุพรรณหงส์ทองคำ

รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติมอบโดยสมาพันธ์ภาพยนตร์แห่งชาติ (งานเดียวกับที่มีเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับการแต่งตัวของนักแสดงที่ไปร่วมงาน) เรียกว่า "รางวัลสุพรรณหงส์"  สื่อมวลชนหลายแขนงเขียนว่า "รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ"  คำว่า สุพรรณ ก็แปลว่า ทองคำอยู่แล้ว มิจำเป็นต้องใส่ ทองคำ เข้าไปอีก

http://www.google.co.th/search?hl=th&q=สุพรรณหงส์ทองคำ


หมายกำหนดการ - กำหนดการ

มักมีการใช้ ๒ คำนี้สับสนกันอยู่เสมอ คำอธิบายมีอยู่แล้วในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒

หมายกำหนดการ   เอกสารแจ้งกำหนดขั้นตอนของงานพระราชพิธีที่จะต้องอ้างพระบรมราชโองการ คือขึ้นต้นด้วยข้อความว่า "นายกรัฐมนตรีหรือเลขาธิการพระราชวัง รับพระบรมราชโองการเหนือเกล้าฯ สั่งว่า" เสมอไป

กำหนดการ          ระเบียบการที่บอกถึงขั้นตอนของงานที่จะต้องทำตามลำดับ

ดังนั้นคำว่า "หมายกำหนดการ" จึงใช้เป็นเอกสารแจ้งกำหนดขั้นตอนของงานพระราชพิธีโดยเฉพาะ  ลักษณะของเอกสารจะต้องอ้างพระบรมราชโองการ และในทางปฏิบัติเจ้าหน้าที่จะต้องนำหมายกำหนดการดังกล่าวนี้เสนอนายกรัฐมนตรีลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ เพื่อให้ถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ เช่น หมายกำหนดการพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ หมายกำหนดการวันขึ้นปีใหม่

ส่วนคำว่า "กำหนดการ" ใช้เป็นเอกสารแจ้งกำหนดขั้นตอนของงานทั่ว ๆ ไปที่ทางราชการหรือส่วนเอกชนจัดขึ้นเอง แม้ว่างานนั้น ๆ จะเป็นงานที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนิน แต่ถ้างานนั้นมิได้เป็นงานพระราชพิธีซึ่งกำหนดขึ้นโดยพระบรมราชโองการแล้ว เรียกว่า กำหนดการ ทั้งสิ้น เช่น ขั้นตอนของงานสวนสนามของทหารรักษาพระองค์ก็ใช้ว่ากำหนดการเพราะงานนี้มิใช่งานพระราชพิธีที่มีพระบรมราชโองการให้จัดทำขึ้น หากแต่เป็นทางราชการทหารจัดขึ้นเพื่อแสดงความสวามิภักดิ์ต่อเบื้องพระยุคลบาท


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 6 มี.ค. 50 18:31:18 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 267

อ่าน คคห.ล่าสุดของคุณเพ็ญฯ แล้วนึกถึงคำนี้มากๆ ค่ะ

"ทำการ"

ใช้กันบ๊อยบ่อย ก็ไม่ได้ผิดอะไรหรอกค่ะ แต่ถึงไม่ใช้เลยก็ไม่ทำให้ประโยคเสียเช่นกัน

เช่น ท่านประธานทำการเปิดแพรคลุมป้าย
ท่านประธานเปิดแพรคลุมป้าย

ทำการ คือ ทำเกิน ค่ะ


จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 6 มี.ค. 50 22:16:37 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 268

ขอบคุณ คุณเพ็ญชมพูมากๆค่ะ
ที่กรุณาตอบคำถามของหน้าใหม่ นอกวงการอย่างดิฉันชนแก้วชนแก้ว

ปกติเขียนหมูหยอง ไม่เคยมีไม้ไต่คู้ จะจำไว้ค่ะ
และอ่านทวนที่แต่ละท่านคุยกันอีกรอบ
ชอบกระทู้นี้จริงๆค่ะ  โหวตให้


จากคุณ : ธาราฝัน - [ 6 มี.ค. 50 23:32:14 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 269

ขอบพระคุณ คุณธาราฝัน เช่นกันที่กรุณาโหวตให้  smile


เรียนคุณ AntiSpam

ก่อนอื่นขอแสดงความยินดีที่กระทู้ถกสำนวนไทย (ขอตั้งชื่อเล่นของกระทู้นี้ว่า "กระทู้ตุ๊กแก" ฮิฮิ) ประสบความสำเร็จได้รับการเสนอเป็นกระทู้แนะนำอย่างรวดเร็ว และมีผู้สนใจเข้าร่วมแจมอย่างอุ่นหนาฝาคั่ง (คำนี้ระวังอย่าเขียนผิดเป็น อุ่นหนาฝาคลั่ง หรือ อุ่นฝาหนาคั่ง)

เรื่องคำว่า "ทำการ" คุณคนอุดรฯ ได้เสนอไว้แล้วใน # ๑๘๘  ขอนำมาฉายซ้ำอีกที

พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารัชนีแจ่มจรัส กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ เคยแต่งกลอนประชดประชันเอาไว้ดังนี้

สงสารคำ "ทำการ"มานานแล้ว
ดูไม่แคล้วทั่วไปในหนังสือ
มันถูกใช้ทุกอย่างไม่วางมือ
แต่ละมื้อใช้ลำบากยากเต็มที

ตำรวจเห็นโจรหาญ ทำการจับ
โจรมันกลับทะยาน ทำการหนี
ทำการป่วยเป็นลมล้มพอดี
ทำการซี้จีนหมายว่าตายเอย

อย่าลืมอ่านบทความของคุณสุดสงวน เรื่อง ถ้อยคำฟุ่มเฟือย : ขยะในภาษา  ใน # ๑๙๒ ประกอบด้วย


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 มี.ค. 50 06:26:35 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 270

ว่าต่อจาก # ๒๖๖

กระแหนะกระแหน - กระแนะกระแหน

เชื่อหรือไม่ว่าคำที่ถูกต้องคือ กระแหนะกระแหน (กฺระ-แหฺนะ-กฺระ-แหฺน) ซึ่งหมายถึง พูดกระทบหรือพูดเป็นเชิงเสียดสี  พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ยังให้ความหมาย กระแหนะ อีกว่า

กระแหนะ  ลายปูนปิดทอง; แตะ, เติม; ว่าเปรียบเปรย

คำ ๆ นี้น่าสงสัยอยู่เหมือนกัน เพราะจริง ๆ แล้วไม่เคยได้ยินใครพูดว่า กระแหนะกระแหน เลย มีแต่ กระแนะกระแหน


โข่ง - โค่ง

สองคำนี้ออกเสียงคล้าย ๆ กัน   นักเรียนที่เรียนซ้ำชั้นจนตัวโตกว่าเพื่อน ๆ ในห้อง บางคนเรียกว่า นักเรียนโข่ง  แต่โข่ง ในที่นี้สื่อความหมายผิด เพราะ โข่ง นอกจากจะหมายถึง หอยโข่ง แล้วยังหมายถึง เปิ่น, ไม่เข้าท่า ทำนองเดียวกับคำว่า เชย

ถ้าจะเรียกให้ถูกต้อง ต้องใช้ว่า นักเรียนโค่ง  ทำนองเดียวกับการเรียกผู้บรรพชาเป็นสามเณรมาจนอายุครบอุปสมบทเป็นภิกษุแต่ไม่ยอมอุปสมบทว่า สามเณรโค่ง

คำว่า โค่ง  มีความหมายคล้ายกับ โคร่ง ซึ่งนอกจากหมายถึง เสือโคร่ง แล้ว ยังหมายถึง ใหญ่โต, เร่อร่า, ไม่กะทัดรัด มาจากภาษาเขมร หมายถึง ใหญ่โตเกินขนาด


ตบมือ - ปรบมือ

ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานให้ความหมาย ๒ คำนี้ใกล้เคียงกัน

ตบมือ   เอาฝ่ามือตีกันให้เกิดเสียงเพื่อแสดงความยินดีเป็นต้น, ปรบมือ ก็ว่า

ปรบ     เอาฝ่ามือตบกันหลายๆ ครั้งให้เกิดเสียงเพื่อแสดงความยินดีเป็นต้น ในคำว่า ปรบมือ, ตบมือ ก็ว่า

คำอื่นที่ใช้ ปรบ เช่น

ปรบไก่  ชื่อเพลงพื้นเมืองอย่างหนึ่ง ใช้ตบมือเป็นจังหวะ และว่าแก้กันอย่างเพลงฉ่อย, ชื่อหน้าทับประกอบเพลงดนตรีแบบหนึ่ง

ถ้าพิจารณาตามการใช้สองคำนี้แล้ว น่าจะมีการใช้ต่างกัน เช่น สำนวนที่ว่า  สู้รบตบมือ

สู้รบตบมือ   ต่อสู้, ทะเลาะวิวาท, (มักใช้ในความปฏิเสธ) เช่น ไม่สู้รบตบมือ

ไม่ใช้ สู้รบปรบมือ  แสดงว่า ตบมือ มีความหมายค่อนไปทางการใช้กำลัง อย่างเช่น ตบมือกระทืบเท้า ก็ไม่น่าจะเป็น ปรบมือกระทืบเท้า เพราะเห็นภาพว่ากำลังแสดงท่าทางอย่างคึกคะนอง

ปรบมือ น่าจะใช้แรงน้อยกว่าเป็นการตบมืออย่างเบา ๆ เช่น ปรบมือให้เกียรติประธานในที่ประชุม เป็นต้น


วางก้าม - วางกล้าม

คำที่ถูกต้องคือ วางก้าม เนื่องด้วยเวลาปูหรือกุ้งจะแสดงอิทธิฤทธิ์ให้ตัวอื่นกลัว มันจะยกก้ามชูขึ้น (แล้วพูดภาษาปู, กุ้งว่า "ข้าแน่ ตัวอื่นอย่าแหยม")

คำนี้สับสนกับ วางกล้าม เพราะคนเราก็มี กล้าม เวลาต้องการแสดงความแข็งแรงของตนเอง ก็มีการเบ่งกล้ามโชว์เหมือนกัน


จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 มี.ค. 50 09:38:28 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 271

"กระโชก - กรรโชก"

ช่วงสองสามวันนี้ ชาวพารา (ที่ไม่ใช่พารานอย) ทั้งหลายควรเตรียมตัวรักษาสุขภาพให้ดี ด้วยอิทธิพลพายุฤดูร้อน

ฟังข่าวพยากรณ์อากาศ ขัดใจกับโคสก-โคสกีหลายคน ที่มักพูดว่า จะมีลมฝนตกกระจายทั่วพื้นที่ ลมกรรโชกแรง...

ลมนั้นทำได้อย่างมากก็พัดกระหน่ำ จะนำความเสียหายระดับทอร์นาโดหรือเฮอริเคนนั้นเป็นไปได้ แต่ลมไม่เคยไปขู่เข็ญเอาทรัพย์กับใคร

ที่ถูกในประโยคนี้คือ "ลมพัดกระโชกแรง"

กระโชกหมายความว่ากระหน่ำรุนแรง ถ้าใช้กับคำพูดก็คือ กระโชกโฮกฮาก ส่วน "กรรโชก" นั้นหมายถึงบังคับขู่เอาทรัพย์

ดังนั้น ถึงแม้คุณโจรจะมีเจตนากรรโชกทรัพย์ แต่เมื่อต้องการบรรยายกริยาของคุณโจรต่อหน้าคุณตำรวจ ก็ควรจะเป็น "เขาพูดจาไม่หวานหู กระโชกโฮกฮากหนูเสียจนใจแล่นหล่นถึงตาตุ่มเลยค่ะ...หมวดขา"

"หมวดขา" อาจเห็นอกเห็นใจมากขึ้น ยกรางวัลแจ้งความด้วยภาษาไทยดีเด่นแถมพกให้อีกต่างหาก


ป.ล. ด้วยกระทู้นี้ว่าด้วยการสะกดผิด จึงออกตัวก่อนว่า ผู้ประกาศข่าวนั้น เขียนให้ถูกๆ ว่า "โฆษก" นะคะ


จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 7 มี.ค. 50 11:58:59 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 272

"ตกแต่ง - ตบแต่ง"

คำชุดนี้ใช้สลับกันได้ แต่รู้สึกทะแ ม่งๆ ชอบกลกับคำว่า "ตบแต่ง"...ตบในที่นี้นอกจากเป็นคำซ้ำเสียง ยังหมายถึงตบให้เข้าที่เข้าทางด้วยกระมัง ถ้าใช้การในปรับปรุงสถานที่

แต่สำหรับการแต่งงาน คิดไป ก่อนจะแต่ง หลายครั้งหลายคราก็มีการ "ตบ" กันก่อนจริงๆ เช่น ในหนังละครไทย.....แต่เอาเถอะ พจนานุกรมท่านให้ว่าถูกทั้งคู่ จะ "ตกแต่ง" หรือ "ตบแต่ง" ก็ตาม แล้วก็ใช้ได้ทั้งสองกรณี ทั้งปรับปรุงสถานที่และแต่งงาน

ซึ่งก็ประหลาด เพราะเรามักใช้คำว่า "แต่งงงแต่งงาน" คือก่อนแต่งไม่ใช่แค่ตบกันเท่านั้น แต่มีงงกันซะก่อนอีกด้วยแน่ะ....

ป.ล. การรังควานการตบแต่งที่เก๋ไก๋ที่สุด คงมาจากยาขอบ ยาขอบบอกพนิดา "คู่เขียน" จดหมายรักหวานหยดว่า "ถ้าดาแต่งงาน ถึงไม่เชิญฉัน ฉันก็จะส่งของขวัญไป จะทำพวงหรีดเล็กๆ ให้งามน่าดู ขนาดกว้างสัก 1 คืบ แล้วเขียนบัตรติดไปว่า "ขอให้ผัวตายเร็วๆ""

ไม่แน่ใจว่า ยาขอบเป็นเจ้าตำรับการวางพวงหรีดดำในงานตบแต่งของบรรดานางร้ายหนังไทยหรือไม่

แต่ต้นฉบับนั้นเก๋ไก๋ลึกซึ้งกว่าแยะ...


จากคุณ : AntiSpam (อันตราคนี) - [ 7 มี.ค. 50 12:12:37 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 273

วันนี้ กระทู้คำที่มักเขียนผิด ภาค ๒ มีอายุครบ ๑ เดือนพอดี

ครบหนึ่งเดือนกระทู้นี้ดีใจยิ่ง
ขอบคุณมิ่งมิตรสหายทั้งชายหญิง
มาร่วมแจมกระทู้นี้ดีจริงจริง
ขอแจกลิ้งก์ภาษาไทยจากใจเอย


คำที่มักเขียนผิด

http://th.wikipedia.org/wiki/คำที่มักเขียนผิด
http://www.morphasa.com/pdf/เขียนผิดเขียนใหม่ได้.pdf
http://www.yupparaj.ac.th/thaitip/mistake.htm
http://school.obec.go.th/niboog/thai33101_9.html

สำนวนไทย

http://www.siamtower.com/supasit/index.html
http://www.thaigoodview.com/library/studentshow/st2545/5-5/no19/sumnarnthai.html
http://www.baanjomyut.com/10000sword/literary_style/index.html

คำคล้องจอง

http://www.thaiidiom.com/harmonize.htm


ความรู้ภาษาไทย

http://www.sahavith.ac.th/website_link/thai.htm
http://www.mwit.ac.th/~saktong/linkthai.htm

แก้ไขเมื่อ 07 มี.ค. 50 16:09:47

จากคุณ : เพ็ญชมพู - [ 7 มี.ค. 50 15:59:37 ]

 
 

ความคิดเห็นที่ 274

ชอบใจคำอธิบาย ตกแต่ง และ ตบแต่ง ของคุณ AntiSpam
หัวเราะร่วนเป็นไข่เค็มไปเลยอิฉัน...


เรื่องของขวัญวันแต่งงานนั้น อย่าลืมเรื่อง ดัชนีนาง เป็นอันขาด
หวาดเสียว

ที่จริงนางเอกไม่น่าจะสับนิ้วตนเองส่งไปเลย...
สู้ติดตามมาสับพระเอกในงานแต่งงานดีกว่า
เพราะอุตส่าห์ส่งขวดใส่นิ้วมาให้ทันในวันแต่งงานก็นับว่าเก่ง


่อีกวลีหนึ่งที่จะว่าใกล้ ก็คือ ตกล่องปล่องชิ้น  มาจากร่องในเรือน
แปลว่าตกลงกันได้ทุกคน  ทั้งเฒ่าแก่พ่อแม่เจ้าบ่าวและเจ้าสาว


ร่องนี้ ใน บทละครเรื่องระเด่นลันได เรียกว่าช่องแมว  
มีไว้ให้ระเด่นลันไดรอดขึ้นไปหานางประแดะหูกลวงดวงสมร


คุณเพ็ญนั้นไม่ใช่ข้าวหลาม(เกิดในกระบอกไม้ไผ่)  จึงมีมิตรสหายทุกทิศ


จากคุณ : แสนอักษร - [ 7 มี.ค. 50 23:12:34 ]
 
 

ความคิดเห็นที่ 275

เรื่องดัชนีนางนี้มีเพลงอยู่เหมือนกัน  จำได้คุ้น ๆ  ท่อนที่ว่า  "ส่งนิ้วเป็นของขวัญวันวิวาห์"  เนื้อเพลงเต็มยังนึกไม่ออก

ตกล่องปล่องชิ้น ของคุณแสนอักษร ถูกต้องที่สุด  คำนี้บางคนเขียนเป็น ตกร่องปล่องชิ้น  ด้วยไม่รู้จักความหมายของ ล่อง ตามที่คุณแสนอักษรอธิบาย

ล่อง    ช่องตามพื้นที่ทำไว้สำหรับให้สิ่งของลอดลงได้

ปล่อง  ช่องหรือรูที่ทะลุขึ้นจากพื้นดิน เช่น ปล่องงู ปล่องหนู, สิ่งที่เป็นช่องกลวงคล้ายท่อตั้งตรงขึ้นไปสำหรับควันขึ้นหรือรับลม, ช่องที่ทะลุขึ้นจากถ้ำ

ชิ้น     คำนี้เป็นคำค่อนข้างโบราณ คนสมัยก่อนหมายถึง คู่รัก

ตกร่องปล่องชิ้น  มาจากลักษณะพื้นเรือนในบ้านไทยสมัยโบราณ ท่านจะทำเป็นช่องให้ของตกลอดลงไปได้เป็นที่เป็นทาง หมายความว่า สามารถตกลงเห็นชอบด้วยกันทุกฝ่าย


มีแถมสำนวนคำคล้องจองที่มักเขียนผิดอีกหน่อย

กงเกวียนกำเกวียน   คำนี้มักเขียนผิดเป็น  กงกำกงเกวียน  ด้วยเดี๋ยวนี้เลิกใช้เกวียนกันแล้ว เลยไม่ทราบชื่อเรียกส่วนประกอบของเกวียน   กงเกวียน คือ ล้อเกวียน  ส่วน กำเกวียน คือ ซี่ล้อเกวียน

กงเกวียนกำเกวียน  ใช้เป็นคำอุปมา หมายความว่า เวรสนองเวร กรรมสนองกรรม เช่น ทำแก่เขาอย่างไร เขาก็ทำแก่ตนอย่างนั้น เป็นกงเกวียนกำเกวียน, การหมุนเวียนไปตามสภาพ เช่น ตอนหนึ่งจากเรื่องพระอภัยมณี

อันทุกข์โศกโรคภัยในมนุษย์    
ไม่รู้สุดสิ้นลงที่ตรงไหน
เหมือนกงเกวียนกำเกวียนเวียนระไว
จงหักใจเสียเถิดเจ้าเยาวมาลย์


ระเบิดเถิดเทิง  คำนี้ได้ยินบ่อยเป็นชื่อละครชวนหัวทางโทรทัศน์   ที่ถูกค